Công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng nhờ sự lãnh đạo quyết liệt và nhất quán. Đảng đã ban hành các nghị quyết, chỉ thị then chốt như Nghị quyết số 35-NQ/TW, định hướng toàn diện nhiệm vụ này. Hệ thống tuyên giáo, báo chí, truyền thông đã phát huy vai trò chủ lực trong việc truyền bá tư tưởng, đường lối của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, tạo ra một sức mạnh tổng hợp trong việc lan tỏa những giá trị cốt lõi của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Các cơ quan tuyên giáo không chỉ đóng vai trò định hướng mà còn chủ động đổi mới nội dung, phương thức truyền đạt để phù hợp với từng đối tượng và bối cảnh. Báo chí và truyền thông, với vai trò là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân, đã tích cực thông tin, phân tích, làm rõ những vấn đề thời sự, đồng thời đấu tranh trực diện với những luận điệu sai trái, xuyên tạc. Ngoài ra, đội ngũ cán bộ, đảng viên ngày càng chú trọng học tập lý luận, nâng cao bản lĩnh chính trị. Quá trình học tập không chỉ giúp cán bộ, đảng viên nắm vững những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh mà còn trang bị phương pháp tư duy khoa học, biện chứng, giúp họ nhận diện rõ hơn bản chất của các vấn đề, từ đó có lập trường chính trị vững vàng và khả năng vận dụng sáng tạo lý luận vào thực tiễn công tác. Đặc biệt, trên không gian mạng, công tác đấu tranh phản bác đã chuyển biến tích cực, chủ động và sắc bén hơn trong việc đối phó với các hoạt động chống phá. Đảng đã xây dựng và củng cố các lực lượng chuyên trách, đồng thời huy động sự tham gia của đông đảo quần chúng nhân dân vào cuộc chiến này. Các biện pháp kỹ thuật, nghiệp vụ được tăng cường, giúp phát hiện, ngăn chặn và bóc gỡ kịp thời các thông tin độc hại, sai lệch. Sự chủ động còn thể hiện ở việc Đảng không chỉ phòng thủ mà còn tấn công, vạch trần bản chất phản động của các luận điệu thù địch, xây dựng và lan tỏa những thông tin tích cực, chính thống. Từ đó, từng bước khẳng định vai trò chủ đạo của Đảng trên không gian thông tin.

b) Những hạn chế, tồn tại

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay vẫn còn bộc lộ những hạn chế, tồn tại đáng lưu tâm, đòi hỏi sự nhìn nhận sâu sắc và những giải pháp quyết liệt. Một trong những vấn đề nổi cộm là tình trạng một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên có biểu hiện "nhạt Đảng, khô Đoàn, xa rời chính trị". Sự suy giảm ý thức trách nhiệm, thiếu nhiệt huyết trong công tác, thậm chí là sự mơ hồ về mục tiêu, lý tưởng cách mạng, không chỉ làm suy yếu sức chiến đấu của tổ chức Đảng mà còn tạo ra những kẽ hở để các thế lực thù địch lợi dụng, gây chia rẽ và làm xói mòn niềm tin của nhân dân. Nguyên nhân của tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều yếu tố, bao gồm công tác giáo dục chính trị tư tưởng chưa thực sự hiệu quả, môi trường sống và làm việc phức tạp, hoặc do bản thân cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng, rèn luyện. Trong bối cảnh kỷ nguyên số, sự thiếu chủ động và kỹ năng trong đấu tranh tư tưởng trên nền tảng số là một thách thức không nhỏ. Các thế lực thù địch ngày càng tinh vi trong việc sử dụng internet và mạng xã hội để lan truyền thông tin sai lệch, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, kích động dư luận và chống phá Nhà nước. Việc chậm chân trong nắm bắt thông tin, thiếu công cụ và phương pháp đấu tranh hiệu quả trên môi trường mạng đã khiến chúng ta đôi khi rơi vào thế bị động, khó kiểm soát thông tin và định hướng dư luận. Thêm vào đó, công tác tuyên truyền, giáo dục lý luận chính trị ở một số nơi vẫn còn mang nặng tính hình thức, khô khan, thiếu tính hấp dẫn và thuyết phục. Nội dung và phương pháp truyền đạt chưa phù hợp với đặc điểm tâm lý và trình độ nhận thức của từng đối tượng, đặc biệt là thế hệ trẻ, khiến cho việc tiếp thu trở nên thụ động và hời hợt. Cuối cùng, công tác nắm bắt tình hình tư tưởng trong quần chúng nhân dân ở một số thời điểm, địa phương còn chưa kịp thời và sâu sát. Việc thiếu thông tin chính xác, đầy đủ và nhanh chóng về những diễn biến tư tưởng trong xã hội có thể dẫn đến những đánh giá chủ quan, thiếu chính xác, làm giảm hiệu quả công tác. Sự chậm trễ trong việc nắm bắt và giải quyết những bức xúc, lo lắng của nhân dân có thể tạo điều kiện cho các thế lực thù địch lợi dụng, gây mất ổn định tình hình chính trị - xã hội. Những hạn chế, tồn tại này đòi hỏi Đảng ta phải có những giải pháp đồng bộ, quyết liệt và sáng tạo hơn nữa để củng cố vững chắc trận địa tư tưởng, bảo vệ nền tảng lý luận của Đảng trong tình hình mới.

Trước hết, nguyên nhân chủ quan của những hạn chế trong công tác đấu tranh tư tưởng xuất phát từ chính nội tại của đội ngũ cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng các cấp. Một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa nhận thức đầy đủ, sâu sắc về tính chất phức tạp, lâu dài, gay go của cuộc đấu tranh tư tưởng trong điều kiện mới. Họ chưa thấy rõ mối nguy hiểm của các loại chiến tranh tư tưởng, chiến tranh thông tin mà các thế lực thù địch đang tiến hành nhằm chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Do đó, thái độ chủ quan, lơ là, thậm chí mất cảnh giác vẫn còn tồn tại trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, gây ảnh hưởng tiêu cực đến công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Công tác giáo dục lý luận chính trị, truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh trong nhiều trường hợp còn mang tính hình thức, dàn trải, thiếu chiều sâu và thiếu sự gắn kết thực tiễn. Việc học tập lý luận đối với nhiều cán bộ, đảng viên vẫn còn là nhiệm vụ bắt buộc mang tính hình thức, chưa thực sự trở thành nhu cầu tự thân. Ý thức tự học, tự nghiên cứu lý luận chính trị của một bộ phận cán bộ, đảng viên còn yếu, dẫn đến tình trạng hiểu biết lý luận nông cạn, thiếu sức đề kháng trước các luận điệu xuyên tạc, phản động. Chính sự thiếu hụt nền tảng lý luận vững chắc này khiến cho nhiều cán bộ, đảng viên dễ dao động, phai nhạt lý tưởng cách mạng trong bối cảnh các giá trị xã hội đang bị pha tạp bởi những tác động bên ngoài.

Một nguyên nhân chủ quan quan trọng khác là công tác nắm bắt và định hướng tư tưởng trong các tổ chức cơ sở đảng ở nhiều nơi còn yếu kém. Một số tổ chức cơ sở đảng chưa thực sự coi trọng vai trò của công tác tư tưởng, còn bị động trong việc phát hiện, ngăn chặn, xử lý những biểu hiện lệch lạc trong tư tưởng, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên. Công tác kiểm tra, giám sát, đấu tranh tự phê bình và phê bình trong Đảng chưa được thực hiện thường xuyên, nghiêm túc, dẫn đến tình trạng “nhẹ trên, nặng dưới”, nể nang, né tránh, làm giảm hiệu quả giáo dục chính trị tư tưởng trong nội bộ.

Bên cạnh những nguyên nhân chủ quan, tác động khách quan từ bối cảnh quốc tế và trong nước cũng là nguyên nhân không nhỏ dẫn tới những hạn chế trong công tác đấu tranh tư tưởng. Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, bên cạnh việc mang lại nhiều cơ hội phát triển, cũng làm gia tăng những thách thức về tư tưởng, văn hóa. Những giá trị, lối sống phương Tây với nhiều yếu tố tiêu cực, phản văn hóa tràn vào, tác động mạnh mẽ tới đời sống tinh thần của nhân dân, nhất là thế hệ trẻ. Nếu không có bản lĩnh chính trị vững vàng và nền tảng lý luận chắc chắn, rất dễ bị lôi kéo, tha hóa, xa rời lý tưởng cách mạng.

Sự thay đổi phương thức hoạt động của các thế lực thù địch, phản động cũng đặt ra thách thức lớn cho công tác đấu tranh tư tưởng. Chúng lợi dụng sự phát triển của công nghệ thông tin, mạng xã hội để phát tán các thông tin sai lệch, xuyên tạc, bịa đặt nhằm phá hoại tư tưởng, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, làm suy giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Tính ẩn danh, lan truyền nhanh chóng, khó kiểm soát của mạng xã hội khiến cho những luận điệu chống phá dễ dàng tiếp cận tới đông đảo quần chúng nhân dân, trong đó có cả cán bộ, đảng viên.

Mặt khác, bối cảnh kinh tế - xã hội trong nước còn nhiều khó khăn, bất cập cũng là điều kiện để các phần tử xấu lợi dụng xuyên tạc, kích động tâm lý bất mãn trong nhân dân. Những vấn đề như tham nhũng, tiêu cực, phân hóa giàu nghèo, ô nhiễm môi trường, những bất cập trong thực thi chính sách, nếu không được giải quyết kịp thời, triệt để sẽ làm nảy sinh tâm lý hoài nghi, mất lòng tin vào vai trò lãnh đạo của Đảng, vào con đường xã hội chủ nghĩa mà dân tộc ta đã lựa chọn.

Những nguyên nhân trên cho thấy, để nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh tư tưởng trong tình hình mới, Đảng ta cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác giáo dục lý luận chính trị, tăng cường công tác nắm bắt và định hướng tư tưởng, kiên trì, kiên quyết bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đồng thời, mỗi cán bộ, đảng viên phải tự giác học tập, rèn luyện, nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, tăng cường khả năng “miễn dịch tư tưởng” trước những tác động tiêu cực từ bên ngoài. Chỉ có như vậy, Đảng ta mới giữ vững vai trò lãnh đạo, giữ vững niềm tin của nhân dân, đưa sự nghiệp cách mạng tiến lên trong thời kỳ mới đầy thách thức.

Một là, nhận thức sâu sắc hơn về vai trò, mối quan hệ giữa “bảo vệ” và “đấu tranh”, “xây” và “chống”. Nghị quyết số 35-NQ/TW khẳng định: “Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác có hiệu quả các quan điểm sai trái, thù địch là một nội dung cơ bản, hệ trọng, sống còn của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; là nhiệm vụ quan trọng, hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân…” [2]; giữ vững vai trò lãnh đạo, nâng cao sức chiến đấu của Đảng, nhân tố quyết định sự tồn vong của chế độ, thắng lợi của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, thực hiện nội dung, giải pháp của Nghị quyết số 35-NQ/TW là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, lâu dài. Không phải có “vấn đề lớn” nên phải tăng cường “bảo vệ”, “đấu tranh”, như thế lực thù địch xuyên tạc.

Là “nền tảng” thì phải luôn vững chắc. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước hết và cơ bản là xây cho vững, là công cuộc “phòng thủ chủ động”, cần tiến hành thường xuyên. Đặc biệt coi trọng và đẩy mạnh hơn nữa xây dựng chỉnh đốn Đảng toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ. Kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời phát triển, vận dụng sáng tạo, cụ thể hóa vào đường lối, chính sách và thực hiện thắng lợi trong thực tiễn. Mọi tổ chức đảng, đảng viên cần rèn luyện bản lĩnh chính trị vững vàng, nâng cao trình độ lí luận, để đủ sức phòng ngừa, tự bảo vệ mình và tham gia bảo vệ chung. Một số tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên chưa thật sự trong sạch, vững mạnh, một vài khoảnh khắc buông lỏng, là vi rút độc hại có cơ hội xâm nhập, có thể “di căn” đến các bộ phận khác, làm suy giảm sức chiến đấu của Đảng, lòng tin của nhân dân với Đảng.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về “xây” và “chống”. “Bảo vệ”, “xây” là nhiệm vụ cơ bản, lâu dài; “đấu tranh”, “chống” là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, phải quyết liệt, hiệu quả. Hai nhiệm vụ gắn kết chặt chẽ, không thể tách rời. Nền tảng tư tưởng của Đảng càng vững chắc, thì sức mạnh đấu tranh càng lớn, tính hướng đích càng cao. Đấu tranh thể hiện tư tưởng chủ động tiến công, tính chiến đấu cao, nhằm bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.

Hai là, tổ chức đồng bộ, toàn diện và có trọng điểm, vận dụng kết hợp các hình thức, phương pháp đấu tranh linh hoạt, phù hợp, tính thuyết phục và hiệu quả cao. Kết hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa cơ quan chuyên trách, kiêm nhiệm với lực lượng rộng rãi; chú trọng lựa chọn, bồi dưỡng cán bộ, xây dựng tổ chức tinh, gọn, mạnh, phát huy vai trò nòng cốt, định hướng của cơ quan tuyên giáo, báo chí, nghiên cứu. Cần xây dựng, thực hiện tốt chương trình, kế hoạch phối hợp, hiệp đồng giữa các cơ quan, tổ chức, đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cấp ủy, Ban Chỉ đạo 35 các cấp.

Nội dung đấu tranh phải bảo đảm tính khoa học, toàn diện trên các lĩnh vực; có chuyên đề sâu, tập trung trọng điểm vào những vấn đề phức tạp, nhạy cảm trong nội dung chống phá chủ yếu của các thế lực thù địch. Vận dụng kết hợp các hình thức đấu tranh như, hội thảo, diễn đàn, bút chiến, truyền thông trên báo viết, báo hình, đài phát thanh, không gian mạng…, phù hợp với từng nội dung đấu tranh.

Phương pháp đấu tranh cần linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng, có sức thuyết phục và đạt hiệu quả cao. Đối tượng đấu tranh là các thế lực thù địch, bọn phản động lưu vong, “núp bóng” trong nước và những người hoang mang, dao động, có biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Quan điểm sai trái thuộc về bản chất chính trị của các thế lực thù địch, lan truyền nó là thủ đoạn chống phá có chủ đích. Đối với các phần tử chống đối chuyên nghiệp, có học thức, bọn phản động lưu vong, cần có công trình nghiên cứu chuyên sâu, bài viết, bài nói mang tính khoa học, tính chiến đấu cao, vạch trần bản chất, bác bỏ luận điệu xuyên tạc. Một số người bản lĩnh chính trị không vững vàng, thiếu thông tin chính xác, ngộ nhận, bị lôi kéo, kích động, dẫn đến nhận thức, quan điểm sai trái. Với những người này, cần phản biện làm rõ cái sai, kết hợp biện pháp hành chính, đấu tranh tự phê bình và phê bình, giáo dục, thuyết phục họ quay đầu vào bờ.

Nền tảng tư tưởng của Đảng cụ thể hóa trong đường lối, nghị quyết, được đưa vào cuộc sống, tổ chức, vận động toàn dân thực hiện. Do đó, đấu tranh không chỉ trên mặt trận lí luận, tư tưởng mà còn bằng hành động thực tiễn, nêu gương của cán bộ, đảng viên. Thành tựu xây dựng, phát triển đất nước, bảo vệ Tổ quốc là minh chứng sinh động, có tính thuyết phục cao về tính khoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, sự đúng đắn của đường lối và vai trò lãnh đạo của Đảng.

Đảng bảo vệ nhân dân, vì nhân dân, nhân dân sẽ bảo vệ Đảng theo cách của mình, giữ vững lòng tin, hưởng ứng và hăng hái thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước. Không phát huy được sức mạnh của đông đảo nhân dân sẽ hạn chế lớn hiệu quả thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW. Đảng, Nhà nước, chính quyền các cấp giữ được dân, củng cố niềm tin của nhân dân, là làm thất bại thủ đoạn nguy hiểm của các thế lực thù địch. Cần chú trọng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; phát huy vai trò tập hợp quần chúng của các tổ chức chính trị, xã hội, củng cố vững chắc thế trận lòng dân.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam – chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh – là bảo vệ nền tảng lý luận, kim chỉ nam cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ tất yếu nhằm giữ vững cương lĩnh chính trị, bảo vệ sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Nhà nước và xã hội. Mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi người dân Việt Nam cần nâng cao bản lĩnh chính trị, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, tuyệt đối trung thành với lý tưởng cách mạng của Đảng. Chủ động, kiên quyết đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn "diễn biến hòa bình", "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới. Tin tưởng sâu sắc vào sự lãnh đạo của Đảng, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện, chúng ta nhất định xây dựng thành công nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa giàu mạnh, dân chủ, công bằng,

văn minh.