-Văn Bản 1: Vắt cổ chày ra nước

+Bối cảnh: Ở quê

+Nhận xét: Bối cảnh thân thuộc, gần gũi với thiên nhiên

-Văn bản 2: May không đi giày
+Bối cảnh: Ở chợ
+Nhận xét: Bối cảnh của truyện cười"May không đi giày" không được miêu tả cụ thể, tỉ mỉ, bối cảnh được miêu tả gần gũi, thân thuộc.

Phiếu học tập số 2: 
-Văn bản 1: Vắt cổ chày ra nước 
+Sự kiện chính:
Một hôm,ông chủ keo kiệt sai người đầy tớ về quê, người đầy tớ có xin ít tiền uống nước dọc đường, ông chủ thấy thế liền lấy lí do,thế rồi ông đưa cho người đầy tớ cái khố tải để vận vào người khi khát vặn ra mà uống. Người đầy tớ liền chê cái khố tải của ông và xin cho mượn cái chày giã cua và người đầy tớ liền nói : vắt cổ chày cũng ra nước.

May không đi giày.

+Nhận xét:  câu truyện đẩy mâu thuẫn đến đỉnh điểm và gây ra sự bất ngờ ,nhân vật ông chủ có tính xấu keo kiệt, còn nhân vật đầy tớ dùng trí thông minh để vạch trần sự keo kiệt của ông chủ. Câu truyện kết hợp sự khéo léo lời của người kể chuyện  và lời nhân vật tạo nên những liên tưởng, đối sánh bất ngờ,hài hước, thú vị.

-Văn bản 2 : May không đi giày

+Sự kiện chính:Một ông tính hà tiện đi chân không ra chợ chẳng may vấp phải hòn đá chảy máu. Thay vì than đau thì ông ta mừng vì không đi giày, ông ta sợ giày bị rách mũi.

+Nhận xét: Ông này là người có tính keo kiệt,bủn sỉn, chỉ vì sợ rách mũi giày mà đã để chân mình chảy máu.

Vắt cổ chày ra nước:

-Đối tượng gây cười: chủ nhà và người đầy tớ.       

-Căn cứ xác định của bài Vắt cổ chày ra nước:                       

+Hành động và lời nói phi lý của ông chủ: Thay vì giúp đỡ, ông chủ lại đưa ra các giải pháp vô lý nhằm tránh chi tiêu. Điều này làm nổi bật tính keo kiệt đến mức không tưởng.                                                            +Phản ứng hài hước của người đầy tớ: Người đầy tớ đối đáp bằng cách xin cái chày để “vắt cổ chày ra nước”, châm biếm sự hà tiện của ông chủ, tạo tiếng cười mỉa mai.                                                              

- Hình ảnh ẩn dụ "Vắt cổ chày ra nước": Đây là biểu tượng của sự hà tiện đến cực đoan, mang tính châm biếm cao, khiến tính cách của ông chủ trở thành tâm điểm gây cười.

May không đi giày:

-Đối tượng gây cười: Người đàn ông khi đi chợ.               

-Căn cứ xác định: Truyện cười "May không đi giày" là sự tương phản giữa mong đợi và thực tế. Người đọc thường kỳ vọng câu chuyện sẽ kể về một người đi giày và gặp phải rắc rối vì đi giày không phù hợp. Tuy nhiên, câu chuyện lại nói "May không đi gày", tạo ra sự bất ngờ và trái ngược với mong đợi ban đầu. Đến cuối câu chuyện người đọc mới bất ngờ vì người đàn ông nói rằng "May không đi giày, chớ mà đi thì rác mất mũi giày rồi còn gì".Sự bất ngờ này tạo ra hiệu quả hài hước, khiến người đọc cười vì sự ngớ ngẩn và vô lý của câu chuyện.

Phiếu học tập số 4:

1.Tạo tình huống trào phúng:

-Điểm giống nhau:Đều tạo ra tình huống gây cười với từ sự keo kiệt, bủn xỉn.

-Điểm khác nhau:                                            + Vắt cổ chày ra nước: Sự keo kiệt đối với người khác.                                                       +May không đi giày: Sự keo kiệt với chính bản thân.                                                          2. Sử dụng các biện pháp tu từ:                     -Điểm giống nhau: Đều có lối nói chơi chữ,biện pháp khoa trương,phóng đại   

- Điểm khác nhau:                                           + Vắt cổ chày ra nước: Lối nói chơi chữ đến từ người khác.                                           + May không đi giày: Lối nói chơi chữ từ bản thân người gây cười.

• Phiếu học tập số 6:

  -Mục đích sáng tác:

  Tác giả dân gian muốn phê phán thói keo kiệt, hà tiện trong xã hội.

  -Cách nhìn cuộc sống, con người của tác giả dân gian:

  Tác giả dân gian quan sát những thói hư tật xấu dưới góc nhìn hài hước, xây dựng những chân dung lạ đời; qua đó phê phán những hiện tượng tiêu cực này.

• Phiếu học tập số 7:

  -Bài học rút ra:

  +Vắt cổ chày ra nước: Câu truyện cho ta thấy sự bóc lột nặng nề những người lao động nghèo khổ phải chịu trong xã hội phong kiến.

  +May không đi giày: Câu truyện cho ta thấy khi hạ tiện quá mức cũng là một thói xấu đem lại nhiều điều bất trắc cho ta trong cuộc sống.

  -Căn cứ xác định:

  +Vắt cổ chày ra nước: Đoạn "Một hôm, chủ nhà sai đầy tớ về quê có việc, người đầy tớ xin mấy đồng tiền để uống nước dọc đường.Chủ nhà ngẫm nghĩ một lúc rồi nói:Thằng này đến là ngốc, hai bên đường thiếu gì ruộng ao, có khát thì xuống đấy tha hồ uống, tìm vào quán làm gì cho phiền phức." đã thể hiện rõ sự bóc lột của người chủ dành cho người đầy tớ khi không muốn tốn tiền cho người đầy tớ uống nước mà kêu đầy tớ khát thì uống nước ruộng, ao.

  +May không đi giày: "Có ông tính hà tiện, một hôm đi chân không ra chợ. Giữa đường vấp phải hòn đá, ngón chân chảy máu ròng ròng, thế mà ông không phàn nàn gì còn nói: May cho mình thật".

Văn bản 1: Vắt cổ chày ra nước.

-Đối tượng gây cười: Chủ nhà và người đầy tớ.

-Căn cứ xác định: Ông xin chủ nhà cho tiền uống nước dọc đường mà chủ nhà không cho nên ông xin cái cổ chày để vắt ra nước mà uống.

Văn bản 2 : May không đi giày

Đối tượng gây cười : Một người đàn ông đi chân không ra chợ.

Căn cứ xác định : Ông cho mình là may mắn khi đi chân không ra ngoài thay vì đi giày . Nếu mà đi giày thì sẽ bị rách mũi giày của ông.

Phiếu học tập số 4

.Tạo các tình huống trào phúng

*Điểm giống nhau:

-Kết hợp khéo léo lời người kể chuyện và lời nhân vật hoặc lời của các nhân vật với nhau tạo nên những liên tưởng, đối sánh bất ngờ, hài hước, thú vị, ...

*Điểm khác nhau:

- Vắt cổ chày ra nước: Kết hợp giữa lời của người kể chuyện với lời của các nhân vật, tạo nên những liên tưởng, đối sánh hài hước, tăng tính thú vị, châm biếm cho câu chuyện nhằm thể hiện, phê phán sự ích kỉ, hẹp hòi của ông chủ đối với đầy tớ.

- May không đi giày: tô đậm mâu thuẫn giữa lời nói và hành động, kết hợp lời nói của người kể chuyện với lời nói nhân vật nhằm tăng tính hài hước, phê phán sự ích kỉ, suy nghĩ phiến diện và sự keo kiệt, bủn xỉn đối với chính bản thân mình của ông hà tiện.

*Sử dụng các biện pháp tu từ giàu tính trào phúng:

*Điểm giống nhau:Biện pháp khoa trương phóng đại

Điểm khác nhau:

- Vắt cổ chày ra nước: Cách chơi chữ đến từ người đầy tớ, lối nói phóng đại.

- May không đi giày: Cách chơi chữ đến từ chính bản thân của ông hà tiện.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: XÁC ĐỊNH BỐI CẢNH CỦA VĂN BẢN

1. Văn bản "Vắt cổ chày ra nước"

• Bối cảnh: Một người đầy tớ khi đi làm việc theo lời chủ nhà. Trước khi người đầy tớ có xin chủ nhà ít tiền để uống nước dọc dường, nhưng chủ nhà không cho và nảy ra ý kiến kêu đầy tớ uống nước ở ruộng ao. Người đầy tớ kêu trời nắng nên khô cả, người chủ nhà đưa khố tải để khát thì vặn ra để uống. Người đầy tớ liền đáp trời nóng vận khố tải ngốt nên mượn chày giã cua để vắt ra nước.

• Nhận xét: Bối cảnh đã cho thấy áp lực từ công việc, gia đình và xã hội dẫn đến mệt mỏi, từ đó đây cũng là cơ hội để con người học hỏi, tìm ra những giải pháp sang tạo trong việc vượt qua khó khăn.

2. Văn bản "May không đi giày"

• Bối cảnh: Có một người đi chân không ra chợ, vấp phải hòn đá chảy máu ròng, liền kêu "May quá". Người đi đường thấy lạ tới hỏi thăm thì nhận được câu trả lời "Nếu đi giày sẽ làm hỏng giày".

• Nhận xét: Bối cảnh không được miêu tả cụ thể, thể hiện đặc điểm thiên nhiên.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: XÁC ĐỊNH CỐT TRUYỆN CỦA VĂN BẢN

1. Văn bản "Vắt cổ chày ra nước"

• Sự việc chính: Một người đầy tớ được chủ nhà sai về quê có việc, người này xin mấy đồng để đi đường nhưng vì bản tính ki bo, keo kiệt nên chủ nhà không cho và đưa cho những vật dụng oái oăm. Từ đó ra đời câu thành ngữ “vắt cổ chày ra nước“.

• Nhận xét: Tác giả đã sử dụng ngôn ngữ tinh tế để thể hiện sự khắc nghiệt, khó khăn trong cuộc sống, đoạn văn còn nói đến lòng tham, sự giả dối, từ đó tạo nên bài học sâu sắc về đạo đức.

2. Văn bản "May không đi giày"

• Sự việc chính: Một ông tính hà tiện đi chân không ra chợ chẳng may vấp phải hòn đá chảy máu. Thay vì than đau thì ông ta mừng vì không đi giày, ông ta sợ giày bị rách mũi.

• Nhận xét: Tác giả thể hiện mâu thuẫn bên trong của nhân vật (rào cản mà con người phải đối mặt trong cuộc sống). Việc không đi giày nói lên vẻ chân thực của cá nhân trong xã hội.

-> Hai truyện trên tác giả tập trung vào cốt truyện, nhân vật còn bối cảnh không được miêu tả cụ thể, tỉ mỉ, bối cảnh không xác định.

Đề tài của Vắt cổ chày ra nước: Nói sự ki bo,keo kiệt của người chủ nhà với đầy tớ.
Đề tài của May không đi giày :Nói về sự hà tiện,bủn xỉn của người đàn ông.

Căn cú xác định : Thông qua các hành động hà tiện , keo kiệt quá mức như : việc cho bầy tớ mặc khố để lấy mồ hôi trên người uống ; đi chân không ra chợ vì sợ hư giày .

Phiếu học tập số 6 :

- Mục đích: Tạo tiếng cười, đồng thời phê phán, châm biếm các thói hư tật xấu của con người.

Cách nhìn nhận cuộc sống con người của tác giả:

+Tác giả đã dùng những câu chuyện đời thường giản dị để châm biếm phê phán những người thiếu kiến thức nhưng lại hay khoác lác, phóng đại sự việc, những người như vậy cuối cùng cũng sẽ trở thành trò cười cho thiên hạ mà thôi.Theo em, các câu chuyện trên được sáng tạo với mục đích giải trí và phê phán, châm biếm, đả kích thói keo kiệt tỏng cuộc song.
+Qua các câu chuyện cười trên, có thể thấy tác giả nhìn đời vằng con mắt tích cực, dùng những mẩu chuyện cười để châm biếm chứ không nói xấu người khác.

Phiếu học tập 7 :

Bài học rút ra từ câu chuyện "vắt cổ chày ra nước" thường liên quan đến việc hiểu rõ giới hạn và khả năng của bản thân. Dưới đây là một số bài học cụ thể:
Tôn trọng giới hạn: Không phải mọi thứ đều có thể cải thiện hay thay đổi. Việc cố gắng ép buộc kết quả từ những nguồn tài nguyên đã kiệt quệ có thể chỉ dẫn đến thất bại.
Đánh giá thực tế: Trước khi bắt tay vào một công việc nào đó, hãy cân nhắc xem liệu nỗ lực của bạn có đáng hay không. Đôi khi, đầu tư vào những ý tưởng hoặc kế hoạch có khả năng thành công cao hơn là ưu tiên hơn.
- Đặt mục tiêu hợp lý: Việc có những mục tiêu rõ ràng và khả thi sẽ giúp bạn tập trung vào những điều khả thi nhất, thay vì cố gắng đạt được điều không thể.

-Căn cứ xác định :Thông qua các câu nói ,tình huống trong bài nhằm chỉ trích, nêu lên những tật xấu như : tham lam và hà tiện quá mức

Vắt cổ chày ra nước:

1.Đề tài,chủ đề:phê phán tính keo kiệt, bủn xỉn và ích kỷ của người chủ nhà, cũng như của biết bao người khác, tận dụng tối đa để không phải bỏ tiền ra. Đồng thời thấy được sự khổ sở, bị bóc lột tận cùng của những người lao động nghèo khó.

2.Căn cứ xác định:

-Để xác định chủ đề, ta căn cứ vào các yếu tố sau:

• Nội dung chính của truyện: Truyện kể về nhân vật keo kiệt, từ đó làm nổi bật tính cách và hành động của họ.

• Mục đích mà tác giả muốn truyền đạt: Qua câu chuyện, tác giả muốn gửi gắm thông điệp về việc phê phán sự keo kiệt và khuyến khích con người sống rộng lượng, chia sẻ với nhau.

• Ngữ cảnh và hoàn cảnh xảy ra câu chuyện: Các tình tiết trong truyện thường được xây dựng để làm nổi bật những tình huống khó khăn mà tính keo kiệt của nhân vật càng được lộ rõ.

• Phản ứng của các nhân vật khác và kết quả câu chuyện: Các tình tiết và sự kiện trong truyện thường dẫn đến một kết cục thể hiện rõ quan điểm của tác giả về tính keo kiệt và hậu quả của nó.

May không đi giày:

1.Đề tài,chủ đề:tạo tiếng cười, mua vui, giải trí lành mạnh, vui vẻ, đặc biệt là để phê phán, châm biếm các thói hư tật xấu của con người, cụ thể hơn là phê phán những người có tính keo kiệt, bủn xỉn.

2.Căn cứ xác định:

• Nội dung chính của truyện: Truyện kể về nhân vật keo kiệt, từ đó làm nổi bật tính cách và hành động của họ.

• Mục đích mà tác giả muốn truyền đạt: Qua câu chuyện, tác giả muốn gửi gắm thông điệp về việc phê phán sự keo kiệt và khuyến khích con người sống rộng lượng, chia sẻ với nhau.

• Ngữ cảnh và hoàn cảnh xảy ra câu chuyện: Các tình tiết trong truyện thường được xây dựng để làm nổi bật những tình huống khó khăn mà tính keo kiệt của nhân vật càng được lộ rõ.

• Phản ứng của các nhân vật khác và kết quả câu chuyện: Các tình tiết và sự kiện trong truyện thường dẫn đến một kết cục thể hiện rõ quan điểm của tác giả về tính keo kiệt và hậu quả của nó.

*Phiếu học tập số 6:

1.Mục đích sáng tác: 
Câu chuyện “Vắt cổ chày ra nước” phê phán tính keo kiệt, bủn xỉn và ích kỷ của người chủ nhà, cũng như của biết bao người khác, tận dụng tối đa để không phải bỏ tiền ra. Đồng thời thấy được sự khổ sở, bị bóc lột tận cùng của những người lao động nghèo khó.
Câu chuyện “May không đi giày” tạo tiếng cười, mua vui, giải trí lành mạnh, vui vẻ, đặc biệt là để phê phán, châm biếm các thói hư tật xấu của con người, cụ thể hơn là phê phán những người có tính keo kiệt, bủn xỉn.

2.Cách nhìn cuộc sống,con người của tác giả dân gian:
- Con người :
* Phê phán sự keo kiệt, bủn xỉn: Cả hai truyện đều tập trung vào việc châm biếm, phê phán những người có tính cách keo kiệt, bủn xỉn đến mức thái quá.
    Vắt cổ chày ra nước: Người chủ nhà sẵn sàng vắt kiệt sức người làm, chỉ vì muốn tiết kiệm một chút.
    May không đi giày: Ông già lo sợ cái giày bị rách hơn là lo cho chân mình đang chảy máu.
- Cuộc sống :
* Quan niệm về giá trị vật chất: Tác giả dân gian cho thấy sự trớ trêu khi con người quá coi trọng vật chất mà quên đi những giá trị tinh thần, sức khỏe và cả tính mạng của mình.
 * Hài hước, dí dỏm để phê phán: Thay vì chỉ trích một cách nghiêm túc, tác giả dân gian đã sử dụng yếu tố hài hước, dí dỏm để làm nổi bật sự phi lý, vô lý trong hành động của nhân vật, qua đó tạo ra tiếng cười và khiến người đọc dễ dàng nhớ đến những bài học rút ra.

*Phiếu học tập số 7:

Vắt cổ chày ra nước

1.Bài học rút ra:

Phê phán tính keo kiệt: Truyện nhấn mạnh sự tiêu cực của tính keo kiệt, bủn xỉn. Những người quá hà tiện thường gây khó chịu cho người khác và có thể tự làm khổ chính ḿnh.
Giá trị của sự hào phóng: Ngược lại, sự hào phóng và chia sẻ không chỉ làm cho cuộc sống của chúng ta thêm ư nghĩa mà c̣n giúp xây dựng
mối quan hệ tốt đẹp với mọi người xung quanh.
Nhận thức về sự công bằng: Truyện cũng nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của sự công bằng và ḷng nhân ái trong cuộc sống, đặc biệt là đối với những người lao động nghèo khó.

2.Căn cứ xác định:
Nội dung câu chuyện: Truyện kể về một người chủ nhà keo kiệt, không muốn chi tiền cho người đầy tớ của mình, từ đó phê phán tính keo kiệt.
Ngôn ngữ và hình ảnh sử dụng: Các từ ngữ và hình ảnh trong truyện đều tập trung vào việc miêu tả sự keo kiệt đến mức cực đoan của nhân vật.
Thông điệp của truyện: Tác giả muốn truyền tải thông điệp về sự tiêu cực của tính keo kiệt và giá trị của sự hào phóng, chia sẻ.
Chi tiết liên quan đến tính cách nhân vật: Những hành động và lời nói của nhân vật chính trong truyện đều thể hiện rõ tính keo kiệt, bủn xỉn.

May không đi giày:

1.Bài học rút ra:
Phê phán tính hà tiện: Truyện châm biếm những người quá hà tiện, chỉ biết tiếc của mà không tiếc thân. Nhân vật chính trong truyện bị thương nhưng lại mừng vì không làm rách đôi giày.
Giá trị của sự quan tâm đến bản thân: Truyện nhắc nhở chúng ta rằng việc chăm sóc và bảo vệ bản
Căn cứ xác định:
Nội dung câu chuyện: Truyện kể về một người đàn ông không đi giày ra chợ, bị vấp phải hòn đá và chảy máu chân, nhưng lại mừng vì không làm rách đôi giày.
Ngôn ngữ và hình ảnh sử dụng: Các từ ngữ và hình ảnh trong truyện tập trung vào việc miêu tả sự hà tiện đến mức cực đoan của nhân vật
Thông điệp của truyện: Tác giả muốn truyền tải thông điệp về sự tiêu cực của tính hà tiện và giá trị của việc quan tâm đến bản thân.
Chi tiết liên quan đến tính cách nhân vật: Những hành động và lời nói của nhân vật chính trong truyện đều thể hiện rõ tính hà tiện, bủn xỉn

Vắt cổ chày ra nước:

Vắt cổ chày ra nước có thể được hiểu là lấy bối cảnh trong một bức tranh làng quê Việt Nam trong thời kỳ phong kiến, mặc dù bối cảnh không được miêu tả một cách chi tiết và tỉ mỉ, nhưng qua những chi tiết như việc người đầy tớ xin tiền để uống nước và sự phản ứng của chủ nhà, người đọc có thể cảm nhận được sự khó khăn về mặt vật chất. Những hình ảnh về cánh đồng khô cằn, những trận hạn hán, hay việc thiếu thốn nước là những điều thường thấy trong đời sống nông thôn, thể hiện rõ nét tình trạng khí hậu khắc nghiệt mà người dân phải đối mặt.

=>Tuy bối cảnh không được miêu tả một cách tỉ mỉ chi tiết, ta vẫn thấy được sự gần gũi, thân thuộc trong khung cảnh làng quê thời Phong kiến, tạo nên một cảm giác chân thực với người đọc. Nó không chỉ khắc họa rõ nét cuộc sống của người nông dân mà còn phản ánh được những giá trị văn hóa và xã hội của Việt Nam lúc bấy giờ. Tình huống giữa người đầy tớ và chủ nhà thể hiện sự bất công trong xã hội, đồng thời phê phán thói keo kiệt của những người giàu có.

May không đi giày:

Bối cảnh của ''May không đi giày'' hiện lên là một vùng quê , nông thôn của thời phong kiến .

=> Bối cảnh không được miêu tả một cách cụ thể, rõ ràng, tỉ mỉ, bối cảnh gần gũi, thân thuộc thể hiện văn hoá, phong tục, những thói quen xấu của con người trong xã hội phong kiến.

Sự kiện chính:

Vắt cổ chày ra nước:

Vì tính hà tiện của mình nên khi đầy tớ xin mấy đồng tiền để mua nước uống thì chủ nhà đã lấy lí do và không cho tiền đầy tớ , rồi cho đầy tớ mượn khố tải , rồi đầy tớ lấy lí do là nóng rồi mượn chủ nhà cái chày giã cua để vắt cổ chày ra nước

=> phê phán hành động ích kỉ ,keo kiệt của chủ nhà, cũng như tài sản của biết bao người khác, đồng thời hiểu được sự cực khổ của những người nghèo khó phải đi làm thuê để kiếm sống qua ngày.

May không đi giày:

Một người đàn ông có tính hà tiện đi chân không ra chợ thì bị vấp phải hòn đá, ngón chân chảy máu ròng ròng nhưng ông lại cảm thấy may mắn. Người qua đường hỏi thì ông bảo nếu ông mà đi giày thì sẽ bị rách mất mũi giày.

=> người đàn ông có tính hà tiện nên khi chân vấp hòn đá và bị chảy máu do không đi giày, ông vẫn cảm thấy may mắn. Điều đó cho thấy nét tính cách ích kỉ, không nghĩ cho bản thân của ông mà chỉ lo sẽ bị hư hại về vật chất.