ทำจาก กระดูกอ่อน (elastic cartilage) เคลือบด้วย ผิวหนังบาง ๆ

มีลักษณะเว้าแหว่ง โค้งซับซ้อน เช่น helix, antihelix, tragus, lobule (ติ่งหู) เป็นต้น ไม่มีไขมันใต้ผิวหนังในบางส่วน ทำให้สัมผัสเย็นได้ง่ายมีหน้าที่จับและรวบรวมคลื่นเสียงจากสภาพแวดล้อมโดยรอบทำให้มนุษย์สามารถแยกแยะทิศทางของเสียงได้และเสียงที่มาจากทิศต่างๆจะสะท้อนภายในร่องของใบหูในลักษณะต่างกันจะสะท้อนภายในร่องของใบหูในลักษณะที่ต่างกันแล้วส่งต่อเข้าสู่ช่องหู

2) ช่องหูชั้นนอก ( External Auditory Canal )

มีลักษณะเป็นท่อรูปร่างโค้งเล็กน้อยยาวประมาณ 2.5 เซนติเมตรมีผนังด้านนอกของช่องหูมีต่อมไขมันและต่อมขี้หู (ceruminous glands) ซึ่งจะสร้าง ขี้หู (cerumen) เพื่อช่วยป้องกันฝุ่นและจุลชีพและทำหน้าที่นำคลื่นเสียงไปกระทบ แก้วหู (tympanic membrane) ซึ่งเป็นขอบเขตระหว่างหูชั้นนอกกับหูชั้นกลาง

2) กระดูกหู: ซึ่งมีกระดูกค้อน, กระดูกทั่ง, และกระดูกโกลน เป็นกระดูกที่เล็กที่สุดในร่างกาย ทำหน้าที่ส่งผ่านการสั่นสะเทือนของเสียงจากเยื่อแก้วหูไปยังหูชั้นใน

3) กล้ามเนื้อ:กล้ามเนื้อเทนเซอร์ ทิมปานี และกล้ามเนื้อสเตพีเดียส ช่วยควบคุมการเคลื่อนไหวของกระดูกหูเพื่อปรับความดังของเสียง

4) ท่อ Eustachian: เชื่อมต่อหูชั้นกลางกับด้านหลังของจมูก ช่วยปรับความดันอากาศในหูชั้นกลางให้สมดุลกับความดันภายนอก

แบ่งออกเป็น 2 ระบบหลัก คือ ระบบการได้ยิน และระบบการทรงตัว

1) หน่วยสำคัญ: Cochlea (คอเคลีย หรือ อวัยวะรูปหอยโข่ง)

หน้าที่: แปลงคลื่นเสียง (จากการสั่นสะเทือน) ให้เป็นสัญญาณไฟฟ้า แล้วส่งต่อไปยังสมองผ่านเส้นประสาทหู

ครงสร้างภายในประกอบด้วย:

-ช่องน้ำ (scala vestibuli, scala media, scala tympani)

-อวัยวะของคอร์ติ (Organ of Corti) มีเซลล์ขน (Hair cells) ทำหน้าที่รับเสียง

2) ระบบการทรงตัว (Vestibular System)

หน้าที่: รับรู้ตำแหน่งของศีรษะและการเคลื่อนไหว เพื่อควบคุมการทรงตัวและการเคลื่อนไหวของร่างกาย

-Semicircular Canals (คลองครึ่งวงกลม)

มี 3 คลอง: ด้านหน้า ด้านหลัง และแนวนอนวางทำมุม 90° เเพื่อรับการหมุนใน 3 แกน (หมุนซ้าย-ขวา, ก้ม-เงย, เอียง)บรรจุของเหลวชื่อ endolymphมีส่วนที่เรียกว่า ampulla บรรจุ hair cells เพื่อตรวจจับการเคลื่อนไหวของของเหลวเมื่อศีรษะหมุน

-Utricle และ Saccule

อยู่ในส่วนของ Vestibule (ส่วนกลางของหูชั้นใน)มี Hair cells โดยมีแผ่นหินปูนเล็กๆ ชื่อ otolithsตรวจจับการเคลื่อนไหวในแนวเส้นตรง (ขึ้น-ลง, ซ้าย-ขวา) และแรงโน้มถ่วง

• สาเหตุ: การติดเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อรา มักเกิดจากการว่ายน้ำหรือทำความสะอาดหูไม่ถูกวิธี

• อาการ: ปวดหู คัน มีน้ำหนองไหลจากหู

2. ขี้หูอุดตัน (Cerumen impaction)

• สาเหตุ: ขี้หูสะสมมากเกินไป หรือการแคะหูดันขี้หูลึกเข้าไป

• อาการ: หูอื้อ ได้ยินเสียงไม่ชัด อาจเวียนหัว

โรคของหูชั้นกลาง

3. หูชั้นกลางอักเสบ (Otitis media)

• สาเหตุ: การติดเชื้อที่หูชั้นกลาง มักพบในเด็กเล็ก

• อาการ: ปวดหู มีไข้ ได้ยินเสียงลดลง น้ำไหลจากหูในบางกรณี

4. แก้วหูทะลุ (Tympanic membrane perforation)

• สาเหตุ: การติดเชื้อที่หูชั้นกลาง หรือได้รับบาดเจ็บ เช่น การแคะหูหรือเสียงดังใกล้ๆ

• อาการ: หูอื้อ เจ็บหู น้ำหนองไหล ได้ยินเสียงลดลง

5. โรคน้ำในหูไม่เท่ากัน (Ménière’s disease)

• สาเหตุ: ความผิดปกติของปริมาณน้ำในหูชั้นใน

• อาการ: เวียนศีรษะรุนแรง บ้านหมุน หูอื้อ มีเสียงในหู (tinnitus)

6. ประสาทหูเสื่อม (Sensorineural hearing loss)

• สาเหตุ: อายุที่เพิ่มขึ้น, การได้รับเสียงดังเป็นเวลานาน, ยาบางชนิด

• อาการ: หูอื้อ ได้ยินเสียงลดลง

นายธีรทัศน์ แป้นถึง

นางสาวพัชราพร ปันพุฒ