Είναι γνωστό με την κοινή του ονομασία «Γκιζάνι», ή με τον επιστημονικό όρο «Ladigesocypris ghigii –Pisces Cyprinidae», ο οποίος δόθηκε χάρη στον Ιταλό καθηγητή Alessandro Ghigi, ο οποίος το 1900 ανακάλυψε το γκιζάνι στα νερά της Ρόδου.

Είναι ένα μικρόσωμο ψαράκι, μήκους το μέγιστο 10-12 εκατοστών, που έχει τη φήμη ενός ανθεκτικού οργανισμού που μπορεί να ανταπεξέλθει στις απότομες κλιματικές αλλαγές και τις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα ή τις πολύ υψηλές του καλοκαιριού.  Ζει για σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, περίπου 3 χρόνια και τρέφεται με μια ευρεία ποικιλία τροφών.

Το γκιζάνι, αποτελεί είδος προς εξαφάνιση και προστατεύεται τόσο από την ελληνική όσο και την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Κύριος λόγος εξαφάνισης του, είναι η καλοκαιρινή ξηρασία και το λιγοστό νερό που μένει στα ρέματα της Ρόδου κατά τους θερινούς μήνες. Έτσι αν και έχει ανθεκτικό οργανισμό, ο πληθυσμός του ψαριού το καλοκαίρι, μειώνεται με ραγδαίους ρυθμούς, παρότι αναπαράγεται την άνοιξη και το καλοκαίρι.

Το γκιζάνι έχει εμφανιστεί σε διάφορες περιοχές της Ρόδου, κυρίως σε ρέματα και πηγές, όπως στον Λουτάνη ποταμό, στον Γαδουρά ποταμό, σε ρέματα του Ασκληπειού και της Ελεούσας, στο ρέμα του Αργυρού, στο φράγμα της Απολακκιάς, στη λίμνη των Νάνων καθώς και στα ρέματα Χα, Μάκαρη Λάρδου, Κρεμαστής και  Παραδεισιού . Σήμερα ο πληθυσμός του γκιζανιού έχει εξαφανιστεί από τη λίμνη των Νάνων και την τεχνητή λίμνη της Απολακκιάς.

Κύρια Χαρακτηριστικά:

• Ενδημικό είδος: Απαντάται αποκλειστικά στη Ρόδο.

• Εμφάνιση: Διαθέτει λείο, γυαλιστερό και πολύ σκληρό κέλυφος, το οποίο αλλάζει (έκδυση) μία φορά το χρόνο.

• Συμπεριφορά: Είναι παμφάγο είδος. Οι αρσενικοί είναι μεγαλύτεροι από τους θηλυκούς.

• Προστασία: Αποτελεί σημαντικό κομμάτι του οικοσυστήματος της Ρόδου. 

Χαρακτηριστικά και Συμπεριφορά:

• Εμφάνιση: Μικρόσωμο ζώο με χαρακτηριστική φουντωτή ουρά, προσαρμοσμένο για ευκίνηση.

• Διατροφή: Σαρκοφάγο/παμφάγο, τρέφεται συχνά με πουλερικά, προκαλώντας ζημιές σε αγροτικές περιοχές.

• Συνήθειες: Είναι κυρίως νυκτόβιο, δρώντας κατά τη διάρκεια της νύχτας.

• Περιοχή: Αποτελεί μέρος της ενδημικής πανίδας της Ρόδου. 

• Ενδιαίτημα: Είναι ενδημικό της Ρόδου και άλλων νησιών του νοτιοανατολικού Αιγαίου. Προτιμά ανοιχτά δάση, θαμνώνες, γεωργικές εκτάσεις και κήπους.

• Χαρακτηριστικά: Διαθέτει το χαρακτηριστικό λευκό μπάλωμα στο στήθος που τον ξεχωρίζει από τον Ευρωπαϊκό σκαντζόχοιρο. Είναι νυκτόβιο ζώο, με αγκάθια από κερατίνη στην πλάτη και μαλακό τρίχωμα στην κοιλιά.

• Διατροφή: Τρέφεται κυρίως με ασπόνδυλα όπως έντομα, σαλιγκάρια και σκουλήκια, αλλά και με φρούτα ή μικρά ερπετά.

• Ενδημικό Είδος: Είναι ενδημικό της Ρόδου και αποτελεί σημαντικό στοιχείο της χλωρίδας του νησιού.

• Χαρακτηριστικά: Φέρει μεγάλα, λευκά, αρωματικά άνθη που ξεχωρίζουν, θυμίζοντας την Paeonia clusii.

• Περιβάλλον: Αναπτύσσεται σε δάση και ημισκιερές περιοχές.

• Κατάσταση: Θεωρείται τρωτό (VU - Vulnerable) είδος.

• Ονομασία: Στη Ρόδο είναι γνωστή και με το τοπικό όνομα "φλασκανούρα".

Είναι ένα από τα ομορφότερα αγριολούλουδα της περιοχής και η προστασία του είναι σημαντική, καθώς αποτελεί ενδημικό στοιχείο της νησιωτικής χλωρίδας.🌹❤ Πού θα τη βρείτε: Φύεται κυρίως σε δασώδεις περιοχές και υψόμετρα 300-600 μέτρων. Συγκεκριμένες τοποθεσίες περιλαμβάνουν:

• Το όρος Προφήτης Ηλίας (η κυριότερη περιοχή εμφάνισης).

• Την περιοχή Φουντουκλή και το δάσος του Αγίου Νεκταρίου στην Αρχίπολη.

• Τις Επτά Πηγές.

• Νότια Ρόδο, πάνω από τον όρμο της Απολακκιάς.

Βασικές πληροφορίες:

• Είδος: Μεσογειακή Φώκια (Monachus monachus).

• Κατάσταση: Προστατευόμενο είδος, κρίσιμα κινδυνεύον.

• Περιοχή: Παραλίες και σπηλιές γύρω από τη Ρόδο, συχνά κοντά στο Ενυδρείο (Rhodes Aquarium).

• Συμπεριφορά: Εμφανίζεται για ανάπαυση, ενώ οι αρσενικές μπορεί να είναι αρκετά μεγάλες, σημειώνει το Dnews.

• Εμφάνιση: Μικρό μέγεθος (συνήθως < 5cm), με λαμπερό πράσινο χρώμα (μπορεί να γίνει γκρι-καφέ ανάλογα το περιβάλλον) και δισκοειδή άκρα για σκαρφάλωμα.

• Ενδιαίτημα: Ζει σε υγρά μέρη, καλαμιώνες, λιβάδια, κήπους και οπωρώνες, αποφεύγοντας τα πυκνά δάση.

• Συμπεριφορά: Είναι εξαιρετικός αναρριχητής και δραστηριοποιείται κυρίως τη νύχτα.

• Διατροφή: Τρέφεται με μικρά ασπόνδυλα, έντομα και σκουλήκια.

• Αναπαραγωγή: Γεννά αυγά σε στάσιμα νερά (έως 1500 σε συστάδες).

• Κατάσταση: Θεωρείται κοινό είδος, αλλά απειλείται από την υποβάθμιση των υγροτόπων, τη ρύπανση και την καταστροφή των βιοτόπων του, αναφέρει το herpetofauna.gr.

Είναι ακίνδυνος για τον άνθρωπο, αν και το δέρμα του εκκρίνει ουσίες που λειτουργούν αποτρεπτικά για θηρευτές.

Βασικά Χαρακτηριστικά και Πληροφορίες:

• Ενδημισμός: Αποτελεί αποκλειστικό ενδημικό φυτό της Ρόδου, με τους μοναδικούς γνωστούς άγριους πληθυσμούς να εντοπίζονται εκεί.

• Περιγραφή: Πρόκειται για πολυετή πόα με στενά, γαλαζοπράσινα φύλλα.

• Άνθη: Εντυπωσιακά, κρεμάμενα άνθη σε σχήμα καμπάνας.

• Οικότοπος: Προτιμά περιοχές με καλή στράγγιση, συχνά σε αμμώδη ή πηλώδη εδάφη.

• Κατάσταση Διατήρησης: Σύμφωνα με την IUCN, η Fritillaria rhodia καταγράφεται ως σχεδόν απειλούμενο είδος λόγω της μικρής έκτασης εξάπλωσης και της υποβάθμισης των ενδιαιτημάτων.

• Καλλιέργεια: Αν και άγριο, το είδος αυτό έχει καλλιεργηθεί.

Η Fritillaria rhodia αποτελεί μέρος της πλούσιας χλωρίδας της Ρόδου, η οποία περιλαμβάνει και άλλα ενδημικά είδη όπως η Paeonia clusii subsp. rhodia και ο Crocus rhodensis.

• Τοποθεσία: Συναντάται στη Ρόδο, με το Κέντρο Πεταλούδων να αναδεικνύει την παρουσία του.

• Ιδιαιτερότητα: Είναι διαφορετικό είδος από τον γνωστό κρόκο Κοζάνης (Crocus sativus).

• Σημασία: Αποτελεί μέρος της πλούσιας και μοναδικής βιοποικιλότητας της Ρόδου, ενταγμένο σε περιβαλλοντικά προγράμματα ενημέρωσης.

Σημειώνεται ότι ιστορικά, ο κρόκος αναφέρεται και ως προϊόν που διακινούνταν από το λιμάνι της Ρόδου, σύμφωνα με το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού.

Ακολουθούν τα κύρια χαρακτηριστικά του φυτού:

• Εμφάνιση: Πρόκειται για ένα χαμηλό φυτό που σχηματίζει ημισφαιρικό θάμνο, ανήκει στην οικογένεια της μαργαρίτας και του χαμομηλιού. Έχει γλαυκοπράσινα φύλλα και παράγει κίτρινα άνθη στην κορυφή κάθε βλαστού.

• Βιότοπος: Φυτρώνει κυρίως στην κεντρική Ρόδο, σε φτωχά, υπερβασικά (ultramafic) εδάφη που είναι πλούσια σε σίδηρο, μαγνήσιο και πυρίτιο.

• Σπανιότητα & Προστασία: Λόγω της πολύ περιορισμένης εξάπλωσής του, θεωρείται σπάνιο και χρήζει αυστηρής προστασίας.

• Περιβαλλοντική Σημασία: Αποτελεί μέρος της μοναδικής βιοποικιλότητας του νησιού, μαζί με άλλα ενδημικά φυτά όπως η Παιώνια της Ρόδου, το Κυκλάμινο της Ρόδου και ο Κρόκος της Ρόδου.

Σημείωση: Υπάρχουν επίσης τουριστικά καταλύματα (Anthemida Rooms) στη Χαλκιδική (Συκιά), τα οποία δεν σχετίζονται με το ενδημικό φυτό της Ρόδου.

ΤΟ ΡΟΔΙΝΙ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ.

Το Ροδίνι έχει ηλικία ίδια με αυτή της πόλης της Ρόδου, δηλ. 2.400 χρόνων. Η ιστορία του ξεκινά με το Δωριέα το 411 π.Χ. όπου πείθοντας τους Ρόδιους, να ιδρύσουν μια νέα πόλη-κράτος, φέρνει μαζί του πολεοδόμο της Ιπποδάμειας σχολής, για να επιλέξει την ακριβή θέση αυτής. Ο δάμος Ροδίων (δωρική διάλεκτος), ιδρύθηκε το 408 π.Χ.. και χτίζεται στο βόρειο-ανατολικό άκρο του νησιού, το κοντινότερο σημείο στις πόλεις του Αιγαίου, στις παραλιακές πόλεις της Μικράς Ασίας και στις πόλεις όλης της Μεσογείου.

Ο πολεοδόμος διαίρεσε την πόλη χαράσσοντας ρυμοτομικό σχέδιο, δημιουργώντας οικοδομικά τετράγωνα. Καθόρισε ζώνες ιδιωτικής κατοίκησης και δημόσιας λειτουργίας. Η νεκρόπολή της, εκτεινόταν έξω από τα τείχη και καταλάμβανε όλη τη νότια πλευρά της. Τα νεκροταφεία εντάσσονταν στη γενική χωροταξία και πολεοδομία των αρχαίων Ελλήνων, που δεν ξέθαβαν τους νεκρούς τους, καθώς το άνοιγμά τους θεωρούνταν ιεροσυλία. Το ρέμα του Ροδινιού αποτελούσε φυσικό σύνορο μεταξύ της νεκρόπολης και της αρχαίας πόλης. Η κοιλάδα του, βρισκόταν εκτός των τειχών της πόλης και ήταν τμήμα της ροδιακής νεκρόπολης που λόγω του άφθονου πρασίνου και νερού, λειτουργούσε σαν χώρος περιπάτου και αναψυχής. Ο χώρος επιλέχτηκε λόγω της φυσικής του ομορφιάς και η κατασκευή των μνημείων, των τάφων και αναθημάτων, μέχρι το τέλος της κλασικής περιόδου ήταν λιτή.

Κατά την ελληνιστική περίοδο η Ρόδος ήταν κέντρο εμπορικό και πνευματικό. Η ανάπτυξη και η ευημερία της, σχετίζεται με την αλλαγή των ταφικών συγκροτημάτων, που γίνονται πιο μεγάλα και πιο επιβλητικά. Ένας τέτοιος τάφος τεραστίων διαστάσεων έχει διασωθεί στο χώρο του Ροδινιού, στη θέση “Πευκάκια», που εσφαλμένα αργότερα, τον ονόμασαν “Πτολεμαίον”, ίσως επειδή βρέθηκε τυχαία νόμισμα των Πτολεμαίων.

Άλλα ευρήματα είναι ένας Κορινθιακός τάφος, αρκετοί ταφικοί περίβολοι που δεν έχουν ακόμα ερευνηθεί, ταφικά συγκροτήματα και βόρεια του τάφου του “Πτολεμαίου“ φυσικά εξάρματα βράχου, που οδηγούσαν στην κορυφή. Σημαντικό εύρημα είναι οι υπόγειες υδρευτικές στοές, κτιστές ή λαξευτές στο βράχο, με τις οποίες υδρευόταν κυρίως το δυτικό τμήμα της πόλης.

Επειδή το έδαφος γύρω από την πόλη είναι βραχώδες, οι Ρόδιοι λάξευαν ή έκτιζαν αναλήμματα μετατρέποντας φυσικούς σπηλαιώδεις χώρους σε Ιερά – Νυμφαία –διακοσμούμενους με ανάγλυφες παραστάσεις και αγάλματα, εκμεταλλεύονταν τις υπόγειες πηγές νερού και προσάρμοζαν τη θέση και τη μορφή των ταφικών συγκροτημάτων στο ειδυλλιακό τοπίο. Αρχαιολόγοι ονόμασαν αυτόν τον τύπο αρχαίου πάρκου, “ροδιακό πάρκο” ώστε να τονιστεί η έντονη παρουσία των καλλιτεχνικών στοιχείων, εν αντιθέσει άλλων πάρκων της αρχαιότητας, όπως της Αλεξάνδρειας ή της Αντιόχειας, γνωστά κυρίως για τον φυτικό πλούτο και το σχεδιασμό τους.

Κατά την περίοδο της Μακεδονικής κυριαρχίας, οι πολιτικές συγκρούσεις, σε συνδυασμό με την ελευθερία λόγου που είχε κατακτηθεί και την παρουσία μεγάλων ανδρών, ωθεί τη ρητορεία στο απόγειο της δόξας της. Ρήτορες, λόγιοι, αλλά και εκφραστές της αντίθετης με την πολιτική εξουσία της εποχής, εγκαθίστανται στη Ρόδο, λόγω της πολιτικής ουδετερότητας που διατηρούσαν οι κάτοικοι. Άλλοι περνούν για να διδάξουν, ενώ αρκετοί είτε λόγω της φιλοξενίας είτε λόγω των υψηλών αμοιβών παραμένουν κι έτσι η Ρόδος γίνεται κέντρο Ρητορικής και Φιλοσοφίας.

Λέγεται ότι ο ρήτορας Αισχίνης το 330 π.Χ. στη Ρόδο ιδρύει ρητορική σχολή. Η θέση που επέλεξε για το διδασκαλείο του, ήταν το Ροδίνι, αφού εκεί η φύση ευνοούσε τη λειτουργία του. Αργότερα ίδρυσε εκεί ρητορική σχολή, ο Απολλώνιος από την Αλεξάνδρεια ο επονομαζόμενος Ρόδιος. Στο πάρκο του Ροδινιού δίδαξε την «Περιπατητική φιλοσοφία» του δασκάλου του, ο πιστός μαθητής του Αριστοτέλη, Εύδημος.

Κατά την Ρωμαϊκή περίοδο, χτίζονται επαύλεις έξω από την πόλη, στο Ροδίνι, σε επιλεγμένες τοποθεσίες, με πολλή βλάστηση.

Στο νεότερο πάρκο υπάρχει υδραγωγείο, με αψίδες και πέτρες λαξευτές, που μετέφερε νερό στην πόλη. Πιθανόν να κατασκευάστηκε από τους ιππότες στο τέλος της μεσαιωνικής εποχής, σε θεμέλια ελληνιστικής περιόδου. Χρησιμοποιήθηκε πάντως και συντηρήθηκε μέχρι και τα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

[Δωδεκάνησα, Το ροδίνι της Ρόδου]

• Χαρακτηριστικά: Είναι ερμαφρόδιτο (φέρει αρσενικά και θηλυκά όργανα) και γονιμοποιείται από έντομα. Τα φύλλα του είναι ακανόνιστα και σπάνια τριχωτά.

• Κατάσταση: Αξιολογείται ως Κινδυνεύον (Endangered).

• Περιβάλλον: Ενδημικό της Ρόδου, μέρος της μοναδικής βιοποικιλότητας του νησιού.

Κονδυλώδες πολυετές φυτό.

Κόνδυλος πιεσμένα σφαιρικός, με ρίζες στο κατώτερο τμήμα του.

Φύεται στα δάση της Ρόδου.

Άνθη λευκά ή σχεδόν λευκά, με ανοιχτορόδινη κηλίδα στην βάση τους.

Άνθιση ανοιξιάτικη.

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του νησιού είναι η άπνοια που επικρατεί όταν στο Αιγαίο μαίνονται θυελλώδης βοριάδες των 9 και 10 μποφόρ, ενώ όταν στο Αιγαίο πέλαγος έχει σχετική άπνοια, στο Πρασονήσι φυσάει πάνω από 4 με 5 μποφόρ.^[7]

Μοναστήρι Προφήτη Ηλία: Στην κορυφή του βουνού βρίσκεται το ομώνυμο βυζαντινό εκκλησάκι.

Πεζοπορικές Διαδρομές

Η περιοχή προσφέρει εξαιρετικά μονοπάτια για τους λάτρεις της φύσης:

• Σάλακος - Προφήτης Ηλίας: Μια δημοφιλής διαδρομή μέτριας δυσκολίας που ξεκινά από το χωριό Σάλακος (κοντά στις πηγές «Νύμφη») και καταλήγει στην κορυφή. Το μονοπάτι είναι καλά σηματοδοτημένο και προσφέρει άφθονη σκιά.

• Πεζοπορία στο Ηλιοβασίλεμα: Πολλές οργανωμένες ομάδες προσφέρουν απογευματινές πεζοπορίες με θέα το Αιγαίο