ชื่อ มูหามัดฟิตรีย์ ดอคอ สาขาการปกครองและกฎหมายมหาชน รหัส 406522029

ประวัติอุทยานประวัติศาสตร์เมืองสิงห์

พุทธศักราช 2478 ราชบัณฑิตยสภาประกาศขึ้นทะเบียนกำหนดจำนวนโบราณสถานสำหรับชาติ ในราชกิจจานุเบกษาเล่มที่ 52 ตอนที่ 75 วันที่ 8 มีนาคม 2478 ในขณะนั้นใช้ชื่อว่า “พระพุทธบาทบัวบก” อำเภอบ้านผือ ตำบลเมืองพาน

พุทธศักราช 2516 - 2517 คณะสำรวจโบราณคดี โครงการผามอง สำนักงานพลังงานแห่งชาติ ได้สำรวจแหล่งโบราณคดีในพื้นที่โครงการสร้างอ่างเก็บน้ำเขื่อนผามอง เดินทางมาสำรวจพบแหล่งภาพเขียนสีสมัยก่อนประวัติศาสตร์หลายแห่งบนภูพระบาท ซึ่งบางแห่งได้เคยสำรวจพบแล้วโดยหน่วยศิลปากรที่ 7 ขอนแก่น พุทธศักราช 2524 กรมศิลปากรประกาศขึ้นทะเบียนกำหนดเขตที่ดินโบราณสถาน ในราชกิจจานุเบกษาเล่มที่ 98 ตอนที่ 63 วันที่ 28 เมษายน  2524  หน้า 1214 ระบุว่า “โบราณสถานพระพุทธบาทบัวบก ที่ภูพระบาท เนื้อที่ประมาณ 19,062 ไร่ ปรากฏว่าเนื้อที่ไม่ตรงกับข้อเท็จจริง และจำนวนเนื้อที่ตามข้อเท็จจริงคือประมาณ 3,430 ไร่”

พุทธศักราช 2531 ดร.สุวิชญ์ รัศมิภูติ ขณะดำรงตำแหน่งรองอธิบดีกรมศิลปากรขณะนั้นมีดำริเห็นควรดำเนินการพัฒนาพื้นที่ของภูพระบาทขึ้นเป็นอุทยานประวัติศาสตร์ เนื่องจากมีความพร้อมหลายด้านด้วยกัน อาทิ จำนวนโบราณสถานมากมายทั้งสมัยก่อนประวัติศาสตร์ และสมัยประวัติศาสตร์ซึ่งประกาศเขตโบราณสถานแล้ว ป่าไม้ที่ค่อนข้างสมบูรณ์ และประติมากรรมหินตามธรรมชาติ

พุทธศักราช 2532 เริ่มโครงการอุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาทภายใต้ความรับผิดชอบของหน่วยศิลปากรที่ 7 ขอนแก่น โดยจัดทำแผนงานโครงการและจัดหางบประมาณมาดำเนินการอนุรักษ์หลักฐานทางโบราณคดีและพัฒนาสิ่งอำนวยความสะดวก
พุทธศักราช 2535 กรมศิลปากรกราบทูลเชิญ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จเป็นองค์ประธานในพิธีเปิดอุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาทอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2535

อุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาทตั้งอยู่บนภูเขาที่ชื่อว่าภูพระบาท ในเขตพื้นที่เมืองพาน อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี เป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาภูพาน ซึ่งเป็นเทือกเขาหินทราย อยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัดอุดรธานี มีความสูงจากระดับน้ำทะเลเฉลี่ยปานกลางประมาณ 320 – 350 เมตร สภาพโดยทั่วไปเป็นป่าโปร่ง มีพืชพันธุ์ธรรมชาติประเภทไม้เนื้อแข็งขึ้นปกคลุม

ปัจจุบันอุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท เป็นหน่วยงานหนึ่งในสังกัดสำนักศิลปากรที่ 8 ขอนแก่น กรมศิลปกร กระทรวงวัฒนธรรม มีโบราณสถานในพื้นที่รับผิดชอบซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนแล้วทั้งสิ้น 78 แห่ง มีภารกิจหลักในการดูแลรักษา อนุรักษ์และพัฒนา และทำการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับโบราณสถานและโบราณวัตถุที่อยู่ภายในพื้นที่อุทยานฯ และพื้นที่ใกล้เคียง ทั้งยังเปิดให้บริการในฐานะแหล่งท่องเที่ยวและแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมสำหรับประชาชนทั่วไป

อุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท เป็นอุทยานประวัติศาสตร์ที่มีจุดเด่นแตกต่างจากแห่งอื่นๆ เนื่องจากโบราณสถานส่วนมากที่พบอยู่ในอุทยานประวัติศาสตร์แห่งนี้ โดยโครงสร้างแล้วเกิดจากกระบวนการทางธรรมชาติ ที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่อธรณีสัณฐานของพื้นที่ ต่อมามนุษย์ในอดีตได้เข้ามาดัดแปลงเพื่อสนองต่อวัฒนธรรมในแต่ละช่วงสมัย

นายกามาลลุดดีน หะยีบารอเฮง รหัส106468051 สาขาคอมพิวเตอร์ธุรกิจ

• ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ําแควน้อย ตําบลเมืองสิงห์ อําเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี
• ประเภทของวัฒนธรรม: วัฒนธรรมทางวัตถุ
• มนุษย์สมัยโบราณในประเทศไทยหลายแห่งซึ่งหลักฐานที่สําคัญส่วนหนึ่งพบในภาคตะวันตกของประเทศไทยโดยเฉพาะบริเวณลุ่มแม่น้ําสําคัญ 2 สายคือ แม่น้ําแควใหญ่และแม่น้ําแควน้อย ในที่นี้จะกล่าวถึงพัฒนาการของมนุษย์บริเวณลุ่มแม่น้ําแควน้อย อันมีประวัติศาสตร์ที่มีความเกี่ยวข้องกับเมืองสิงห์และปราสาทเมืองสิงห์ แม่น้ําแควน้อยเกิดจากลําธารเล็ก ๆ บนภูเขาในเขตอําเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรีและลําภาชีที่ไหลมาจากเทือกเขาตะนาวศรี ในเขตอําเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี มีความยาวประมาณ 230 กิโลเมตร และไหลไปบรรจบกับแม่น้ําแควใหญ่ที่ ตําบลปากแพรก จังหวัดกาญจนบุรี กลายเป็นแม่น้ําแม่กลอง บริเวณตอนปลายของแม่น้ําแควน้อยก่อนที่จะมาบรรจบกับแม่น้ําแควใหญ่นั้น เป็นบริเวณที่มีความอุดมสมบูรณ์ เหมาะแก่การเพาะปลูกเพราะเป็นดินที่เกิดจากการทับถมของดินตะกอนที่ไหลมาจากแม่น้ํา จึงเป็นสาเหตุสําคัญที่ทําให้มีผู้คนเข้ามาอาศัยตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ หลักฐานทางโบราณคดีที่สําคัญคือ เศษภาชนะดินเผาและโครงกระดูกมนุษย์สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ที่พบในบริเวณลุ่มแม่น้ําแควน้อย ได้แก่ บ้านเก่า บ้านลุ่มสุ่ม ถ้ำพระไทรโยค ถ้ำรูป (เขาเขียว) และที่เมืองสิงห์ ดินแดนบริเวณนี้คงมีผู้คนอาศัยเรื่อยมาและมีการติดต่อกับชุมชนอื่นในบริเวณใกล้เคียงคือ บริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ําแม่กลอง ในเขตจังหวัดกาญจนบุรีและราชบุรี ต่อมาพัฒนากลายเป็นบ้านเมืองที่สําคัญ โดยเฉพาะในสมัยกรุงศรีอยุธยานั้น ได้ปรากฏหลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรที่ชัดเจนว่า บริเวณลุ่มแม่น้ําแควน้อยเป็นเส้นทางการติดต่อ ระหว่างภาคกลางของประเทศไทยกับประเทศพม่าทางภาคใต้ รู้จักทั่วไปว่าเส้นทางด่านพระเจดีย์สามองค์สภาพทั่วไปของเมืองสิงห์เมืองสิงห์ตั้งอยู่ที่ราบริมฝั่งแม่น้ําแควน้อยที่แวดล้อมด้วยเทือกเขาเป็นแนวยาว อยู่โดยรอบมีลักษณะผังเมืองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า กําแพงเมืองก่อด้วยศิลาแลงและมีประตูเข้าออก 4 ด้าน กําแพงเมืองด้านในถมดินลาดเป็นคัน โดยกําแพงเมืองด้านทิศเหนือ ทิศตะวันออกและทิศตะวันตก ปรากฏแนวคูน้ำคันดินล้อมรอบอีก 7 ชั้น ส่วนกําแพงเมืองทางทิศใต้นั้นใช้ประโยชน์จากลําน้ำแควน้อยในการเป็นคูเมือง จึงทําให้กําแพงเมืองทิศนี้คดโค้งไปตามลําน้ำ ไม่เป็นเส้นตรง การมีคูน้ำคันดินนี้สันนิษฐานว่า คงทําเพื่อระบายน้ำที่ไหลลงมาจากเทือกเขาเข้าสู่เมืองในฤดูน้ำหลากและในฤดูฝนภายในเมืองนั้นจะพบสระน้ําทั้งขนาดใหญ่และเล็กส่วนใหญ่มีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมมีจํานวน 6 สระ คาดว่าคงไม่ได้ใช้เป็นที่กักเก็บน้ําเนื่องจากเมืองสิงห์มีน้ําใช้ที่อุดมสมบูรณ์อยู่แล้ว การมีสระน้ํานั้นสันนิษฐานว่าเพื่อจุดประสงค์ทางด้านความเชื่อทางศาสนา ดังที่พบในเมืองโบราณแบบขอมโดยทั่วไปนอกจากนี้ภายในเมืองยังมีสิ่งก่อสร้างทางศาสนาอีก 4 แห่ง ซึ่งไม่ปรากฏชื่อเรียกอย่างแน่ชัด ส่วนพื้นที่บริเวณนอก เมืองส่วนใหญ่ใช้ในการเกษตรกรรม

• พระพุทธรูปสำริดปางลีลา ศิลปะสุโขทัย สมัยพุทธศตวรรษที่ 20
• พระพุทธรูปปูนปั้น ศิลปะสุโขทัย สมัยพุทธศตวรรษที่ 19
• พระพุทธบาทสี่รอย ศิลปะสมัยสุโขทัย ทำจากศิลา มีอายุตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 20 ซึ่งเป็นวัตถุสำคัญของพิพิธภัณฑ์

  ประวัติที่มาและความสำคัญ :

อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย

ตั้งอยู่บริเวณหมู่ที่ 6 ตำบลศรีสัชนาลัย อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย

ที่ราบลุ่มแม่น้ํายมและที่ลาดเชิงเขาพระศรี เขาใหญ่ และเขาพระบาท ถือเป็นพื้นที่ ที่เหมาะต่อการตั้งถิ่นฐาน คือมีทั้งที่ราบลุ่มแม่น้ําและที่ลาดเชิงเขา ทําให้มีทั้งความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ และปราการธรรมชาติที่ใช้ในการป้องกันข้าศึกศัตรู จึงส่งผลให้พบหลักฐานการใช้พื้นที่ในบริเวณนี้ของมนุษย์ ในอดีตเป็นจํานวนมาก
จากการสํารวจพบหลักฐานทางโบราณคดี เช่น ขวานหินขัด ที่ตําบลท่าชัย อําเภอศรีสัชนาลัย รวมทั้งหลักฐานจากการขุดค้นทางโบราณคดีที่วัดชมชื่น แสดงให้เห็นว่ามีการอยู่อาศัยของมนุษย์ในอดีต ที่บริเวณคุ้งแม่น้ํายมหรือเมืองเชลียง ซึ่งเป็นเมืองโบราณลุ่มน้ํายมคู่กับเมืองสุโขทัยมาตั้งแต่ สมัยก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย ราวพุทธศตวรรษที่ 9 หรือก่อนสมัยสุโขทัย คือ
- สมัยก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย ราวพุทธศตวรรษที่ 9 พบหลักฐานประเภท เศษภาชนะดินเผาคุณภาพต่ำ เนื้อหยาบ เผาอุณหภูมิไม่สูงนัก
- สมัยหัวเลี้ยวประวัติศาสตร์-สมัยทวารวดี ราวพุทธศตวรรษที่ 10-16 พบการฝังศพ โดยฝังร่วมกับเครื่องมือเหล็กและเครื่องประดับต่าง ๆ เป็นของอุทิศ เช่น ลูกปัดหินอาเกต ลูกปัดแก้ว แท่งดินเผาลายตาราง เป็นต้น ทั้งหมด 15 โครง
- วัฒนธรรมสมัยลพบุรี-ต้นสุโขทัย ราวพุทธศตวรรษที่ 17-18 พบซากโบราณสถาน รูปสี่เหลี่ยม 2 หลัง ก่อด้วยอิฐ เปรียบเทียบกับผลการขุดค้นใกล้เคียงพบว่าเป็นชั้นดินในช่วง ที่วัฒนธรรมเขมรแพร่เข้ามา จากนั้นพัฒนาเป็นวัฒนธรรมของสมัยสุโขทัย-อยุธยา และวัฒนธรรมสมัยอยุธยา - รัตนโกสินทร์ตามลําดับ
หลักฐานจากการสํารวจและขุดค้นดังกล่าวสอดคล้องกับเอกสารโบราณ ไม่ว่าจะเป็น จดหมายเหตุของจีนในสมัยราชวงศ์ซุ้ง (พุทธศักราช 1503-1670) ที่กล่าวถึงแคว้น “เฉินเหลียง” ว่าอยู่เหนือดินแดนละโว้ขึ้นไป หรือในพงศาวดารโยนก (พุทธศตวรรษที่ 16) กล่าวถึง การอพยพคนลงมาทาง ใต้จนถึงดินแดน “เฉลียง”
เมืองศรีสัชนาลัยสมัยสุโขทัย
จากชุมชนเมืองเชลียง ได้พัฒนากลายเป็นเมืองศรีสัชนาลัย เมืองที่มีความสําคัญ ดังที่ปรากฏ ข้อความในศิลาจารึกหลักที่ 2 (ศิลาจารึกวัดศรีชุม พุทธศักราช 1912) กล่าวถึงเหตุการณ์ก่อนสถาปนาสุโขทัย เป็นราชธานีของเมืองศรีสัชนาลัย ใจความว่า “เมื่อก่อนพ่อขุนบางกลางหาว...ไปเมืองบางยาง ให้เอา…พลพ่อ ขุนผาเมืองเจ้าเมืองราดพาพ่อขุนผาเมืองผดาจกันและกัน พ่อขุนบางกลางหาวได้เมืองศรีสัชนาลัย”
เมืองศรีสัชนาลัยสมัยสุโขทัย
จากชุมชนเมืองเชลียง ได้พัฒนากลายเป็นเมืองศรีสัชนาลัย เมืองที่มีความสําคัญ ดังที่ปรากฏ ข้อความในศิลาจารึกหลักที่ 2 (ศิลาจารึกวัดศรีชุม พุทธศักราช 1912) กล่าวถึงเหตุการณ์ก่อนสถาปนาสุโขทัย เป็นราชธานีของเมืองศรีสัชนาลัย ใจความว่า “เมื่อก่อนพ่อขุนบางกลางหาว...ไปเมืองบางยาง ให้เอา…พลพ่อ ขุนผาเมืองเจ้าเมืองราดพาพ่อขุนผาเมืองผดาจกันและกัน พ่อขุนบางกลางหาวได้เมืองศรีสัชนาลัย”

วัตถุ

ส.ต.ต.อัจฉริยะ บินรินทร์
436508104
สาขา:นิติศาสตร์