2. Đặc điểm tập hợp.

3. Số lượng?

4. Số tự nhiên?

II. ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG TẬP HỢP, SỐ LƯỢNG PHÉP ĐẾM CỦA TRẺ MN
2.1. TRẺ 3-4 tuổi
2.2. TRẺ 4-5 tuổi
2.3. Trẻ 5-6 tuổi
III. NỘI DUNG HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG SL CHO TRẺ MN
1. Trẻ 3-4
2. Trẻ 4-5
3. Trẻ 5-6
IV. PP HT BT SL CHO TRẺ MN

1. trẻ 3-4 tuổi

2. Trẻ 4-5 tuổi

3. Trẻ 5-6 tuổi

• Theo Galperin: là hành động được người lớn truyền thụ 

1. Một số khái niệm cơ bản:

• Đặc điểm cơ bản: 
• Đặc điểm đặc trưng của hình học:

1. Kích thước:

1. Các loại kích thước: 

• Chiều dài: là chiều đi từ trái sang phải hoặc ngược lại
• Chiều rông: là chiều đi từ trong ra ngoài
• Chiều cao: là chiều đi từ trên xuống dưới và ngược lại

• Tập trung vào việc phát triển các giác quan của trẻ: Phương pháp này sử dụng các hoạt 
• động thực hành, cho trẻ được trực tiếp tiếp xúc, sờ, nắm, cảm nhận các vật thể để giúp trẻ nhận biết kích thước của chúng.
• Tăng cường tính tích cực, chủ động của trẻ: Trẻ được tham gia các hoạt động phong phú, đa dạng, giúp trẻ phát huy tính tích cực, chủ động trong học tập.
• Tạo hứng thú, niềm vui cho trẻ: Các hoạt động được thiết kế sinh động, hấp dẫn, thu hút sự chú ý của trẻ, giúp trẻ hứng thú, tích cực tham gia.

1. Trẻ 3-4 tuổi:

• Phát triển sự tri giác kích thước các vật, làm phong phú và hoàn thiện hơn kinh nghiệm cảm nhận kích thước của trẻ nhỏ. 
• Dạy trẻ nhận biết và nắm được tên gọi từng chiều đo kích thước, như: chiều dài, chiều rộng, chiều cao và độ lớn của vật.
• Dạy trẻ nhận biết sự khác biệt rõ nét về độ lớn, về chiều dài, chiều rộng và chiều cao của hai đối tượng.
• Dạy trẻ phản ánh bằng lời nói mối quan hệ kích thước giữa hai vật và sử dụng đúng các từ để diễn đạt sự khác biệt về kích thước như: to hơn- nhỏ hơn, dài hơn- ngắn hơn, cao hơn- thấp hơn, rộng hơn- hẹp hơn.

1. Trẻ 4-5 tuổi:

• Phát triển khả năng nhận biết về sự khác biệt độ lớn, chiều dài, chiều rộng, chiều cao của hai đối tượng trên cơ sở ước lượng kích thước của chúng.
• Dạy trẻ so sánh chiều đo kích thước của hai vật bằng các biện pháp so sánh: xếp chồng, xếp cạnh và biết diễn đạt mối quan hệ kích thước giữa hai vật bằng lời nói: to hơn- nhỏ hơn, có độ lớn bằng nhau, dài hơn- ngắn hơn, dài bằng nhau, rộng hơn- hẹp hơn- rộng bằng nhau, cao hơn- thấp hơn, cao bằng nhau.
• Dạy trẻ so sánh độ lớn, chiều dài, chiều rộng và chiều cao của 3 đối tượng, dạy trẻ sắp xếp các vật theo trình tự kích thước tăng dần hoặc giảm dần và phản ánh mối quan hệ kích thước giữa chúng bằng lời nói: nhỏ nhất- to hơn- to nhất, dài nhất- ngắn hơn- ngắn nhất.

1. Trẻ 5-6 tuổi:

• Củng cố và phát triển kĩ năng so sánh kích thước của các đối tượng bằng các biện pháp: xếp chồng, xếp cạnh và ước lượng kích thước bằng mắt.
• Củng cố, phát triển kĩ năng sắp xếp các vật theo trình tự kích thước tăng dần hoặc giảm dần và phản ánh mối quan hệ kích thước của chúng bằng lời nói.
• Dạy trẻ phép đo lường và sử dụng phép đo để độ dài của từng đối tượng và nhận biết mối quan hệ kích thước theo từng chiều đo kích thước giữa các đối tượng.

1.  Nội dung dạy trẻ bt kích thước:

1. Kích thước:

1. Các loại kích thước: 

• Chiều dài: là chiều đi từ trái sang phải hoặc ngược lại
• Chiều rông: là chiều đi từ trong ra ngoài
• Chiều cao: là chiều đi từ trên xuống dưới và ngược lại

• 1. Trẻ đã có thể nhận biết một chiều đo kích thước của vật.
• 2. Trẻ rất khó khăn để nắm được tính tương đối của khái niệm kích thước.
• 3. Trẻ chưa biết lựa chọn các vật có kích thước tương ứng với nhau.
• 4. Trẻ chỉ chú ý tới độ lớn chung của vật mà không phân tách từng chiều đo kích thước của vật.
• 5. Khả năng ước lượng kích thước các vật bằng mắt của trẻ còn hạn chế.
• 6. Trẻ chỉ có khả năng nhận biết sự khác biệt rõ nét về kích thước của hai vật cùng loại.
• 7. Vốn từ chỉ kích thước của trẻ còn nghèo nàn.
• 8. Khi yêu cầu trẻ chỉ bạn cao nhất trong lớp, trẻ thường chỉ bạn to nhất.
• 9. Trẻ chỉ ra được vật to nhất trong nhóm vật. Khi cô cất vật to nhất, yêu cầu trẻ chỉ vật to nhất trong số vật còn lại. Trẻ trả lời “ không còn vật to nhất, cô cất nó rồi”
• 10. Trẻ dùng từ chỉ kích thước chưa chính xác, hay dùng từ béo, bự thay vì dùng từ to, từ lớn thay vì dùng từ cao, từ gầy, bé thay vì dùng từ nhỏ.
•  b. Trẻ 4-5 tuổi:
• 1. Khả năng cảm nhận, ước lượng kích thước bằng mắt của trẻ đã tốt hơn.
• 2. Trong quá trình trẻ nhận biết, phân biệt kích thước của các vật không chỉ có sự tham gia  của các giác quan mà trẻ còn sử dụng tích cực các thao tác tư duy như so sánh, phân tích, tổng hợp.
• 3. Trẻ đã phân tách được chiều đo cần so sánh nếu nó nổi bật so với các chiều đo khác.
• 4. Trẻ đã biết lựa chọn các vật theo chiều dài hoặc chiều rộng nếu có sự chênh lệch giữa hai chiều đo đó là rõ nét.
• 5. Trẻ dễ dàng xác định được chiều cao của vật khi nó nổi bật so với các chiều đo khác, nhưng trẻ lại khó nhận biết chiều cao của các vật thấp.
• 6. Trong quá trình nhận biết sự khác biệt về từng chiều đo kích thước của 2 hay 3 vật, trẻ đã phân biệt được các chiều đo cụ thể của vật như: chiều dài, chiều rộng, chiều cao của vật. Tuy nhiên, nhiều trẻ còn rất khó khăn khi phân tách chiều rộng của vật.
• 7. Trẻ bắt đầu thực hiện các hành động so sánh: đặt cạnh, đặt chồng để phân biệt được kích thước giữa 2-3 đối tượng có độ chênh lệch kích thước nhỏ.
• 8. Vốn từ chỉ kích thước của trẻ chính xác hơn.
• c. Trẻ 5-6 tuổi:
• 1. Trẻ có thể sắp xếp 3 vật thành một dãy theo kích thước tăng dần hay giảm dần.
• 2. Trẻ bắt đầu có khả năng sử dụng thước đo ước lệ để xác định kích thước của vật.
  
  

• 
  a. Trẻ 3-4 tuổi:
• 1.Phát triển sự tri giác kích thước các vật, làm phong phú và hoàn thiện hơn kinh nghiệm cảm nhận kích thước của trẻ nhỏ.
• 2. Dạy trẻ nhận biết và nắm được tên gọi từng chiều đo kích thước, như: chiều dài, chiều rộng, chiều cao và độ lớn của vật.
• 3. Dạy trẻ nhận biết sự khác biệt rõ nét về độ lớn, về chiều dài, chiều rộng và chiều cao của hai đối tượng.
• 4. Dạy trẻ phản ánh bằng lời nói mối quan hệ kích thước giữa hai vật và sử dụng đúng các từ để diễn đạt sự khác biệt về kích thước như: to hơn- nhỏ hơn, dài hơn- ngắn hơn, cao hơn- thấp hơn, rộng hơn- hẹp hơn.
• b. Trẻ 4-5 tuổi
• 1. Phát triển khả năng nhận biết về sự khác biệt độ lớn, chiều dài, chiều rộng, chiều cao của hai đối tượng trên cơ sở ước lượng kích thước của chúng.
• 2. Dạy trẻ so sánh chiều đo kích thước của hai vật bằng các biện pháp so sánh: xếp chồng, xếp cạnh và biết diễn đạt mối quan hệ kích thước giữa hai vật bằng lời nói: to hơn- nhỏ hơn, có độ lớn bằng nhau, dài hơn- ngắn hơn, dài bằng nhau, rộng hơn- hẹp hơn- rộng bằng nhau, cao hơn- thấp hơn, cao bằng nhau.
• 3. Dạy trẻ so sánh độ lớn, chiều dài, chiều rộng và chiều cao của 3 đối tượng, dạy trẻ sắp xếp các vật theo trình tự kích thước tăng dần hoặc giảm dần và phản ánh mối quan hệ kích thước giữa chúng bằng lời nói: nhỏ nhất- to hơn- to nhất, dài nhất- ngắn hơn- ngắn nhất.
• c. Trẻ 5-6 tuổi
• 1. Củng cố và phát triển kĩ năng so sánh kích thước của các đối tượng bằng các biện pháp: xếp chồng, xếp cạnh và ước lượng kích thước bằng mắt.
• 2. Củng cố, phát triển kĩ năng sắp xếp các vật theo trình tự kích thước tăng dần hoặc giảm dần và phản ánh mối quan hệ kích thước của chúng bằng lời nói.
• 3. Dạy trẻ phép đo lường và sử dụng phép đo để độ dài của từng đối tượng và nhận biết mối quan hệ kích thước theo từng chiều đo kích thước giữa các đối tượng.
  
  

Không gian:Không gian là hình thức tồn tại cơ bản của vật chất, trong đó các vật thể có những tính chất KG khác nhau (hình thức kết cấu, kích thước) và những quan hệ KG khác nhau (chủ yếu là về vị trí tương quan của các vật thể: trước-sau, trên-dưới, phải-trái, gần-xa…).

Định hướng KG:Là quá trình xác định vị trí, hướng của bản thân hoặc các vật thể trong mối quan hệ tương quan KG với nhau. Theo cách hiểu này, vị trí của bản thân và của các vật thể không tồn tại độc lập mà luôn có mối quan hệ không gian qua lại.

Hệ tọa độ:Hệ tọa độ là hệ quy chiếu mà đứa trẻ sử dụng làm chuẩn cảm giác để thực hiện sự ĐHTKKG. Hệ tọa độ được đứa trẻ sử dụng để ĐHTKG có thể là trục cơ thể trẻ, hoặc trục cơ thể của người khác hoặc một đối tượng nào đó bất kì.

Hệ tọa độ bản thân là loại hệ tọa độ cảm giác được sử dụng để định hướng dựa trên các bộ phận của cơ thể trẻ.

Vùng KG:Là vùng không gian trọn vẹn và thống nhất, vừa có tính liên tục và vừa có tính rời rạc. Nhờ tính rời rạc trong không gian mà KG có thể được chia thành các vùng nhỏ tương ứng với các trục chính như: phía phải-phía trái ứng với trục nằm ngang, phía trước-phía sau ứng với trục chính diện và phía trên-phía dưới ứng với trục thẳng đứng. Tính liên tục được thể hiện khi giữa các vùng KG có sự giao thoa với nhau.

Mối quan hệ:

+Thấy được sự tương quan và vị trí các vật trong KG

+Thấy được mối quan hệ tương quan nhưng chưa phản ánh bằng lời (4-5 tuổi).

+Xác định giống hay khác phía (phải xác định phải trái bản thân).  

II.Đặc điểm nhận thức không gian:

Trẻ 3 – 4 tuổi:

Trẻ dựa vào hệ tọa độ cảm giác theo chiều cơ thể để ĐHTKG. Trẻ có thể xác định các hướng khác nhau trên cơ thể.

Trẻ có thể xác định được các hướng khác nhau ngay trên cơ thể. Từ các hướng trê cơ thể, trẻ có thể xác định vị trí của vật trong KG khi nó nằm sát trục cơ thể trẻ.

Trẻ 4-5 tuổi:

Trẻ dựa vào hệ tọa độ cảm giác là các chiều trên cơ thể trẻ và sử dụng “hệ tọa độ diễn đạt bằng lời nói” về các hướng không gian chính (Trước- sau, trên- dưới, phải- trái) với điểm mốc (gốc tọa độ) chính là bản thân trẻ để ĐHTKG.

Trẻ có thể xác định vị trí của các vật trong KG so với bản thân.

Trẻ có thể xác định được vị trí của vật trong KG so với trẻ và diễn đạt được bằng lời phía trước- sau, phía trên- dưới, phía phải trái trẻ.

Trẻ 5-6 tuổi:

Trẻ có khả năng chuyển dần chuyển dần từ việc dùng hệ tọa độ là bản thân trẻ đến việc dùng hệ tọa độ là các đối tượng khác (người khác hoặc vật bất kì có sự ĐHTKG)

*Nhận thức của trẻ về các vùng KG: Vùng KG là khoảng KG trọn vẹn và thống nhất, vừa có tính liên tục và vừa có tính rời rạc. Nhờ tính rời rạc trong KG mà KG có thể được chia thành các vùng nhỏ tương ứng với các trục chính như: phía phải- phía trái ứng với trục nằm ngang, phía trước – phía sau ứng với trục chính diện và phía trên- phía dưới ứng với trục thẳng đứng. Tính liên tục được thể hiện khi giữa các vùng KG có sự giao thoa với nhau.

Trẻ 3 – 4 tuổi:

Trẻ coi KG là những vùng rời rạc. Thế nên trẻ dễ dàng xác định vị trí ở trục chính diện.

Trẻ có thể xác định đúng vị trí vật khi nó ở gần ( vật nằm ở vùng Kg hẹp) và nằm tiếp giáp ngay các trục chính của trục cơ thể ( trục chính diện: hướng trước- sau, trục thẳng đứng: trên- dưới, trục nằm ngang: phải- trái).

Trẻ 4-5 tuổi:

Trẻ bắt đầu thấy được tính liên tục và thống nhất trong KG.

Trẻ nhận ra vị trí của vật ngay khi nó nằm ở vị trí giao thoa giữa các vùng KG.

Vùng KG mà trẻ tri giác được mở rộng dần.

Trẻ 5-6 tuổi

Trẻ hiểu được tính thống nhất, tính liên tục cũng như nhận ra sự chuyển tiếp giữa các miền KG.

Trẻ phân biệt chính xác các vùng KG khác nhau và các phần giao thoa giữa các vùng KG đó. Trẻ có thể xác định vị trí của một vật nằm lệch trục chính, hoặc nằm ở khoảng giao thoa giữa 2 vùng KG.

Trẻ có thể xác định vị trí của các vật trong vùng KG rộng.

*Nhận thức của trẻ về các quan hệ KG:

Trẻ 3 – 4 tuổi: Chưa nhận ra mối quan hệ KG giữa các vật cũng như chưa nhận biết được mối liên quan về vị trí trong Kg giữa các vật.

Trẻ 4-5 tuổi: Bắt đầu nhận thấy mối quan hệ giữa các đối tượng trong KG.

Trẻ 5-6 tuổi: Đến giai đoạn 5-6 tuổi, nhờ vào sự phát triển nhận thức về hệ tọa độ và các vùng KG, trẻ dần dần phát hiện ra mối quan hệ KG giữa các vật và biết phản ánh các quan hệ đó bằng lời nói.

1.Thời gian: Thời gian được hiểu là một thuộc tính của sự vật hiện tượng để chỉ sự thay đổi về thời điểm, trình tự và thời lượng diễn ra các SVHT

2.Định hướng thời gian:

Trẻ nhỏ thường dựa vào các dấu hiệu cuộc sống của bản thân để định hướng thời gian, như : buổi sáng là lúc cháu ngủ dậy, đánh răng. rửa mặt, ăn sáng rồi đến trường, buổi chiều là lúc mẹ đón cháu về nhà... Càng lớn thì khả năng định vị trong thời gian của trẻ cũng tốt, trẻ bắt đầu dựa vào các dấu hiệu thiên nhiên khách quan để định hưởng thời gian, như: buổi sáng là lúc trời sáng, có tia nắng chiếu vào cửa sổ, buổi tối là lúc trời tối.

Trẻ nhỏ thường rất khó khăn để hiểu ý nghĩa của các từ diễn đạt thời gian và các mối quan hệ thời gian do tính tương đối của chúng. Ví dụ : Bây giờ, hôm nay, hôm qua, ngày mai luôn thay đổi phụ thuộc vào từng thời điểm cụ thể của thực tiễn. Vì vậy, để có thể hiểu được các mối quan hệ thời gian, hoạt động tư duy trừu tượng của trẻ phải phát triển ở mức độ cao.

3.Các đơn vị độ dài thời gian:

Giây, phút, giờ; ngày-tuần- tháng- năm; mùa trong năm

4.Cấu tạo thước đo thời gian:

5.Các dấu hiệu nào nhận biết thời gian:

II.Đặc điểm nhận thức thời gian của trẻ

·        Trẻ 3-4

Trẻ 3 - 4 tuổi bắt đầu phân biệt được ban ngày và ban đêm dựa trên dấu hiệu thiên nhiên như: ban ngày – trời sáng, ban đêm – trời tối.

Trẻ nhận biết thời gian gắn liền với hoạt động của trẻ.

·        Trẻ 4-5

Trẻ 4 – 5  tuổi nhận biết được các buổi trong ngày như : buổi sáng, buổi trưa, buổi chiều, buổi tối dựa trên các dấu hiệu hoạt động của bản thân trẻ và những người xung quanh trẻ cũng như các dấu hiệu thiên nhiên. Tuy nhiên, trẻ nhận biết các buổi: sáng và tối tốt hơn so với các buổi khác.

Trẻ cũng bắt đầu có biểu tượng về các ngày trong tuần, nhưng biểu tương về chúng không đồng đều. Trẻ nhận biết rõ các ngày như : thứ bảy, chủ nhật, thứ hai, thứ sáu vì nó tạo cho trẻ những ấn tượng, cảm xúc. Đa số trẻ vẫn chưa nắm được số lượng các ngày trong tuần, trẻ dựa vào trình tự các con số trong dãy số tự nhiên để gọi tên các ngày trong tuần và trình tự diễn ra chúng.

·        Trẻ 5-6

Trẻ 5 – 6 tuổi bắt đầu có biểu tượng về các mùa trong năm. Tuy nhiên, trẻ nhận biết tốt hai mùa : mùa hè và mùa đông do sự tương phản về các dấu hiệu của chúng (nóng - lạnh, trời sáng – trời âm u, mặc áo mỏng t mặc áo dày...), nhiều trẻ nhằm lẫn hai mùa xuân và mùa thu với nhau. Đa số trẻ chưa nắm được số lượng và trình tự các mùa trong năm.

III.Nội dung và Phương pháp

Nội dung:

Đối với trẻ 3 – 4 tuổi:

·        Cần chú trọng tới việc dạy trẻ nhận biết, phân biệt và năm tên gọi các buổi trong ngày như: buổi sáng, buổi trưa, buổi chiều, buổi tối và buổi đêm.

·        Cần tác động để trẻ hiểu và sử dụng đúng các từ chỉ thời gian diễn ra các sự kiện, hiện tượng như: đã, đang, sẽ hay các từ chỉ độ dài và mối quan hệ thời gian như: lâu, nhanh, bây giờ, sớm hơn, muộn hơn... giúp trẻ nắm được trình tự diễn ra các sự kiện, hành động...

·        Trong các tiết học, giáo viên cần tiến hành củng cố, chính xác hoá những kiến thức về thời gian cùng với việc dạy trẻ nắm và sử dụng đúng các từ chỉ thời gian.

·        Cần hình thành ở trẻ những biểu tượng đầu tiên về tính luân chuyển của thời gian.

Đối với trẻ 4 – 5 tuổi:

·        Giáo viên cần chính xác hoá những biểu tượng về các buổi trong ngày cho trẻ (buổi sáng, buổi trưa, buổi chiều, buổi tối và buổi đêm), dạy trẻ thiết lập trình tự thời gian diễn ra các sự kiện cùng với việc sử dụng. Các từ chỉ trình tự thời gian diễn ra các sự kiện như: đã, đang, sẽ, bây giờ, muộn hơn, sau đó, sớm hơn, hôm nay, hôm qua, ngày mai.

·        Cần dạy trẻ mẫu giáo nhỡ nắm kiến thức và sử dụng đúng các từ diễn đạt thời lượng và tốc độ diễn ra các hành động theo thời gian như: lâu – không lâu, nhanh – chậm, dạy trẻ diễn - đạt trình tự logic của các sự kiện, hành động trong những nội dung mà trẻ hiểu.

·        Giáo viên tiến hành cho trẻ làm quen với sự thay đổi của các ngày và qua đó hình thành cho trẻ biểu tượng về hôm qua, hôm nay và ngày mai. Giáo viên giải thích kèm theo ví dụ cụ thể cho trẻ thấy rằng, ngày đang diễn ra là hôm nay, ngày vừa trôi qua là hôm qua và ngày kế tiếp sắp đến là ngày mai.

·        Giáo viên hình thành cho trẻ những biểu tượng đầu tiên về tốc độ và phản ánh tốc độ diễn ra các sự kiện, hiện tượng theo thời gian bằng các từ như: nhanh, chậm.

·        Tuy nhiên, việc tố chức các hoạt động học tập cho trẻ đóng vai trò chủ yếu.

Đối với trẻ 5 – 6 tuổi:

·        Với trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi, giáo viên cần tiến hành củng cố và khắc sâu hơn những biểu tượng về các đơn vị đo thời gian và những tính chất của thời gian mà trẻ đã nắm được.

·        Cần mở rộng những biểu tượng về ngày cho trẻ.

·        Cần cho trẻ mẫu giáo lớn làm quen với các mùa trong năm, với tuần lễ và tên gọi của các ngày trong tuần, định hướng được hôm qua là thứ mấy, hôm nay là thứ mấy và ngày mai sẽ là thứ mấy.

·        Trẻ mẫu giáo 5 tuổi cần biết phân biệt và định hướng các buổi trong ngày theo sự mọc và lặn của mặt trời.

·        Trẻ mẫu giáo 5 tuổi cần có biểu tượng về tuần lễ và bước đầu biết định hướng các ngày trong tuần.

·        Giáo viên cần hướng sự chú ý của trẻ tới thời gian người lớn lao động, trẻ em đi học năm ngày trong tuần và nghỉ hai ngày: thứ bảy và chủ nhật.

·        Giáo viên cần dạy trẻ nắm được tên gọi của các ngày trong tuần theo trình tự, như “Thứ hai, thứ ba... thứ bảy, chủ nhật”, “Hôm nay là thứ sáu thì mai sẽ là thứ bảy, sau thứ bảy sẽ là chủ nhật. Ngày mai thứ bảy, chúng ta sẽ nghỉ ở nhà, chúng ta còn nghỉ học ngày nào nữa? – Đó là ngày chủ nhật...”. Giáo viên yêu cầu trẻ nói tên các ngày trong tuần lễ theo trình tự và cuối mỗi tiết học, giáo viên cùng trẻ xác định lại tên gọi của ngày diễn ra tiết học đó.

Với trẻ mẫu giáo lớn 5 – 6 tuổi, giáo viên cần tác động để dạy trẻ biết sử dụng đồng hồ cát hay đồng hồ thông thường vào việc do các khoảng thời gian ngắn, trên cơ sở đó phát triển khả năng ước lượng độ dài khoảng thời gian ngắn cho trẻ như: 1 phút, 3 phút, 5 phút... Việc tổ chức cho trẻ thực hiện các hoạt động tạo ra sản phẩm theo thời gian quy định, việc đánh giá kết quả hoạt động của trẻ không chỉ theo số lượng và chất lượng của sản phẩm thu được, mà còn tính đến cả thời gian hoàn thành góp phần giúp trẻ nắm được các mối quan hệ thời gian như: nhiều thời gian hơn – ít thời gian hơn và hình thành cho trẻ biểu tượng về tốc độ theo thời gian, như: nhanh hơn – chậm hơn. Việc dạy trẻ như vậy không chỉ giúp trẻ thấy được ý nghĩa của thời gian, tính không đảo ngược của thời gian, mà còn giáo dục trẻ biết quý trọng thời gian và bước đầu biết tổ chức công việc theo thời gian có được.

Thời gian được hiểu là một thuộc tính của sự vật hiện tượng để chỉ sự thay đổi về thời điểm, trình tự và thời lượng diễn ra các sự vật hiện tượng.

Định hướng thời gian gồm định vị thời gian và định lượng thời gian. Định vị thời gian sẽ gồm thời điểm và trình tự. Định lượng thời gian chính là thời lượng.

Các đơn vị đo độ dài thời gian: giây/phút/giờ, mùa trong năm, năm, ngày, tháng, tuần.

Cấu tạo về thước đo thời gian:  Các dấu hiệu nhận biết thời gian: buổi sáng là giờ ngủ dậy, buổi chiều là lúc mẹ đón về nhà

II. Đặc điểm nhận thức thời gian của trẻ

1.     Nhận thức thời gian của trẻ 3 đến 4 tuổi có những đặc điểm sau:

Nhận biết được các khái niệm cơ bản về thời gian: Trẻ có thể nhận biết được ngày, đêm, sáng, trưa, chiều, tối. Trẻ cũng có thể hiểu được khái niệm hôm qua, hôm nay, ngày mai.

Nhận biết được các sự kiện theo thời gian: Trẻ có thể nhận biết được các sự kiện diễn ra trong ngày, trong tuần, trong tháng, trong năm. Ví dụ, trẻ biết rằng buổi sáng là lúc đi học, buổi chiều là lúc đi học thêm, tối là lúc đi ngủ.

Nhận biết được sự thay đổi của thời gian: Trẻ có thể nhận biết được sự thay đổi của thời gian trong ngày, trong tuần, trong tháng, trong năm. Ví dụ, trẻ biết rằng ban ngày trời sáng, ban đêm trời tối; mùa hè trời nóng, mùa đông trời lạnh.

2.     Nhận thức thời gian của trẻ 4 đến 5 tuổi có những đặc điểm sau:

Nhận biết được các khái niệm về thời gian một cách chính xác và đầy đủ hơn: Trẻ có thể hiểu được khái niệm ngày, đêm, sáng, trưa, chiều, tối một cách chính xác. Trẻ cũng có thể hiểu được khái niệm hôm qua, hôm nay, ngày mai, tuần, tháng, năm.

Nhận biết được sự thay đổi của thời gian một cách rõ ràng hơn: Trẻ có thể nhận biết được sự thay đổi của thời gian trong ngày, trong tuần, trong tháng, trong năm. Ví dụ, trẻ biết rằng ban ngày trời sáng, ban đêm trời tối; mùa hè trời nóng, mùa đông trời lạnh.

Có thể ước lượng thời gian một cách tương đối: Trẻ có thể ước lượng thời gian một cách tương đối, chẳng hạn như biết rằng một bộ phim dài khoảng 2 tiếng, hoặc một ngày học ở trường kéo dài khoảng 5 tiếng.

3.     đặc điểm nhận thức thời gian của trẻ 5 đến 6 tuổi

Nhận biết được các khái niệm về thời gian một cách chính xác và đầy đủ: Trẻ có thể hiểu được các khái niệm về thời gian một cách chính xác và đầy đủ, bao gồm:

-        Ngày, đêm, sáng, trưa, chiều, tối

-        Hôm qua, hôm nay, ngày mai

-        Tuần, tháng, năm

-        Các khoảng thời gian ngắn, dài

Nhận biết được sự thay đổi của thời gian một cách rõ ràng hơn: Trẻ có thể nhận biết được sự thay đổi của thời gian trong ngày, trong tuần, trong tháng, trong năm. Ví dụ, trẻ biết rằng ban ngày trời sáng, ban đêm trời tối; mùa hè trời nóng, mùa đông trời lạnh.

Có thể ước lượng thời gian một cách chính xác hơn: Trẻ có thể ước lượng thời gian một cách chính xác hơn, chẳng hạn như biết rằng một bộ phim dài khoảng 2 tiếng, hoặc một ngày học ở trường kéo dài khoảng 5 tiếng.

III. Nội dung

1.     Trẻ 3-4 tuổi:

Cần dạy trẻ nhận biết, phân biệt và nắm tên gọi các buổi trong ngày như: buổi sáng, buổi trưa, buổi chiều, buổi tối và đêm. Hơn nữa, cần dạy trẻ hiểu và sử dụng đúng các từ chỉ thời gian diễn ra các sự kiện, hiện tượng như: đã, đang, sẽ, hay các từ chỉ độ dài và mối quan hệ thời gian như: lâu, nhanh, bây giờ, sớm hơn, muộn hơn.. giúp trẻ nắm được trình tự diễn ra các sự kiện, hành động…

2.     Trẻ 4-5 tuổi:

Giáo viên cần dạy chính xác những biểu tượng về buổi trong ngày cho trẻ (buổi sáng, buổi trưa, buổi chiều, buổi tối và đêm), dạy trẻ thiết lập trình tự thời gian diễn ra các sự kiện cùng với việc sử dụng các từ chỉ trình tự thời gian diễn ra các sự kiện như: đã, đang, sẽ, bây  giờ, muộn hơn, sau đó, sớm hơn, hôm nay, hôm qua, ngày mai. CầN dạy trẻ mẫu giáo nhỡ nắm kiến thức và sử dụng đúng các từ diễn đạt thời lượng và tốc độ diễn ra các hành động theo thời gian như: lâu – không lâu, nhanh - chậm, dạy trẻ diễn đạt trình tự lôgic của các sự kiện, hành động trong những nội dung mà trẻ hiểu.

3.     Trẻ 5-6 tuổi:

Giáo viên cần tiến hành củng cố và làm sâu sắc hơn những biểu tượng về các đơn vị đo thời gian và những tính chất của thời gian mà trẻ đã nắm được. Cần mở rộng những biểu tượng về ngày cho trẻ  lớn, những biểu tượng về các buổi trong ngày của trẻ không chỉ gắn liền với nội dung những hoạt động cụ thể của trẻ và của những người lớn xung quanh trẻ, mà nó còn gắn với những dấu hiệu khách quan của các hiện tượng thiên nhiên diễn ra trong môi trường xung quanh trẻ. Cần làm quen trẻ mẫu giáo lớn với các mùa trong năm, với tuần lễ và tên gọi của các ngày trong tuần, định hướng được hôm qua là thứ mấy, hôm nay là thứ mấy, và ngày mai sẽ là thứ mấy. Dạy trẻ phân biệt và định hướng các buổi trong  ngày theo sự mọc và lặn của mặt trời, tác động hình thành cho trẻ những biểu tượng về bình minh, hoàng hôn, ban ngày và ban đêm

IV. Phương pháp dạy trẻ định hướng thời gian

1.     3-4 tuổi

Tổ chức quan sát các dấu hiệu thiên nhiên: quan sát bầu trời, vị trí, màu sắc, mặt trời, sắc thái không gian, cây cối môi trường xung quanh trẻ

Có thể kết hợp sử dụng tranh ảnh và sử dụng lời nói miêu tả những dấu hiệu đó

Sử dụng trò chơi học tập mô tả những hoạt dộng thường ngày của người lớn và trẻ : Ông mặt trời thức dây, mẹ đi làm còn bé đi học

2.     4-5 tuổi:

Giáo viên giảng dạy trẻ cần sử dụng những biện pháp : quan sát, xem tranh, đàm thoại, đọc thơ, truyện và sử dụng các trò chơi học tập

Sử dụng các  kí hiệu đặc trưng và các mô hình để dạy trẻ

3.     5-6 tuổi:

Tổ chức cho trẻ quan sát các hiện tượng tự nhiên, xem tranh ảnh kết hợp đọc thơ, chuyện để tác động hình ảnh cho trẻ những biểu tượng.

Tổ chức các hoạt động sống hằng ngày của trẻ nói tên ngày và hoạt động trẻ sẽ tham gia

1. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN

1. Không gian:

Không gian được hiểu là hình thức tồn tại cơ bản của vật chất, trong đó các vật thể có những tính chất không gian khác nhau (hình thức kết cấu, kích thước,...) và những quan hệ không gian với nhau (chủ yếu là về vị trí tương quan của các vật thể: trước - sau, trên - dưới, phải - trái, gần - xa)

2. Định hướng không gian:

Sự định hướng trong không gian được hiểu là quá trình xác định vị trí, hướng của bản thân hoặc các vật thể trong mối tương quan không gian với nhau. Theo cách hiểu này thì vị trí của bản thân và của các vật thể không tồn tại độc lập mà luôn có mối quan hệ không gian qua lại

3. Hệ tọa độ không gian:

• Hệ toạ độ là hệ quy chiếu mà đứa trẻ sử dụng làm chuẩn cảm giác để thực hiện sự định hướng trong không gian. Hệ toạ độ được trẻ sử dụng để định hướng trong không gian có thể là trục cơ thể trẻ hoặc trục cơ thể của người khác hoặc một đối tượng nào đó trẻ biết.

• Hệ toạ độ bản thân là loại hệ toạ độ cảm giác được sử dụng để định hướng dựa trên các bộ phận của cơ thể trẻ.

4. Vùng không gian:

Là khoảng không gian trọn vẹn và thống nhất, vừa có tính liên tục và vừa có tính rời rạc. Nhờ tính rời rạc trong không gian mà không gian có thể được chia thành các vùng nhỏ tương ứng với các trục chính như: phía phải - phía trái ứng với trục nằm ngang, phía trước - phía sau ứng với trục chính diện và phía trên - phía dưới ứng với trục thẳng đứng. Tính liên tục được thể hiện khi giữa các vùng không gian có sự giao thoa với nhau. Cụ thể là vùng bên phải có 2 vùng nhỏ là phía trước bên phải và phía sau bên phải, vùng phía trước cũng gồm 2 vùng nhỏ là bên phải phía trước và bên trái phía trước…

5. Mối quan hệ không gian:

Trẻ nhận biết được các loại hình dạng hình học có quanh trẻ và giải thích mối quan hệ của đồ vật trong môi trường 

2. ĐẶC ĐIỂM NHẬN THỨC

1. Trẻ 3 - 4 tuổi: 

• Trẻ có thể xác định vị trí của bản thân và đồ vật trong không gian một cách chính xác hơn.

• Trẻ có thể thực hiện các hành động theo hướng dẫn của người lớn, ví dụ: "Đứng lên", "Ngồi xuống", "Quay sang phải", "Quay sang trái".

• Trẻ có thể tham gia các trò chơi vận động liên quan đến định hướng không gian, ví dụ: trò chơi "Tìm đồ vật theo hướng", trò chơi "Thi đi nhanh", trò chơi "Tìm đường đi".

2. Trẻ 4 - 5 tuổi:

• Trẻ có thể xác định vị trí của bản thân, đồ vật, người khác trong không gian một cách linh hoạt và nhanh chóng.

• Trẻ có thể thực hiện các hành động trong không gian một cách khéo léo và chính xác.

• Trẻ có thể tham gia các trò chơi vận động liên quan đến định hướng không gian một cách tích cực và hứng thú.

3. Trẻ 5 - 6 tuổi:

• Trẻ có thể xác định vị trí của bản thân, đồ vật, người khác trong không gian một cách chính xác và toàn diện.

• Trẻ có thể thực hiện các hành động trong không gian một cách khéo léo và linh hoạt.

• Trẻ có thể tham gia các trò chơi vận động liên quan đến định hướng không gian một cách tự tin và sáng tạo.

3. NỘI DUNG

1. Trẻ 3 - 4 tuổi:

+ Trẻ dạy nhận biết, phân biệt, nắm được tên gọi là vị trí sắp đặt của

các bộ phận của cơ thể trẻ.

+ Dạy trẻ xác định tay phải và tay trái của bản thân trẻ.

+ Dạy trẻ xác định các hướng: phía trên – phía dưới, phía trước – phía

sau khi trẻ lấy mình làm chuẩn

+ Dạy trẻ bước đầu định hướng trên mặt phằng.

2. Trẻ 4 - 5 tuổi:

+ Củng cố và phát triển kĩ năng xác định các hướng không gian như: 

phía trên – phía dưới, phía trước – phía sau của bản thân trẻ.

+ Dạy trẻ xác định phía phải – phía trái của bản thân trẻ.

+ Dạy trẻ xác định các hướng phía trên – phía dưới, phía trước – phía

sau của bạn khác.

+ Dạy trẻ định hướng trên mặt phẳng và khẳng định hướng khi di 

chuyển.

3. Trẻ 5 - 6 tuổi:

+ Phát triển cho trẻ kĩ năng định hướng trong không gian khi trẻ lấy

mình và bạn khác làm chuẩn.

+ Dạy trẻ xác định các hướng : phía phải – phía trái của bạn khác.

+ Dạy trẻ xác định mỗi quan hệ không gian giữa các vật

 + Phát triển cho trẻ kĩ năng định hướng trên mặt phẳng và định hướng

khi di chuyển.

4. PHƯƠNG PHÁP

1. Trẻ 3 - 4 tuổi:

v Trẻ 3-4 tuổi

a. Dạy trẻ định hướng trên cơ thể mình.

Nhiệm vụ này được Gv tiến hành mọi lúc mọi nơi. Trong các hoạt động, Gv cần giúp trẻ:

- Nắm vững tên gọi các bộ phận trên cơ thể trẻ ( VD: đây là đầu, chân, tay, lưng bụng)

- Nhận biết vị trí sắp đặt các bộ phận cơ thể trẻ ( đầu ở phía trên, ngực ở phía trước, bụng ở phía trước, lưng ở phía sau…)

b. Dạy trẻ nhận biết phía trên- phía dưới, phía trước- phía sau khi trẻ lấy bản thân mình làm chuẩn.

Tiến hành trên hoạt động có chủ đích:

Bước 1: Dạy trẻ xác định được các hướng trong từng cặp phương hướng: phía trên và phía dưới, phía trước- phía sau bằng cách thiết lập mối liên hệ giữa các phần của cơ thể trẻ với hướng KG:

+ Phía có đầu của con là phía trên của con

+ Phía có chân của con là phía dưới của con

+ Phía có ngực của con là phía trước của con

+ Phía có lưng con là phía sau của con.

Bước 2: Cho trẻ thực hành xác định vị trí của các đối tượng khác nhau

2. Trẻ 4 - 5 tuổi:

3. Trẻ 5 - 6 tuổi:

1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN:

1. Thời gian ?

Thời gian là một thuộc tính của sự vật hiện tượng để chỉ sự thay đổi của thời điểm, trình tự và thời lượng diễn ra các sự vật hiện tượng

2. Định hướng thời gian ?

Xác định thời điểm, trình tự, thời lượng diễn ra các SVHT

MQH thời gian: sớm - muộn, ban đầu - sau đó, trước đó - bây giờ - sau đó

MQH thời gian: nhanh hơn, chậm hơn, nhanh nhất - chậm hơn - chậm nhất

3. Các đơn vị độ dài thời gian ?

4. Cấu tạo thước đo thời gian ?

• Giây/phút/giờ

• Ngày

• Tuần

• Tháng

• Năm

• Mùa trong năm

5. Các dấu hiệu nào nhận biết thời gian ?

Dựa vào đồng hồ, mặt trời, lịch,...

II. ĐẶC ĐIỂM NHẬN THỨC

1. Trẻ 3 - 4 tuổi:

•  Càng lớn thì trẻ càng hứng thú tìm hiểu về TG. Điều này thể hiện ở việc trẻ thường xuyên đặt các câu hỏi như: Hôm nay là chủ nhật à? Hay: Khi nào là ngày mai?

• Biểu tượng thời gian bắt đầu phát triển. Đối với trẻ 3 tuổi thì thời gian quá khứ được phân thành: Hồi ấy, hôm qua, tuần trước, hồi ba mẹ còn nhỏ,... Thời gian tương lai thì được phân thành: ngày mai, mai mốt con lớn lên,...

• Trẻ nhận biết thời gian gắn liền với hoạt động của trẻ

2. Trẻ 4 - 5 tuổi:

• Trẻ chưa nắm rõ trình tự và số lượng các ngày trong tuần chính xác, nhưng chưa đồng đều: trẻ dễ nhận ra ngày thứ 2 và thứ 7, chủ nhật 

• Nhận biết được các buổi trong ngày như: sáng, trưa, chiều, tối

• Đã có biểu tượng về các ngày trong tuần, nhưng biểu tượng về chúng không đồng đều

3. Trẻ 5 - 6 tuổi:

•  Bắt đầu có biểu tượng về các mùa trong năm, phân biệt chính xác mùa hè và đông 

• Chưa nắm chính xác  số lượng và trình tự, dễ nhận biết  tháng 12, thangs 1, 2 gắn liền với các hoạt động lễ hội.

• Bước đầu làm quen với việc sử dụng các loại đồng hồ như: đồng hồ cát, đồng hồ thông thường

• Biết sử dụng lời nói để diễn đạt các mối quan hệ của thời gian

• Trẻ đã thiết lập đúng các mối liên hệ giữa các sự kiện lặp đi lặp lại thoe thời gian

III. NỘI DUNG

1. Trẻ 3 - 4 tuổi:

• Dạy trẻ phân biệt, nhận biết và nắm tên gọi các buổi trong ngày (ban ngày, ban đêm). 

• Dạy trẻ sử dụng đúng các từ chỉ thời gian: đã, đang, sẽ hay các từ chỉ mối quan hệ thời gian: lâu nhanh, bây giờ, sớm hơn, muộn hơn

• Bước đầu hình thành ở trẻ biểu tượng về tính luân chuyển của thời gian

2. Trẻ 4 - 5 tuổi:

• Dạy trẻ nhận biết, phân biệt các buổi: sáng, trưa, chiều, tối.

• Dạy trẻ về trình tự diễn ra các buổi trong ngày

• Bước đầu hình thành ở trẻ biểu tượng về hôm qua, hôm nay, ngày mai

• Hình thành cho trẻ những biểu tượng đầu tiên về tốc độ và phản ánh tốc  độ diễn ra các sự kiện, hiện tượng về thời gian: nhanh chậm

3. Trẻ 5 - 6 tuổi:

• Hình thành cho trẻ biểu tượng về tuần lễ và các ngày trong tuần

• Dạy trẻ làm quen với các mùa trong năm

• Dạy trẻ sử dụng đồng hồ cát hay đồng hồ thông thường vào việc đo các khoảng thời gian ngắn

• Dạy trẻ biết được tính không đảo ngược của thời gian: thời gian trôi qua là không thể lấy lại được - biết quý trọng thời gian

Một số khái niệm cơ bản:

Không gian:Không gian là hình thức tồn tại cơ bản của vật chất, trong đó các vật thể có những tính chất KG khác nhau (hình thức kết cấu, kích thước) và những quan hệ KG khác nhau (chủ yếu là về vị trí tương quan của các vật thể: trước-sau, trên-dưới, phải-trái, gần-xa…).

Định hướng KG:Là quá trình xác định vị trí, hướng của bản thân hoặc các vật thể trong mối quan hệ tương quan KG với nhau. Theo cách hiểu này, vị trí của bản thân và của các vật thể không tồn tại độc lập mà luôn có mối quan hệ không gian qua lại.

Hệ tọa độ:Hệ tọa độ là hệ quy chiếu mà đứa trẻ sử dụng làm chuẩn cảm giác để thực hiện sự ĐHTKKG. Hệ tọa độ được đứa trẻ sử dụng để ĐHTKG có thể là trục cơ thể trẻ, hoặc trục cơ thể của người khác hoặc một đối tượng nào đó bất kì.

Hệ tọa độ bản thân là loại hệ tọa độ cảm giác được sử dụng để định hướng dựa trên các bộ phận của cơ thể trẻ.

Vùng KG:Là vùng không gian trọn vẹn và thống nhất, vừa có tính liên tục và vừa có tính rời rạc. Nhờ tính rời rạc trong không gian mà KG có thể được chia thành các vùng nhỏ tương ứng với các trục chính như: phía phải-phía trái ứng với trục nằm ngang, phía trước-phía sau ứng với trục chính diện và phía trên-phía dưới ứng với trục thẳng đứng. Tính liên tục được thể hiện khi giữa các vùng KG có sự giao thoa với nhau.

Mối quan hệ:

+Thấy được sự tương quan và vị trí các vật trong KG

+Thấy được mối quan hệ tương quan nhưng chưa phản ánh bằng lời (4-5 tuổi).

+Xác định giống hay khác phía (phải xác định phải trái bản thân).  

II.Đặc điểm nhận thức không gian:

Trẻ 3 – 4 tuổi:

Trẻ dựa vào hệ tọa độ cảm giác theo chiều cơ thể để ĐHTKG. Trẻ có thể xác định các hướng khác nhau trên cơ thể.

Trẻ có thể xác định được các hướng khác nhau ngay trên cơ thể. Từ các hướng trê cơ thể, trẻ có thể xác định vị trí của vật trong KG khi nó nằm sát trục cơ thể trẻ.

Trẻ 4-5 tuổi:

Trẻ dựa vào hệ tọa độ cảm giác là các chiều trên cơ thể trẻ và sử dụng “hệ tọa độ diễn đạt bằng lời nói” về các hướng không gian chính (Trước- sau, trên- dưới, phải- trái) với điểm mốc (gốc tọa độ) chính là bản thân trẻ để ĐHTKG.

Trẻ có thể xác định vị trí của các vật trong KG so với bản thân.

Trẻ có thể xác định được vị trí của vật trong KG so với trẻ và diễn đạt được bằng lời phía trước- sau, phía trên- dưới, phía phải trái trẻ.

Trẻ 5-6 tuổi:

Trẻ có khả năng chuyển dần chuyển dần từ việc dùng hệ tọa độ là bản thân trẻ đến việc dùng hệ tọa độ là các đối tượng khác (người khác hoặc vật bất kì có sự ĐHTKG)

*Nhận thức của trẻ về các vùng KG: Vùng KG là khoảng KG trọn vẹn và thống nhất, vừa có tính liên tục và vừa có tính rời rạc. Nhờ tính rời rạc trong KG mà KG có thể được chia thành các vùng nhỏ tương ứng với các trục chính như: phía phải- phía trái ứng với trục nằm ngang, phía trước – phía sau ứng với trục chính diện và phía trên- phía dưới ứng với trục thẳng đứng. Tính liên tục được thể hiện khi giữa các vùng KG có sự giao thoa với nhau.

Trẻ 3 – 4 tuổi:

Trẻ coi KG là những vùng rời rạc. Thế nên trẻ dễ dàng xác định vị trí ở trục chính diện.

Trẻ có thể xác định đúng vị trí vật khi nó ở gần ( vật nằm ở vùng Kg hẹp) và nằm tiếp giáp ngay các trục chính của trục cơ thể ( trục chính diện: hướng trước- sau, trục thẳng đứng: trên- dưới, trục nằm ngang: phải- trái).

Trẻ 4-5 tuổi:

Trẻ bắt đầu thấy được tính liên tục và thống nhất trong KG.

Trẻ nhận ra vị trí của vật ngay khi nó nằm ở vị trí giao thoa giữa các vùng KG.

Vùng KG mà trẻ tri giác được mở rộng dần.

Trẻ 5-6 tuổi

Trẻ hiểu được tính thống nhất, tính liên tục cũng như nhận ra sự chuyển tiếp giữa các miền KG.

Trẻ phân biệt chính xác các vùng KG khác nhau và các phần giao thoa giữa các vùng KG đó. Trẻ có thể xác định vị trí của một vật nằm lệch trục chính, hoặc nằm ở khoảng giao thoa giữa 2 vùng KG.

Trẻ có thể xác định vị trí của các vật trong vùng KG rộng.

*Nhận thức của trẻ về các quan hệ KG:

Trẻ 3 – 4 tuổi: Chưa nhận ra mối quan hệ KG giữa các vật cũng như chưa nhận biết được mối liên quan về vị trí trong Kg giữa các vật.

Trẻ 4-5 tuổi: Bắt đầu nhận thấy mối quan hệ giữa các đối tượng trong KG.

Trẻ 5-6 tuổi: Đến giai đoạn 5-6 tuổi, nhờ vào sự phát triển nhận thức về hệ tọa độ và các vùng KG, trẻ dần dần phát hiện ra mối quan hệ KG giữa các vật và biết phản ánh các quan hệ đó bằng lời nói.

1. Nội dung và phương pháp dạy trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi định hướng trong không gian

Nội dung:

·  Dạy trẻ nhận biết, phân biệt, nắm được tên gọi và vị trí sắp đặt của các bộ phận của cơ thể. ·  Dạy trẻ xác định tay phải và tay trái của bản thân mình. ·   Dạy trẻ xác định các hướng; phía trên phía dưới, phía trước – phía sau khi trẻ lấy mình làm chuẩn. ·    Dạy trẻ bước đầu biết định hướng trên mặt phẳng

Phương pháp:

a)Dạy trẻ định hướng trên cơ thể mình:+Việc duy trì định hướng trong không gian bắt đầu bằng việc dạy trẻ định hướng trên cơ thể mình, đó là để phát triển các biểu tượng về không gian ở trẻ.+Giáo viên cần tìm hiểu xem trẻ có nắm được tên gọi và vị trí sắp đặt của các bộ phận cơ thể mình không.+Việc dạy trẻ định hướng trên cơ thể mình không chỉ diễn ra trong các tiết học mà chủ yếu diễn ra trong cuộc sống hàng ngày cứu trẻ trong thời gian tắm rửa, qua các trò chọn vào động, xây dựng và các hoạt động khác như: tạo hình, âm nhạc, thể dục+Để giúp trẻ định hưởng trên cơ thể, giáo viên nên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi học tập+ Điều quan trong là trong quá trình chơi, giáo viên không chỉ hướng sự chú ý của trẻ tới các thao tác và hành động chơi với búp bê, mà còn tới sự nhận biết và gọi tên các bộ phần của cơ thể.+Việc cho trẻ làm quen với các bộ phận của cơ thể không chỉ diễn ra qua các trò chơi học tập mà còn diễn ra trong cuộc sống hàng ngày của trẻ.

b) Dạy trẻ phân biệt tay phải, tay trái của mình+Trong các tiết học, giáo viên cần dựa trên những kiến thức của trẻ về vị trí của các bộ phận cơ thể mình để dạy trẻ phân biệt các huống như đầu ở trên, chân ở điện, ngục – ở trước, hang – ở sau, tay phải - ở bên phải, tay trái — ở bên trái.+Trẻ nhỏ đặc biệt khó khăn khi phân biệt tay phải và tay trái, nên việc dạy trẻ điều đó cần gắn liền với chức năng và các thao tác đặc trưng của hai tay+Giáo viên nên cho trẻ thực hiện các thao tác với loai tây mô tả các hành động trên nhằm giúp trẻ định vị trí rõ ràng hơn tay phải và tay trái của bản thân .+Khi trên hành dạy trẻ, giáo viên không nên bố trí trẻ ngồi đối diện nhau, ngôi thành vòng tròn hay hình chữ U, bởi cách bố trí như vậy sẽ làm mất đi tính đồng nhất trong sự tri gíac các mối quan hệ không gian.+Trong các tiết học toán, tạo hình, âm nhạc, thể dục giáo viên cần giao nhiệm vụ cho trẻ thực hiện các thao tác khác nhau với tay phải, tay trái, chân phải, chân trái, như tay phải cám hình vuông và tay trái cấm hình tròn, chân phải bước lên phía trước, chân trái để nguyên vị trí cũ... nhằm giúp trẻ ứng dụng những kiểu thức về các bộ phận cơ thể ở phần bên phải và bên trái của cơ thể vào việc thực hiện các hoạt động khác nhau ở trường mầm non.

c) Dạy trẻ định hướng phía trên phía dưới, phía trước phía sau của mình + Ban dầu, trẻ học xác định phía trên phía dưới của mình, tiếp theo là phía trước phía sau. Việc dạy trẻ xác định các hướng khi lấy mình làm chuẩn căn gắn với những kiến thức về vị trí của các bộ phận cơ thể trẻ, như phía trên có dầu, phía dưới – có chân, phía trước - ngữ, phía sau lưng+ Định hướng các hướng không gian bằng các bài tập đa dạng và phức tạp +Trong quá trình dạy trẻ, giáo viên cán tổ chức cho trẻ thực hành xác định vị trí của các đối tượng khác nhau khi trẻ lấy minh làm chuẩn và thực hiện các động tác khác nhau đòi hỏi trẻ cần xác

d) Dạy trẻ đinh hướng trên mặt phẳng

+Dạy trẻ xác định các vị trí khác nhau trên mặt phẳng, cụ thể ở trên, ở dưới cạnh bên phải, canh bên trái của tờ giấy.+Cho trẻ xác định vị trí của các vật được xếp trên mặt phẳng+Cho trẻ thực hiện một số nhiệm vụ khác nhau như: xếp một số đồ vật nhỏ đó ở bên trên hay ở bên dưới, xếp ở bên trái hay bên phải của mặt phẳng ban đầu là theo hành động mẫu của giáo viên, sau đó là theo lời yêu cầu.+Sau khi thực hiện xong nhiệm vụ, trẻ cần diễn đạt bằng lời nói vị trí của các vật trên mặt phẳng.

2. Nội dung và phương pháp dạy trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi định hướng trong không gian

Nội dung:+Củng cố và phát triển kĩ năng xác định các hướng không gian như phía trên, phía dưới, phía trước - phía sau của bản thân mình+Dạy trẻ xác định phía phải -phía trái của bản thân+Dạy trẻ xác định các hướng phía trên -phía dưới-phía trước-phía sau-của người khác+Dạy trẻ định hướng trên mặt phẳng và định hướng khi di chuyển.

Phương pháp:+Trên cơ sở trẻ định hướng tốt trên cơ thể mình, cần tiếp tục cho trẻ ôn luyện định hướng khi lấy mình làm chuẩn với các bài luyện tập xác định vị trí của các đối tượng xung quanh và các bài luyện tập để trẻ tự sắp đặt các đối tượng theo các hướng cần thiết so với mình.+Trong quá trình cho trẻ luyện tập, giáo viên cần chú ý mở rộng không gian đình hướng cho trẻ, như ban đầu trẻ phải xác định vị trí của các đồ vật để sát cạnh mình, sau đó khoảng cách giữa trẻ và đồ vật tăng dần+Các bài luyện tập cần phức tạp dần và giáo viên chỉ yêu cầu trẻ xác định vị trí của các đối tượng đất ở hai phía đối lập+ Đầu tiên, giáo viên cần cho trẻ xác định tay phải, tay trái của mình.+Trên cơ xở đó, cho trẻ xác định các bộ phận cơ thể trẻ ở phần bên trái và bên phải mình. như xài máy mà phản và trái, chân phải, chân trái.+ Tiếp theo, giáo viên cho trẻ thiết lập mối liên hệ giữa các bộ phận ở phân bên phải và bên trái cơ thể trẻ với phía phải và phía trái của mình.+ Cho trẻ luyện tập xác định vị trí của những đồ vật ở vùng không gian phía phải và phía trái của mình+Việc dạy trẻ định hướng trong không gian khi trẻ lấy người khác làm chuẩn được tiến hành như sau:- Trước tiên, giáo viên cần dạy trẻ định hướng các bộ phận trên người khác như đầu, ngực, lưng, tay, chân... của người được làm chuẩn.- Dạy trẻ đưa vào vị trí sắp đặt của các bộ phận trên cơ thể người khác để xác định các hướng không gian từ người đó bằng cách thiết lập mối liên hệ như:

phía trên đầu bạn là phía trên của bạn, phía dưới chân bạn là phía dưới của bạn. phía có ngực của bạn là phía trước của bạn, phía có lưng của bạn là phía sau của bạn...

+ Dựa trên những kiến thức của trẻ, giáo viên tổ chức cho trẻ luyện tập xác định vị trí của các đồ vật và luyện tập sắp đặt các đồ vật theo các hướng khác nhau khi trẻ lấy người khác làm chuẩn với hệ thống các bài tập, trò chơi phức tạp dẫn, như bài tập xác định vị trí của các đồ vật so với người khác.+Trong quá trình dạy trẻ, giáo viên cần chú ý dùng từ một cách chính xác không nên thay sắc từ diễn đạt các hướng không gian bằng sự định hướng vào đố vật như nhìn lên phía trên trên nhà, hay nhìn ra phía của ra vào. Giáo viên cần chú ý làm giàu vốn từ cho trẻ, duy trẻ diễn đạt mạch lạc bằng lời các mối quan hệ không gian và tạo điều kiện để trẻ tích cực sử dụng các thuật ngữ về không gian và sự định hưởng trong không gian vào trong lời nói của mình+Đối với trẻ lớp mẫu giáo 4 – 5 tuổi, giáo viên nên chú ý duy trì định hướng khi di chuyển, biết di chuyển theo hướng cần thiết. Việc này có thể tiến hành thông qua các trò chơi học tập, các bài luyện tập với các nhiệm vụ tố đơn giần đến phức tạp diễn ra qua các hoạt động khác nhau trong trường mầm non như thế dục, âm nhạc ... và cuộc sống hàng ngày của trẻ. Trình tự dạy như sau:

- Giáo viên đặt cho trẻ nhiệm vụ mà để thực hiện nhiệm vụ đó, trẻ cần phải di chuyển trong không gian- Cho trẻ tự lựa chọn mục đích di chuyển- Cho trẻ thực hiện sự di chuyển về hướng đã chọn.

d) Duy trẻ định hướng trên mặt phẳng

+ Ban đầu, cần dạy trẻ xác định các vị trí khác nhau trên mặt phẳng+Tiếp theo, cho trẻ ngắm nhìn các vật được sắp đặt trên mặt phẳng và cho trẻ xác định vị trí của các vật được xếp trên đó

- Cho trẻ thực hiện một số nhiệm vụ khác nhau như: xếp một số đồ vật nào đó ở bên trên hay ở bên dưới, xếp ở bên trái hay bên phải của mặt phẳng

+Dạy trẻ định hướng trong không gian không chỉ được được tiến hành trong các hoạt động học toán, mà còn diễn ra trong các hoạt động học khác như: tạo hình. âm nhạc, thể dục... trong trường mầm non

Nội dung:

+Phát triển cho trẻ kỹ nha định hướng trong không gian khi trẻ lấy mình và người khác làm chuẩn+Dạy trẻ xác định các hướng phía pha phía trái của nguồn khác+Dạy trẻ xác định mối quan hệ không gian giửa các vật+Phát triển cho trẻ kĩ năng định hưởng trên mặt phẳng và định hướng khi di chuyển

Phương pháp:+Đối với trẻ lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi, giáo viên cần tiếp tục củng cố cho trẻ những kĩ năng định hướng trên cơ thể mình trên người khác và các khách thể khác.+Trẻ mẫu giáo cần nắm được biện pháp phân biệt các hướng khác nhau trên cơ thể người. con vật và các đồ vật khác.+Giáo viên không nên sử dụng các vật này làm vật chuẩn để trẻ luyện tập xác định mối quan hệ không gian giữa các vật+Việc hình thành ở trẻ kĩ năng phân tích sở đó không gian của các đối tượng khác nhau là rất cần thiết cho sự định hướng trong không gian khi trẻ lấy vật khác làm chuẩn và để trẻ hiểu mối quan hệ không gian giữa các vật.

a)    Day trẻ xác định phía phải — phía trái của người khác

+Việc dạy trẻ xác định phía phải – phía trái của người khác được tiến hành trên cơ sở trẻ xác định tay phải và tay trái của người đó phía phải của một người là phía bên tay phải của người đó, phía trái của một người là phía bên tay trái của nguờn dó+Trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi cần nắm được kĩ năng xác định phía phải - phía trái của người khác trên cơ sở xác định tay phải và tay trái của người đó, phía phải của một người là phía bên tay phải của người đó, phía trái của một người là phía bên tay trái của người hoặc đứng đối diện với trẻ và cuối cùng là ở các hướng bất kì.+Giáo viên cầu yêu cầu trẻ bằng cách hình dung mình đang vào vị trí và cùng hướng của người đó để xác định phía có tay phải và tay trái của mình để suy ra phía phải và phía trái của người làm chuẩn+Giáo viên tiến hành cho trẻ huyền tập định hưởng trong không gian khi trẻ lấy mình, người khác và vật khác làm chuẩn.+Giáo viên cần đưa ra các tình huống thích hợp cho trẻ xứ dụng các từ chỉ vị trí trong không gian.+Giáo viên không nên sử dụng các từ không rõ phương hướng vào quá trình dạy trẻ như đây, kia, đẳng kia hay các từ đánh hưởng lên đó vật

b)    Dạy trẻ định hưởng khi di chuyển

+Trong các tiết học, giáo viên cần giao cho trẻ thực hiện các nhiệm vụ di chuyển theo hướng cần thiếu, giáo viên điều đạt bằng lời chính xác hướng di chuyển cần thiết như phía trước. phía sau, phía bên trái.+Trong quá trình tổ chức cho trẻ chọn, giáo viên cần yêu cầu trẻ lần hơn thực hiện các nhiệm vụ, thao tác chọn, giáo viên chỉ giao cho trẻ nhiệm vụ tiếp theo khi trẻ đã thực hiện xong nhiệm vụ trước đội+Trong quá trình dạy trẻ định hướng khi di chuyển, giáo viên cắn hướng dẫn trẻ một số luật lệ giao thông, hình thành cho trẻ một số kĩ năng định hướng theo các hướng bên phải và bên trái, như đi bộ phải đi trên vỉa hè và đi ở bên phải đi bằng xe có thì di dan long đường và đi ở phía đường bên phải.

c) Duy trẻ bắt chính vị trí của vật này so với vật khác+Trẻ mẫu giáo lớn cần học cách xác định vị trí của vật này so với vật khác, học cách thiết lập muối quan hệ không gian giữa các vật

d) Dạy trẻ định hướng trên mặt phẳng

Để định hướng được trên mặt phẳng, về cần có kĩ năng phân tích các vị trí trên mặt phẳng tri giác với mức độ ngày càng chi tiết hơn, như ở giữa của bằng. canh bên phải, cạnh bên trái, góc trên bên phải, góc trên bên trái... Việc hình thành những kĩ năng này cho trẻ diễn ra theo trình tư sau: + Giáo viên cho trẻ xem mặt phẳng mẫu (tấm bìa, cái bằng...) kết hợp dùng lời mô tả số lượng, hình dạng và đặc biệt là vị trí sắp đặt của các vật+ Tiếp theo, trẻ thực hành sáp đặt các vật lên các vị trí khác nhau trên tấm bìa của mình, ban đầu theo mẫu và sau đó là theo yêu cầu của giáo viên. Mặt phẳng mẫu sẽ được sử dụng để làm công cụ kiểm tra kết quả thực hiện công việc của trẻ.+ Trẻ tìm kiếm mặt phẳng có sự sắp đặt các vật giống với mặt phẳng màu của giáo viên. Phụ thuộc vào khả năng của trẻ mà giáo viên sử dụng mặt phẳng mẫu có sự sắp đặt các vật đơn giản hay phức tạp.

1.Thời gian Thời gian được hiểu là một thuộc tính của sự vật hiện tượng để chỉ sự thay đổi về thời điểm, trình tự và thời lượng diễn ra các sự vật hiện tượng.

2.Định hướng thời gian gồm định vị thời gian và định lượng thời gian. Định vị thời gian sẽ gồm thời điểm và trình tự. Định lượng thời gian chính là thời lượng.

Càng lớn thì khả năng định vị trong thời gian của trẻ cũng tốt, trẻ bắt đầu dựa vào các dấu hiệu thiên nhiên khách quan để định hưởng thời gian

Để có thể hiểu được các mối quan hệ thời gian, hoạt động tư duy trừu tượng của trẻ phải phát triển ở mức độ cao.

3.Các đơn vị đo độ dài thời gian: giây/phút/giờ, mùa trong năm, năm, ngày, tháng, tuần.

4.Cấu tạo về thước đo thời gian: 5. Các dấu hiệu nhận biết thời gian: buổi sáng là giờ ngủ dậy, buổi chiều là lúc mẹ đón về nhà

II. Đạc điểm nhận thức thời gian của trẻ.

Trẻ lứa tuổi 3-4:

Thường có một sự nhận thức về thời gian khá hạn chế. Trẻ chưa thể hiểu được các khái niệm về thời gian như giờ, phút, hay thứ tự các sự kiện trong một ngày. Thay vào đó, trẻ ở độ tuổi này thường dựa vào các sự kiện hàng ngày để định hình thời gian, ví dụ như bữa ăn, giờ ngủ, hoặc các hoạt động hàng ngày.

Trẻ lứa tuổi 4-5:

 Có một sự nhận thức về thời gian tốt hơn so với trẻ lứa tuổi 3-4. Trẻ đã phát triển khả năng nhận biết và sắp xếp các sự kiện trong một ngày một cách tương đối chính xác. Một số đặc điểm nhận thức thời gian của trẻ lứa tuổi 4-5 bao gồm:

 Hiểu về khái niệm thời gian: Trẻ lứa tuổi này đã có khả năng hiểu được các khái niệm cơ bản về thời gian như "sáng", "trưa", "chiều" và "tối". Trẻ có thể nhận ra sự thay đổi trong các phần của ngày và hiểu rằng các hoạt động khác nhau diễn ra vào các thời gian khác nhau trong ngày.

 Đo đếm thời gian: Trẻ 4-5 tuổi có thể bắt đầu đo đếm thời gian một cách tương đối chính xác. Trẻ có thể sử dụng các đơn vị thời gian đơn giản như "giờ" hoặc "phút" và hiểu rằng một khoảng thời gian dài hơn sẽ có nhiều đơn vị thời gian hơn.

Trẻ lứa tuổi 5-6:

Có sự nhận thức về thời gian tốt hơn và phát triển khả năng nhận biết và sắp xếp các sự kiện trong một ngày một cách chính xác hơn. Một số đặc điểm nhận thức thời gian của trẻ lứa tuổi 5-6 bao gồm:

 Hiểu rõ về khái niệm thời gian: Trẻ lứa tuổi này đã có khả năng hiểu rõ hơn về khái niệm thời gian. Trẻ hiểu được các đơn vị thời gian như "giờ", "phút" và "giây" và có thể đo đếm thời gian một cách chính xác. Trẻ cũng có khả năng nhận ra các khái niệm như "ngày", "tuần", "tháng" và "năm".

 Sắp xếp thứ tự các sự kiện: Trẻ lứa tuổi 5-6 có khả năng sắp xếp các sự kiện trong một ngày theo thứ tự chính xác. Trẻ có thể kể ra được các hoạt động hàng ngày của mình theo thứ tự và hiểu rõ rằng một sự kiện xảy ra trước một sự kiện khác.

Hiểu về thời gian trong tương lai: Trẻ lứa tuổi này có khả năng hiểu và nhận biết về thời gian trong tương lai. Trẻ có thể lập kế hoạch cho các hoạt động trong ngày và có khả năng đợi đến một thời điểm cụ thể để thực hiện một nhiệm vụ.

 Hiểu về thời gian trong quá khứ: Trẻ lứa tuổi 5-6 cũng có khả năng hiểu và nhận biết về thời gian trong quá khứ. Trẻ có thể nhớ và kể lại các sự kiện đã xảy ra trong quá khứ theo thứ tự và thời gian.

III. Nội dung dạy trẻ định hướng thời gian

Định hướng thời gian cho trẻ 3-4 tuổi:

 Là một bước quan trọng trong việc giúp trẻ phát triển các kỹ năng tự quản và xây dựng thói quen tốt. Dưới đây là một số gợi ý về cách dạy trẻ định hướng thời gian trong độ tuổi này:

Thiết lập lịch trình: Tạo ra một lịch trình hàng ngày cho trẻ, bao gồm các hoạt động cố định như chơi, học, ăn, ngủ và vệ sinh cá nhân. Giúp trẻ hiểu rõ về thứ tự và thời gian của mỗi hoạt động.

Hướng dẫn trẻ sử dụng đồng hồ: Dạy trẻ cách đọc đồng hồ và giải thích cho trẻ về khái niệm thời gian như giờ, phút và giây. Trẻ có thể sử dụng đồng hồ để tự kiểm soát và định hướng thời gian của mình.

Định hướng thời gian cho trẻ 4-5 tuổi:

 Là một phần quan trọng trong việc phát triển kỹ năng tự quản lý và giúp trẻ học cách sử dụng thời gian hiệu quả. Dưới đây là một số nội dung dạy trẻ định hướng thời gian cho trẻ 4-5 tuổi:

 Xác định thời gian cho các hoạt động hàng ngày: Hãy giúp trẻ hiểu và thực hiện các hoạt động hàng ngày vào thời gian cố định, ví dụ như buổi sáng, buổi trưa và buổi tối. Điều này giúp trẻ có thể tự quản lý thời gian và biết được những gì cần làm trong mỗi khoảng thời gian.

Sử dụng hình ảnh hoặc biểu đồ: Trẻ 4-5 tuổi thường chưa biết đọc đồng hồ, vì vậy sử dụng hình ảnh hoặc biểu đồ đơn giản để giúp trẻ hiểu và theo dõi thời gian. Ví dụ, bạn có thể sử dụng hình ảnh của mặt trời để chỉ thời gian buổi sáng và hình ảnh của mặt trăng để chỉ thời gian buổi tối.

Tạo ra lịch trình đơn giản: Hãy giúp trẻ tạo ra một lịch trình đơn giản cho các hoạt động hàng ngày của mình. Ví dụ, buổi sáng có thể bao gồm việc thức dậy, rửa mặt, đánh răng, ăn sáng và đi học. Lịch trình giúp trẻ hiểu và tuân thủ các hoạt động trong ngày.

Định hướng thời gian cho trẻ 5-6 tuổi:

 Là một bước tiến trong việc phát triển kỹ năng tự quản lý và giúp trẻ học cách sử dụng thời gian hiệu quả. Dưới đây là một số nội dung dạy trẻ định hướng thời gian cho trẻ 5-6 tuổi

Trẻ 3 - 4 tuổi:

Hình thành biểu tượng thời gian cho trẻ

Phương pháp trực quan hóa thời gian:

Quan sát:

Sử dụng các dấu hiệu cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của trẻ và những người xung quanh trẻ

Những dấu hiệu thiên nhiên đặc trưng cho những khoảng thời gian dạo chơi hay hoạt động ngoài trời, giáo viên nên kết hợp tổ chức cho trẻ quan sát các dấu hiệu thiên nhiên và các dấu hiệu về cuộc sống con người vào các buổi trong ngày như: quan sát bầu trời, vị trí, màu sắc mặt trời, sắc thái không gian, cây cối trong môi trường xung quanh trẻ.

Quan sát các hoạt động của bản thân trẻ trong trường mầm non ở các thời điểm vào các khoảng thời gian khác nhau trong ngày,... qua đó giúp trẻ thấy được những dấu hiệu đặc trưng cho các buổi trong ngày.

Trong thời gian trò chuyện với trẻ bằng các câu hỏi như: Buổi sáng con thường làm gì ? Khi nào con đến trường mầm non ? Buổi tối con thường làm gì ? Khi nào cả nhà con đi ngủ ?... Giáo viên hướng sự chú ý của trẻ tới các dấu hiệu đặc trưng cho các khoảng thời gian nhằm khắc sâu chúng cho trẻ.

Sử dụng tranh, ảnh, phim:

Các bức tranh, ảnh miêu tả những hoạt động của trẻ hay các dấu hiệu thiên nhiên đặc trưng các buổi trong ngày.

Hay chỉ sử dụng lời nói miêu tả những dấu hiệu đó.

Phương pháp dùng lời:

GV có thể tiến hành đàm thoại với trẻ về những dấu hiệu đặc trưng cho các khoảng thời gian trong ngày: buổi sáng, buổi trưa, buổi chiều, buổi tối và đêm.

Trong quá trình đàm thoại, GV có thể kết hợp đọc truyện, thơ, sử dụng đồng dao, câu đố,...

Củng cố, chính xác hóa những kiến thức về thời gian và sử dụng các từ chỉ thời gian

Việc làm quen với trẻ các buổi trong ngày nên bắt đầu với các khoảng thời gian tương phản như: ban ngày - ban đêm, buổi sáng - buổi chiều.

Phương pháp trực quan hóa:

Trước hết, cho trẻ xem tranh, ảnh miêu tả những dấu hiệu hiện tượng đặc trưng cho các buổi trong ngày.

Phương pháp dùng lời: 

Dựa trên những kinh nghiệm cuộc sống của trẻ bằng các câu hỏi như: bức tranh vẽ buổi nào trong ngày ? Khi nào ông mặt trời bắt đầu chiếu những tia sáng ? Buổi sáng cháu thường làm gì ở trường mẫu giáo ? Bố mẹ cháu làm gì vào buổi sáng ?...

Giáo viên giúp trẻ tích cực nhớ lại thời điểm diễn ra các hoạt động quen thuộc của trẻ hoặc xác định thời gian diễn ra những hoạt động của trẻ hay các sự kiện vào những khoảng thời gian khác nhau trong ngày.

Củng cố những biểu tượng thời gian, kĩ năng định hướng thời gian

Phương pháp thực hành luyện tập , trải nghiệm thời gian:

GV sử dụng các trò chơi học tập dạng: “Khi nào xảy ra việc này ?”

Trong các trò chơi dạng này, GV mô tả những hoạt động của người lớn và của trẻ, còn trẻ phải xác định những hoạt động hay sự kiện đó diễn ra vào buổi nào trong ngày, ví dụ: “Ông mặt trời thức dậy, bố mẹ đi làm còn trẻ em đến trường mầm non” - đó là buổi sáng, hay “mặt trời lên cao, trẻ em ăn cơm rồi cùng ngủ ở trường” (Buổi trưa).

Hình thành những biểu tượng đầu tiên về tính luân chuyển của thời gian

Phương pháp thực hành luyện tập, trải nghiệm độ dài của thời gian

Vào thời gian tiết học hay thời gian dạo chơi giáo viên có thể hỏi trẻ: “Bây giờ chúng mình đang làm gì ? Sau đó chúng mình sẽ làm gì ?” (Bây giờ chúng mình học toán, còn sau đó sẽ đi dạo chơi)

Kết quả trẻ thực hiện các bài tập xác định thời điểm và trình tự thời gian giúp giáo viên nắm được mức độ nắm nhiệm vụ và sử dụng vốn từ chỉ thời gian của trẻ.

Giáo viên cần thường xuyên tổ chức cho trẻ định hướng thời gian nhằm hình thành kĩ năng định hướng thời gian cho trẻ và giúp trẻ dần dần sử dụng thành thạo các từ chỉ thời gian.

Trẻ 4 - 5 tuổi:

GV cần chính xác hóa những biểu tượng về buổi trong ngày (buổi sáng, buổi trưa, buổi chiều, buổi tối và đêm)

Làm quen với một số khoảng thời gian chủ yếu trên cơ sở cảm nhận:

Sử dụng các biện pháp dạy học phong phú: quan sát, xem tranh, ảnh, đọc thơ, truyện và sử dụng các trò chơi học tập.

Để làm quen trẻ với các trình tự buổi trong ngày, GV dựa vào trình tự diễn ra các bữa ăn của trẻ và mọi người xung quanh: ăn sáng - buổi sáng, ăn trưa - buổi trưa,...

Phương pháp trực quan hóa thời gian: 

Mô hình hóa thời gian - Dùng tranh ảnh về những hành động đặc trưng cho các buổi khác nhau trong ngày, cắt và dán nó theo trình tự trong thời gian diễn ra, rồi dùng các mũi tên để liên kết lại thành mô hình biểu thị trình tự diễn ra trong các khoảng thời gian trong ngày.

GV có thể sử dụng các kí hiệu tượng trưng và các mô hình để dạy trẻ: kí hiệu - hình chữ nhật với các màu xanh, trắng, vàng để tượng trưng các buổi trong ngày.

Mô hình thời gian: mô hình ngày bằng một đường tròn nối các hình chữ nhật tượng trưng sẽ mang lại hiệu quả hơn giúp trẻ nắm được tính luân chuyển của thời gian.

GV tiến hành cho trẻ làm quen với sự thay đổi của các ngày và qua đó trẻ hình thành biểu tượng về hôm qua, hôm nay,ngày mai.

GV giải thích kèm theo ví dụ cụ thể

Đàm thoại với trẻ.

GV hình thành cho trẻ những biểu tượng đầu tiên về tốc độ và phản ánh tốc độ diễn ra các sự kiện, hiện tượng theo thời gian.

Trẻ 5 - 6 tuổi:

GV cần tiến hành củng cố làm sâu sắc những đơn vị về các đơn vị đo thời gian và những tính chất thời gian trẻ nắm được

Thường xuyên cho trẻ quan sát các dấu hiệu đặc trưng cho các buổi trong ngày, các ngày trong tuần, các mùa trong năm,...

Tổ chức các cuộc đàm thoại, đọc thơ truyện, xem tranh ảnh, sử dụng các trò chơi học tập và các bài tập luyện tập, hướng sự chú ý của trẻ tới sự thay đổi mang tính chu kì của ban ngày và ban đêm, của các ngày, của các mùa trong năm.

Tổ chức cho trẻ quan sát các hiện tượng thiên nhiên, xem tranh ảnh, kết hợp đọc thơ, truyện để tác động hình thành cho trẻ những biểu tượng về bình minh, hoàng hôn, ban ngày và ban đêm.

* Không gian?

- Theo nghĩa rộng: KG được hiểu là hình thức tồn tại cơ bản của vật chất, trong đó các vật chất có thể có những tính chất không gian khác nhau (hình thức, kết cấu, kích thước...)

- Theo nghĩa hẹp: KG để chỉ vị trí và mối quan hệ vị trí giữa các đối tượng

* Định hướng không gian?

- Theo nghĩa rộng: là một thành phần của định hướng.

- Theo nghĩa hẹp: là việc xác định các hướng và quan hệ bị trí theo một hệ tọa độ nhất định, hình thành biểu tượng về không gian và có sự tham gia của tri giác, trí nhớ và tư duy vào quá trình định hướng không gian.

* Hệ tọa độ không gian là hệ quy chiếu mà đứa trẻ sử dụng làm chuẩn cảm giác để thực hiện sự định hướng trong không gian

* Vùng không gian là khoảng không gian trọn vẹn và thống nhất, vừa có tính liên tục và vừa có tính rời rạc.

* Mối quan hệ không gian là mối quan hệ vị trí của vật trong không gian so với vật khác.

2. Đặc điểm nhận thức:

Trẻ 3-4 tuổi:

Trẻ dựa vào hệ tọa độ cảm giác theo chiều cơ thể để ĐHKG. Trẻ có thể xác định các hướng khác nhau trên cơ thể

Trẻ có thể thực hiện các hành động theo hướng dẫn của người lớn, ví dụ:”đứng lên”, “ngồi xuống” , “quay sang phải”, “quay sang trái”

Trẻ có thể them gia các trò chơi vận động liên quan đến định hướng không gian, ví dụ: “tìm đồ vật theo hướng”, trò chơi “thi đi nhanh”, trò chơi “tìm đường đi”

Trẻ 4-5 tuổi

Trẻ có thể xác định vị trí của bản thân, đồ vật, người khác trong không gian một cách linh hoạt và nhanh chóng

Trẻ có thể thực hiện các hành động trong không gian một cách khéo léo và chính xác

Trẻ có thể tham gia các trò chơi vận động liên quan đến định hướng không gian một cách tích cực và hứng thú.

Trẻ 5-6 tuổi:

Trẻ có khả năng chuyển dần chuyển dần từ việc dùng hệ tọa độ là bản thân trẻ đến việc dùng hệ tọa độ là các đối tượng khác (người khác hoặc vật bất kì có sự ĐHKG)

Trẻ có thể thực hiện các hành động trong không gian một cách khéo léo và linh hoạ

Trẻ có thể tham gia các trò chơi vận động liên quan đến định hướng không gian một cách tự tin và sáng tạo.

3.Nội dung:

Trẻ 3-4 tuổi:

Dạy trẻ nhận biết, phân biệt, nắm được tên gọi và vị trí sắp đặt của các bộ phận của cơ thể trẻ

Dạy trẻ nhận biết tay phải và tay trái của bản thân trẻ

Dạy trẻ nhận biết các hướng: Phía trên-phía dưới, phía trước-phía sau khi trẻ lấy bản thân mình làm chuẩn

Dạy trẻ bước đầu biết định hướng trên mặt phẳng.

Trẻ 4-5 tuổi

Củng cố và phát triển kỹ năng nhận biết các hướng không gian như: phía trên-phía dưới, phía trước-phía sau của bản thân trẻ

Dạy trẻ xác định phía phải-phía trái của bản thân trẻ

Dạy trẻ các định các hướng phía trên-phía dưới, phía trước-phía sau của bạn khác

Dạy trẻ định hướng trên mặt phẳng và định hướng khi di chuyển.

Trẻ 5-6 tuổi

Phát triển cho trẻ kỹ năng định hướng trong không gian khi trẻ lấy bản thân mình và bạn khác làm chuẩn

Dạy trẻ xác định các hướng: phía phải-phía trái của bạn khác

Dạy trẻ xác định vị trí của vật này so với vật khác

Phát triển cho trẻ kỹ năng định hướng trên mặt phẳng và định hướng khi di chuyển.

4.PP dạy trẻ định hướng không gian

Trẻ 3-4 tuổi

a.Dạy trẻ định hướng trên cơ thể mình

Nhiệm vụ này được GV tiến hành mọi lúc mọi nơi. Trong các hoạt động, GV cần giúp trẻ:

Nắm vững tên gọi các bộ phận trên cơ thể trẻ

Nhận biết vị trí sắp đặt các bộ phận cơ thể trẻ

b.Dạy trẻ nhận biết phía trên- phía dưới, phía trước-phía sau khi trẻ lấy bản thân mình làm chuẩn

Tiến hành trên hoạt động có chủ đích:

Bước 1: dạy trẻ xác định được các hướng trong từng cặp phương hướng: phía trên và phía dưới, phía trước-phía sau bằng cách thiết lập mối liên hệ giữa các phần của cơ thể trẻ với hướng không gian:

+ phía có đầu của con là phía trên của con

+ phía có chân của con là phía dưới của con

+ phía có ngực của con là phía trước của con

+ phía có lưng của con là phía sau của con

Bước 2: cho trẻ thực hành xác định vị trí của các đối tượng khác nhau

c.Dạy trẻ nhận biết tay phải- tay trái của trẻ

d.Dạy trẻ định hướng trên mặt phẳng

Trẻ 4-5 tuổi

Dạy trẻ xác định hướng: phía trên-phía dưới, phía trước-phía sau của người khác

+ Khi đứng cùng chiều: phía phải – phía trái của mình là phía phải- phía trái của người

+ Khi đứng ngược chiều: phía phải của mình là phía trái của bạn còn phía trái của

Trẻ 5-6 tuổi

Dạy trẻ xác định các đồ vật so với nhau ( không phải là người )

được chia ra các hoạt động rõ ràng

có sự xen kẽ động tĩnh

Trẻ được tiếp cận từ tập thể đến nhóm đến cá nhân

Hoạt động 1: Trẻ thực hiện giơ tay phải tay trái đối diện thì cần cho trẻ chỉ ttay trái phải của bạn đối diện trước như vậy trẻ sẽ dễ hình dung sự trái ngược về bên trái , phải của mình so với bạn đối diện

lấy trẻ làm trung tâm , cho trẻ được tự đo có sự hướng dẫn

Hoạt động 1: Theo em sau khi cho trẻ nhìn bằng mắt và nhận xét 2 cây bút chì thì nên cho trẻ lên đo trực tiếp chưa có sự hướng dẫn của cô. Sau đó hoạt động 2 cô mới hướng dẫn cách đo chuẩn xác .

Hoạt động 3: Có thể cho trẻ đo và so sánh thêm chiều cao hoặc rộng.

Hoạt động 2: về phần trò chơi nhóm 7 bạn, 7 chân khó cho trẻ, khi chưa gợi ý cho trẻ về cách chơi , và luật chơi, hướng dẫn chơi cụ thể như nếu cô muốn 1 bạn nhưng chỉ muốn 1 chân thì con phải làm sao.

Giáo án phát triển nhận thức

Đề tài: Chữ số, số lượng và số thứ tự trong phạm vi 5

NHẬN XÉT

1. Mục đích, yêu cầu: “Trẻ nhận biết chữ số, số lượng và số thứ tự trong phạm vi 5” mục đích yêu cầu cô đưa ra phù hợp với lứa tuổi và nhận thức của trẻ trong lớp.

2. Nội dung và phương pháp Nhận xét theo giáo án và thực tế cách cô tổ chức tiết học: - Cô ổn định lớp bằng bài hát “tập đếm và ôn tập chữ số trong phạm vi 4" bước này đã thành công gây sự hứng thú cho trẻ, các trẻ khá hào hứng và sôi nổi hát theo. Khi ôn tập các con số trẻ trả lời rất chính xác các câu hỏi của cô. Ở hoạt động ổn định này cô sử dụng phương pháp đặt câu hỏi và tổ chức trò chơi để ôn tập kiến thức và dẫn dắt trẻ vào bài học mới.

 • Hoạt động 1: Cô cung cấp kiến thức về số lượng 5: “Cô hỏi trẻ số lượng trứng trên bảng. Cô và trẻ cùng đếm số lượng trứng trên bảng.” Cô sử dụng phương pháp trực quan trình bày để cung cấp kiến thức mới cho trẻ. + Khi dán lần lượt từng quả trứng lên bảng cô đặt câu hỏi cho trẻ dự đoán số lượng quả trứng rồi sau đó mới đưa ra đáp án điều này đảm bảo tính lấy trẻ làm trung tâm tôn trọng ý kiến của trẻ

• Hoạt động 2: Trò chơi “về đúng nhà” Luật chơi: Trẻ phải về đúng nhà tương ứng với yêu cầu của cô.

Cách chơi: Trẻ nghe yêu cầu của cô, sau khi nhạc dừng, trẻ bắt đầu di chuyển về vị trí cô yêu cầu với số trẻ là 5. Trẻ nào vào nhà trước thì giơ thẻ lên. Bạn nào không có thẻ sẽ bị thua. Trẻ đi lấy đồ chơi theo yêu cầu của cô, bạn nào nhiều hơn/ít hơn số lượng đồ chơi cô yêu cầu phải điều chỉnh cho phù hợp. + Ở hoạt động này cô sử dụng phương pháp trò chơi để ôn luyện kiến thức mới là số lượng 5 cho trẻ. Tuy nhiên trên thực tế cô chưa cho trẻ sử dụng thẻ số khi chọn nhà như trong giáo án mô tả. + Hoạt động 2 cô đề trò chơi là về đúng nhà nhưng khi thực hiện cô lại thêm 1 trò chơi nữa là yêu cầu đi lấy đồ chơi theo yêu cầu của cô trong giáo án thì cô để trò chơi này trong phần cách chơi theo nhóm em thấy là chưa phù hợp và logic. Theo nhóm em cô nên tách thành 2 trò chơi hoặc chỉ cho trẻ chơi 1 trong 2 trò để đảm bảo chất lượng giờ học.

• Hoạt động 3: Trẻ về bàn làm bài tập cá nhân về số lượng 5. + Cô đã chuẩn bị 2 bài tập với 2 mức độ khác nhau và chia bài tập phù hợp với từng nhóm trẻ trong lớp. + Bài tập mức độ dễ (bài tập tái tạo): tìm và khoanh tròn chữ số 5, cô phát cho trẻ không có sticker.

3.Hình Thức: Cô chuẩn bị đầy đủ và đa dạng các giáo cụ để trẻ thao tác trực tiếp. Hình thức dạy học sinh động, cô có các bài tập tương ứng vớ từng hoạt động trao dồi kiến thức mới và củng cố kiến thức cũ cho trẻ. Trẻ đã thực hiện được tất cả các hoạt động của cô trong giáo án, tuy nhiên nhạc khi cho trẻ thực hiện hoạt động 1 khá to và khiến trẻ mất tập trung cô không xử lý được tình huống đó. Cô không nên dùng cây để chỉ vào đầu trẻ khi chơi trò chơi “Về đúng nhà”. Có thể dùng tay của cô hoặc bằng lời nói.

4. Đánh giá trên trẻ: Trẻ tích cực hăng hái tham gia các hoạt động, mạnh dạn, xung phong tương tác với cô. Một số trẻ thực hiện được các yêu cầu các hoạt động mà cô đưa ra như hoạt động 1 xếp tương ứng, hoạt động 2 trẻ cũng đã chơi được và về đúng nhà của mình. Bên cạnh đó một số trẻ mất tập trung, không hợp tác.

Giáo án phát triển nhận thức

Đề tài: Đo độ dài các vật bằng 1 đơn vị đo

NHẬN XÉT

1.Mục đích – yêu cầu: Dạy trẻ thao tác đo, mục đích đo bằng 1 đơn vị đo

2. Nội dung và phương pháp: Giáo viên cung cấp kiến thức và trẻ thực hiện theo yêu cầu của cô và thực hiện bài tập cá nhân, Sử dụng giáo cụ trực quan

3. Hình thức: Quan sát, thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

- Tiến trình hoạt động: Gồm có 4 hoạt động

HĐ 1: Tạo tình huống xuất hiện các bút chì màu vàng, màu xanh

Cho trẻ quan sát các bút chì và nhận xét

HĐ 2: Cô giới thiệu thước đo từ băng giấy và hướng dẫn cách đo cho trẻ

Cho trẻ đếm số vạch kẻ và đặt thẻ số tương ứng. Cô cho trẻ đọc lại kết quả đo

Cho trẻ lấy rổ đồ dùng và thực hiện đo

HĐ 3: Cho trẻ đo các đồ vật: bàn, kệ đồ chơi…

HĐ 4: Làm bài tập nhóm:

Nhóm 1: Tô màu ô theo chiều dài của vật

Nhóm 2: Tô màu ô theo chiều dài của đồ vật và vẽ chấm tròn tương ứng

Nhóm 3: Dùng thước đo chiều dài của bút chì và viết số chấm tròn tương ứng

4. Đánh giá trẻ: Trẻ tập trung học, hợp tác với giáo viên, biết phối hợp cùng các bạn, hăng say phát biểu.

Giáo án phát triển nhận thức

Đề tài: Nhận biết, phân biệt khối vuông, khối chữ nhật

NHẬN XÉT

1.Mục đích- yêu cầu

Trẻ nhận biết và gọi đúng tên các khối vuông và chữ nhật Trẻ phân biệt được điểm giống, khác nhau của khối vuông, chữ nhật

2. Nội dung và phương pháp: Giáo viên cung cấp kiến thức và trẻ thực hiện theo yêu cầu của cô và thực hiện bài tập cá nhân, Sử dụng giáo cụ trực quan

3. Hình thức: Quan sát, thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

- Tiến trình hoạt động: Gồm có 3 hoạt động. Các hoạt động diễn ra liên tiếp nhau, có sự liên kết với nhau

HĐ1: Nhận biết khối vuông, chữ nhật

HĐ2: Trò chơi để luyện tập cho trẻ bật ô và lấy cái hình khối về xây dựng

HĐ3: Hoạt động củng cố

4. Đánh giá trẻ: Trẻ tập trung học, hợp tác với giáo viên, biết phối hợp cùng các bạn, một số trẻ vẫn còn lo ra chưa tập trung.

Giáo án phát triển nhận thức

Đề tài: Xác định phía phải, phía trái của đối tượng khác

NHẬN XÉT

1.Mục đích, yêu cầu: trẻ xác định được vị trí phía trái - phải của đối tượng khác

2. Nội dungvà phương pháp: Giáo viên cung cấp kiến thức và trẻ thực hiện theo yêu cầu của cô và thực hiện bài tập cá nhân, Sử dụng giáo cụ trực quan

3. Hình thức: Quan sát, thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

- Tiến trình hoạt động:

+ Ôn lại phía phải trái của bản thân

+ Gồm có 3 hoạt động

• Hoạt động 1: Xác định vị trí phía phải, phía trái của đối tượng khác

• Hoạt động 2: Cho trẻ chơi trò chơi “Tìm đồ vật phía trái, phái phải "

• Hoạt động 3:

Nhóm 1: Khoanh tròn đồ dùng nào đúng

Nhóm 2: Đánh dấu v vào đồ dùng ở phía bên phải búp bê, khoanh tròn đồ dùng phía bên trái búp bê

Nhóm 3: Bé quan sát và khoanh tròn đồ dùng, đồ chơi phía phải, phía trái của bàn.

Các hoạt động diễn ra liên tiếp nhau, có sự liên kết với nhau để trẻ nắm được bài học

4. Đánh giá trẻ: Trẻ tập trung học, hợp tác với giáo viên, biết phối hợp cùng các bạn, một số trẻ vẫn còn bị nhầm lẫn giữa phía trái và phía phải nếu bản thân và đối tượng đứng đối diện nhau.

Giáo án phát triển nhận thức

Đề tài: Xem giờ đúng

NHẬN XÉT

1.Mục đích, yêu cầu: trẻ biết xem giờ đúng trên đồng hồ và biết được các chức năng số, kim ngắn chỉ giờ, kim dài chỉ phút, các kim quay một chiều.

2.Nội dung và phương pháp: Giáo viên cung cấp kiến thức và trẻ thực hiện theo yêu cầu của cô và thực hiện bài tập cá nhân, Sử dụng giáo cụ trực quan

3. Hình thức: Quan sát, thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

4. Tiến trình hoạt động: Gồm có 3 hoạt động:

+HĐ 1: Sử dụng câu đố để trẻ hứng thú

+HĐ 2: Trò chơi kết đôi

+HĐ 3: Trẻ làm bài tập

Nhóm 1: Nối hai đồng hồ có giờ giống nhau, viết số cho đúng theo giờ đồng hồ

Nhóm 2: Vẽ kim ngắn, kim dài đúng giờ cho sẵn, viết số cho đúng theo giờ đồng hồ

Nhóm 3: Nối đồng hồ có số giờ giống nhau, vẽ kim ngắn kim dài theo giờ đã cho, ghi giờ theo giờ đồng hồ

Các hoạt động diễn ra liên tiếp nhau, có sự liên kết với nhau để trẻ nắm được bài học

5. Đánh giá trẻ: Trẻ tập trung học, hợp tác với giáo viên, biết phối hợp cùng các bạn, hăng say phát biểu.

ĐỀ TÀI: XEM GIỜ ĐÚNG

ĐỘ TUỔI: 5 - 6 TUỔI      

1. Mục đích yêu cầu:

Trẻ biết xem giờ đúng trên đồng hồ và biết được các chức năng: số, kim ngắn chỉ giờ, kim dài chỉ phút, các kim quay một chiều

-> Giáo viên có sự sáng tạo trong tiết dạy cho trẻ nắm được cấu tạo của đồng hồ và cách xem giờ đúng.

-> Giúp trẻ xác định chủ động về cách xem giờ.

2. Chuẩn bị

Các giáo cụ chuẩn bị cụ thể, sinh động.

3. Tiến hành

- Hoạt động 1: 

Nội dung:

• Qua câu đố, giúp trẻ hiểu được cấu tạo về đồng hồ, gồm: kim ngắn chỉ giờ, kim dài chỉ phút, kêu tích tắc đó là đồng hồ. 

• Mặc dù, thiếu kim giây, nhưng mục đích ở đây của giáo viên giúp trẻ thấy sự nổi bật ở cấu tạo đồng hồ là kim dài - chỉ phút và kim ngắn - chỉ giờ, để tránh sự nhầm lẫn giữa phút và giây nếu như cô cho thêm kim giây vào.

Phương pháp: Trực quan trình bày

Nội dung:

• Sau đó, cô giới thiệu thêm cho trẻ về đồng hồ treo tường và đồng hồ điện tử để bàn để thấy sự khác biệt về cấu tạo: đồng hồ treo tường, có: kim ngắn chỉ giờ, kim dài chỉ phút, quay từ phải sang trái; Đồng hồ điện tử để bàn thì giờ phía bên trái, phút ở phía bên phải đối diện trẻ.

Phương pháp: Đặt câu hỏi về các yếu tố toán học

• Phần lớn ở hoạt động 1, cô dùng đàm thoại với trẻ bằng các câu hỏi sao chép bên ngoài (Trên mặt đồng hồ có những gì ?) và câu hỏi nhận thức - sao chép (Độ dài của hai kim như thế nào với nhau ? Trên đồng hồ có tất cả mấy kim ? Có bao nhiêu số ? Ai có nhận xét gì về các con số trên mặt phẳng ?); Câu hỏi ở mức cụ thể (Vậy theo các con kim ngắn là kim gì ? Kim dài là kim gì ?)

• Sau khi cô hướng dẫn trẻ xem giờ chẵn trên đồng hồ, và khái quát lại, cho trẻ thực hiện và sửa sai

-> Giúp trẻ nắm được cấu tạo của đồng hồ

-> Nắm được múi giờ (dựa trên việc trẻ nắm được trên đồng hồ phải có số lượng từ 1 - 12, theo trình tự chuyển động từ 1 đến 12), cách xem giờ.

- Hoạt động 2

Nội dung:

• Cô cho trẻ chơi trò chơi để luyện tập về cách xác định giờ trên đồng hồ, nhìn xem trên đồng hồ còn thiếu múi giờ nào. Giúp trẻ xác định được là đồng hồ có 12 múi giờ, theo thứ tự từ 1 -> 12 -> Giúp trẻ biết được cấu tạo của đồng hồ, sau đó xác định giờ, xác định múi thời gian dựa trên kim giờ.

Phương pháp thực hành: Trò chơi

-Hoạt động 3:

Phương pháp thực hành: Bài tập

Nội dung:

• Cô chia nhóm các trẻ làm bài tập cá nhân phù hợp theo khả năng -> Giúp trẻ ứng dụng lại việc xác định cấu tạo trên đồng hồ và múi giờ.

• Nhóm 1: “Nối hai đồng hồ có giờ giống nhau, viết số cho đúng theo giờ đồng hồ” 

-> Đây là bài tập tái tạo và tri giác đồng nhất chuẩn bên ngoài.

• Nhóm 2: Vẽ kim ngắn, kim dài đúng giờ cho sẵn, viết số cho đúng theo giờ đồng hồ.

-> Đây là bài tập tái tạo và dựa theo hành động nhận thức là bài tập tri giác đồng nhất chuẩn bên ngoài.

• Nhóm 3: Nối đồng hồ có số giờ giống nhau, vẽ kim ngắn kim dài theo giờ đã cho, ghi giờ theo giờ đồng hồ

-> Đây là bài tập tái tạo, dựa theo hành động nhận thức là bài tập tri giác đồng nhất chuẩn bên trong.

ĐỀ TÀI: NHẬN BIẾT, PHÂN BIỆT KHỐI VUÔNG, KHỐI CHỮ NHẬT

TÊN GIÁO ÁN: PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC NHẬN BIẾT, PHÂN BIỆT KHỐI VUÔNG, KHỐI CHỮ NHẬT

ĐỘ TUỔI: 5 - 6 TUỔI       LỚP: LÁ 1

 TRƯỜNG MẦM NON HỌA MI

• Nhận xét mục đích, yêu cầu của giáo án:

• Mục đích: “trẻ nhận biết và gọi tên được các khối vuông và khối chữ nhật” 

• Yêu cầu gì: “trẻ phân biệt được các điểm giống, khác nhau giữa khối vuông và khối chữ nhật.”

• Nhận xét mục đích: Giáo án phù hợp với lứa tuổi lớp lá ( 5-6 tuổi), phù hợp với đặc điểm nhận thức và lứa tuổi này trẻ đã có thể nhận biết hình khối, loại bỏ được những yếu tố bên ngoài để nhìn thấy hình dạng của đồ vật ( khối vuông, khối chữ nhật)

• Nhận xét nội dung: nội dung của giáo án phù hợp giúp trẻ nhận thức, phát triển ngôn ngữ, và nội dung đáp ứng được hoạt động chủ đạo của trẻ là vui chơi

• Nhận xét Phương pháp:

  • Có sử dụng kết hợp nhiều phương pháp dạy học để trẻ phát triển toàn diện ( phương pháp thực hành trải nghiệm, phương pháp luyện tập)

• Nhận xét hình thức: linh hoạt chuyển đổi đội hình của trẻ từ cá nhân -> nhóm 

• Nhận xét tiến trình hoạt động: 

• hoạt động 1: nhận biết khối vuông, khối chữ nhật

• nhận biết khối vuông: trẻ được nhìn chứ chưa được sờ vào hình

• nhận biết khối chữ nhật: trẻ chỉ được nhìn chứ chưa được tương tác với khối hình

• so sánh điểm khác nhau: cô đặt 2 hình cạnh nhau cho trẻ nhận xét

• luyện tập: cô cho trẻ lấy đồ vật theo yêu cầu của cô từ đơn giản đến phức tạp:

• lần 1: cô nói rõ tên hình: con lấy cho cô khối vuông/ khối chữ nhật

• lần 2: cô nói đặc điểm của hình: con lấy cho cô khối có 6 mặt là hình vuông/ hình chữ nhật

• lần 3: con hãy lấy khối hình giống như cô đang cầm

• Hoạt động 2: Ai nhanh tay hơn: trò chơi không giúp trẻ củng cố, phân biệt về hình khối.

• Hoạt động 3: bài tập nhóm

• Đánh giá trẻ thực hiện: 

  • Hoạt động 1: 

• nhận biết khối vuông: trẻ nhận biết được khối vuông

• nhận biết khối chữ nhật: trẻ nhận biết được khối chữ nhật

• so sánh: điểm giống nhau giữa 2 hình, trẻ tự nhận thấy; điểm khác nhau thì trẻ chưa nhận ra

• luyện tập: trẻ thực hiện lấy khối hình theo đúng yêu cầu của cô đưa ra từ đơn giản tới phức tạp

• Hoạt động 2: 

• Lần 1: Trẻ hứng thú, nhưng không làm đúng theo  yêu cầu của cô

• Lần 2: Trẻ hứng thú tham gia, khả năng làm theo mẫu của nhóm 1 chưa tốt

• Hoạt động 3: hơn ½ trẻ đều làm được phiếu bài tập

⇒ thời gian hợp lí, trẻ nắm được hết nội dung đảm bảo được yêu cầu mục đích của tiết học

 Mục đích yêu cầu:

- Nội dung phù hợp với lứa tuổi của trẻ.

 Nội dung phương pháp:

- Cô dạy theo trình tự loogic có ôn kiến thức cũ sau đó học kiến thức mới.

- Hành động đếm của trẻ đa phần tốt, một phần trẻ còn đếm theo kiểu đếm vẹt, đếm theo trí nhớ.

- Hoạt động thêm số hoa để bằng số táo phù hợp nhưng đa phần các trẻ chưa xác định được và xác định sai

- Khi cô tổ chức trò chơi gây hứng thú trẻ nhưng đa phần trẻ chưa định hướng được số lượng 7, có trẻ định hướng tốt biết nhắc bạn và hướng dẫn bạn.

 Hình thức và cách tiến trình hoạt động:

- Trong quá trình tổ chức hoạt động học cô đưa ra mục đích và yêu cầu với trẻ phù hợp nhưng chưa cụ thể để trẻ hiểu.

- Dạy từ cụ thể đến khái quát phù hợp nhưng chưa đủ để trẻ ghi nhớ và thực hiện.

- Các hoạt động đa dạng và tạo không khí vui tươi gây thích thú với trẻ.

 Đánh giá trẻ:

- Trẻ hứng thú và tham gia tích cực với các hoạt động của cô.

- Có chú ý quan sát và lắng nghe, thực hiện theo yêu cầu của cô. Nhưng một vài bé vẫn còn chủ đủ sự tập trung và chưa lĩnh hội được kiến thức cô truyền đạt, chưa nắm được số lượng 7.

Mục đích, yêu cầu?

- Trẻ đạt được mục đích - yêu cầu mà cô đề ra

Nội dung?

- Cô đáp ứng được nội dung đúng với độ tuổi: nhận biết, gọi tên và đặc biệt là so sánh ( so sánh theo đặc điểm đường bao chung, riêng )

- Cô cần chú ý cho trẻ tích cực sờ nắn hình bằng các ngón tay hơn vì ở lứa tuổi này trẻ đã chú ý quan sát các dấu hiệu đặc trưng của hình ( Vd: " Các con hãy sờ các góc của hình tam giác/ hình vuông xem nó như thế nào" )

Phương pháp?

- Ở hoạt động 3, nhóm 1 cô có cho dạng bài tập tìm đồ vật giống với hình học, tuy nhiên ở lứa tuổi 4-5 tuổi, khả năng tri giác hoàn thiện, mức độ khảo sát hình dạng ở trẻ càng cao nên bài tập này là không còn phù hợp với lứa tuổi do đó cô cần chọn bt như là so sánh, lựa chọn, xác định hình dạng của đồ vật xung quanh.

Hình thức?

- Cô chuẩn bị giáo cụ và bài giảng tốt, đầy đủ và đa dạng.

- Trò chơi có đầu tư, thú vị, gây hứng thú khi trẻ chơi

- Đáp ứng các đề mục đã đề ra trong giáo án

Tiến trình hoạt động?

- Bài giảng có thời lượng phù hợp với khả năng tiếp thu của trẻ

Đánh giá trẻ?

- Trẻ tiếp thu bài tốt, trả lời ngay sau khi cô đặt câu hỏi

- Trẻ hăng hái tích cực tham gia các hoạt động

- Chỉ còn 1,2 bạn còn nhút nhát, chậm nên chưa kịp bài với các bạn nhưng cô có quan sát và giúp trẻ theo kịp với các bạn

- Mục đích yêu cầu: Phù hợp với sự hiểu biết của trẻ

- Nội dung phương pháp:

+Nội dung phù hợp độ tuổi đáp ứng được mục đích.

+ Cô dùng các vật gần gũi để trẻ dễ đo.

+ Cô hướng dẫn cụ thể cho từng trẻ và cho trẻ làm các bài tập nhóm để trẻ có thể củng cố và nắm bài.

+ Cô cần hướng dẫn trẻ thêm về kỹ năng so sánh sau khi đo.

- Hình thức và cách tiến trình hoạt động:

+ Thời gian dạy phù hợp.

+ Cô tổ chức nhiều trò chơi tạo nhiều hứng thú cho trẻ.

+ Các hoạt động cô đưa ra phù hợp đạt được kết quả tối ưu.

+ Tiến trình chắc chẽ, đa dạng, logic.

- Đánh giá trẻ: Trẻ hứng thú tham gia, trẻ biết đo độ dài một vật bằng một đơn vị đo, nhưng còn vài trẻ chưa biết so sánh số vạch kẻ khi đo 2 vật.

⁃ Mục đích, yêu cầu: trẻ biết xem giờ đúng trên đồng hồ và biết được các chức năng số,kim ngắn chỉ giờ ,kim dài chỉ phút ,các kim quay một chiều.

⁃ Nội dung: Giáo viên cung cấp kiến thức và trẻ thực hiện theo yêu cầu của cô và thực hiện bài tập cá nhân 

⁃ Phương pháp: sử dụng giáo cụ trực quan

⁃ Hình thức: Quan sát, thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

⁃ Tiến trình hoạt động: Gồm có 3 hoạt động:

+HĐ 1:Sử dụng câu đố để trẻ hứng thú

+HĐ 2:Trò chơi kết đôi

+HĐ 3:Trẻ làm bài tập

 Các hoạt động diễn ra liên tiếp nhau, có sự liên kết với nhau để trẻ nắm được bài học

⁃ Đánh giá trẻ: Trẻ tập trung học, hợp tác với giáo viên, biết phối hợp cùng các bạn, một số trẻ vẫn còn bị nhầm lẫn giữa kim phút và kim giờ.

⁃ Mục đích, yêu cầu: trẻ xác định được vị trí phía trái - phải của đối tượng khác 

⁃ Nội dung: Giáo viên cung cấp kiến thức và trẻ thực hiện theo yêu cầu của cô và thực hiện bài tập cá nhân 

⁃ Phương pháp: sử dụng giáo cụ trực quan

⁃ Hình thức: Quan sát, thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

⁃ Tiến trình hoạt động: Gồm có 3 hoạt động. Các hoạt động diễn ra liên tiếp nhau, có sự liên kết với nhau để trẻ nắm được bài học

⁃ Đánh giá trẻ: Trẻ tập trung học, hợp tác với giáo viên, biết phối hợp cùng các bạn, một số trẻ vẫn còn bị nhầm lẫn giữa phía trái và phía phải nếu bản thân và đối tượng đứng đối diện nhau

Mục đích, yêu cầu:

-         Trẻ biết xem giờ đúng trên đồng hồ và biết được các chức năng: số, kim ngắn chỉ giờ, kim dài chỉ phút, các kim quay 1 chiều

Nội dung:

-         Rèn luyện kỹ năng quan sát, chú ý, ghi nhớ có chủ định và xem giờ đúng trên đồng hồ, chức năng số, kim ngắn chỉ giờ, kim dài chỉ phút, các kim quay 1 chiều

Phương pháp:

-         Trực quan làm mẫu

-         Trực quan trình bày

-         Dùng lời: cô đặt câu hỏi, chỉ dẫn

Hình thức:

-         Ưu điểm: Cô giải thích từng trẻ và cô cho trẻ thao tác với đồng hồ đồ chơi, đa số trẻ trả lời đúng và nói được kim ngắn và kim dài ở vị trí nào

-         Nhược điểm: Ở vài hoạt động 1 khi cô đặt câu hỏi trẻ còn trả lời sai. Thời gian diễn ra hơn giờ so với quy định và đôi lúc trẻ mất tập trung. Ở hoạt động 2 khi 2 trẻ thao tác tượng trưng cho kim ngắn và dài thì ô chơi của trẻ cô dán quá nhỏ khiến 2 trẻ lúc nằm xuống thực hiện thao tác chưa nhìn ra được bạn nào kim ngắn và kim dài

Tiến trình hoạt động:

-         Ổn định: trò chơi “Đi chợ”

-         Hoạt động 1: cô cho câu đố và giới thiệu đồng hồ. Cô đặt câu hỏi và trẻ trả lời

-         Hoạt động 2: cô cho trẻ tham gia trò chơi kết đôi để vận dụng lại kiến thức vừa học

-         Hoạt động 3: Làm bài tập củng cố kiến thức vừa học

Đánh giá trẻ:

-         Trẻ hăng hái tham gia các hoạt động của cô một cách sôi nổi

-         Trẻ ý thức được trả lời nhanh và dứt khoát

-         Trẻ thích tham gia trò chơi kim ngắn và kim dài

-         Đa số trẻ tích cực tham gia

Bài tập ghi số giờ có trẻ chưa viết đúng

Ngày dự giờ: 24/11/2023

Mục đích, yêu cầu:

-         trẻ nhận biết và gọi tên được các hình tròn, hình vuông, hình tam giác.

 Nội dung:

-         Rèn luyện trẻ phân biệt được các điểm giống, khác nhau giữa hình tròn, hình vuông, hình tam giác.

Phương pháp:

-         Trực quan làm mẫu

-         Trực quan trình bày

-         Dùng lời: cô đặt câu hỏi, chỉ dẫn

Nhận xét:

- Đặc điểm: 

+Trẻ tích cực sờ nắn vật bằng các ngón tay, mắt trẻ đã chú ý quan sát những dấu hiệu đặc trưng của hình.

+ Khả năng tri giác hoàn thiện, mức độ khảo sát hình dạng của trẻ càng cao, biểu tượng về hình dạng vật thể và các hình hình học của trẻ càng chính xác và phong phú hơn.

- Nội dung:

+ Dạy trẻ biện pháp khảo sát các hình: hình vuông, hình chữ nhật, hình tròn, hình tam giác nhằm giúp trẻ nắm được những dấu hiệu đặc trưng của các hình như: cấu tạo đường bao quanh hình, số lượng các cạnh, các góc của chúng và độ dài của các cạnh.

+ Dạy trẻ phân biệt các hình hình vuông, hình chữ nhật, hình tròn, hình tam giác nhằm giúp trẻ thấy được sự giống và khác nhau giữa chúng.

1. Mục đích, yêu cầu

- Mục đích và yêu cầu của giáo án đã được xác định rõ ràng, cụ thể, phù hợp với lứa tuổi mầm non.

+ Trẻ biết xem giờ đúng trên đồng hồ và biết các chức năng của số, kim ngắn chỉ giờ và kim dài chỉ phút, các kim quay một chiều

 + Rèn kỹ năng quan sát

2. Nội dung

- Hoạt động 1: Cho trẻ hiểu thêm về cấu tạo của chiếc đồng hồ treo tường và đồng hồ để bàn qua câu đố. Đồng hồ để bàn có các con số, có kim ngắn chỉ giờ và kim dài chỉ phút, chiều xoay từ trái sang phải và đồng hồ điện tử có giờ hiển thị bên trái và phút hiển thị bên phải. Ở đây cô chỉ dạy trẻ kim ngắn chỉ giờ và kim dài chỉ phút, cô không bổ sung kim giây để tránh nhầm lẫn và như vậy sẽ phù hợp với khả năng tiếp thu và nhận thức của trẻ độ tuổi này

- Hoạt động 2: Cho trẻ xác định giờ đúng bằng cách luyện tập bằng trò chơi. Xác định trên đồng hồ có 12 con số, xoay chiều từ trái sang phải. Kim ngắn đặt ở đâu thì đó là số giờ, kim dài đặt ở đâu thì đó là số phút.

- Hoạt động 3: Cô chia nhóm cho trẻ làm bài tập, dựa vào kiến thức xác định giờ đúng làm bài tập

3. Phương pháp

- Phương pháp: Trực quan trình bày, trò chơi, đặt câu hỏi

4. Hình thức tổ chức

Quan sát, thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

Các hoạt động được diễn ra liên tục. Hoạt động cả lớp và hoạt động nhóm. Giáo án có sử dụng đồ dùng trực quan sinh động, giúp trẻ dễ dàng tiếp thu kiến thức và phù hợp với năng lực nhận thức của trẻ.

5. Tiến trình hoạt động:

Gồm có 3 hoạt động:

+Hoạt động 1: Sử dụng câu đố để trẻ hứng thú và giới thiệu cấu tạo của đồng hồ

+Hoạt động 2: Trò chơi kết đôi

+Hoạt động 3: Chia trẻ thành nhóm và cho trẻ làm bài tập

 Các hoạt động được diễn ra liên tục. Hoạt động cả lớp và hoạt động nhóm. Giáo án có sử dụng đồ dùng trực quan sinh động, giúp trẻ dễ dàng tiếp thu kiến thức và phù hợp với năng lực nhận thức của trẻ.

6. Đánh giá trẻ

- Trẻ tích cực lắng nghe và tham gia tốt các hoạt động

- Hăng hái và vui vẻ trong hoạt động kết đôi chỉ giờ đúng theo yêu cầu.

- Biêt cách làm việc nhóm cùng các bạn  

- Ở hoạt động làm bài tập, trẻ thực hiện tương đối tốt nhưng cũng có một số trẻ làm sai

Mục đích, yêu cầu

Mục đích và yêu cầu của giáo án đã được xác định rõ ràng, cụ thể, phù hợp với lứa tuổi mầm non. Cụ thể:

Trẻ nhận biết được phía phải, phía trái của bản thân và của đối tượng khác.

Rèn kỹ năng quan sát, định hướng trong không gian.

Trẻ có ý thức trong giờ học

Nội dung

Nội dung giáo án bám sát theo chương trình giáo dục mầm non, phù hợp với lứa tuổi và khả năng nhận thức của trẻ. Cụ thể:

Trẻ xác định được phía phải, phía trái của bản thân.

Trẻ xác định được phía phải, phía trái của đối tượng khác

Phương pháp, hình thức tổ chức

Phương pháp và hình thức tổ chức đã được lựa chọn phù hợp với nội dung, mục đích và yêu cầu của giáo án. Cụ thể:

Phương pháp: Trực quan, đàm thoại, thực hành, trò chơi.

Hình thức tổ chức: Hoạt động cả lớp, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân.

Giáo án đã sử dụng nhiều hình ảnh, đồ dùng trực quan sinh động, giúp trẻ dễ dàng tiếp thu kiến thức.

Các hoạt động được sắp xếp logic, phù hợp với trình độ nhận thức của trẻ.

Một số góp ý

Giáo viên có thể thêm một số hoạt động vận động để giúp trẻ ghi nhớ kiến thức tốt hơn.

Có thể kết hợp với các nbài hát, thơ, truyện để bài học thêm sinh động và hấp dẫn

-Mục đích, yêu cầu: dạy trẻ thao tác đo nhận biết kết quả đo bắng 1 đơn vị đo

-Nội dung: Nội dung giáo án bám sát theo chương trình giáo dục mầm non, phù hợp với lứa tuổi và khả năng nhận thức của trẻ

-Phương pháp và hình thức tổ chức đã được lựa chọn phù hợp với nội dung, mục đích và yêu cầu của giáo án. Cụ thể:

Phương pháp: Trực quan, đàm thoại, thực hành, trò chơi.

Hình thức tổ chức: Hoạt động cả lớp, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân.

Giáo án đã sử dụng nhiều hình ảnh, đồ dùng trực quan sinh động, giúp trẻ dễ dàng tiếp thu kiến thức.

Các hoạt động được sắp xếp logic, phù hợp với trình độ nhận thức của trẻ.

Tiến trình hoạt động: diển ra theo đúng giáo án

Đánh giá trẻ:trẻ hứng thú với tiết học và biết đo độ dài các vật bằng đơn vị đo