Tôi và vợ bàn nhau làm theo lời chim. Sáng sớm hôm sau, chim bay đến thật. Khi tôi xách túi ra, chim còn nằm rạp xuống đất cho tôi trèo lên.

Chim bay qua bao nhiêu là miền, hết đồng ruộng đến rừng xanh, hết rừng xanh đến biển cả. Ra tới giữa biển, chim rẽ vào một cái đảo toàn đá trắng, đá xanh, đá đỏ, đã ngũ sắc. Chim bay vòng quanh đảo, rồi hạ xuống một cái hang. Chim ra hiệu cho tôi vào hang. Tôi làm theo thì ngay từ cửa đã có rất nhiều thứ đá trong như thủy tinh và hổ phách đủ thứ màu. Bên trong hang vừa sâu vừa tối, tôi chỉ dám nhặt ít vàng, kim cương ở ngoài rồi ra ngoài. Tôi ra hiệu cho chim bay về. Từ đó, cuộc sống của gia đình tôi khá giả hơn trước. Tôi và vợ còn giúp đỡ những người nghèo khó trong làng.

Tiếng lành đồn xa. Một hôm, anh tôi đến chơi. Tôi nghe anh hỏi chuyện, nên cũng thật thà kể lại. Sau đó, anh tôi liền đề nghị đổi tài sản của mình lấy ngôi nhà và cây khế. Nghĩ mình là phận em, nên tôi cũng bằng lòng.
Kể từ khi dọn đến sống, vợ chồng anh tôi chỉ ăn và ngồi chờ chim thần tới. Một buổi sáng nọ, họ thấy luồng gió mạnh nổi lên, và ngọn cây khế rung chuyển. Họ liền nói:

- Cả nhà tôi trông vào cây khế, bây giờ chim ăn thì tôi lấy gì mà sống?

Chim thần cũng nói y như với vợ chồng tôi. Nhưng vợ chồng anh trai tôi đã may hẳn chiếc túi mười gang. Sáng hôm sau, chim thần đến đưa anh tôi ra hòn đảo. Anh tôi không chỉ lấy đầy tay nải, mà còn nhét cả vào túi quần túi áo. Trên đường về, vì quá nặng lại gặp gió lớn, chim đâm bổ xuống biển. Anh tôi bị sóng cuốn đi, của cải mất hết.

Cây khế cũng không phụ lòng tôi, mùa hoa khế năm đó nó ra sai trĩu quả. Đến ngày khế đã chín vàng mọng nước trên cây, tôi định trèo lên hái vừa ăn vừa mang đi bán thì thấy có con chim bay đến. Nghĩ là đất lành chim đậu nên tôi mặc kệ nó ăn, ai ngờ nó ăn nhiều quá, tôi bèn trách "Ngươi ăn nhiều khế của ta như vậy ta lấy gì mà sống?", chim lại bảo tôi ăn một quả khế sẽ trả một cục vàng, may túi ba gang mà đựng. Tôi vốn không tin nhưng hôm sau chim lại đến ăn, lại hót lên như thế tôi liền làm theo. Chim bay mang theo tôi cùng túi ba gang ra đảo ngoài biển, tôi nhặt vàng bỏ vào túi trong vui sướng. Dù nhiều vàng nhưng tôi chỉ nhặt đủ túi ba gang đã may sau đó lại về nhà.

Nhờ có chim ăn khế mà tôi trở nên giàu sang. Anh trai và chị dâu tôi từ khi biết chuyện lại muốn đổi toàn bộ nhà cửa, gia tài lấy cây khế của tôi. Tôi cũng muốn giúp họ làm giàu nên đồng ý. Ai ngờ chuyện đau lòng đã xảy ra, anh tôi vì quá lam tham, may túi những mười hai gang để đựng vàng, con chim không thể chở số vàng nhiều đến thế nên giữa đường đã chao đảo khiến anh tôi rơi xuống biển mà chết.

Nếu biết trước anh tôi là người có lòng tham vô đáy như thế tôi đã không đổi cây khế cho anh. Biết rằng đó là quả báo mà anh phải trả vì tham lam nhưng tôi vẫn buồn vì đã không còn người thân, giờ đây tôi có giàu sang cũng chẳng có ý nghĩa gì.

- Mẹ ơi! Con là người đấy! Mẹ đừng vứt con mà tội nghiệp.

Vì thương tôi nên mẹ đã để lại nuôi, đặt cho tôi cái tên là Sọ Dừa. Lớn lên, tôi vẫn như lúc nhỏ, lăn lông lốc trong nhà. Mẹ liền nói với tôi:

- Con nhà người ta báy tám tuổi đã đi ở chăn bò, còn mày chẳng được tích sự gì.

Tôi liền bảo với mẹ:

- Chuyện gì chứ chăn bò con cũng làm được. Mẹ cứ xin phú ông cho con đi chăn bò.

Nghe vậy, mẹ tôi liền đến hỏi phú ông. Từ đó tôi đến ở nhà phú ông. Ngày ngày, tôi lăn sau đàn bò ra đồng, tối đến lại lăn sau đàn bò về nhà, đàn bò béo tốt hẳn ra. Tôi thấy phú ông mừng ra mặt. Ngày mùa, tôi tớ ra đồng làm hết cả, phú ông bèn sai ba cô con gái thay phiên nhau đem cơm cho tôi. Hai cô chị độc ác nên thường hắt hủi tôi. Chỉ có cô út hiền lành, đối xử với với tôi. Một hôm, tôi biến thành người, ngồi thổi sáo trên lưng trâu thì tiếng động, biết có người nên tôi lại hóa về hình dáng cũ. Từ đó, cô út càng chăm sóc tôi nhiều hơn, có thức ăn ngon lại giấu đem cho tôi.

Cuối mùa ở, tôi liền về giục mẹ đến hỏi con gái phú ông làm vợ. Mẹ tôi sửng sốt lắm, nhưng thấy tôi năn nỉ mãi nên cũng sang hỏi phú ông. Khi trở về, bà nói rằng phú ông yêu cầu phải sắm đủ một chĩnh vàng cốm, mười tấm lụa đào, mười con lợn béo, mười vò rượu tăm mới đồng ý gả con gái. Tôi nói với mẹ cứ yên tâm.

Đến ngày hẹn, mẹ tôi vô cùng ngạc nhiên khi trong nhà bỗng có đủ những lễ vật mà phú ông yêu cầu. Không chỉ vậy, còn có chục giai nhân khiêng sính lễ sang nhà phú ông. Phú ông liền hỏi ba cô con gái xem có ai đồng ý, thì chỉ có cô út.

Trong ngày cưới, tôi cho bày cỗ thật linh đình, gia nhân chạy ra chạy vào tấp nập. Lúc rước dâu, tôi biến thành một chàng trai khôi ngô tuấn tú sang đón cô út về làm vợ. Hai vợ chồng tôi sống hạnh phúc. Tôi ngày đêm miệt mài đèn sách và thi đỗ trạng nguyên. Chẳng bao lâu, nhà vua cử tôi đi sứ. Trước khi đi, tôi đưa cho vợ một hòn đá lửa, một con dao và hai quả trứng gà, dặn phải giữ luôn các thứ ấy bên mình để có lúc cần dùng đến.

Một hôm có chiếc thuyền đi qua đảo, tôi nghe thấy tiếng con gà trống gáy vang ba lần:

- Ò… ó… o… Phải thuyền quan trạng rước cô tôi về.

Tôi hạ lệnh cho thuyền vào xem, thì gặp lại vợ mình. Vợ chồng đoàn tụ hạnh phúc. Tôi đưa vợ về nhà, mở tiệc mừng, mời bà con đến chia vui, nhưng lại giấu vợ trong nhà không cho ai biết. Hai người chị của vợ tôi tranh nhau kể chuyện nàng gặp phải rủi ro, tỏ vẻ thương tiếc lắm. Tôi không nói gì, tiệc xong mới cho gọi vợ ra. Nhìn thấy em mình đã trở về bình an, họ xấu hổ bỏ về.

- Mẹ ơi, con là người đấy. Mẹ đừng vứt đi mà tội nghiệp!

Thương tôi, bà giữ lại nuôi. Đến khi lớn, tôi xin mẹ cho đi chăn bò ở nhà phú ông. Tôi chăm bò rất giỏi, con nào con nấy đều no căng bụng. Phú ông lấy làm hài lòng lắm.

Đến vụ mùa, tôi tớ ra đồng làm việc cả. Phú ông sai ba cô con gái đem cơm ra đồng cho tôi. Hai cô chị kiêu căng, thường tỏ ra khinh thường tôi. Chỉ có mình cô Út là đối đãi với tôi tử tế.

Cuối mùa ở, tôi xin mẹ đến nhà phú ông hỏi cưới vợ cho mình. Mẹ tôi liền mang buồng cau đến nói chuyện với phú ông.

Đến khi về nhà, mẹ nói với tôi về lễ vật mà phú ông yêu cầu: một chĩnh vàng cốm, mười tấm lụa đào, mười con lợn béo, mười vò rượu tăm. Tôi nghe xong, liền động viên mẹ hãy cứ yên tâm.

Đúng ngày hẹn, khi thấy trong nhà có đầy đủ lễ, mẹ tôi vô cùng ngạc nhiên. Vào ngày rước dâu, tôi được trở làm lại người. Thật ra, tôi vốn là tiên ở trên trời. Do tôi vi phạm thiên quy nên Ngọc Hoàng phạt đầu thai xuống hạ giới, biến thành hình dáng xấu xí. Nay nhận được tình yêu thương của cô út nên được hóa giải. Khi tôi bước ra, mọi người trong nhà vô cùng ngạc nhiên. Mẹ tôi thì vui mừng vì con mình có được hạnh phúc.

Tôi và vợ sống với nhau rất hạnh phúc. Nhờ có sự động viên của vợ, tôi học hành chăm chỉ. Tôi đỗ trạng nguyên và được vua cử đi sứ. Trước khi chia tay, tôi đưa cho vợ một hòn đá lửa, một con dao và hai quả trứng gà, dặn phải luôn mang trong người phòng khi cần dùng đến.

Sau nhiều ngày đi sứ, tôi trở về quê hương. Trên đường đi, thuyền của tôi có ngang qua một hòn đảo thì nghe thấy tiếng kêu:

- Ò ó o… Phải thuyền quan trạng, rước cô tôi về.

Tôi cho thuyền vào xem. Hai vợ chồng tôi gặp nhau, mừng mừng tủi tủi. Tôi nghe vợ kể lại chuyện bị hai cô chị hại. Tôi liền đưa vợ về nhà nhưng không cho ai biết, rồi mở tiệc mừng với bà con ngày trở về. Hai cô chị thấy vậy mừng thầm, tranh nhau kể chuyện vợ tôi gặp rủi ro ra vẻ thương tiếc lắm. Đến khi hết tiệc, tôi mới đưa vợ ra. Hai cô chị vô cùng xấu hổ, bỏ đi biệt xứ.

Đến mùa khế ra qua, bỗng nhiên có một con chim lạ đến ăn hết trái này đến trái khác. Tôi xót ruột lắm bèn than thở cùng chim:

- Chim ơi! Cơ nghiệp nhà tôi chỉ có mỗi cây khế, chim ăn hết, tôi biết trông cậy vào đâu!

Chim lạ liền nói:

- Ăn một quả, trả cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng.

Thế rồi hôm sau chim lạ đưa tôi đi ra một hòn đảo ở tít ngoài khơi đầy vàng châu báu. Y theo lời dặn của chim, tôi chỉ lấy vừa đủ một túi ba gang rồi chim trở về nhà. Từ đó, cuộc sống của tôi trở nên khá giá, giàu có.

Biết chuyện, vợ chồng anh tôi ngày nào cũng sang nhà tôi năn nỉ xin đổi bộ gia tài để lấy cây khế. Thương anh, tôi đồng ý đổi. Đến mùa khế, vợ chồng anh tôi thay nhau chờ chực ở gốc cây chờ chim lạ đến. Rồi chim lạ cũng đến ăn. Sự việc giống như trước đây chim lạ đã nói với tôi. Chim lạ đi rồi, hai vợ chồng anh tôi hí hửng về nhà may một cái túi nhưng không phải ba gang như chim lạ bảo mà rộng đến mười hai gang.

Sáng hôm sau chim lạ đến chở anh tôi ra đảo. Vốn là người có tính tham anh tôi chất đầy vàng bạc châu báu ngọc ngà vào túi. Không những thế, anh tôi còn tìm kiếm chỗ nào trên người có thể nhét được, đều nhét vào rồi ì ạch lôi cái túi vàng khổng lồ và thân mình nặng trịch leo lên lưng chim. Nặng quá, chim phải vỗ cánh đến ba lần mới nhấc nổi mình lên được. Lúc bay qua biển, gặp một luồng gió mạnh, chim lảo đảo nghiêng cánh hất anh tôi cùng vàng rơi xuống biển sâu.

Tôi rất buồn vì cái chết của anh tôi nhưng nghĩ cho cùng đó cũng chính là học cho những kẻ tham lam, ích kỉ như lời ông cha đã dạy "tham thì thâm".

Hôm ấy, cũng như mọi khi, tôi vác rìu vào rừng đốn củi. Không hiểu tay chân vụng về thế nào, tôi làm rơi rìu xuống con sông gần đó. Nước sâu, sông rộng, khó lòng lấy lại được rìu. Mà đó lại là kế sinh nhai duy nhất. Tôi buồn lắm! Ngày mai, ngày kia ... và những ngày sau nữa tôi lấy gì mà kiếm củi nuôi thân đây? Càng nghĩ nước mắt tôi càng tuôn nhiều, chảy dài trên khuôn mặt đen sạm của tôi. Đúng lúc đó, một cụ già râu tóc bạc phơ xuất hiện trước mặt tôi. Trông cụ thật hiền lành và phúc hậu với vầng trán cao, khuôn mặt hồng hào. Ôn tồn cụ hỏi:

- Có chuyện gì mà con khóc thảm thiết vậy?

Tôi bèn thật thà kể đầu đuôi mọi chuyện cho ông lão nghe. Nghe xong, ông lão cười và hứa sẽ tìm lại chiếc rìu cho tôi. Tôi vui lắm!

Nói rồi, ông lão lặn ngay xuống sông. Chỉ một lát sau ông đã ngoi lên, trên tay cầm một lưỡi rìu bằng vàng sáng lấp lánh. Ông giơ rìu lên hỏi tôi:

- Đây có phải rìu của cháu không?

Dù chiếc rìu đó rất đẹp và có giá trị nhưng không phải rìu của mình thì đừng có lấy. Tôi vội trả lời:

- Không! Đó không phải cây rìu của cháu đâu ông ạ!

Nghe tôi nói xong, ông cụ lại lặn xuống sông một lần nữa. Lần này khi ngoi lên ông cụ cầm trên tay cầm một lưỡi rìu bằng bạc trông rất thích mắt. Cụ vẫn hỏi như cũ:

- Đây có phải rìu của cháu không?

Tôi không ngần ngại mà từ chối ngay:

- Thưa ông, cái này cũng không phải rìu của cháu.

Không nản, ông cụ lại tiếp tục lặn xuống sông lần nữa. Một lát sau, ông ngoi lên khỏi mặt nước với chiếc rìu bằng sắt hết sức bình thường, cán rìu nhìn còn hơi cũ. Nhưng đó chính là chiếc rìu của tôi. Sung sướng tôi reo to:

- Đây mới chính là rìu của cháu ông ạ!

Nghe vậy, ông lão đưa lại rìu cho tôi và nói. Cháu quả là một chàng trai thật thà, nghèo nhưng không tham lam. Cháu xứng đáng được thưởng. Ta tặng cho cháu cả ba lưỡi rìu này. Nói xong, ông lão vụt biến mất. Tôi biết mình gặp tiên nên chắp tay cảm tạ rồi về nhà. Nhờ ba chiếc rìu đó, tôi có cuộc sống ấm no và hạnh phúc trọn đời.

Hồi đó, ta vừa trưởng thành nên quyết định vào đất liền dạo chơi. Khi đang bay lượn, ta chợt phát hiện một cây khế vô cùng sai trái. Quả nào cũng to tròn, mọng nước, thơm lừng. Thế là, ta liền sà xuống và ăn quả. Ăn một quả, ta lại càng muốn ăn quả thứ hai. Cứ thế, suốt mấy hôm liền, cứ lúc nào khát nước thì ta sẽ ghé thăm cây khế này. Bỗng một hôm, khi đang vui vẻ ăn khế, ta lại nhìn thấy một bóng người thập thò đằng sau lưng. Thì ra đó là người đã trồng cây khế. Trông anh ta có vẻ như muốn nói điều gì, thế là ta đã dừng lại để chăm chú lắng nghe.

Nghe kể mới biết, người đàn ông này có số phận rất tội nghiệp. Anh ta có một người anh trai rất lười biếng và tham lam. Sau khi cha mất, anh trai đoạt hết gia sản, đất đai, chỉ cho anh ta một túp lều cũ và cây khế ngọt này thôi. Quanh năm, vợ chồng anh ta đi làm thuê kiếm tiền sinh sống và chăm bẵm cây khế. Nay thấy cây ra trái nhiều, thì hái mang ra chợ bán. Nào ngờ ta hôm nào cũng đến ăn, khiến trái thiếu đi rất nhiều. Nghe anh ta giãi bày, ta xấu hổ lắm. Thế là ta quyết định sẽ mang anh ta ra nhà của mình để lấy vàng về trang trải cuộc sống. Sau lần đó, hai vợ chồng anh ta trở nên giàu có, mà ta cũng thoải mái ăn khế ngon.

Ít lâu sau, khi ta đến thăm, thì chủ của cây khế đổi thành người anh tham lam, lười biếng kia. Lúc đầu, ta không để ý đến hắn. Nhưng thấy hắn ngày nào cũng kể lể về hoàn cảnh, ta cũng đành dặn hắn may túi ba gang để đi lấy vàng như người em. Ngờ đâu, hắn may một cái túi những mười hai gang. Đã thế, hắn còn cố nhét thêm vàng vào túi áo, túi quần. Thế là, hắn trở nên nặng như một ngọn núi nhỏ. Ta cố mãi mới bay lên trời được. Giữa đường thì gặp cơn mưa dông kéo qua, khiến ta chao đảo, rớt xuống biển rộng. May sao, ta vùng dậy kịp, bay trở lại bầu trời, còn tên tham lam kia thì bị sóng cuốn đi đâu mất. Thật xứng đáng cho một kẻ như hắn!

Vài hôm sau, có tên ăn mày hát rong đi qua cung, hát xong thì vua liền gả ta cho hắn. Than ôi, lấy hắn rồi ta phải bỏ hoàng cung mà theo hắn, dù ta có van xin cách nào cũng không được. Ta đi bộ theo chồng, dọc đường đi toàn là rừng đẹp, thảo nguyên xanh, thành phố lớn, tất cả là của vua chích choè- người mà ta chế nhạo. Khi ấy ta đã rất ân hận và trách mình đáng ra nên lấy vua Chích choè. Người chồng hát rong của ta chỉ có túp lều lụp xụp, những bữa ăn đạm bạc đến đáng thương. Để kiếm tiền sống, ta đã thử qua nhiều nghề như đan sọt, dệt vải, buôn bán nhưng ta chân yếu tay mềm chẳng làm được việc gì. Chồng ta cũng chê trách rằng ta không được việc gì, sống với ta chỉ thêm khổ. Cuối cùng ta phải vào cung vua phụ việc đầu bếp.

Lần đó trong cung tổ chức tiệc cưới cho hoàng tử đầu lòng, ta nhìn cảnh tượng hoành tráng, lộng lẫy, xa hoa mà buồn tủi cho số phận mình, cũng trách bản thân vì tính kiêu căng, ngông cuồng nên bây giờ mới phải chịu cảnh khổ. Bỗng nhiên khi đó có chàng hoàng tử vào kéo tay ta, ta nhận ra đó là vua Chích choè. Ban đầu ta sợ hãi không dám lại gần nhưng vua lại bảo chàng chính là người hát rong sống cùng ta. Hoá ra tất cả mọi việc đều là vua Chích choè vẽ ra để uốn nắn tính cách của ta. Ta xúc động bật khóc, khóc vì tình cảm của vua Chích choè dành cho mình và cũng khóc vì bản thân đã không còn tính kiêu ngạo nữa. Vậy là nhờ có vua Chích choè ta đã có một bài học sâu sắc, trải qua những cay đắng giờ ta đã được hưởng ngọt bùi, cuộc sống hạnh phúc thật sự của ta bắt đầu từ đám cưới với vua Chích choè.

Tất cả là vì tính cách của vợ ta ngày trước. Lúc ấy, nàng vẫn còn là công chúa nhỏ của vua cha. Vì có ngoại hình xinh đẹp, lại là con gái của vua, từ nhỏ nàng đã được mọi người yêu quý, nịnh bợ. Thế nên, nàng rất kiêu ngạo và hống hách. Bao người đến hỏi cưới, đều bị nàng đem khuyết điểm ra để chế giễu đến xấu hổ. Trong đó có cả ta. Danh hiệu Vua chích chòe của ta chính do nàng đặt bởi nàng cho rằng ta có cái cằm như mỏ chim chích chòe. Mới đầu, ta tức giận lắm, nhưng tình yêu trong ta đã khiến tất cả phai đi. Chỉ để lại quyết tâm thay đổi tính cách của nàng. Ngờ đâu, cơ hội đến rất nhanh. Cha của vợ ta vì giận quá, nên đã ta lệnh sẽ gả nàng cho một người ăn xin đầu tiên đến cung điện. Thế là ta tức tốc cải trang thành kẻ hát rong để vào cung. Vậy là như nguyện, ta được cưới công chúa về làm vợ.

Ngay sau đám cưới, ta đã ra lệnh cho người hầu chuẩn bị một vở kịch lớn, để sửa đổi tính cách của vợ mình. Đầu tiên, ta cho người dân đồn thổi về vị Vua chích chòe tốt bụng, để nàng nhận ra rằng mình đã từ bỏ một người chồng tốt để lấy một kẻ hát rong. Rồi ta để nàng sống trong ngôi nhà nhỏ bé, lụp xụp, phải tự nấu cơm, giặt giũ. Tiếp đến, ta để nàng phải làm các công việc nặng nhọc như đan sọt, quay sợi, bán bát đĩa để nàng hiểu được sự vất vả của người dân và thấu hiểu cho họ. Khi nàng làm việc, ta còn cải trang thành kị sĩ để phá hàng của nàng để nàng biết được cảm giác bị kinh rẻ mà trước giờ nàng vẫn đối xử với người khác ra sao. Nhờ vậy, mà nàng công chúa kiêu ngạo ngày nào đã dần thay đổi. Nàng không còn hống hách nữa, mà dần biết suy nghĩ, chịu khó và chăm chỉ hơn. Vì vậy, cuối cùng ta đã để nàng vào làm phụ bếp trong cung của mình. Trước mặt quan khách, ta kéo nàng ra ngoài với bộ dạng thật của mình. Điều đó khiến nàng vô cùng xấu hổ, nhưng cũng vì thế mà những sự hống hách cuối cùng trong nàng cũng biến mất hoàn toàn.

Từ đó, vợ của ta trở thành một con người hoàn toàn khác. Hiền lành, dịu dàng và biết thấu hiểu cho người khác. Nàng cũng vô cùng ân hận về những việc làm trong quá khứ của mình và nỗ lực sửa sai. Hai vợ chồng chúng ta cuối cùng cũng cùng nhau trở về cung điện và sống cuộc sống hạnh phúc.