Eşitsizliğin toplumsal cinsiyet rollerinden kaynaklanan boyutunu bilmek ve tartışabilmek (bilgi, beceri)

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, ayrımcılık ve ataerki ilişkisini kurabilme (beceri)

Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin gündelik pratiklerle bağlantısını kurabilmek (beceri)

Üzerine konuşacağımız konuyu tanıttığımız, oturumun teması üzerine ortak bir odak oluşturduğumuz kısım. Aynı zamanda katılımcıların önceki deneyim ve bilgileriyle konu başlığı arasında bağlantı kurmak burada önemli. Fiziksel ve/ya zihinsel olabileceği gibi, giriş cümleleri, beyin fırtınası ya da kısa bir uygulama şeklinde gerçekleştirilebilir. 

Eğitmenler kendisini tanıtır. Programın nasıl ilerleyeceği hakkında ve içerik bilgilendirmesi yapılır. Konuya dair ön fikir ve görüşler alınır.

Çoğunlukla oturumun hedeflerine göre belirlenir. Uygulamanın amacı, oturum içinde ele aldığımız konu/tema ile ilgili katılımcıların bir deneyim yaşamasını sağlamaktır. Katılımcılar daha sonra bu deneyim üzerinden fikirlerini ifade etme, yeni perspektifleri görme ve tanıma imkanı bulur. 

Katılımcıların günlük hayattaki toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine dair bir deneyim yaşayabilmesi için büyük bir büyük grup çalışması yapılır. Eğitim salonu 3 bölgeye bölünür. İki uçtaki bölgelerin “rahatlık bölgesi/rahat hissettiğin bölge” ve “rahatsızlık bölgesi -rahatsız hissettiğin bölge” olduğu paylaşılır. Ortadaki alan da rahatlık ve rahatsızlık arası bir bölgedir. 

Katılımcılara önceden hazırlanmış 10 önerme sırasıyla okunur. Kendilerini bu duruma koyup nasıl hissettiklerine göre bu 3 alandan birinde konumlanmaları istenir. Bu alan içinde istedikleri gibi konumlanabilirler. Her alanda şöyle bir mantık işler: Alanın en uç köşesi rahatlık/rahatsızlık hissinin daha çok olduğunu gösterirken alanlarda ortaya yakın durmak rahatlık/rahatsızlık hissinin daha az olduğunu gösterir. 

Katılımcılara önermeler tek tek okunur ve konumlarını aldıktan sonra neden o şekilde konumlandıklarını paylaşmak isteyenlere söz verilir. Her bölgeden söz almak isteyen katılımcıya söz verdikten sonra diğer önermeye geçilir. Uygulama önermeler bittikten sonra sonlandırılır. 

Gece yarısı karanlık bir sokakta tek başına yürümek

Çok ünlü bir bilişim firmasında staj görüşmesine gitmek

Cinsel şiddete maruz bırakıldığını beyan etmek

Okulda öğrenci kulübü başkanlığına adaylık koymak

Başkalarının yanında sesli bir şekilde ağlamak

Kalabalık bir ortamda söz almak

Şehir dışı bir etkinliğe gitmek için aileden izin istemek

Partnerinden ayrılmak istediğini söylemek

Cinsellik hakkında konuşmak

Kalabalık bir ortamda herkesin aksi fikir belirtmek

Deneyimi yeni bilgiye dönüştürmek için kullandığımız sorular. Soruları kurgularken deneyimsel öğrenme döngüsünü aklımızda tutmalıyız. Deneyimin nasıl olduğunu(yansıma), bu deneyimden ne gibi çıkarımlar yapabileceğimizi(genelleme) ve bu deneyimin gündelik hayatımızla nasıl ilişkilendiğine(yeni yeti geliştirme) dair sorular yer almalı. 

Soruların içeriğini hazırlarken en önemli referans noktamız öğrenme hedefleri olacak. 

Önermelerle ilgili farklı konumlara geçerken nasıl hissettiniz? Bu sizin için nasıl bir deneyimdi?

Herkesin geçtiği farklı konumlarla ilgili ne düşündünüz?

Konumlarınızı alırken fark ettiğiniz ortaklıklar ve farklılıklar nelerdi? 

Geçtiğiniz bir konumla ilgili sizi şaşırtan bir şey oldu mu?

Konumlarınızı almanızın sebepleri arasında bağlantılar fark ettiniz mi? Ettiyseniz neler?

Bu deneyim içinde eşitsizlik ve ayrımcılıkla ilgili ne düşündünüz? Günlük hayatınızda ayrımcılık ya da eşitsizlik hissettiğiniz başka durumlar var mı?

Çözümleme sırasında da gelen oturumun konusu/temasına dair önemli paylaşımları toparlayarak kavramsal çerçeveyi sunduğumuz ve bilgi paylaştığımız bölüm. Her oturumdaki ihtiyaca göre uzunluğu değişebilir ancak oturumun çok büyük kısmını kaplamaması önerilir.

Ne Yapıyoruz?
Ayrımcılık ve toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılıkla ilgili bilgi paylaşılır. Özellikle toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılığın ataerki ve ikili cinsiyet sistemi ile ilişkisine vurgu yapılır. Ataerkil sistemdeki iktidar ilişkilerinin bu ayrımcılıkların yaşanmasındaki rolüne dair paylaşım yapılır. 

Toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılığın toplum içinde ne şekillerde yaşandığına ve sebeplerine dair günlük hayattan örnekler paylaşılır. 

Pozitif ayrımcılık (geçici özel önlem) kavramı ve uygulaması da burada tanıtılabilir. 

Bir poster kağıdında önceden hazırlanmış şekilde ya da power point üzerinden sunum yapılabilir. 

Bilgi notu kısaca şu şekilde olabilir: 

Ayrımcılık; kişilerin ya da bir grubun sahip olduğu doğuştan gelen veya sonradan edinilmiş kültürel özellikleri ve farkları sebebiyle toplumun geri kalan kısmı tarafından bilinçli olarak dışlanması anlamına gelmektedir.

Toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık; bu durumun toplumsal cinsiyete atfedilmiş roller üzerinden uygulanmasıdır. Toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık, erkek egemen sistem içerisinde, eril bir bakış açısı ve güçlü-güçsüz ilişkisi üzerinden sistemli bir biçimde kadınlara ve Lgbti+’lara yönelik ayrımcılık (cinsiyetçilik) olarak karşımıza çıkmaktadır.

Kanun önünde herkes eşit olarak tanımlansa da uygulamada böyle değildir. Kişiler ırk, etnik köken, yaş, cinsiyet, cinsiyet kimliği, cinsel yönelim vb. özelliklerinden dolayı toplum içerisinde baskı görebilir, ikincilleştirilebilir, fırsatlardan, kaynaklardan ve haklardan eşit şekilde yararlanamayabilir. Gerçek ve fiili bir eşitliğin sağlanması ancak tarihsel ve toplumsal olarak ikincilleştirilmiş bu ya da benzeri özelliklere sahip kişiler için bazı özel uygulamalar ortaya konmasıyla mümkün olur. Bu uygulamalara geçici özel önlem (pozitif ayrımcılık) adı da verilir ve kişinin maruz bırakıldığı ayrımcılık ya da dezavantajlı durum giderilmeye çalışılır.

Oturumun sonlandırıldığı, ilgili durumlarda kaynak paylaşımları yapıldığı yerdir. Katılımcıların soruları için kapatmadan önce bir alan açılabilir.

Ne Yapıyoruz?

Konu başlıkları özetlenir. Konulara dair kaynak bilgilendirilmesi yapılır. Katılımcıların soruları cevaplanır veya soruların cevaplanacağı kaynak önerileri sunulur.