Cùng học Online Tin học lớp 3A5, 3A6 by Nguyệt Lê Minh https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29 Cùng học Tin học lớp 3A5, 3A6 en-us 2022-03-01 14:05:31 UTC 2024-03-31 17:54:48 UTC hello@padlet.com https://padlet.net/icons/png/1f468-1f393.png Nội dung bài học tuần 23 minhnguyetgiaybb https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2071521967 2022-03-01 14:12:03 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2071521967 Nội dung bài học tuần 24 minhnguyetgiaybb https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2071552979 2022-03-01 14:25:57 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2071552979 Yêu cầu của giáo viên sau khi học bài tuần 23 minhnguyetgiaybb https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2071557172 Sau khi học xong bài 5 - tuần 23. 
Các em thực hiện các nội dung sau trên máy tính. 
- Thực hiện HĐ thực hành 1 và HĐ thực hành 2.
-Lưu văn bản với tên: họ và tên.lớp. tuần 23 (VD: nguyenngocanh.3a1.tuan23)
Chuyển lại vào padlet với tên của mình để cô Nguyệt kiểm tra nhé.
- Các em nhớ ghi đầu bài vào vở các môn nhé. 
Chúc các em học tập tốt.
]]> 2022-03-01 14:27:44 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2071557172 Yêu cầu của giáo viên sau khi học xong bài tuần 24 minhnguyetgiaybb https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2071562719 Sau khi học xong bài 6 - tuần 24. 
Các em thực hiện các nội dung sau trên máy tính. 
- Thực hiện HĐ thực hành 1, 2, 3, 4.
-Lưu văn bản với tên: họ và tên.lớp. tuần 24 (VD: nguyenngocanh.3a5.tuan24)
Chuyển lại vào padlet để cô Nguyệt kiểm tra nhé. 
- Các em nhớ ghi đầu bài vào vở các môn nhé. 
Chúc các em học tập tốt.
]]> 2022-03-01 14:30:13 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2071562719 Hướng dẫn học cùng với PADLET minhnguyetgiaybb https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2072872071 2022-03-02 04:53:41 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2072872071 Trương Thị Thanh Hà 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2073331058 Em Thanh Hà lớp 3A5 nộp bài Tin học tuần 23 ạ.]]> 2022-03-02 10:51:20 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2073331058 Cao Đắc Việt Hoàng 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2073506894 Em việt hoàng gửi bài tin học tuần 23 ạ]]> 2022-03-02 13:10:43 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2073506894 Cao Đắc Việt Hoàng 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2073520525 Em Việt Hoàng gửi bài tin học tuần 24 ạ.]]> 2022-03-02 13:18:37 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2073520525 Trương Thị Thanh Hà 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2073546390 Em Thanh Hà gửi bài Tin học tuần 24 ạ]]> 2022-03-02 13:32:17 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2073546390 Nguyễn Khánh Ngọc https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2073566254 2022-03-02 13:41:35 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2073566254 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2073634652 2022-03-02 14:12:54 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2073634652 Hoàng Nguyễn Chúc Ly https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075700146 2022-03-03 12:38:25 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075700146 Hoàng Nguyễn Chúc Ly https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075703285 2022-03-03 12:40:22 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075703285 Hoàng Nguyễn Chúc Ly https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075729175              Vịnh Hạ Long 
Từ trên cao nhìn xuống , vịnh Hạ Long như một bức tranh khổng lồ sống động với hàng ngàn đảo đá .
Hạ Long có nhiều hang động đẹp , như động Thiên Cung , hang đầu gỗ , hang Trinh nữ ,...
Vịnh Hạ Long còn mang một vẻ đẹp rất riêng khi đón bình minh tới cũng như khi hoàng hôn     buông xuống . Vào năm 1994 , vịnh Hạ Long đã chính thức được công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới .
( Nguồn : Internet )

]]> 2022-03-03 12:57:22 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075729175 Hoàng Nguyễn Chúc Ly 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075788590                          Dế Mèn kể chuyện
Tôi sống độc lộc từ thưở bé . Âý là tục lệ lâu đời của họ nhà dế chúng tôi . Vả lại , mẹ thường bảo chúng tôi rằng : '' Phải như thế để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi . Con cái mà cứ nhong nhong ăn bám vào bố mẹ thì chỉ sinh ra tính ỷ lại , xấu lắm , rồi ra đời không làm nên trò trống gì đâu " . Lứa sinh ấy , chúng tôi có cả thảy ba anh em . Ba anh em chúng tôi chỉ ở với mẹ ba hôm . Tới hôm thứ ba , mẹ đi trước , ba đứa tôi tấp tểnh  , khấp khởi , nửa lo nửa vui theo sau . Mẹ dẫn chúng tôi đi và mẹ đem đặt mỗi đứa vào một cái hag đất ở bờ ruộng phía bên kia , chỗ trông ra đầm nước mà không biết mẹ đã chịu khó đào bới , be đắp tinh tươm thành hang , thành nhà cho chúng tôi từ bao giờ . 
( Trích Dế Mèn phiêu liêu kí của Tô Hoài )]]> 2022-03-03 13:30:43 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075788590 Nguyễn Thu Hằng 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075794988 Em Thu Hằng gửi bài tin học tuần 23 ạ.]]> 2022-03-03 13:33:40 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075794988 Chúc ly 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075800275                        Hạt gạo làng ta
Có vị phù sa 
Của sông Kinh Thầy

Có hương sen thơm 
Trong hồ nước đầy 

Có lời mẹ hát 
Ngọt bùi đắng cay ...]]> 2022-03-03 13:36:23 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075800275 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075811491 2022-03-03 13:42:04 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075811491 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075888439 Em Ngô Đức Lâm nộp bài ạ]]> 2022-03-03 14:17:06 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075888439 Nguyễn Thu Hằng 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075916916 Em Thu Hằng gửi bài tin học tuần 24 ạ.

]]> 2022-03-03 14:28:50 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075916916 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075944498 Em Ngô Đức Lâm nộp bài ạ

]]> 2022-03-03 14:40:30 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2075944498 Nguyễn Khánh Ngọc 3A6 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2076183394 2022-03-03 16:29:35 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2076183394 Bạn Hà Anh Thư lớp 3A5 nộp bài tập tuần 23 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2079808094 2022-03-06 11:00:47 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2079808094 Bạn Hà Anh Thư lớp 3A5 nộp bài tuần 24 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2079861287

]]> 2022-03-06 12:25:24 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2079861287 Thẩm Hà Ngân 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2081595317 2022-03-07 13:14:13 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2081595317 Thẩm Hà Ngân 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2081876087 2022-03-07 15:16:02 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2081876087 Yêu cầu của giáo viên sau khi học bài tuần 25 minhnguyetgiaybb https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085052970 Sau khi học xong bài 7 - tuần 25. 
Các em thực hiện các nội dung về nhà trên máy tính. 
-Lưu văn bản với tên: họ và tên.lớp. tuần 25 (VD: nguyenngocanh.3a5.tuan25)
Chuyển lại vào padlet để cô Nguyệt kiểm tra nhé. 
- Các em nhớ ghi đầu bài vào vở các môn nhé. 
Chúc các em học tập tốt.
]]> 2022-03-09 00:31:19 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085052970 Nội dung bài học tuần 25 minhnguyetgiaybb https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085057084 https://www.youtube.com/watch?v=l85hx_ROpyM]]> 2022-03-09 00:35:02 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085057084 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085153990
1.


a) Để viết hoa tiêu đề văn bản trong phần mềm Word ta làm như sau:


Cách 1: Ấn phím capslock trên bàn phím rồi gõ chữ


Cách 2: Ấn và giữ phím shift  và gõ chữ


b) Để chuyển một đoạn văn bản ở dạng chữ thường sang kiểu chữ khác (in đậm, in nghiêng, gạch chân,…) ta làm:


Bôi đen đoạn văn bản cần thay đổi kiểu chữ rồi ấn các phím B, I, U


C) Để xoá một đoạn văn bản:


Cách 1: Chọn đoạn văn bản cần xoá rồi ấn phím Delete


Cách 2: Di con chuột đến từ cuối cùng của đoạn văn bản cần xóa, rồi ấn phím backspace

2. 
Hạt gạo làng ta
Có vị phù sa
Của sông Kinh Thầy
 
Có hương sen thơm
Trong hồ nươc đầy
​
Có lời mẹ hát
Ngọt bùi đắng cay…
 
(Theo SGK Tiếng Việt 5- Tập một)
 
]]> 2022-03-09 01:53:03 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085153990 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085155742 DẾ MÈN KỂ CHUYỆN

Tôi sống độc lập từ thuở bé. Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi. Vả lại, mẹ thường bảo chúng tôi rằng: ’’Phải như thế để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi. Con cái mà cứ nhong nhong ăn bám vào bố mẹ thì chỉ sinh ra tính ỷ lại, xấu lám, rồi ra đời không làm nên trò trống gì đâu’’. Lứa sinh ấy, chúng tôi có cả thẩy ba anh em. Ba anh em chúng tôi chỉ ở với mẹ ba hôm. Tối hôm thứ ba, mẹ đi trước, ba đứa tôi tấp tểnh, khấp khởi, nửa lo nửa vui theo sau.

(Trích Dế mèn phiêu lưu kí của Tô Hoài)

Hạt gạo làng ta

Có vị phù sa

Của sông Kinh Thầy

Có hương sen thơm

Trong hồ nước đầy

Có lời mẹ hát

Ngọt bùi đắng cay...

(Theo SGK Tiếng Việt 5-Tập một)

]]> 2022-03-09 01:54:25 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085155742 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085161721 Nguyễn Hoằng Hải

]]> 2022-03-09 01:59:21 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085161721 Trương Thị Thanh Hà 3A5 thanhha3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085188458 Em Thanh Hà lớp 3A5 nộp bài Tin học tuần 25 ạ.]]> 2022-03-09 02:21:38 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085188458 Khổng Hoàng Ngọc Bảo 3A6 giahoangvpckt https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085461616 2022-03-09 06:26:09 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085461616 Khổng Hoàng Ngọc Bảo 3A6 giahoangvpckt https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085464539 2022-03-09 06:29:01 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085464539 Khổng Hoàng Ngọc Bảo 3A6 giahoangvpckt https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085465202 2022-03-09 06:29:42 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2085465202 Đinh Nhật Phong 3A6 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2086102359 2022-03-09 13:53:07 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2086102359 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2086160142 2022-03-09 14:20:19 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2086160142 Vũ Châu Giang viethanguyen1979 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2086215639 Rùa và Thỏ


Ngày xửa ngày xưa, có một con Rùa và một con Thỏ cãi nhau xem ai nhanh hơn. Chúng quyết định giải quyết việc tranh luận bằng một cuộc thi chạy đua. Chúng đồng ý lộ trình và bắt đầu cuộc đua.

Thỏ xuất phát nhanh như tên bắn và chạy thục mạng rất nhanh, khi thấy rằng mình đã khá xa Rùa, Thỏ nghĩ nên nghỉ cho đỡ mệt dưới một bóng cây xum xê lá bên vệ đường và nghỉ thư giãn trước khi tiếp tục cuộc đua.

Vì quá tự tin vào khả năng của mình, Thỏ ngồi dưới bóng cây và nhanh chóng ngủ thiếp đi trên đường đua. Rùa từ từ vượt qua Thỏ và sớm kết thúc đường đua.

Khi Thỏ thức dậy thì rùa đã đến đích và trở thành người chiến thắng. Thỏ giật mình tỉnh giấc và nhận ra rằng nó đã bị thua.                

                                                     Gia đình của em

Mỗi người sinh ra đều có gia đình của mình. Đó là nơi là chúng ta cất tiếng khóc chào đời, nơi có cha mẹ, anh chị em luôn đồng hành cùng chúng ta trên mỗi bước đường đời. Gia đình chính là nơi niềm tin và tình yêu thương được đặt trọn vẹn.

Gia đình em có người gồm ba mẹ và 4 chị em em. Em có hai chị và một anh trai. Chị cả em đã ra trường và đi làm. Chị hai của em đang học đại học Ngoại thương năm thứ 2. Anh ba của em học lớp 10. Và em năm nay học lớp 3. Gia đình đông anh chị em rất vui và hạnh phúc. Em là con út nên được ba mẹ và anh chị yêu chiều.

Ba em làm bộ đôi. Mẹ em làm giáo viên nên đi dạy suốt, nhưng em rất vui vì là học trò của mẹ, được mẹ chỉ bảo rất nhiều.

Mỗi lần mẹ em đi chợ về, anh ba bao giờ cũng phần quà bánh cho em nhiều hơn. Chị cả thì một năm về được có một lần vào dịp Tết. Bởi vậy em rất nhớ và mong chị về thường xuyên. Chị hai thì vài tháng mới về một lần. Ở nhà chơi với em chỉ còn anh ba. Nhưng anh cũng đi học suốt nên em chới với mấy bạn hàng xóm.

Ba em thường xuyên đi công tác xa nhà, cũng ít về thăm nhà. Gia đình bao giờ cũng chỉ có 3 mẹ con quây quần bên mâm cơm. Mỗi lần có ba về là không khí gia đình rộn ràng, vui tươi hơn hẳn. Đặc biệt khi gia đình em có đủ 6 người thì lúc đó mới thực sự hạnh phúc và vui vẻ đến vô cùng. Tiếng cười của gia đình em dường như lan sang cả nhà hàng xóm bên cạnh. Nhưng cả nhà em đều không quan tâm vì ai cũng thấy niềm vui được sum vầy là điều thực sự nên trân trọng.

Mặc dù gia đình em ít khi mới được đông đủ nhưng tình yêu mọi người giành cho nhau vẫn luôn đong đầy và thật hạnh phúc. Ai cũng ý thức được điều này và trân trọng tình cảm này hơn.



]]> 2022-03-09 14:44:29 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2086215639 Vũ Châu Giang viethanguyen1979 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2086226030                           VỊNH HẠ LONG      

Vịnh Hạ Long có từ xa xưa do những kiến tạo địa chất. Tuy nhiên, trong tâm thức của người Việt từ thời tiền sử với trí tưởng tượng dân gian và ý niệm về cội nguồn con Rồng cháu Tiên, một số truyền thuyết cho rằng khi người Việt mới lập nước đã bị giặc ngoại xâm, Ngọc Hoàng sai Rồng Mẹ mang theo một đàn Rồng Con xuống hạ giới giúp người Việt đánh giặc. Thuyền giặc từ ngoài biển ào ạt tiến vào bờ vừa lúc đàn Rồng tới hạ giới. Đàn Rồng lập tức phun ra lửa thiêu cháy thuyền giặc, một phần nhả Châu Ngọc dựng thành bức tường đá sừng sững làm cho thuyền giặc đâm phải mà vỡ tan, chặn đứng bước tiến của ngoại bang.


Sau khi giặc tan, thấy cảnh mặt đất thanh bình, cây cối tươi tốt, con người nơi đây lại cần cù, chịu khó, đoàn kết giúp đỡ nhau, Rồng Mẹ và Rồng Con không trở về trời mà ở lại hạ giới, nơi vừa diễn ra trận chiến để muôn đời bảo vệ con dân Đại Việt. Vị trí Rồng Mẹ đáp xuống là Hạ Long; nơi Rồng Con đáp xuống là Bái Tử Long và nơi đuôi đàn rồng quẫy nước trắng xoá là Bạch Long Vĩ. Tuy nhiên, tên gọi Hạ Long hay Bái Tử Long chỉ mới có từ thời Pháp thuộc.


Lại có truyền thuyết khác nói rằng vào thời kỳ nọ khi đất nước có giặc ngoại xâm, một con rồng đã bay theo dọc sông xuôi về phía biển và hạ cánh xuống ở vùng ven biển Đông Bắc làm thành bức tường thành chắn bước tiến của thủy quân giặc. Chỗ rồng đáp xuống che chở cho đất nước được gọi là Hạ Long.

 

]]> 2022-03-09 14:48:24 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2086226030 Vũ Châu Giang 3a5 DẾ MÈN PHIÊU LƯU KÍ viethanguyen1979 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2086236330 Tôi sống độc lập từ thủa bé. Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi. Vả lại, mẹ thường bảo chúng tôi rằng: "Phải như thế để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi. Con cái mà cứ nhong nhong ăn bám vào bố mẹ thì chỉ sinh ra tính ỷ lại, xấu lắm, rồi ra đời không làm nên trò trống gì đâu". Bởi thế, lứa sinh nào cũng vậy, đẻ xong là bố mẹ thu xếp cho con cái ra ở riêng. Lứa sinh ấy, chúng tôi có cả thảy ba anh em. Ba anh em chúng tôi chỉ ở với mẹ ba hôm. Tới hôm thứ ba, mẹ đi trước, ba đứa tôi tấp tểnh, khấp khởi, nửa lo nửa vui theo sau. Mẹ dẫn chúng tôi đi và mẹ đem đặt mỗi đứa vào một cái hang đất ở bờ ruộng phía bên kia, chỗ trông ra đầm nước mà không biết mẹ đã chịu khó đào bới, be đắp tinh tươm thành hang, thành nhà cho chúng tôi từ bao giờ. Tôi là em út, bé nhất nên được mẹ tôi sau khi dắt vào hang, lại bỏ theo một ít ngọn cỏ non trước cửa, để tôi nếu có bỡ ngỡ, thì đã có ít thức ăn sẵn trong vài ngày.

Rồi mẹ tôi trở về

Tôi cũng không buồn. Trái lại, còn thấy làm khoan khoái vì được ở một mình nơi thoáng đãng, mát mẻ. Tôi vừa thầm cảm ơn mẹ, vừa sạo sục thăm tất cả các hang mẹ đưa đến ở. Khi đã xem xét cẩn thận rồi, tôi ra đứng ở ngoài cửa và ngửng mặt lên trời. Qua những ngọn cỏ ấu nhọn và sắc, tôi thấy màu trời trong xanh. Tôi dọn giọng, vỗ đôi cánh nhỏ tới nách, rồi cao hứng gáy lên mấy tiếng rõ to.

Từ đây, tôi bắt đầu vào cuộc đời của tôi. Cho dù tôi sẽ sung sướng hay khổ sở, cái đó tùy ở tính tình tôi khôn ngoan hay đần độn. Song tôi chưa cần biết đến thế, tính đến thế. Mà hãy lấy sự được ung dung độc lập một mình là điều thích lắm rồi....

Ngày nào cũng vậy, suốt buổi, tôi chui vào trong cùng hang, hì hục đào đất để khoét một cái ổ lớn, làm thành cái giường ngủ sang trọng. Rồi cũng biết lo xa như các cụ già trong họ dế, tôi đào hang sâu sang hai ngả làm những con đường tắt, những cửa sau, những ngách thượng, phòng khi gặp nguy hiểm, có thể thoát thân ra lối khác được. Chập tối, tôi tạm nghỉ tay và ra đứng ngoài cửa, họp cùng anh chị em hàng xóm quanh bờ ruộng, vừa gảy đàn vừa hát một bài hát hoàng hôn chào tạm biệt ông mặt trời. Khi đêm đã xuống hẳn, cả xóm chúng tôi, các bô lão dế lụ khụ già cốc đế cũng bỗng nhiên vui tính, ai nấy ra khỏi hang, đến tụ hội thật đông tận giữa bãi trong đêm tối mát lạnh, cùng uống sương đọng, ăn cỏ ướt và những gã tài hoa thì gảy đàn thổi sáo, cùng nhau ca hát, nhảy múa linh đình đến tận sáng bạch, lúc ông mặt trời quen thuộc lại nghiêm trang ló lên đằng đông mới tan cuộc ai về nhà nấy.

Ngày nào, đêm nào, sớm và chiều nào cũng ngần ấy thứ việc, thứ chơi. Kể đời mà được như thế cũng khá an nhàn, nhưng mới đầu còn thấy hay hay, về sau cũng nhàm dần.

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao lâu tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Ðôi càng tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt. Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua. Ðôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi. Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc. Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng. Tôi lấy làm hãnh diện với bà con vì cặp râu ấy lắm. Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.

Tôi đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy cá khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ. Tôi tợn lắm. Dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm. Khi tôi to tiếng thì ai cũng nhịn, không ai đáp lại. Bởi vì quanh quẩn ai cũng quen mình cả. Không nói, có lẽ họ nể hơn là sợ. Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he. ấy vậy, tôi cho tôi giỏi. Những gã xốc nổi thường làm cử chỉ ngông cuồng là tài cao. Tôi quát mấy chị Cào Cào ngụ ngoài đầu bờ khiến mỗi lần thấy tôi đi qua, các chị phải núp khuôn mặt trái xoan dưới nhánh cỏ, chỉ dám đưa mắt lên nhìn trộm. Thỉnh thoảng, tôi ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gọng Vó lấm láp vừa ngơ ngác dưới đầm lên. Tôi càng tưởng tôi là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi. 

Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng hống hách láo chỉ tôi đem thân mà trả nợ những cử chỉ ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải cảnh như thế. Thoát nạn rồi mà còn ân hận quá, ân hận mãi. Thế mới biết, nếu đã trót không suy tính, lỡ xảy ra những việc dại dột, dù về sau có hối cũng không thể làm lại được.
Câu chuyện ân hận đầu tiên mà tôi ghi nhớ suốt đời

Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt. Dế Choắt là tên tôi đặt cho nó một cách chế diễu và trịch thượng thế. Choắt nọ cũng chắc trạc tuổi tôi. Nhưng vì Choắt bẩm sinh yếu đuối nên tôi coi thường và gã cũng sợ tôi lắm. Cái chàng Dế Choắt, người gày gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện. Ðã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn ngủn đến giữa lưng, hở cả hai mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê. Ðôi càng bè bè, nặng nề trông đến xấu. Râu ria gì mà cụt có một mẩu, mà mặt mũi lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ. Ðã vậy tính nết lại ăn sổi, ở thì ( thật chỉ vì ốm đau luôn luôn không làm được) một cái hang ở cũng chỉ bới nông sát mặt đất, không biết đào sâu rồi khoét ra nhiều ngách như hang tôi.

Một hôm tôi sang chơi, thấy trong nhà luộm thuộm, bề bộn, tôi bảo:

- Sao chú mày sinh sống cẩu thả quá như thế! Nhà cửa đâu mà tuềnh toàng. Ngộ có kẻ nào đến phá thì thật chú chết ngay đuôi! Này thử xem: khi chú chui vào tổ lưng chú phải lồm cồm đụng sát lên tận mặt đất, làm cho ai trên về cỏ nhìn sang cũng biết chú đương đi đứng chỗ nào trong tổ. Phỏng thử có thằng chim Cắt nó nhòm thấy, nó tưởng mồi, nó mổ một phát, nhất định trúng giữa lưng chú, thì chú có mà đi đời! Ôi thôi, chú mày ơi! Chú mày có lớn mà chẳng có khôn.

Ngẫm ra thì tôi chỉ nói lấy sướng miệng thôi. Còn Dế Choắt than thở thế nào, tôi cũng không để tai. Hồi ấy tôi có tính tự đắc, cứ miệng mình nói tai mình nghe chứ không biết nghe ai, thậm chí cũng chẳng để ý có ai nghe mình không.

Dế Choắt trả lời tôi bằng một giọng rất buồn rầu:

- Thưa anh, em cũng muốn khôn, nhưng không không được, đụng đến việc là em thở rồi, không còn hơi sức đâu mà đào bới nữa. Lắm khi em cũng nghĩ nỗi nhà cửa thế này là nguy hiểm, nhưng em nghèo sức quá, em đã lo ròng rã hàng mấy tháng nay cũng không biết làm thế nào. Hay bây giờ em định thế này... Song anh có cho phép nói em mới dám nói...

Rồi dế choắt loanh quanh, băn khoăn. Tôi phải bảo:

- Ðược, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào:

Dế choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang...

Chưa nghe hết câu tôi đã hếch răng, xì một hơi rõ dài rồi, với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng:

- Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta làm sao chịu được. Thôi im cái điệu hát mưa dầm sụt sùi ấy đi. Ðào tổ nông thì cho chết!

Tôi về không một chút bận tâm.

Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi khi, xem hoàng hôn xuống.

Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, nước dâng trắng mênh mông. Nước đầy và nước mới thì cua cá cũng tấo nập xuôi ngược, thế là bao nhiêu cò, sếu, vạc, cốc, le le, sâm cầm, vịt trời, bồ nông, mòng, két ở các bãi sông xơ xác tận đâu cũng bay cả về vùng nước mới để kiếm mồi. Suốt ngày họ cãi cọ om bốn góc đầm, có khi chỉ vì tranh một mồi tép, có những anh cò vêu vao ngày ngày bì bõm lội bùn tím cả chân mà vẫn hếch mỏ, chẳng được miếng nào. Khổ quá, những kẻ yếu đuối, vật lộn cật lực thế mà cũng không sống nổi. Tôi đứng trong bóng nắng chiều tỏa xuống ánh nước cửa hang mà suy nghĩ việc đời như thế.

Bỗng thấy chị Cốc từ mặt nước bay lên, đến đậu gần hang tôi, cách có mấy bước. Chừng rớ được món nào, vừa chén xong, chị tìm đến đứng chỗ mát rỉa lông, rỉa cánh và chùi mép.

Tính tôi hay nghịch ranh. Chẳng bận đến tôi, tôi cũng nghĩ mưu trêu chị Cốc. Tôi cất tiếng gọi Dế Choắt. Nghe tiếng thưa, tôi hỏi:

- Chú mình có muốn cùng tớ đùa vui không?

- Ðùa trò gì? Em đương lên cơn hen đây. Hừ hừ...

- Ðùa chơi một tí.

- Hừ hừ... cái gì thế?

- Con mụ Cốc kia kìa.

Dế Choắt ra cửa, hé mắt nhìn chị Cốc. Rồi hỏi tôi:

- Chị Cốc béo xù đứng trước cửa nhà ta ấy hả?

- ừ.

- Thôi thôi... hừ hừ... Em xin vái cả sáu tay. Anh đừng trêu vào... Anh phải sợ...

Tôi quắc mắt:

- Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai hơn tao nữa?

- Thưa anh, thế thì... hừ hừ...em xin sợ. Mời anh cứ đùa một mình thôi.

Tôi lại mắng Dế Choắt và bảo:

- Giương mắt ra xem tao trêu con mụ Cốc đây này.

Tôi rình đến lúc chị Cốc rỉa cánh quay đầu lại phía cửa tôi tôi, tôi cất giọng véo von:

Cái Cò, cái Vạc, cái Nông

Ba cái cùng béo, vặt lông cái nào?

Vặt lông cái Cốc cho tao

Tao nấu, tao nướng, tao xào, tao ăn.

Chị Cốc nghe tiếng hát từ trong đất văng vẳng lên, không hiểu như thế ào, giật nẩy hai đầu cánh, muốn bay.

Ðến khi định thần lại, chị mới trợn tròn mắt, giương cánh lên như sắp sửa đánh nhau. Chị lò dò về phía cửa hang tôi hỏi:

- Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế? Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế?

Tôi chui tọt ngay vào hang, lên giường nằm khểnh, bắt chân chữ ngũ. Bụng nghĩ thú vị: "Mày tức thì mày cứ tức, mày ghè vỡ đầu mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu mày cũng không chui nổi vào tổ tao đâu!"

Một tai hoạ đến mà đứa ích kỷ thì không thể biết trước được. Ðó là, không trông thấy tôi, nhưng chị Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang loay hoay trong cửa hang, chị Cốc liền quát lớn:

- Mày nói gì?

- Lạy chị, em nói gì đâu?

Rồi Dế Choắt lủi vào.

- Chối hả? Chối này! Chối này.

Mỗi câu "chối này" chị Cốc lại giáng một mỏ xuống. Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất. Rúc trong hang mà bị trúng hai mỏ, Choắt quẹo xương sống lăn ra kêu váng. Núp tận đáy đất mà tôi cũng khiếp, nằm im thít. Nhưng đã hả cơn tức, chị Cốc đứng rỉa lông cánh một lát nữa rồi lại bay là xuống đầm nước, không chút để ý đến cảnh khổ đau vừa gây ra.

Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên. Trông thấy tôi, Dế Choắt khóc thảm thiết.

Tôi hỏi một câu ngớ ngẩn:

- Sao? Sao?

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp. Thấy thế tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này! Tôi hối lắm. Tôi hối hận lắm! Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi. Tôi biết làm thế nào bây giờ?

Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu thế này:

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội mình. Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì. Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn vào một vùng cỏ bùm tum. Tôi đắp thành nấm mộ to. Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.
Tôi sống độc lập từ thủa bé. Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi. Vả lại, mẹ thường bảo chúng tôi rằng: "Phải như thế để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi. Con cái mà cứ nhong nhong ăn bám vào bố mẹ thì chỉ sinh ra tính ỷ lại, xấu lắm, rồi ra đời không làm nên trò trống gì đâu". Bởi thế, lứa sinh nào cũng vậy, đẻ xong là bố mẹ thu xếp cho con cái ra ở riêng. Lứa sinh ấy, chúng tôi có cả thảy ba anh em. Ba anh em chúng tôi chỉ ở với mẹ ba hôm. Tới hôm thứ ba, mẹ đi trước, ba đứa tôi tấp tểnh, khấp khởi, nửa lo nửa vui theo sau. Mẹ dẫn chúng tôi đi và mẹ đem đặt mỗi đứa vào một cái hang đất ở bờ ruộng phía bên kia, chỗ trông ra đầm nước mà không biết mẹ đã chịu khó đào bới, be đắp tinh tươm thành hang, thành nhà cho chúng tôi từ bao giờ. Tôi là em út, bé nhất nên được mẹ tôi sau khi dắt vào hang, lại bỏ theo một ít ngọn cỏ non trước cửa, để tôi nếu có bỡ ngỡ, thì đã có ít thức ăn sẵn trong vài ngày.

Rồi mẹ tôi trở về

Tôi cũng không buồn. Trái lại, còn thấy làm khoan khoái vì được ở một mình nơi thoáng đãng, mát mẻ. Tôi vừa thầm cảm ơn mẹ, vừa sạo sục thăm tất cả các hang mẹ đưa đến ở. Khi đã xem xét cẩn thận rồi, tôi ra đứng ở ngoài cửa và ngửng mặt lên trời. Qua những ngọn cỏ ấu nhọn và sắc, tôi thấy màu trời trong xanh. Tôi dọn giọng, vỗ đôi cánh nhỏ tới nách, rồi cao hứng gáy lên mấy tiếng rõ to.

Từ đây, tôi bắt đầu vào cuộc đời của tôi. Cho dù tôi sẽ sung sướng hay khổ sở, cái đó tùy ở tính tình tôi khôn ngoan hay đần độn. Song tôi chưa cần biết đến thế, tính đến thế. Mà hãy lấy sự được ung dung độc lập một mình là điều thích lắm rồi....

Ngày nào cũng vậy, suốt buổi, tôi chui vào trong cùng hang, hì hục đào đất để khoét một cái ổ lớn, làm thành cái giường ngủ sang trọng. Rồi cũng biết lo xa như các cụ già trong họ dế, tôi đào hang sâu sang hai ngả làm những con đường tắt, những cửa sau, những ngách thượng, phòng khi gặp nguy hiểm, có thể thoát thân ra lối khác được. Chập tối, tôi tạm nghỉ tay và ra đứng ngoài cửa, họp cùng anh chị em hàng xóm quanh bờ ruộng, vừa gảy đàn vừa hát một bài hát hoàng hôn chào tạm biệt ông mặt trời. Khi đêm đã xuống hẳn, cả xóm chúng tôi, các bô lão dế lụ khụ già cốc đế cũng bỗng nhiên vui tính, ai nấy ra khỏi hang, đến tụ hội thật đông tận giữa bãi trong đêm tối mát lạnh, cùng uống sương đọng, ăn cỏ ướt và những gã tài hoa thì gảy đàn thổi sáo, cùng nhau ca hát, nhảy múa linh đình đến tận sáng bạch, lúc ông mặt trời quen thuộc lại nghiêm trang ló lên đằng đông mới tan cuộc ai về nhà nấy.

Ngày nào, đêm nào, sớm và chiều nào cũng ngần ấy thứ việc, thứ chơi. Kể đời mà được như thế cũng khá an nhàn, nhưng mới đầu còn thấy hay hay, về sau cũng nhàm dần.

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao lâu tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Ðôi càng tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt. Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua. Ðôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi. Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc. Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng. Tôi lấy làm hãnh diện với bà con vì cặp râu ấy lắm. Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.

Tôi đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy cá khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ. Tôi tợn lắm. Dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm. Khi tôi to tiếng thì ai cũng nhịn, không ai đáp lại. Bởi vì quanh quẩn ai cũng quen mình cả. Không nói, có lẽ họ nể hơn là sợ. Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he. ấy vậy, tôi cho tôi giỏi. Những gã xốc nổi thường làm cử chỉ ngông cuồng là tài cao. Tôi quát mấy chị Cào Cào ngụ ngoài đầu bờ khiến mỗi lần thấy tôi đi qua, các chị phải núp khuôn mặt trái xoan dưới nhánh cỏ, chỉ dám đưa mắt lên nhìn trộm. Thỉnh thoảng, tôi ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gọng Vó lấm láp vừa ngơ ngác dưới đầm lên. Tôi càng tưởng tôi là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi. 

Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng hống hách láo chỉ tôi đem thân mà trả nợ những cử chỉ ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải cảnh như thế. Thoát nạn rồi mà còn ân hận quá, ân hận mãi. Thế mới biết, nếu đã trót không suy tính, lỡ xảy ra những việc dại dột, dù về sau có hối cũng không thể làm lại được.
Câu chuyện ân hận đầu tiên mà tôi ghi nhớ suốt đời

Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt. Dế Choắt là tên tôi đặt cho nó một cách chế diễu và trịch thượng thế. Choắt nọ cũng chắc trạc tuổi tôi. Nhưng vì Choắt bẩm sinh yếu đuối nên tôi coi thường và gã cũng sợ tôi lắm. Cái chàng Dế Choắt, người gày gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện. Ðã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn ngủn đến giữa lưng, hở cả hai mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê. Ðôi càng bè bè, nặng nề trông đến xấu. Râu ria gì mà cụt có một mẩu, mà mặt mũi lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ. Ðã vậy tính nết lại ăn sổi, ở thì ( thật chỉ vì ốm đau luôn luôn không làm được) một cái hang ở cũng chỉ bới nông sát mặt đất, không biết đào sâu rồi khoét ra nhiều ngách như hang tôi.

Một hôm tôi sang chơi, thấy trong nhà luộm thuộm, bề bộn, tôi bảo:

- Sao chú mày sinh sống cẩu thả quá như thế! Nhà cửa đâu mà tuềnh toàng. Ngộ có kẻ nào đến phá thì thật chú chết ngay đuôi! Này thử xem: khi chú chui vào tổ lưng chú phải lồm cồm đụng sát lên tận mặt đất, làm cho ai trên về cỏ nhìn sang cũng biết chú đương đi đứng chỗ nào trong tổ. Phỏng thử có thằng chim Cắt nó nhòm thấy, nó tưởng mồi, nó mổ một phát, nhất định trúng giữa lưng chú, thì chú có mà đi đời! Ôi thôi, chú mày ơi! Chú mày có lớn mà chẳng có khôn.

Ngẫm ra thì tôi chỉ nói lấy sướng miệng thôi. Còn Dế Choắt than thở thế nào, tôi cũng không để tai. Hồi ấy tôi có tính tự đắc, cứ miệng mình nói tai mình nghe chứ không biết nghe ai, thậm chí cũng chẳng để ý có ai nghe mình không.

Dế Choắt trả lời tôi bằng một giọng rất buồn rầu:

- Thưa anh, em cũng muốn khôn, nhưng không không được, đụng đến việc là em thở rồi, không còn hơi sức đâu mà đào bới nữa. Lắm khi em cũng nghĩ nỗi nhà cửa thế này là nguy hiểm, nhưng em nghèo sức quá, em đã lo ròng rã hàng mấy tháng nay cũng không biết làm thế nào. Hay bây giờ em định thế này... Song anh có cho phép nói em mới dám nói...

Rồi dế choắt loanh quanh, băn khoăn. Tôi phải bảo:

- Ðược, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào:

Dế choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang...

Chưa nghe hết câu tôi đã hếch răng, xì một hơi rõ dài rồi, với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng:

- Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta làm sao chịu được. Thôi im cái điệu hát mưa dầm sụt sùi ấy đi. Ðào tổ nông thì cho chết!

Tôi về không một chút bận tâm.

Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi khi, xem hoàng hôn xuống.

Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, nước dâng trắng mênh mông. Nước đầy và nước mới thì cua cá cũng tấo nập xuôi ngược, thế là bao nhiêu cò, sếu, vạc, cốc, le le, sâm cầm, vịt trời, bồ nông, mòng, két ở các bãi sông xơ xác tận đâu cũng bay cả về vùng nước mới để kiếm mồi. Suốt ngày họ cãi cọ om bốn góc đầm, có khi chỉ vì tranh một mồi tép, có những anh cò vêu vao ngày ngày bì bõm lội bùn tím cả chân mà vẫn hếch mỏ, chẳng được miếng nào. Khổ quá, những kẻ yếu đuối, vật lộn cật lực thế mà cũng không sống nổi. Tôi đứng trong bóng nắng chiều tỏa xuống ánh nước cửa hang mà suy nghĩ việc đời như thế.

Bỗng thấy chị Cốc từ mặt nước bay lên, đến đậu gần hang tôi, cách có mấy bước. Chừng rớ được món nào, vừa chén xong, chị tìm đến đứng chỗ mát rỉa lông, rỉa cánh và chùi mép.

Tính tôi hay nghịch ranh. Chẳng bận đến tôi, tôi cũng nghĩ mưu trêu chị Cốc. Tôi cất tiếng gọi Dế Choắt. Nghe tiếng thưa, tôi hỏi:

- Chú mình có muốn cùng tớ đùa vui không?

- Ðùa trò gì? Em đương lên cơn hen đây. Hừ hừ...

- Ðùa chơi một tí.

- Hừ hừ... cái gì thế?

- Con mụ Cốc kia kìa.

Dế Choắt ra cửa, hé mắt nhìn chị Cốc. Rồi hỏi tôi:

- Chị Cốc béo xù đứng trước cửa nhà ta ấy hả?

- ừ.

- Thôi thôi... hừ hừ... Em xin vái cả sáu tay. Anh đừng trêu vào... Anh phải sợ...

Tôi quắc mắt:

- Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai hơn tao nữa?

- Thưa anh, thế thì... hừ hừ...em xin sợ. Mời anh cứ đùa một mình thôi.

Tôi lại mắng Dế Choắt và bảo:

- Giương mắt ra xem tao trêu con mụ Cốc đây này.

Tôi rình đến lúc chị Cốc rỉa cánh quay đầu lại phía cửa tôi tôi, tôi cất giọng véo von:

Cái Cò, cái Vạc, cái Nông

Ba cái cùng béo, vặt lông cái nào?

Vặt lông cái Cốc cho tao

Tao nấu, tao nướng, tao xào, tao ăn.

Chị Cốc nghe tiếng hát từ trong đất văng vẳng lên, không hiểu như thế ào, giật nẩy hai đầu cánh, muốn bay.

Ðến khi định thần lại, chị mới trợn tròn mắt, giương cánh lên như sắp sửa đánh nhau. Chị lò dò về phía cửa hang tôi hỏi:

- Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế? Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế?

Tôi chui tọt ngay vào hang, lên giường nằm khểnh, bắt chân chữ ngũ. Bụng nghĩ thú vị: "Mày tức thì mày cứ tức, mày ghè vỡ đầu mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu mày cũng không chui nổi vào tổ tao đâu!"

Một tai hoạ đến mà đứa ích kỷ thì không thể biết trước được. Ðó là, không trông thấy tôi, nhưng chị Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang loay hoay trong cửa hang, chị Cốc liền quát lớn:

- Mày nói gì?

- Lạy chị, em nói gì đâu?

Rồi Dế Choắt lủi vào.

- Chối hả? Chối này! Chối này.

Mỗi câu "chối này" chị Cốc lại giáng một mỏ xuống. Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất. Rúc trong hang mà bị trúng hai mỏ, Choắt quẹo xương sống lăn ra kêu váng. Núp tận đáy đất mà tôi cũng khiếp, nằm im thít. Nhưng đã hả cơn tức, chị Cốc đứng rỉa lông cánh một lát nữa rồi lại bay là xuống đầm nước, không chút để ý đến cảnh khổ đau vừa gây ra.

Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên. Trông thấy tôi, Dế Choắt khóc thảm thiết.

Tôi hỏi một câu ngớ ngẩn:

- Sao? Sao?

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp. Thấy thế tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này! Tôi hối lắm. Tôi hối hận lắm! Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi. Tôi biết làm thế nào bây giờ?

Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu thế này:

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội mình. Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì. Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn vào một vùng cỏ bùm tum. Tôi đắp thành nấm mộ to. Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.
Tôi sống độc lập từ thủa bé. Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi. Vả lại, mẹ thường bảo chúng tôi rằng: "Phải như thế để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi. Con cái mà cứ nhong nhong ăn bám vào bố mẹ thì chỉ sinh ra tính ỷ lại, xấu lắm, rồi ra đời không làm nên trò trống gì đâu". Bởi thế, lứa sinh nào cũng vậy, đẻ xong là bố mẹ thu xếp cho con cái ra ở riêng. Lứa sinh ấy, chúng tôi có cả thảy ba anh em. Ba anh em chúng tôi chỉ ở với mẹ ba hôm. Tới hôm thứ ba, mẹ đi trước, ba đứa tôi tấp tểnh, khấp khởi, nửa lo nửa vui theo sau. Mẹ dẫn chúng tôi đi và mẹ đem đặt mỗi đứa vào một cái hang đất ở bờ ruộng phía bên kia, chỗ trông ra đầm nước mà không biết mẹ đã chịu khó đào bới, be đắp tinh tươm thành hang, thành nhà cho chúng tôi từ bao giờ. Tôi là em út, bé nhất nên được mẹ tôi sau khi dắt vào hang, lại bỏ theo một ít ngọn cỏ non trước cửa, để tôi nếu có bỡ ngỡ, thì đã có ít thức ăn sẵn trong vài ngày.

Rồi mẹ tôi trở về

Tôi cũng không buồn. Trái lại, còn thấy làm khoan khoái vì được ở một mình nơi thoáng đãng, mát mẻ. Tôi vừa thầm cảm ơn mẹ, vừa sạo sục thăm tất cả các hang mẹ đưa đến ở. Khi đã xem xét cẩn thận rồi, tôi ra đứng ở ngoài cửa và ngửng mặt lên trời. Qua những ngọn cỏ ấu nhọn và sắc, tôi thấy màu trời trong xanh. Tôi dọn giọng, vỗ đôi cánh nhỏ tới nách, rồi cao hứng gáy lên mấy tiếng rõ to.

Từ đây, tôi bắt đầu vào cuộc đời của tôi. Cho dù tôi sẽ sung sướng hay khổ sở, cái đó tùy ở tính tình tôi khôn ngoan hay đần độn. Song tôi chưa cần biết đến thế, tính đến thế. Mà hãy lấy sự được ung dung độc lập một mình là điều thích lắm rồi....

Ngày nào cũng vậy, suốt buổi, tôi chui vào trong cùng hang, hì hục đào đất để khoét một cái ổ lớn, làm thành cái giường ngủ sang trọng. Rồi cũng biết lo xa như các cụ già trong họ dế, tôi đào hang sâu sang hai ngả làm những con đường tắt, những cửa sau, những ngách thượng, phòng khi gặp nguy hiểm, có thể thoát thân ra lối khác được. Chập tối, tôi tạm nghỉ tay và ra đứng ngoài cửa, họp cùng anh chị em hàng xóm quanh bờ ruộng, vừa gảy đàn vừa hát một bài hát hoàng hôn chào tạm biệt ông mặt trời. Khi đêm đã xuống hẳn, cả xóm chúng tôi, các bô lão dế lụ khụ già cốc đế cũng bỗng nhiên vui tính, ai nấy ra khỏi hang, đến tụ hội thật đông tận giữa bãi trong đêm tối mát lạnh, cùng uống sương đọng, ăn cỏ ướt và những gã tài hoa thì gảy đàn thổi sáo, cùng nhau ca hát, nhảy múa linh đình đến tận sáng bạch, lúc ông mặt trời quen thuộc lại nghiêm trang ló lên đằng đông mới tan cuộc ai về nhà nấy.

Ngày nào, đêm nào, sớm và chiều nào cũng ngần ấy thứ việc, thứ chơi. Kể đời mà được như thế cũng khá an nhàn, nhưng mới đầu còn thấy hay hay, về sau cũng nhàm dần.

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao lâu tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Ðôi càng tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt. Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua. Ðôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi. Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc. Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng. Tôi lấy làm hãnh diện với bà con vì cặp râu ấy lắm. Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.

Tôi đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy cá khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ. Tôi tợn lắm. Dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm. Khi tôi to tiếng thì ai cũng nhịn, không ai đáp lại. Bởi vì quanh quẩn ai cũng quen mình cả. Không nói, có lẽ họ nể hơn là sợ. Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he. ấy vậy, tôi cho tôi giỏi. Những gã xốc nổi thường làm cử chỉ ngông cuồng là tài cao. Tôi quát mấy chị Cào Cào ngụ ngoài đầu bờ khiến mỗi lần thấy tôi đi qua, các chị phải núp khuôn mặt trái xoan dưới nhánh cỏ, chỉ dám đưa mắt lên nhìn trộm. Thỉnh thoảng, tôi ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gọng Vó lấm láp vừa ngơ ngác dưới đầm lên. Tôi càng tưởng tôi là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi. 

Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng hống hách láo chỉ tôi đem thân mà trả nợ những cử chỉ ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải cảnh như thế. Thoát nạn rồi mà còn ân hận quá, ân hận mãi. Thế mới biết, nếu đã trót không suy tính, lỡ xảy ra những việc dại dột, dù về sau có hối cũng không thể làm lại được.
Câu chuyện ân hận đầu tiên mà tôi ghi nhớ suốt đời

Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt. Dế Choắt là tên tôi đặt cho nó một cách chế diễu và trịch thượng thế. Choắt nọ cũng chắc trạc tuổi tôi. Nhưng vì Choắt bẩm sinh yếu đuối nên tôi coi thường và gã cũng sợ tôi lắm. Cái chàng Dế Choắt, người gày gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện. Ðã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn ngủn đến giữa lưng, hở cả hai mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê. Ðôi càng bè bè, nặng nề trông đến xấu. Râu ria gì mà cụt có một mẩu, mà mặt mũi lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ. Ðã vậy tính nết lại ăn sổi, ở thì ( thật chỉ vì ốm đau luôn luôn không làm được) một cái hang ở cũng chỉ bới nông sát mặt đất, không biết đào sâu rồi khoét ra nhiều ngách như hang tôi.

Một hôm tôi sang chơi, thấy trong nhà luộm thuộm, bề bộn, tôi bảo:

- Sao chú mày sinh sống cẩu thả quá như thế! Nhà cửa đâu mà tuềnh toàng. Ngộ có kẻ nào đến phá thì thật chú chết ngay đuôi! Này thử xem: khi chú chui vào tổ lưng chú phải lồm cồm đụng sát lên tận mặt đất, làm cho ai trên về cỏ nhìn sang cũng biết chú đương đi đứng chỗ nào trong tổ. Phỏng thử có thằng chim Cắt nó nhòm thấy, nó tưởng mồi, nó mổ một phát, nhất định trúng giữa lưng chú, thì chú có mà đi đời! Ôi thôi, chú mày ơi! Chú mày có lớn mà chẳng có khôn.

Ngẫm ra thì tôi chỉ nói lấy sướng miệng thôi. Còn Dế Choắt than thở thế nào, tôi cũng không để tai. Hồi ấy tôi có tính tự đắc, cứ miệng mình nói tai mình nghe chứ không biết nghe ai, thậm chí cũng chẳng để ý có ai nghe mình không.

Dế Choắt trả lời tôi bằng một giọng rất buồn rầu:

- Thưa anh, em cũng muốn khôn, nhưng không không được, đụng đến việc là em thở rồi, không còn hơi sức đâu mà đào bới nữa. Lắm khi em cũng nghĩ nỗi nhà cửa thế này là nguy hiểm, nhưng em nghèo sức quá, em đã lo ròng rã hàng mấy tháng nay cũng không biết làm thế nào. Hay bây giờ em định thế này... Song anh có cho phép nói em mới dám nói...

Rồi dế choắt loanh quanh, băn khoăn. Tôi phải bảo:

- Ðược, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào:

Dế choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang...

Chưa nghe hết câu tôi đã hếch răng, xì một hơi rõ dài rồi, với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng:

- Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta làm sao chịu được. Thôi im cái điệu hát mưa dầm sụt sùi ấy đi. Ðào tổ nông thì cho chết!

Tôi về không một chút bận tâm.

Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi khi, xem hoàng hôn xuống.

Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, nước dâng trắng mênh mông. Nước đầy và nước mới thì cua cá cũng tấo nập xuôi ngược, thế là bao nhiêu cò, sếu, vạc, cốc, le le, sâm cầm, vịt trời, bồ nông, mòng, két ở các bãi sông xơ xác tận đâu cũng bay cả về vùng nước mới để kiếm mồi. Suốt ngày họ cãi cọ om bốn góc đầm, có khi chỉ vì tranh một mồi tép, có những anh cò vêu vao ngày ngày bì bõm lội bùn tím cả chân mà vẫn hếch mỏ, chẳng được miếng nào. Khổ quá, những kẻ yếu đuối, vật lộn cật lực thế mà cũng không sống nổi. Tôi đứng trong bóng nắng chiều tỏa xuống ánh nước cửa hang mà suy nghĩ việc đời như thế.

Bỗng thấy chị Cốc từ mặt nước bay lên, đến đậu gần hang tôi, cách có mấy bước. Chừng rớ được món nào, vừa chén xong, chị tìm đến đứng chỗ mát rỉa lông, rỉa cánh và chùi mép.

Tính tôi hay nghịch ranh. Chẳng bận đến tôi, tôi cũng nghĩ mưu trêu chị Cốc. Tôi cất tiếng gọi Dế Choắt. Nghe tiếng thưa, tôi hỏi:

- Chú mình có muốn cùng tớ đùa vui không?

- Ðùa trò gì? Em đương lên cơn hen đây. Hừ hừ...

- Ðùa chơi một tí.

- Hừ hừ... cái gì thế?

- Con mụ Cốc kia kìa.

Dế Choắt ra cửa, hé mắt nhìn chị Cốc. Rồi hỏi tôi:

- Chị Cốc béo xù đứng trước cửa nhà ta ấy hả?

- ừ.

- Thôi thôi... hừ hừ... Em xin vái cả sáu tay. Anh đừng trêu vào... Anh phải sợ...

Tôi quắc mắt:

- Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai hơn tao nữa?

- Thưa anh, thế thì... hừ hừ...em xin sợ. Mời anh cứ đùa một mình thôi.

Tôi lại mắng Dế Choắt và bảo:

- Giương mắt ra xem tao trêu con mụ Cốc đây này.

Tôi rình đến lúc chị Cốc rỉa cánh quay đầu lại phía cửa tôi tôi, tôi cất giọng véo von:

Cái Cò, cái Vạc, cái Nông

Ba cái cùng béo, vặt lông cái nào?

Vặt lông cái Cốc cho tao

Tao nấu, tao nướng, tao xào, tao ăn.

Chị Cốc nghe tiếng hát từ trong đất văng vẳng lên, không hiểu như thế ào, giật nẩy hai đầu cánh, muốn bay.

Ðến khi định thần lại, chị mới trợn tròn mắt, giương cánh lên như sắp sửa đánh nhau. Chị lò dò về phía cửa hang tôi hỏi:

- Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế? Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế?

Tôi chui tọt ngay vào hang, lên giường nằm khểnh, bắt chân chữ ngũ. Bụng nghĩ thú vị: "Mày tức thì mày cứ tức, mày ghè vỡ đầu mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu mày cũng không chui nổi vào tổ tao đâu!"

Một tai hoạ đến mà đứa ích kỷ thì không thể biết trước được. Ðó là, không trông thấy tôi, nhưng chị Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang loay hoay trong cửa hang, chị Cốc liền quát lớn:

- Mày nói gì?

- Lạy chị, em nói gì đâu?

Rồi Dế Choắt lủi vào.

- Chối hả? Chối này! Chối này.

Mỗi câu "chối này" chị Cốc lại giáng một mỏ xuống. Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất. Rúc trong hang mà bị trúng hai mỏ, Choắt quẹo xương sống lăn ra kêu váng. Núp tận đáy đất mà tôi cũng khiếp, nằm im thít. Nhưng đã hả cơn tức, chị Cốc đứng rỉa lông cánh một lát nữa rồi lại bay là xuống đầm nước, không chút để ý đến cảnh khổ đau vừa gây ra.

Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên. Trông thấy tôi, Dế Choắt khóc thảm thiết.

Tôi hỏi một câu ngớ ngẩn:

- Sao? Sao?

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp. Thấy thế tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này! Tôi hối lắm. Tôi hối hận lắm! Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi. Tôi biết làm thế nào bây giờ?

Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu thế này:

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội mình. Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì. Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn vào một vùng cỏ bùm tum. Tôi đắp thành nấm mộ to. Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.
Tôi sống độc lập từ thủa bé. Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi. Vả lại, mẹ thường bảo chúng tôi rằng: "Phải như thế để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi. Con cái mà cứ nhong nhong ăn bám vào bố mẹ thì chỉ sinh ra tính ỷ lại, xấu lắm, rồi ra đời không làm nên trò trống gì đâu". Bởi thế, lứa sinh nào cũng vậy, đẻ xong là bố mẹ thu xếp cho con cái ra ở riêng. Lứa sinh ấy, chúng tôi có cả thảy ba anh em. Ba anh em chúng tôi chỉ ở với mẹ ba hôm. Tới hôm thứ ba, mẹ đi trước, ba đứa tôi tấp tểnh, khấp khởi, nửa lo nửa vui theo sau. Mẹ dẫn chúng tôi đi và mẹ đem đặt mỗi đứa vào một cái hang đất ở bờ ruộng phía bên kia, chỗ trông ra đầm nước mà không biết mẹ đã chịu khó đào bới, be đắp tinh tươm thành hang, thành nhà cho chúng tôi từ bao giờ. Tôi là em út, bé nhất nên được mẹ tôi sau khi dắt vào hang, lại bỏ theo một ít ngọn cỏ non trước cửa, để tôi nếu có bỡ ngỡ, thì đã có ít thức ăn sẵn trong vài ngày.

Rồi mẹ tôi trở về

Tôi cũng không buồn. Trái lại, còn thấy làm khoan khoái vì được ở một mình nơi thoáng đãng, mát mẻ. Tôi vừa thầm cảm ơn mẹ, vừa sạo sục thăm tất cả các hang mẹ đưa đến ở. Khi đã xem xét cẩn thận rồi, tôi ra đứng ở ngoài cửa và ngửng mặt lên trời. Qua những ngọn cỏ ấu nhọn và sắc, tôi thấy màu trời trong xanh. Tôi dọn giọng, vỗ đôi cánh nhỏ tới nách, rồi cao hứng gáy lên mấy tiếng rõ to.

Từ đây, tôi bắt đầu vào cuộc đời của tôi. Cho dù tôi sẽ sung sướng hay khổ sở, cái đó tùy ở tính tình tôi khôn ngoan hay đần độn. Song tôi chưa cần biết đến thế, tính đến thế. Mà hãy lấy sự được ung dung độc lập một mình là điều thích lắm rồi....

Ngày nào cũng vậy, suốt buổi, tôi chui vào trong cùng hang, hì hục đào đất để khoét một cái ổ lớn, làm thành cái giường ngủ sang trọng. Rồi cũng biết lo xa như các cụ già trong họ dế, tôi đào hang sâu sang hai ngả làm những con đường tắt, những cửa sau, những ngách thượng, phòng khi gặp nguy hiểm, có thể thoát thân ra lối khác được. Chập tối, tôi tạm nghỉ tay và ra đứng ngoài cửa, họp cùng anh chị em hàng xóm quanh bờ ruộng, vừa gảy đàn vừa hát một bài hát hoàng hôn chào tạm biệt ông mặt trời. Khi đêm đã xuống hẳn, cả xóm chúng tôi, các bô lão dế lụ khụ già cốc đế cũng bỗng nhiên vui tính, ai nấy ra khỏi hang, đến tụ hội thật đông tận giữa bãi trong đêm tối mát lạnh, cùng uống sương đọng, ăn cỏ ướt và những gã tài hoa thì gảy đàn thổi sáo, cùng nhau ca hát, nhảy múa linh đình đến tận sáng bạch, lúc ông mặt trời quen thuộc lại nghiêm trang ló lên đằng đông mới tan cuộc ai về nhà nấy.

Ngày nào, đêm nào, sớm và chiều nào cũng ngần ấy thứ việc, thứ chơi. Kể đời mà được như thế cũng khá an nhàn, nhưng mới đầu còn thấy hay hay, về sau cũng nhàm dần.

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao lâu tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Ðôi càng tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt. Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua. Ðôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi. Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc. Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng. Tôi lấy làm hãnh diện với bà con vì cặp râu ấy lắm. Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.

Tôi đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy cá khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ. Tôi tợn lắm. Dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm. Khi tôi to tiếng thì ai cũng nhịn, không ai đáp lại. Bởi vì quanh quẩn ai cũng quen mình cả. Không nói, có lẽ họ nể hơn là sợ. Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he. ấy vậy, tôi cho tôi giỏi. Những gã xốc nổi thường làm cử chỉ ngông cuồng là tài cao. Tôi quát mấy chị Cào Cào ngụ ngoài đầu bờ khiến mỗi lần thấy tôi đi qua, các chị phải núp khuôn mặt trái xoan dưới nhánh cỏ, chỉ dám đưa mắt lên nhìn trộm. Thỉnh thoảng, tôi ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gọng Vó lấm láp vừa ngơ ngác dưới đầm lên. Tôi càng tưởng tôi là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi. 

Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng hống hách láo chỉ tôi đem thân mà trả nợ những cử chỉ ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải cảnh như thế. Thoát nạn rồi mà còn ân hận quá, ân hận mãi. Thế mới biết, nếu đã trót không suy tính, lỡ xảy ra những việc dại dột, dù về sau có hối cũng không thể làm lại được.
Câu chuyện ân hận đầu tiên mà tôi ghi nhớ suốt đời

Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt. Dế Choắt là tên tôi đặt cho nó một cách chế diễu và trịch thượng thế. Choắt nọ cũng chắc trạc tuổi tôi. Nhưng vì Choắt bẩm sinh yếu đuối nên tôi coi thường và gã cũng sợ tôi lắm. Cái chàng Dế Choắt, người gày gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện. Ðã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn ngủn đến giữa lưng, hở cả hai mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê. Ðôi càng bè bè, nặng nề trông đến xấu. Râu ria gì mà cụt có một mẩu, mà mặt mũi lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ. Ðã vậy tính nết lại ăn sổi, ở thì ( thật chỉ vì ốm đau luôn luôn không làm được) một cái hang ở cũng chỉ bới nông sát mặt đất, không biết đào sâu rồi khoét ra nhiều ngách như hang tôi.

Một hôm tôi sang chơi, thấy trong nhà luộm thuộm, bề bộn, tôi bảo:

- Sao chú mày sinh sống cẩu thả quá như thế! Nhà cửa đâu mà tuềnh toàng. Ngộ có kẻ nào đến phá thì thật chú chết ngay đuôi! Này thử xem: khi chú chui vào tổ lưng chú phải lồm cồm đụng sát lên tận mặt đất, làm cho ai trên về cỏ nhìn sang cũng biết chú đương đi đứng chỗ nào trong tổ. Phỏng thử có thằng chim Cắt nó nhòm thấy, nó tưởng mồi, nó mổ một phát, nhất định trúng giữa lưng chú, thì chú có mà đi đời! Ôi thôi, chú mày ơi! Chú mày có lớn mà chẳng có khôn.

Ngẫm ra thì tôi chỉ nói lấy sướng miệng thôi. Còn Dế Choắt than thở thế nào, tôi cũng không để tai. Hồi ấy tôi có tính tự đắc, cứ miệng mình nói tai mình nghe chứ không biết nghe ai, thậm chí cũng chẳng để ý có ai nghe mình không.

Dế Choắt trả lời tôi bằng một giọng rất buồn rầu:

- Thưa anh, em cũng muốn khôn, nhưng không không được, đụng đến việc là em thở rồi, không còn hơi sức đâu mà đào bới nữa. Lắm khi em cũng nghĩ nỗi nhà cửa thế này là nguy hiểm, nhưng em nghèo sức quá, em đã lo ròng rã hàng mấy tháng nay cũng không biết làm thế nào. Hay bây giờ em định thế này... Song anh có cho phép nói em mới dám nói...

Rồi dế choắt loanh quanh, băn khoăn. Tôi phải bảo:

- Ðược, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào:

Dế choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang...

Chưa nghe hết câu tôi đã hếch răng, xì một hơi rõ dài rồi, với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng:

- Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta làm sao chịu được. Thôi im cái điệu hát mưa dầm sụt sùi ấy đi. Ðào tổ nông thì cho chết!

Tôi về không một chút bận tâm.

Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi khi, xem hoàng hôn xuống.

Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, nước dâng trắng mênh mông. Nước đầy và nước mới thì cua cá cũng tấo nập xuôi ngược, thế là bao nhiêu cò, sếu, vạc, cốc, le le, sâm cầm, vịt trời, bồ nông, mòng, két ở các bãi sông xơ xác tận đâu cũng bay cả về vùng nước mới để kiếm mồi. Suốt ngày họ cãi cọ om bốn góc đầm, có khi chỉ vì tranh một mồi tép, có những anh cò vêu vao ngày ngày bì bõm lội bùn tím cả chân mà vẫn hếch mỏ, chẳng được miếng nào. Khổ quá, những kẻ yếu đuối, vật lộn cật lực thế mà cũng không sống nổi. Tôi đứng trong bóng nắng chiều tỏa xuống ánh nước cửa hang mà suy nghĩ việc đời như thế.

Bỗng thấy chị Cốc từ mặt nước bay lên, đến đậu gần hang tôi, cách có mấy bước. Chừng rớ được món nào, vừa chén xong, chị tìm đến đứng chỗ mát rỉa lông, rỉa cánh và chùi mép.

Tính tôi hay nghịch ranh. Chẳng bận đến tôi, tôi cũng nghĩ mưu trêu chị Cốc. Tôi cất tiếng gọi Dế Choắt. Nghe tiếng thưa, tôi hỏi:

- Chú mình có muốn cùng tớ đùa vui không?

- Ðùa trò gì? Em đương lên cơn hen đây. Hừ hừ...

- Ðùa chơi một tí.

- Hừ hừ... cái gì thế?

- Con mụ Cốc kia kìa.

Dế Choắt ra cửa, hé mắt nhìn chị Cốc. Rồi hỏi tôi:

- Chị Cốc béo xù đứng trước cửa nhà ta ấy hả?

- ừ.

- Thôi thôi... hừ hừ... Em xin vái cả sáu tay. Anh đừng trêu vào... Anh phải sợ...

Tôi quắc mắt:

- Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai hơn tao nữa?

- Thưa anh, thế thì... hừ hừ...em xin sợ. Mời anh cứ đùa một mình thôi.

Tôi lại mắng Dế Choắt và bảo:

- Giương mắt ra xem tao trêu con mụ Cốc đây này.

Tôi rình đến lúc chị Cốc rỉa cánh quay đầu lại phía cửa tôi tôi, tôi cất giọng véo von:

Cái Cò, cái Vạc, cái Nông

Ba cái cùng béo, vặt lông cái nào?

Vặt lông cái Cốc cho tao

Tao nấu, tao nướng, tao xào, tao ăn.

Chị Cốc nghe tiếng hát từ trong đất văng vẳng lên, không hiểu như thế ào, giật nẩy hai đầu cánh, muốn bay.

Ðến khi định thần lại, chị mới trợn tròn mắt, giương cánh lên như sắp sửa đánh nhau. Chị lò dò về phía cửa hang tôi hỏi:

- Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế? Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế?

Tôi chui tọt ngay vào hang, lên giường nằm khểnh, bắt chân chữ ngũ. Bụng nghĩ thú vị: "Mày tức thì mày cứ tức, mày ghè vỡ đầu mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu mày cũng không chui nổi vào tổ tao đâu!"

Một tai hoạ đến mà đứa ích kỷ thì không thể biết trước được. Ðó là, không trông thấy tôi, nhưng chị Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang loay hoay trong cửa hang, chị Cốc liền quát lớn:

- Mày nói gì?

- Lạy chị, em nói gì đâu?

Rồi Dế Choắt lủi vào.

- Chối hả? Chối này! Chối này.

Mỗi câu "chối này" chị Cốc lại giáng một mỏ xuống. Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất. Rúc trong hang mà bị trúng hai mỏ, Choắt quẹo xương sống lăn ra kêu váng. Núp tận đáy đất mà tôi cũng khiếp, nằm im thít. Nhưng đã hả cơn tức, chị Cốc đứng rỉa lông cánh một lát nữa rồi lại bay là xuống đầm nước, không chút để ý đến cảnh khổ đau vừa gây ra.

Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên. Trông thấy tôi, Dế Choắt khóc thảm thiết.

Tôi hỏi một câu ngớ ngẩn:

- Sao? Sao?

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp. Thấy thế tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này! Tôi hối lắm. Tôi hối hận lắm! Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi. Tôi biết làm thế nào bây giờ?

Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu thế này:

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội mình. Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì. Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn vào một vùng cỏ bùm tum. Tôi đắp thành nấm mộ to. Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.
Tôi sống độc lập từ thủa bé. Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi. Vả lại, mẹ thường bảo chúng tôi rằng: "Phải như thế để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi. Con cái mà cứ nhong nhong ăn bám vào bố mẹ thì chỉ sinh ra tính ỷ lại, xấu lắm, rồi ra đời không làm nên trò trống gì đâu". Bởi thế, lứa sinh nào cũng vậy, đẻ xong là bố mẹ thu xếp cho con cái ra ở riêng. Lứa sinh ấy, chúng tôi có cả thảy ba anh em. Ba anh em chúng tôi chỉ ở với mẹ ba hôm. Tới hôm thứ ba, mẹ đi trước, ba đứa tôi tấp tểnh, khấp khởi, nửa lo nửa vui theo sau. Mẹ dẫn chúng tôi đi và mẹ đem đặt mỗi đứa vào một cái hang đất ở bờ ruộng phía bên kia, chỗ trông ra đầm nước mà không biết mẹ đã chịu khó đào bới, be đắp tinh tươm thành hang, thành nhà cho chúng tôi từ bao giờ. Tôi là em út, bé nhất nên được mẹ tôi sau khi dắt vào hang, lại bỏ theo một ít ngọn cỏ non trước cửa, để tôi nếu có bỡ ngỡ, thì đã có ít thức ăn sẵn trong vài ngày.

Rồi mẹ tôi trở về

Tôi cũng không buồn. Trái lại, còn thấy làm khoan khoái vì được ở một mình nơi thoáng đãng, mát mẻ. Tôi vừa thầm cảm ơn mẹ, vừa sạo sục thăm tất cả các hang mẹ đưa đến ở. Khi đã xem xét cẩn thận rồi, tôi ra đứng ở ngoài cửa và ngửng mặt lên trời. Qua những ngọn cỏ ấu nhọn và sắc, tôi thấy màu trời trong xanh. Tôi dọn giọng, vỗ đôi cánh nhỏ tới nách, rồi cao hứng gáy lên mấy tiếng rõ to.

Từ đây, tôi bắt đầu vào cuộc đời của tôi. Cho dù tôi sẽ sung sướng hay khổ sở, cái đó tùy ở tính tình tôi khôn ngoan hay đần độn. Song tôi chưa cần biết đến thế, tính đến thế. Mà hãy lấy sự được ung dung độc lập một mình là điều thích lắm rồi....

Ngày nào cũng vậy, suốt buổi, tôi chui vào trong cùng hang, hì hục đào đất để khoét một cái ổ lớn, làm thành cái giường ngủ sang trọng. Rồi cũng biết lo xa như các cụ già trong họ dế, tôi đào hang sâu sang hai ngả làm những con đường tắt, những cửa sau, những ngách thượng, phòng khi gặp nguy hiểm, có thể thoát thân ra lối khác được. Chập tối, tôi tạm nghỉ tay và ra đứng ngoài cửa, họp cùng anh chị em hàng xóm quanh bờ ruộng, vừa gảy đàn vừa hát một bài hát hoàng hôn chào tạm biệt ông mặt trời. Khi đêm đã xuống hẳn, cả xóm chúng tôi, các bô lão dế lụ khụ già cốc đế cũng bỗng nhiên vui tính, ai nấy ra khỏi hang, đến tụ hội thật đông tận giữa bãi trong đêm tối mát lạnh, cùng uống sương đọng, ăn cỏ ướt và những gã tài hoa thì gảy đàn thổi sáo, cùng nhau ca hát, nhảy múa linh đình đến tận sáng bạch, lúc ông mặt trời quen thuộc lại nghiêm trang ló lên đằng đông mới tan cuộc ai về nhà nấy.

Ngày nào, đêm nào, sớm và chiều nào cũng ngần ấy thứ việc, thứ chơi. Kể đời mà được như thế cũng khá an nhàn, nhưng mới đầu còn thấy hay hay, về sau cũng nhàm dần.

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao lâu tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Ðôi càng tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt. Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua. Ðôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi. Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc. Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng. Tôi lấy làm hãnh diện với bà con vì cặp râu ấy lắm. Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.

Tôi đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy cá khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ. Tôi tợn lắm. Dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm. Khi tôi to tiếng thì ai cũng nhịn, không ai đáp lại. Bởi vì quanh quẩn ai cũng quen mình cả. Không nói, có lẽ họ nể hơn là sợ. Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he. ấy vậy, tôi cho tôi giỏi. Những gã xốc nổi thường làm cử chỉ ngông cuồng là tài cao. Tôi quát mấy chị Cào Cào ngụ ngoài đầu bờ khiến mỗi lần thấy tôi đi qua, các chị phải núp khuôn mặt trái xoan dưới nhánh cỏ, chỉ dám đưa mắt lên nhìn trộm. Thỉnh thoảng, tôi ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gọng Vó lấm láp vừa ngơ ngác dưới đầm lên. Tôi càng tưởng tôi là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi. 

Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng hống hách láo chỉ tôi đem thân mà trả nợ những cử chỉ ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải cảnh như thế. Thoát nạn rồi mà còn ân hận quá, ân hận mãi. Thế mới biết, nếu đã trót không suy tính, lỡ xảy ra những việc dại dột, dù về sau có hối cũng không thể làm lại được.
Câu chuyện ân hận đầu tiên mà tôi ghi nhớ suốt đời

Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt. Dế Choắt là tên tôi đặt cho nó một cách chế diễu và trịch thượng thế. Choắt nọ cũng chắc trạc tuổi tôi. Nhưng vì Choắt bẩm sinh yếu đuối nên tôi coi thường và gã cũng sợ tôi lắm. Cái chàng Dế Choắt, người gày gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện. Ðã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn ngủn đến giữa lưng, hở cả hai mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê. Ðôi càng bè bè, nặng nề trông đến xấu. Râu ria gì mà cụt có một mẩu, mà mặt mũi lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ. Ðã vậy tính nết lại ăn sổi, ở thì ( thật chỉ vì ốm đau luôn luôn không làm được) một cái hang ở cũng chỉ bới nông sát mặt đất, không biết đào sâu rồi khoét ra nhiều ngách như hang tôi.

Một hôm tôi sang chơi, thấy trong nhà luộm thuộm, bề bộn, tôi bảo:

- Sao chú mày sinh sống cẩu thả quá như thế! Nhà cửa đâu mà tuềnh toàng. Ngộ có kẻ nào đến phá thì thật chú chết ngay đuôi! Này thử xem: khi chú chui vào tổ lưng chú phải lồm cồm đụng sát lên tận mặt đất, làm cho ai trên về cỏ nhìn sang cũng biết chú đương đi đứng chỗ nào trong tổ. Phỏng thử có thằng chim Cắt nó nhòm thấy, nó tưởng mồi, nó mổ một phát, nhất định trúng giữa lưng chú, thì chú có mà đi đời! Ôi thôi, chú mày ơi! Chú mày có lớn mà chẳng có khôn.

Ngẫm ra thì tôi chỉ nói lấy sướng miệng thôi. Còn Dế Choắt than thở thế nào, tôi cũng không để tai. Hồi ấy tôi có tính tự đắc, cứ miệng mình nói tai mình nghe chứ không biết nghe ai, thậm chí cũng chẳng để ý có ai nghe mình không.

Dế Choắt trả lời tôi bằng một giọng rất buồn rầu:

- Thưa anh, em cũng muốn khôn, nhưng không không được, đụng đến việc là em thở rồi, không còn hơi sức đâu mà đào bới nữa. Lắm khi em cũng nghĩ nỗi nhà cửa thế này là nguy hiểm, nhưng em nghèo sức quá, em đã lo ròng rã hàng mấy tháng nay cũng không biết làm thế nào. Hay bây giờ em định thế này... Song anh có cho phép nói em mới dám nói...

Rồi dế choắt loanh quanh, băn khoăn. Tôi phải bảo:

- Ðược, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào:

Dế choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang...

Chưa nghe hết câu tôi đã hếch răng, xì một hơi rõ dài rồi, với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng:

- Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta làm sao chịu được. Thôi im cái điệu hát mưa dầm sụt sùi ấy đi. Ðào tổ nông thì cho chết!

Tôi về không một chút bận tâm.

Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi khi, xem hoàng hôn xuống.

Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, nước dâng trắng mênh mông. Nước đầy và nước mới thì cua cá cũng tấo nập xuôi ngược, thế là bao nhiêu cò, sếu, vạc, cốc, le le, sâm cầm, vịt trời, bồ nông, mòng, két ở các bãi sông xơ xác tận đâu cũng bay cả về vùng nước mới để kiếm mồi. Suốt ngày họ cãi cọ om bốn góc đầm, có khi chỉ vì tranh một mồi tép, có những anh cò vêu vao ngày ngày bì bõm lội bùn tím cả chân mà vẫn hếch mỏ, chẳng được miếng nào. Khổ quá, những kẻ yếu đuối, vật lộn cật lực thế mà cũng không sống nổi. Tôi đứng trong bóng nắng chiều tỏa xuống ánh nước cửa hang mà suy nghĩ việc đời như thế.

Bỗng thấy chị Cốc từ mặt nước bay lên, đến đậu gần hang tôi, cách có mấy bước. Chừng rớ được món nào, vừa chén xong, chị tìm đến đứng chỗ mát rỉa lông, rỉa cánh và chùi mép.

Tính tôi hay nghịch ranh. Chẳng bận đến tôi, tôi cũng nghĩ mưu trêu chị Cốc. Tôi cất tiếng gọi Dế Choắt. Nghe tiếng thưa, tôi hỏi:

- Chú mình có muốn cùng tớ đùa vui không?

- Ðùa trò gì? Em đương lên cơn hen đây. Hừ hừ...

- Ðùa chơi một tí.

- Hừ hừ... cái gì thế?

- Con mụ Cốc kia kìa.

Dế Choắt ra cửa, hé mắt nhìn chị Cốc. Rồi hỏi tôi:

- Chị Cốc béo xù đứng trước cửa nhà ta ấy hả?

- ừ.

- Thôi thôi... hừ hừ... Em xin vái cả sáu tay. Anh đừng trêu vào... Anh phải sợ...

Tôi quắc mắt:

- Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai hơn tao nữa?

- Thưa anh, thế thì... hừ hừ...em xin sợ. Mời anh cứ đùa một mình thôi.

Tôi lại mắng Dế Choắt và bảo:

- Giương mắt ra xem tao trêu con mụ Cốc đây này.

Tôi rình đến lúc chị Cốc rỉa cánh quay đầu lại phía cửa tôi tôi, tôi cất giọng véo von:

Cái Cò, cái Vạc, cái Nông

Ba cái cùng béo, vặt lông cái nào?

Vặt lông cái Cốc cho tao

Tao nấu, tao nướng, tao xào, tao ăn.

Chị Cốc nghe tiếng hát từ trong đất văng vẳng lên, không hiểu như thế ào, giật nẩy hai đầu cánh, muốn bay.

Ðến khi định thần lại, chị mới trợn tròn mắt, giương cánh lên như sắp sửa đánh nhau. Chị lò dò về phía cửa hang tôi hỏi:

- Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế? Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế?

Tôi chui tọt ngay vào hang, lên giường nằm khểnh, bắt chân chữ ngũ. Bụng nghĩ thú vị: "Mày tức thì mày cứ tức, mày ghè vỡ đầu mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu mày cũng không chui nổi vào tổ tao đâu!"

Một tai hoạ đến mà đứa ích kỷ thì không thể biết trước được. Ðó là, không trông thấy tôi, nhưng chị Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang loay hoay trong cửa hang, chị Cốc liền quát lớn:

- Mày nói gì?

- Lạy chị, em nói gì đâu?

Rồi Dế Choắt lủi vào.

- Chối hả? Chối này! Chối này.

Mỗi câu "chối này" chị Cốc lại giáng một mỏ xuống. Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất. Rúc trong hang mà bị trúng hai mỏ, Choắt quẹo xương sống lăn ra kêu váng. Núp tận đáy đất mà tôi cũng khiếp, nằm im thít. Nhưng đã hả cơn tức, chị Cốc đứng rỉa lông cánh một lát nữa rồi lại bay là xuống đầm nước, không chút để ý đến cảnh khổ đau vừa gây ra.

Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên. Trông thấy tôi, Dế Choắt khóc thảm thiết.

Tôi hỏi một câu ngớ ngẩn:

- Sao? Sao?

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp. Thấy thế tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này! Tôi hối lắm. Tôi hối hận lắm! Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi. Tôi biết làm thế nào bây giờ?

Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu thế này:

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội mình. Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì. Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn vào một vùng cỏ bùm tum. Tôi đắp thành nấm mộ to. Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.
Tôi sống độc lập từ thủa bé. Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi. Vả lại, mẹ thường bảo chúng tôi rằng: "Phải như thế để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi. Con cái mà cứ nhong nhong ăn bám vào bố mẹ thì chỉ sinh ra tính ỷ lại, xấu lắm, rồi ra đời không làm nên trò trống gì đâu". Bởi thế, lứa sinh nào cũng vậy, đẻ xong là bố mẹ thu xếp cho con cái ra ở riêng. Lứa sinh ấy, chúng tôi có cả thảy ba anh em. Ba anh em chúng tôi chỉ ở với mẹ ba hôm. Tới hôm thứ ba, mẹ đi trước, ba đứa tôi tấp tểnh, khấp khởi, nửa lo nửa vui theo sau. Mẹ dẫn chúng tôi đi và mẹ đem đặt mỗi đứa vào một cái hang đất ở bờ ruộng phía bên kia, chỗ trông ra đầm nước mà không biết mẹ đã chịu khó đào bới, be đắp tinh tươm thành hang, thành nhà cho chúng tôi từ bao giờ. Tôi là em út, bé nhất nên được mẹ tôi sau khi dắt vào hang, lại bỏ theo một ít ngọn cỏ non trước cửa, để tôi nếu có bỡ ngỡ, thì đã có ít thức ăn sẵn trong vài ngày.

Rồi mẹ tôi trở về

Tôi cũng không buồn. Trái lại, còn thấy làm khoan khoái vì được ở một mình nơi thoáng đãng, mát mẻ. Tôi vừa thầm cảm ơn mẹ, vừa sạo sục thăm tất cả các hang mẹ đưa đến ở. Khi đã xem xét cẩn thận rồi, tôi ra đứng ở ngoài cửa và ngửng mặt lên trời. Qua những ngọn cỏ ấu nhọn và sắc, tôi thấy màu trời trong xanh. Tôi dọn giọng, vỗ đôi cánh nhỏ tới nách, rồi cao hứng gáy lên mấy tiếng rõ to.

Từ đây, tôi bắt đầu vào cuộc đời của tôi. Cho dù tôi sẽ sung sướng hay khổ sở, cái đó tùy ở tính tình tôi khôn ngoan hay đần độn. Song tôi chưa cần biết đến thế, tính đến thế. Mà hãy lấy sự được ung dung độc lập một mình là điều thích lắm rồi....

Ngày nào cũng vậy, suốt buổi, tôi chui vào trong cùng hang, hì hục đào đất để khoét một cái ổ lớn, làm thành cái giường ngủ sang trọng. Rồi cũng biết lo xa như các cụ già trong họ dế, tôi đào hang sâu sang hai ngả làm những con đường tắt, những cửa sau, những ngách thượng, phòng khi gặp nguy hiểm, có thể thoát thân ra lối khác được. Chập tối, tôi tạm nghỉ tay và ra đứng ngoài cửa, họp cùng anh chị em hàng xóm quanh bờ ruộng, vừa gảy đàn vừa hát một bài hát hoàng hôn chào tạm biệt ông mặt trời. Khi đêm đã xuống hẳn, cả xóm chúng tôi, các bô lão dế lụ khụ già cốc đế cũng bỗng nhiên vui tính, ai nấy ra khỏi hang, đến tụ hội thật đông tận giữa bãi trong đêm tối mát lạnh, cùng uống sương đọng, ăn cỏ ướt và những gã tài hoa thì gảy đàn thổi sáo, cùng nhau ca hát, nhảy múa linh đình đến tận sáng bạch, lúc ông mặt trời quen thuộc lại nghiêm trang ló lên đằng đông mới tan cuộc ai về nhà nấy.

Ngày nào, đêm nào, sớm và chiều nào cũng ngần ấy thứ việc, thứ chơi. Kể đời mà được như thế cũng khá an nhàn, nhưng mới đầu còn thấy hay hay, về sau cũng nhàm dần.

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao lâu tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Ðôi càng tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt. Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua. Ðôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi. Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc. Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng. Tôi lấy làm hãnh diện với bà con vì cặp râu ấy lắm. Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.

Tôi đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy cá khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ. Tôi tợn lắm. Dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm. Khi tôi to tiếng thì ai cũng nhịn, không ai đáp lại. Bởi vì quanh quẩn ai cũng quen mình cả. Không nói, có lẽ họ nể hơn là sợ. Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he. ấy vậy, tôi cho tôi giỏi. Những gã xốc nổi thường làm cử chỉ ngông cuồng là tài cao. Tôi quát mấy chị Cào Cào ngụ ngoài đầu bờ khiến mỗi lần thấy tôi đi qua, các chị phải núp khuôn mặt trái xoan dưới nhánh cỏ, chỉ dám đưa mắt lên nhìn trộm. Thỉnh thoảng, tôi ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gọng Vó lấm láp vừa ngơ ngác dưới đầm lên. Tôi càng tưởng tôi là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi. 

Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng hống hách láo chỉ tôi đem thân mà trả nợ những cử chỉ ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải cảnh như thế. Thoát nạn rồi mà còn ân hận quá, ân hận mãi. Thế mới biết, nếu đã trót không suy tính, lỡ xảy ra những việc dại dột, dù về sau có hối cũng không thể làm lại được.
Câu chuyện ân hận đầu tiên mà tôi ghi nhớ suốt đời

Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt. Dế Choắt là tên tôi đặt cho nó một cách chế diễu và trịch thượng thế. Choắt nọ cũng chắc trạc tuổi tôi. Nhưng vì Choắt bẩm sinh yếu đuối nên tôi coi thường và gã cũng sợ tôi lắm. Cái chàng Dế Choắt, người gày gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện. Ðã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn ngủn đến giữa lưng, hở cả hai mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê. Ðôi càng bè bè, nặng nề trông đến xấu. Râu ria gì mà cụt có một mẩu, mà mặt mũi lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ. Ðã vậy tính nết lại ăn sổi, ở thì ( thật chỉ vì ốm đau luôn luôn không làm được) một cái hang ở cũng chỉ bới nông sát mặt đất, không biết đào sâu rồi khoét ra nhiều ngách như hang tôi.

Một hôm tôi sang chơi, thấy trong nhà luộm thuộm, bề bộn, tôi bảo:

- Sao chú mày sinh sống cẩu thả quá như thế! Nhà cửa đâu mà tuềnh toàng. Ngộ có kẻ nào đến phá thì thật chú chết ngay đuôi! Này thử xem: khi chú chui vào tổ lưng chú phải lồm cồm đụng sát lên tận mặt đất, làm cho ai trên về cỏ nhìn sang cũng biết chú đương đi đứng chỗ nào trong tổ. Phỏng thử có thằng chim Cắt nó nhòm thấy, nó tưởng mồi, nó mổ một phát, nhất định trúng giữa lưng chú, thì chú có mà đi đời! Ôi thôi, chú mày ơi! Chú mày có lớn mà chẳng có khôn.

Ngẫm ra thì tôi chỉ nói lấy sướng miệng thôi. Còn Dế Choắt than thở thế nào, tôi cũng không để tai. Hồi ấy tôi có tính tự đắc, cứ miệng mình nói tai mình nghe chứ không biết nghe ai, thậm chí cũng chẳng để ý có ai nghe mình không.

Dế Choắt trả lời tôi bằng một giọng rất buồn rầu:

- Thưa anh, em cũng muốn khôn, nhưng không không được, đụng đến việc là em thở rồi, không còn hơi sức đâu mà đào bới nữa. Lắm khi em cũng nghĩ nỗi nhà cửa thế này là nguy hiểm, nhưng em nghèo sức quá, em đã lo ròng rã hàng mấy tháng nay cũng không biết làm thế nào. Hay bây giờ em định thế này... Song anh có cho phép nói em mới dám nói...

Rồi dế choắt loanh quanh, băn khoăn. Tôi phải bảo:

- Ðược, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào:

Dế choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang...

Chưa nghe hết câu tôi đã hếch răng, xì một hơi rõ dài rồi, với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng:

- Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta làm sao chịu được. Thôi im cái điệu hát mưa dầm sụt sùi ấy đi. Ðào tổ nông thì cho chết!

Tôi về không một chút bận tâm.

Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi khi, xem hoàng hôn xuống.

Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, nước dâng trắng mênh mông. Nước đầy và nước mới thì cua cá cũng tấo nập xuôi ngược, thế là bao nhiêu cò, sếu, vạc, cốc, le le, sâm cầm, vịt trời, bồ nông, mòng, két ở các bãi sông xơ xác tận đâu cũng bay cả về vùng nước mới để kiếm mồi. Suốt ngày họ cãi cọ om bốn góc đầm, có khi chỉ vì tranh một mồi tép, có những anh cò vêu vao ngày ngày bì bõm lội bùn tím cả chân mà vẫn hếch mỏ, chẳng được miếng nào. Khổ quá, những kẻ yếu đuối, vật lộn cật lực thế mà cũng không sống nổi. Tôi đứng trong bóng nắng chiều tỏa xuống ánh nước cửa hang mà suy nghĩ việc đời như thế.

Bỗng thấy chị Cốc từ mặt nước bay lên, đến đậu gần hang tôi, cách có mấy bước. Chừng rớ được món nào, vừa chén xong, chị tìm đến đứng chỗ mát rỉa lông, rỉa cánh và chùi mép.

Tính tôi hay nghịch ranh. Chẳng bận đến tôi, tôi cũng nghĩ mưu trêu chị Cốc. Tôi cất tiếng gọi Dế Choắt. Nghe tiếng thưa, tôi hỏi:

- Chú mình có muốn cùng tớ đùa vui không?

- Ðùa trò gì? Em đương lên cơn hen đây. Hừ hừ...

- Ðùa chơi một tí.

- Hừ hừ... cái gì thế?

- Con mụ Cốc kia kìa.

Dế Choắt ra cửa, hé mắt nhìn chị Cốc. Rồi hỏi tôi:

- Chị Cốc béo xù đứng trước cửa nhà ta ấy hả?

- ừ.

- Thôi thôi... hừ hừ... Em xin vái cả sáu tay. Anh đừng trêu vào... Anh phải sợ...

Tôi quắc mắt:

- Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai hơn tao nữa?

- Thưa anh, thế thì... hừ hừ...em xin sợ. Mời anh cứ đùa một mình thôi.

Tôi lại mắng Dế Choắt và bảo:

- Giương mắt ra xem tao trêu con mụ Cốc đây này.

Tôi rình đến lúc chị Cốc rỉa cánh quay đầu lại phía cửa tôi tôi, tôi cất giọng véo von:

Cái Cò, cái Vạc, cái Nông

Ba cái cùng béo, vặt lông cái nào?

Vặt lông cái Cốc cho tao

Tao nấu, tao nướng, tao xào, tao ăn.

Chị Cốc nghe tiếng hát từ trong đất văng vẳng lên, không hiểu như thế ào, giật nẩy hai đầu cánh, muốn bay.

Ðến khi định thần lại, chị mới trợn tròn mắt, giương cánh lên như sắp sửa đánh nhau. Chị lò dò về phía cửa hang tôi hỏi:

- Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế? Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế?

Tôi chui tọt ngay vào hang, lên giường nằm khểnh, bắt chân chữ ngũ. Bụng nghĩ thú vị: "Mày tức thì mày cứ tức, mày ghè vỡ đầu mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu mày cũng không chui nổi vào tổ tao đâu!"

Một tai hoạ đến mà đứa ích kỷ thì không thể biết trước được. Ðó là, không trông thấy tôi, nhưng chị Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang loay hoay trong cửa hang, chị Cốc liền quát lớn:

- Mày nói gì?

- Lạy chị, em nói gì đâu?

Rồi Dế Choắt lủi vào.

- Chối hả? Chối này! Chối này.

Mỗi câu "chối này" chị Cốc lại giáng một mỏ xuống. Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất. Rúc trong hang mà bị trúng hai mỏ, Choắt quẹo xương sống lăn ra kêu váng. Núp tận đáy đất mà tôi cũng khiếp, nằm im thít. Nhưng đã hả cơn tức, chị Cốc đứng rỉa lông cánh một lát nữa rồi lại bay là xuống đầm nước, không chút để ý đến cảnh khổ đau vừa gây ra.

Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên. Trông thấy tôi, Dế Choắt khóc thảm thiết.

Tôi hỏi một câu ngớ ngẩn:

- Sao? Sao?

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp. Thấy thế tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này! Tôi hối lắm. Tôi hối hận lắm! Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi. Tôi biết làm thế nào bây giờ?

Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu thế này:

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội mình. Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì. Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn vào một vùng cỏ bùm tum. Tôi đắp thành nấm mộ to. Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.
Tôi sống độc lập từ thủa bé. Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi. Vả lại, mẹ thường bảo chúng tôi rằng: "Phải như thế để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi. Con cái mà cứ nhong nhong ăn bám vào bố mẹ thì chỉ sinh ra tính ỷ lại, xấu lắm, rồi ra đời không làm nên trò trống gì đâu". Bởi thế, lứa sinh nào cũng vậy, đẻ xong là bố mẹ thu xếp cho con cái ra ở riêng. Lứa sinh ấy, chúng tôi có cả thảy ba anh em. Ba anh em chúng tôi chỉ ở với mẹ ba hôm. Tới hôm thứ ba, mẹ đi trước, ba đứa tôi tấp tểnh, khấp khởi, nửa lo nửa vui theo sau. Mẹ dẫn chúng tôi đi và mẹ đem đặt mỗi đứa vào một cái hang đất ở bờ ruộng phía bên kia, chỗ trông ra đầm nước mà không biết mẹ đã chịu khó đào bới, be đắp tinh tươm thành hang, thành nhà cho chúng tôi từ bao giờ. Tôi là em út, bé nhất nên được mẹ tôi sau khi dắt vào hang, lại bỏ theo một ít ngọn cỏ non trước cửa, để tôi nếu có bỡ ngỡ, thì đã có ít thức ăn sẵn trong vài ngày.

Rồi mẹ tôi trở về

Tôi cũng không buồn. Trái lại, còn thấy làm khoan khoái vì được ở một mình nơi thoáng đãng, mát mẻ. Tôi vừa thầm cảm ơn mẹ, vừa sạo sục thăm tất cả các hang mẹ đưa đến ở. Khi đã xem xét cẩn thận rồi, tôi ra đứng ở ngoài cửa và ngửng mặt lên trời. Qua những ngọn cỏ ấu nhọn và sắc, tôi thấy màu trời trong xanh. Tôi dọn giọng, vỗ đôi cánh nhỏ tới nách, rồi cao hứng gáy lên mấy tiếng rõ to.

Từ đây, tôi bắt đầu vào cuộc đời của tôi. Cho dù tôi sẽ sung sướng hay khổ sở, cái đó tùy ở tính tình tôi khôn ngoan hay đần độn. Song tôi chưa cần biết đến thế, tính đến thế. Mà hãy lấy sự được ung dung độc lập một mình là điều thích lắm rồi....

Ngày nào cũng vậy, suốt buổi, tôi chui vào trong cùng hang, hì hục đào đất để khoét một cái ổ lớn, làm thành cái giường ngủ sang trọng. Rồi cũng biết lo xa như các cụ già trong họ dế, tôi đào hang sâu sang hai ngả làm những con đường tắt, những cửa sau, những ngách thượng, phòng khi gặp nguy hiểm, có thể thoát thân ra lối khác được. Chập tối, tôi tạm nghỉ tay và ra đứng ngoài cửa, họp cùng anh chị em hàng xóm quanh bờ ruộng, vừa gảy đàn vừa hát một bài hát hoàng hôn chào tạm biệt ông mặt trời. Khi đêm đã xuống hẳn, cả xóm chúng tôi, các bô lão dế lụ khụ già cốc đế cũng bỗng nhiên vui tính, ai nấy ra khỏi hang, đến tụ hội thật đông tận giữa bãi trong đêm tối mát lạnh, cùng uống sương đọng, ăn cỏ ướt và những gã tài hoa thì gảy đàn thổi sáo, cùng nhau ca hát, nhảy múa linh đình đến tận sáng bạch, lúc ông mặt trời quen thuộc lại nghiêm trang ló lên đằng đông mới tan cuộc ai về nhà nấy.

Ngày nào, đêm nào, sớm và chiều nào cũng ngần ấy thứ việc, thứ chơi. Kể đời mà được như thế cũng khá an nhàn, nhưng mới đầu còn thấy hay hay, về sau cũng nhàm dần.

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao lâu tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Ðôi càng tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt. Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua. Ðôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi. Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc. Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng. Tôi lấy làm hãnh diện với bà con vì cặp râu ấy lắm. Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.

Tôi đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy cá khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ. Tôi tợn lắm. Dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm. Khi tôi to tiếng thì ai cũng nhịn, không ai đáp lại. Bởi vì quanh quẩn ai cũng quen mình cả. Không nói, có lẽ họ nể hơn là sợ. Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he. ấy vậy, tôi cho tôi giỏi. Những gã xốc nổi thường làm cử chỉ ngông cuồng là tài cao. Tôi quát mấy chị Cào Cào ngụ ngoài đầu bờ khiến mỗi lần thấy tôi đi qua, các chị phải núp khuôn mặt trái xoan dưới nhánh cỏ, chỉ dám đưa mắt lên nhìn trộm. Thỉnh thoảng, tôi ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gọng Vó lấm láp vừa ngơ ngác dưới đầm lên. Tôi càng tưởng tôi là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi. 

Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng hống hách láo chỉ tôi đem thân mà trả nợ những cử chỉ ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải cảnh như thế. Thoát nạn rồi mà còn ân hận quá, ân hận mãi. Thế mới biết, nếu đã trót không suy tính, lỡ xảy ra những việc dại dột, dù về sau có hối cũng không thể làm lại được.
Câu chuyện ân hận đầu tiên mà tôi ghi nhớ suốt đời

Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt. Dế Choắt là tên tôi đặt cho nó một cách chế diễu và trịch thượng thế. Choắt nọ cũng chắc trạc tuổi tôi. Nhưng vì Choắt bẩm sinh yếu đuối nên tôi coi thường và gã cũng sợ tôi lắm. Cái chàng Dế Choắt, người gày gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện. Ðã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn ngủn đến giữa lưng, hở cả hai mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê. Ðôi càng bè bè, nặng nề trông đến xấu. Râu ria gì mà cụt có một mẩu, mà mặt mũi lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ. Ðã vậy tính nết lại ăn sổi, ở thì ( thật chỉ vì ốm đau luôn luôn không làm được) một cái hang ở cũng chỉ bới nông sát mặt đất, không biết đào sâu rồi khoét ra nhiều ngách như hang tôi.

Một hôm tôi sang chơi, thấy trong nhà luộm thuộm, bề bộn, tôi bảo:

- Sao chú mày sinh sống cẩu thả quá như thế! Nhà cửa đâu mà tuềnh toàng. Ngộ có kẻ nào đến phá thì thật chú chết ngay đuôi! Này thử xem: khi chú chui vào tổ lưng chú phải lồm cồm đụng sát lên tận mặt đất, làm cho ai trên về cỏ nhìn sang cũng biết chú đương đi đứng chỗ nào trong tổ. Phỏng thử có thằng chim Cắt nó nhòm thấy, nó tưởng mồi, nó mổ một phát, nhất định trúng giữa lưng chú, thì chú có mà đi đời! Ôi thôi, chú mày ơi! Chú mày có lớn mà chẳng có khôn.

Ngẫm ra thì tôi chỉ nói lấy sướng miệng thôi. Còn Dế Choắt than thở thế nào, tôi cũng không để tai. Hồi ấy tôi có tính tự đắc, cứ miệng mình nói tai mình nghe chứ không biết nghe ai, thậm chí cũng chẳng để ý có ai nghe mình không.

Dế Choắt trả lời tôi bằng một giọng rất buồn rầu:

- Thưa anh, em cũng muốn khôn, nhưng không không được, đụng đến việc là em thở rồi, không còn hơi sức đâu mà đào bới nữa. Lắm khi em cũng nghĩ nỗi nhà cửa thế này là nguy hiểm, nhưng em nghèo sức quá, em đã lo ròng rã hàng mấy tháng nay cũng không biết làm thế nào. Hay bây giờ em định thế này... Song anh có cho phép nói em mới dám nói...

Rồi dế choắt loanh quanh, băn khoăn. Tôi phải bảo:

- Ðược, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào:

Dế choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang...

Chưa nghe hết câu tôi đã hếch răng, xì một hơi rõ dài rồi, với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng:

- Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta làm sao chịu được. Thôi im cái điệu hát mưa dầm sụt sùi ấy đi. Ðào tổ nông thì cho chết!

Tôi về không một chút bận tâm.

Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi khi, xem hoàng hôn xuống.

Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, nước dâng trắng mênh mông. Nước đầy và nước mới thì cua cá cũng tấo nập xuôi ngược, thế là bao nhiêu cò, sếu, vạc, cốc, le le, sâm cầm, vịt trời, bồ nông, mòng, két ở các bãi sông xơ xác tận đâu cũng bay cả về vùng nước mới để kiếm mồi. Suốt ngày họ cãi cọ om bốn góc đầm, có khi chỉ vì tranh một mồi tép, có những anh cò vêu vao ngày ngày bì bõm lội bùn tím cả chân mà vẫn hếch mỏ, chẳng được miếng nào. Khổ quá, những kẻ yếu đuối, vật lộn cật lực thế mà cũng không sống nổi. Tôi đứng trong bóng nắng chiều tỏa xuống ánh nước cửa hang mà suy nghĩ việc đời như thế.

Bỗng thấy chị Cốc từ mặt nước bay lên, đến đậu gần hang tôi, cách có mấy bước. Chừng rớ được món nào, vừa chén xong, chị tìm đến đứng chỗ mát rỉa lông, rỉa cánh và chùi mép.

Tính tôi hay nghịch ranh. Chẳng bận đến tôi, tôi cũng nghĩ mưu trêu chị Cốc. Tôi cất tiếng gọi Dế Choắt. Nghe tiếng thưa, tôi hỏi:

- Chú mình có muốn cùng tớ đùa vui không?

- Ðùa trò gì? Em đương lên cơn hen đây. Hừ hừ...

- Ðùa chơi một tí.

- Hừ hừ... cái gì thế?

- Con mụ Cốc kia kìa.

Dế Choắt ra cửa, hé mắt nhìn chị Cốc. Rồi hỏi tôi:

- Chị Cốc béo xù đứng trước cửa nhà ta ấy hả?

- ừ.

- Thôi thôi... hừ hừ... Em xin vái cả sáu tay. Anh đừng trêu vào... Anh phải sợ...

Tôi quắc mắt:

- Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai hơn tao nữa?

- Thưa anh, thế thì... hừ hừ...em xin sợ. Mời anh cứ đùa một mình thôi.

Tôi lại mắng Dế Choắt và bảo:

- Giương mắt ra xem tao trêu con mụ Cốc đây này.

Tôi rình đến lúc chị Cốc rỉa cánh quay đầu lại phía cửa tôi tôi, tôi cất giọng véo von:

Cái Cò, cái Vạc, cái Nông

Ba cái cùng béo, vặt lông cái nào?

Vặt lông cái Cốc cho tao

Tao nấu, tao nướng, tao xào, tao ăn.

Chị Cốc nghe tiếng hát từ trong đất văng vẳng lên, không hiểu như thế ào, giật nẩy hai đầu cánh, muốn bay.

Ðến khi định thần lại, chị mới trợn tròn mắt, giương cánh lên như sắp sửa đánh nhau. Chị lò dò về phía cửa hang tôi hỏi:

- Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế? Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế?

Tôi chui tọt ngay vào hang, lên giường nằm khểnh, bắt chân chữ ngũ. Bụng nghĩ thú vị: "Mày tức thì mày cứ tức, mày ghè vỡ đầu mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu mày cũng không chui nổi vào tổ tao đâu!"

Một tai hoạ đến mà đứa ích kỷ thì không thể biết trước được. Ðó là, không trông thấy tôi, nhưng chị Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang loay hoay trong cửa hang, chị Cốc liền quát lớn:

- Mày nói gì?

- Lạy chị, em nói gì đâu?

Rồi Dế Choắt lủi vào.

- Chối hả? Chối này! Chối này.

Mỗi câu "chối này" chị Cốc lại giáng một mỏ xuống. Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất. Rúc trong hang mà bị trúng hai mỏ, Choắt quẹo xương sống lăn ra kêu váng. Núp tận đáy đất mà tôi cũng khiếp, nằm im thít. Nhưng đã hả cơn tức, chị Cốc đứng rỉa lông cánh một lát nữa rồi lại bay là xuống đầm nước, không chút để ý đến cảnh khổ đau vừa gây ra.

Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên. Trông thấy tôi, Dế Choắt khóc thảm thiết.

Tôi hỏi một câu ngớ ngẩn:

- Sao? Sao?

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp. Thấy thế tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này! Tôi hối lắm. Tôi hối hận lắm! Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi. Tôi biết làm thế nào bây giờ?

Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu thế này:

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội mình. Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì. Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn vào một vùng cỏ bùm tum. Tôi đắp thành nấm mộ to. Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.
Tôi sống độc lập từ thủa bé. Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi. Vả lại, mẹ thường bảo chúng tôi rằng: "Phải như thế để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi. Con cái mà cứ nhong nhong ăn bám vào bố mẹ thì chỉ sinh ra tính ỷ lại, xấu lắm, rồi ra đời không làm nên trò trống gì đâu". Bởi thế, lứa sinh nào cũng vậy, đẻ xong là bố mẹ thu xếp cho con cái ra ở riêng. Lứa sinh ấy, chúng tôi có cả thảy ba anh em. Ba anh em chúng tôi chỉ ở với mẹ ba hôm. Tới hôm thứ ba, mẹ đi trước, ba đứa tôi tấp tểnh, khấp khởi, nửa lo nửa vui theo sau. Mẹ dẫn chúng tôi đi và mẹ đem đặt mỗi đứa vào một cái hang đất ở bờ ruộng phía bên kia, chỗ trông ra đầm nước mà không biết mẹ đã chịu khó đào bới, be đắp tinh tươm thành hang, thành nhà cho chúng tôi từ bao giờ. Tôi là em út, bé nhất nên được mẹ tôi sau khi dắt vào hang, lại bỏ theo một ít ngọn cỏ non trước cửa, để tôi nếu có bỡ ngỡ, thì đã có ít thức ăn sẵn trong vài ngày.

Rồi mẹ tôi trở về

Tôi cũng không buồn. Trái lại, còn thấy làm khoan khoái vì được ở một mình nơi thoáng đãng, mát mẻ. Tôi vừa thầm cảm ơn mẹ, vừa sạo sục thăm tất cả các hang mẹ đưa đến ở. Khi đã xem xét cẩn thận rồi, tôi ra đứng ở ngoài cửa và ngửng mặt lên trời. Qua những ngọn cỏ ấu nhọn và sắc, tôi thấy màu trời trong xanh. Tôi dọn giọng, vỗ đôi cánh nhỏ tới nách, rồi cao hứng gáy lên mấy tiếng rõ to.

Từ đây, tôi bắt đầu vào cuộc đời của tôi. Cho dù tôi sẽ sung sướng hay khổ sở, cái đó tùy ở tính tình tôi khôn ngoan hay đần độn. Song tôi chưa cần biết đến thế, tính đến thế. Mà hãy lấy sự được ung dung độc lập một mình là điều thích lắm rồi....

Ngày nào cũng vậy, suốt buổi, tôi chui vào trong cùng hang, hì hục đào đất để khoét một cái ổ lớn, làm thành cái giường ngủ sang trọng. Rồi cũng biết lo xa như các cụ già trong họ dế, tôi đào hang sâu sang hai ngả làm những con đường tắt, những cửa sau, những ngách thượng, phòng khi gặp nguy hiểm, có thể thoát thân ra lối khác được. Chập tối, tôi tạm nghỉ tay và ra đứng ngoài cửa, họp cùng anh chị em hàng xóm quanh bờ ruộng, vừa gảy đàn vừa hát một bài hát hoàng hôn chào tạm biệt ông mặt trời. Khi đêm đã xuống hẳn, cả xóm chúng tôi, các bô lão dế lụ khụ già cốc đế cũng bỗng nhiên vui tính, ai nấy ra khỏi hang, đến tụ hội thật đông tận giữa bãi trong đêm tối mát lạnh, cùng uống sương đọng, ăn cỏ ướt và những gã tài hoa thì gảy đàn thổi sáo, cùng nhau ca hát, nhảy múa linh đình đến tận sáng bạch, lúc ông mặt trời quen thuộc lại nghiêm trang ló lên đằng đông mới tan cuộc ai về nhà nấy.

Ngày nào, đêm nào, sớm và chiều nào cũng ngần ấy thứ việc, thứ chơi. Kể đời mà được như thế cũng khá an nhàn, nhưng mới đầu còn thấy hay hay, về sau cũng nhàm dần.

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao lâu tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Ðôi càng tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt. Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua. Ðôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi. Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc. Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng. Tôi lấy làm hãnh diện với bà con vì cặp râu ấy lắm. Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.

Tôi đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy cá khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ. Tôi tợn lắm. Dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm. Khi tôi to tiếng thì ai cũng nhịn, không ai đáp lại. Bởi vì quanh quẩn ai cũng quen mình cả. Không nói, có lẽ họ nể hơn là sợ. Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he. ấy vậy, tôi cho tôi giỏi. Những gã xốc nổi thường làm cử chỉ ngông cuồng là tài cao. Tôi quát mấy chị Cào Cào ngụ ngoài đầu bờ khiến mỗi lần thấy tôi đi qua, các chị phải núp khuôn mặt trái xoan dưới nhánh cỏ, chỉ dám đưa mắt lên nhìn trộm. Thỉnh thoảng, tôi ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gọng Vó lấm láp vừa ngơ ngác dưới đầm lên. Tôi càng tưởng tôi là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi. 

Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng hống hách láo chỉ tôi đem thân mà trả nợ những cử chỉ ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải cảnh như thế. Thoát nạn rồi mà còn ân hận quá, ân hận mãi. Thế mới biết, nếu đã trót không suy tính, lỡ xảy ra những việc dại dột, dù về sau có hối cũng không thể làm lại được.
Câu chuyện ân hận đầu tiên mà tôi ghi nhớ suốt đời

Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt. Dế Choắt là tên tôi đặt cho nó một cách chế diễu và trịch thượng thế. Choắt nọ cũng chắc trạc tuổi tôi. Nhưng vì Choắt bẩm sinh yếu đuối nên tôi coi thường và gã cũng sợ tôi lắm. Cái chàng Dế Choắt, người gày gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện. Ðã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn ngủn đến giữa lưng, hở cả hai mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê. Ðôi càng bè bè, nặng nề trông đến xấu. Râu ria gì mà cụt có một mẩu, mà mặt mũi lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ. Ðã vậy tính nết lại ăn sổi, ở thì ( thật chỉ vì ốm đau luôn luôn không làm được) một cái hang ở cũng chỉ bới nông sát mặt đất, không biết đào sâu rồi khoét ra nhiều ngách như hang tôi.

Một hôm tôi sang chơi, thấy trong nhà luộm thuộm, bề bộn, tôi bảo:

- Sao chú mày sinh sống cẩu thả quá như thế! Nhà cửa đâu mà tuềnh toàng. Ngộ có kẻ nào đến phá thì thật chú chết ngay đuôi! Này thử xem: khi chú chui vào tổ lưng chú phải lồm cồm đụng sát lên tận mặt đất, làm cho ai trên về cỏ nhìn sang cũng biết chú đương đi đứng chỗ nào trong tổ. Phỏng thử có thằng chim Cắt nó nhòm thấy, nó tưởng mồi, nó mổ một phát, nhất định trúng giữa lưng chú, thì chú có mà đi đời! Ôi thôi, chú mày ơi! Chú mày có lớn mà chẳng có khôn.

Ngẫm ra thì tôi chỉ nói lấy sướng miệng thôi. Còn Dế Choắt than thở thế nào, tôi cũng không để tai. Hồi ấy tôi có tính tự đắc, cứ miệng mình nói tai mình nghe chứ không biết nghe ai, thậm chí cũng chẳng để ý có ai nghe mình không.

Dế Choắt trả lời tôi bằng một giọng rất buồn rầu:

- Thưa anh, em cũng muốn khôn, nhưng không không được, đụng đến việc là em thở rồi, không còn hơi sức đâu mà đào bới nữa. Lắm khi em cũng nghĩ nỗi nhà cửa thế này là nguy hiểm, nhưng em nghèo sức quá, em đã lo ròng rã hàng mấy tháng nay cũng không biết làm thế nào. Hay bây giờ em định thế này... Song anh có cho phép nói em mới dám nói...

Rồi dế choắt loanh quanh, băn khoăn. Tôi phải bảo:

- Ðược, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào:

Dế choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang...

Chưa nghe hết câu tôi đã hếch răng, xì một hơi rõ dài rồi, với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng:

- Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta làm sao chịu được. Thôi im cái điệu hát mưa dầm sụt sùi ấy đi. Ðào tổ nông thì cho chết!

Tôi về không một chút bận tâm.

Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi khi, xem hoàng hôn xuống.

Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, nước dâng trắng mênh mông. Nước đầy và nước mới thì cua cá cũng tấo nập xuôi ngược, thế là bao nhiêu cò, sếu, vạc, cốc, le le, sâm cầm, vịt trời, bồ nông, mòng, két ở các bãi sông xơ xác tận đâu cũng bay cả về vùng nước mới để kiếm mồi. Suốt ngày họ cãi cọ om bốn góc đầm, có khi chỉ vì tranh một mồi tép, có những anh cò vêu vao ngày ngày bì bõm lội bùn tím cả chân mà vẫn hếch mỏ, chẳng được miếng nào. Khổ quá, những kẻ yếu đuối, vật lộn cật lực thế mà cũng không sống nổi. Tôi đứng trong bóng nắng chiều tỏa xuống ánh nước cửa hang mà suy nghĩ việc đời như thế.

Bỗng thấy chị Cốc từ mặt nước bay lên, đến đậu gần hang tôi, cách có mấy bước. Chừng rớ được món nào, vừa chén xong, chị tìm đến đứng chỗ mát rỉa lông, rỉa cánh và chùi mép.

Tính tôi hay nghịch ranh. Chẳng bận đến tôi, tôi cũng nghĩ mưu trêu chị Cốc. Tôi cất tiếng gọi Dế Choắt. Nghe tiếng thưa, tôi hỏi:

- Chú mình có muốn cùng tớ đùa vui không?

- Ðùa trò gì? Em đương lên cơn hen đây. Hừ hừ...

- Ðùa chơi một tí.

- Hừ hừ... cái gì thế?

- Con mụ Cốc kia kìa.

Dế Choắt ra cửa, hé mắt nhìn chị Cốc. Rồi hỏi tôi:

- Chị Cốc béo xù đứng trước cửa nhà ta ấy hả?

- ừ.

- Thôi thôi... hừ hừ... Em xin vái cả sáu tay. Anh đừng trêu vào... Anh phải sợ...

Tôi quắc mắt:

- Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai hơn tao nữa?

- Thưa anh, thế thì... hừ hừ...em xin sợ. Mời anh cứ đùa một mình thôi.

Tôi lại mắng Dế Choắt và bảo:

- Giương mắt ra xem tao trêu con mụ Cốc đây này.

Tôi rình đến lúc chị Cốc rỉa cánh quay đầu lại phía cửa tôi tôi, tôi cất giọng véo von:

Cái Cò, cái Vạc, cái Nông

Ba cái cùng béo, vặt lông cái nào?

Vặt lông cái Cốc cho tao

Tao nấu, tao nướng, tao xào, tao ăn.

Chị Cốc nghe tiếng hát từ trong đất văng vẳng lên, không hiểu như thế ào, giật nẩy hai đầu cánh, muốn bay.

Ðến khi định thần lại, chị mới trợn tròn mắt, giương cánh lên như sắp sửa đánh nhau. Chị lò dò về phía cửa hang tôi hỏi:

- Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế? Ðứa nào cạnh khoé gì tao thế?

Tôi chui tọt ngay vào hang, lên giường nằm khểnh, bắt chân chữ ngũ. Bụng nghĩ thú vị: "Mày tức thì mày cứ tức, mày ghè vỡ đầu mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu mày cũng không chui nổi vào tổ tao đâu!"

Một tai hoạ đến mà đứa ích kỷ thì không thể biết trước được. Ðó là, không trông thấy tôi, nhưng chị Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang loay hoay trong cửa hang, chị Cốc liền quát lớn:

- Mày nói gì?

- Lạy chị, em nói gì đâu?

Rồi Dế Choắt lủi vào.

- Chối hả? Chối này! Chối này.

Mỗi câu "chối này" chị Cốc lại giáng một mỏ xuống. Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất. Rúc trong hang mà bị trúng hai mỏ, Choắt quẹo xương sống lăn ra kêu váng. Núp tận đáy đất mà tôi cũng khiếp, nằm im thít. Nhưng đã hả cơn tức, chị Cốc đứng rỉa lông cánh một lát nữa rồi lại bay là xuống đầm nước, không chút để ý đến cảnh khổ đau vừa gây ra.

Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên. Trông thấy tôi, Dế Choắt khóc thảm thiết.

Tôi hỏi một câu ngớ ngẩn:

- Sao? Sao?

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp. Thấy thế tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này! Tôi hối lắm. Tôi hối hận lắm! Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi. Tôi biết làm thế nào bây giờ?

Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu thế này:

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội mình. Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì. Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn vào một vùng cỏ bùm tum. Tôi đắp thành nấm mộ to. Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.





]]> 2022-03-09 14:52:50 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2086236330 Nguyễn Khánh Ngọc.3A6.Tuần 25 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2086511945 2022-03-09 17:00:32 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2086511945 Hồ Quốc Đại.3a5: Ba chiếc ba lô .Tuần 24 vtbn1610 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2088022976

]]> 2022-03-10 10:07:27 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2088022976 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2088285755 Ngô anh tuấn 3a6 (Tuần 25)]]> 2022-03-10 13:13:31 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2088285755 Hồ Quốc Đại 3a5.Tuần 25 vtbn1610 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2090197098 2022-03-11 10:23:58 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2090197098 Hồ Quốc Đại 3a5.Tuần 23 vtbn1610 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2090285290 2022-03-11 11:40:31 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2090285290 Lê Thùy Dương 3A6. Tuần 23 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2095498712 2022-03-15 08:33:56 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2095498712 Lê Thùy Dương 3A6. Tuần 24 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2095501446 2022-03-15 08:35:52 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2095501446 Lê Thùy Dương 3A6. Tuần 25 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2095503123 2022-03-15 08:36:51 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2095503123 Rùa và Thỏ https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097051923 Ngày  xửa ngày xưa,có một con thỏ và một con rùa đang tranh cãi nhau về việc xem ai nhanh hơn.Rồi bọn chúng quyết mở một cuộc  thi xem ai nhanh hơn.Khi bắt đầu cuộc đua,Thỏ đã xuất phát và chạy nhanh như tên bắn,thấy rùa chạy rất chậm và mình thì đã khá xa Rùa,thỏ nghĩ mình chạy nhanh như vậy còn rùa thì chạy rất chậm nên thỏ đã xuống một góc cây ngồi nghỉ cho đỡ mệt.Khi rùa đến nơi thì 
Thỏ đã ngủ thiếp đi.Sau đó thỏ tỉnh giấc và thấy rằng rùa đã đến đích và Thỏ nhận ra rằng là mình đã thua]]> 2022-03-16 01:30:03 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097051923 Chúc Ly 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097056611                   Rùa và Thỏ
Vào một buổi sáng mùa thu đẹp trời , ở một bờ sông , cạnh một cánh rừng có một chú Rùa đanng miệt mài tập chạy . Thỏ đi ngang qua , thấy vậy cười khẩy , nói với Rùa :
- Chậm như sên mà cũng tập chạy . 
Rùa bình tĩnh trả lời :
- Anh với tôi thử so tài một phen .
Thỏ và Rùa bắt đầu thi chạy . Rùa nhích từng bước . Thỏ chủ quan vừa đi vừa đuổi bướm , ngắt hoa ,nhìn trời đất như không có chuyện gì xảy ra . 
Chơi nhởn nhơ mãi , chợt nhớ đến quộc thi , ngẩng đầu lên đã thấy Rùa gần tới đích , Thỏ vội ba chân bốn cẳng lao đi . Nhưng không kịp nữa rồi , Rùa đã về đích trước

]]> 2022-03-16 01:33:07 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097056611 Rùa con đi chợ https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097066028 2022-03-16 01:39:08 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097066028 Bảo Ngọc 3a5 bài thực hành tuần 23 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097078032 2022-03-16 01:46:49 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097078032 Hoàng Thị Kim Hiền 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097106251 Rùa và thỏ
Vào một buổi sáng, thỏ thấy rùa đang đi trên ven sông, thì kiêu ngạo đã rủ rùa thì chạy. Thỏ bảo với rùa rằng:" Ta cho ngươi ba ngày để luyện tập" Ba ngày liên tiếp,rùa chỉ tập luyện cùng heo con, hai bạn say sưa tập luyện tập suốt ba ngày, biết mình sẽ thắng, thỏ thì chỉ biết kiêu ngạo không tập luyện cái gì. Hôm thi, khi tiếng còi vàng lên,thỏ chạy nhanh như chớp, rùa lững thững theo sau, rùa nhẩm nghĩ :" ta sẽ cố gắng" Thấy rùa vẫn còn cách xa mình, thỏ đi nhá cỏ nhá dưa.Quên cả đường về, thỏ ngủ luôn trên một tảng đá to. Gần trưa, chị quạ oàng oạng: " a, thỏ thua rùa rồi.
]]> 2022-03-16 02:05:33 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097106251 chúc ly tuần 23 . 3A5 giang442 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097144265 2022-03-16 02:29:27 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097144265 trúc lâm https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097157269 2022-03-16 02:37:59 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097157269 Rùa và Thỏ https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097158432 Vào một buổi sáng mùa thu đẹp trời,ở một bờ sông,cạnh một cánh rừng có một chú Rùa đang tập chạy.Thỏ đi ngang qua,thấy vậy cười khẩy,nói với Rùa: - Chậm như sên mà cũng tập chạy. Rùa bình tĩnh trả lời: - Anh với tôi thử so tài một phen. Thỏ và Rùa bắt đầu thi chạy.Rùa nhích từng bước.Thỏ chủ quan vừa đi vừa đuổi bướm,ngắt hoa,nhìn trời đất như không có chuyện gì xảy ra.Chơi nhởn nhơ mãi,chợt nhớ đến cuộc thi,ngẩng cao đầu lên đã thấy Rùa gần tới đích,Thỏ vội ba chân bốn căng lao đi.Nhưng không kịp nữa rồi,Rùa đã tới đích từ trước ]]> 2022-03-16 02:38:48 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097158432 trúc lâm https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097164121 Vào một buổi sáng mùa thu đẹp trời,ở một bờ sông,cạnh một cánh rừng có một chú Rùa đang tập chạy.Thỏ đi ngang qua,thấy vậy cười khẩy,nói với Rùa: - Chậm như sên mà cũng tập chạy. Rùa bình tĩnh trả lời: - Anh với tôi thử so tài một phen. Thỏ và Rùa bắt đầu thi chạy.Rùa nhích từng bước.Thỏ chủ quan vừa đi vừa đuổi bướm,ngắt hoa,nhìn trời đất như không có chuyện gì xảy ra.Chơi nhởn nhơ mãi,chợt nhớ đến cuộc thi,ngẩng cao đầu lên đã thấy Rùa gần tới đích,Thỏ vội ba chân bốn căng lao đi.Nhưng không kịp nữa rồi,Rùa đã tới đích từ trước]]> 2022-03-16 02:42:19 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097164121 Bảo Ngọc 3a5 gửi bài thực hành tuần 24 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097189115 2022-03-16 02:59:20 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097189115 trúc lâm https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097196060 2022-03-16 03:04:27 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097196060 trúc lâm https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097199205 2022-03-16 03:06:44 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097199205 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097206395 2022-03-16 03:12:00 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097206395 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097213252 2022-03-16 03:17:15 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097213252 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097215007 2022-03-16 03:18:35 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097215007 Bảo Ngọc 3a5 nộp bài tuần 25 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097347935 2022-03-16 05:14:26 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097347935 Lê Khôi Nguyên (dế mèn kể chuyện) https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097615137 Tôi sống độc lập từ thuở bé.Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi.Vả lại,mẹ thường bảo chúng tôi rằng:"Phải như thế để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi.con cái mà cứ nhong nhong ăn bám vào bố mẹ thì chỉ sinh ra tính ỷ lại,xấu lắm,rồi ra đời không làm nên trò trống gì đâu".Lứa sinh ấy,chúng tôi có cả thảy ba anh em.Ba anh em chúng tôi chỉ ở với ba mẹ ba hôm.Tới hôm thứ ba,mẹ đi trước,ba đứa tôi tấp tểnh,khấp khởi,nửa lo nửa vui theo sau

]]> 2022-03-16 08:50:31 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097615137 Nguyễn Thu Hằng 3a5. Tuần 25 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097906979 2022-03-16 12:20:48 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097906979 Nguyễn Thu Hằng 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097910021 2022-03-16 12:22:53 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2097910021 Chúc Ly 3A5 giang442 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2099027399 2022-03-17 00:48:35 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2099027399 Chúc Ly 3A5 giang442 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2099032636 2022-03-17 00:52:14 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2099032636 Chúc Ly 3A5 giang442 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2099185159 2022-03-17 02:31:51 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2099185159 Bạn Hà Anh Thư nộp bài tuần 25 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2099901682 2022-03-17 12:00:29 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2099901682 Thẩm Hà Ngân 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2100222288 2022-03-17 14:48:22 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2100222288 Chúc Ly 3a5 giang442 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101108774 2022-03-18 01:47:22 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101108774 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101252411 2022-03-18 03:26:34 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101252411 Nguyễn Phúc Bảo Chi. Lớp 3a5.Tuần 23 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101408102 2022-03-18 06:07:44 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101408102 Nguyễn Phúc Bảo Chi.Lớp 3a5.Tuần 24 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101507276 2022-03-18 07:51:03 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101507276 Nguyễn Thu Hằng 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101551919 2022-03-18 08:30:20 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101551919 Nguyễn Thu Hằng 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101563328 https://v1.padlet.pics/1/image.webp?t=c_limit%2Cdpr_1%2Ch_627%2Cw_1326&url=https%3A%2F%2Fpadlet-artifacts.storage.googleapis.com%2Fdb84615cd82f54640de12d9051a098c67b765086%2F334837111d33c0360696ebb671c42658-h-f82812c690502b7765c3245c1e72bbaf.jpg]]> 2022-03-18 08:40:06 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101563328 Nguyễn Thu Hằng 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101564577 2022-03-18 08:41:14 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101564577 Nguyễn Thu Hằng 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101565797 2022-03-18 08:42:19 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101565797 Thu Hằng 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101581053 2022-03-18 08:56:29 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2101581053 Nguyễn Phúc Bảo Chi.Lớp 3a5.Tuần 25 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2102014461 2022-03-18 14:19:28 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2102014461 Bùi Khánh Ngọc 3A5 Tuần 25 duonghanh1979pt https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2102032829 2022-03-18 14:29:42 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2102032829 Bùi Khánh Ngọc 3a5 tuần 24 duonghanh1979pt https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2102033730 2022-03-18 14:30:13 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2102033730 Bùi Khánh Ngọc 3a5 tuần 23 duonghanh1979pt https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2102034436 2022-03-18 14:30:39 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2102034436 Bùi Hoài Anh 3a5 tuần 25 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2102052717 2022-03-18 14:41:31 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2102052717 Cao Đắc Việt Hoàng https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110740227 Em Cao Đắc Việt Hoàng gửi bài tin học tuần 25

]]> 2022-03-24 00:20:21 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110740227 Cao Đắc Việt Hoàng https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110743721 2022-03-24 00:22:41 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110743721 Cao Đắc Việt Hoàng 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110770196 2022-03-24 00:36:55 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110770196 Cao Đắc Việt Hoàng3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110782909 2022-03-24 00:44:46 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110782909 Nội dung và yêu cầu sau khi học bài tuần 26 minhnguyetgiaybb https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110784159 Sau khi học xong bài 8 - tuần 26. 
Các em thực hiện các nội dung về nhà trên máy tính. 
- Thực hiện HĐ thực hành 3. (Gõ lại văn bản “Bảo vệ môi trường là trách nhiệm của chúng ta”)
-Lưu văn bản với tên: họ và tên.lớp. tuần 26 (VD: nguyenngocanh.3a5.tuan26)
Chuyển lại vào padlet để cô Nguyệt kiểm tra nhé. 
- Các em nhớ ghi đầu bài vào vở các môn nhé. 
Chúc các em học tập tốt.
]]> 2022-03-24 00:45:33 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110784159 Nội dung và yêu cầu sau khi học bài tuần 27 minhnguyetgiaybb https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110787272 Sau khi học xong tuần 27. 
Các em thực hiện các nội dung về nhà trên máy tính. 
- Tải phần mềm Tux Typing về máy tính và thực hành.
- Các em nhớ ghi đầu bài vào vở các môn nhé. 
Chúc các em học tập tốt.
]]> 2022-03-24 00:47:24 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110787272 Vịnh Hạ Long https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110800859 Từ trên cao nhìn xuống,vịnh Hạ Long như một bức tranh khổng lồ sống động với với hàng ngàn đảo đá.                            Hạ Long có nhiều nâng động đẹp,như động Thiên Cung,hang Đầu gỗ,hang Trinh Nữ...                                                  Vịnh Hạ Long  còn mang một vẻ đẹp rất riêng khi đón bình minh tới cũng như khi hoàng hôn buông xuống.Vào năm 1994,vịnh Hạ Long đã chính thức được công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới.    ]]> 2022-03-24 00:55:59 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110800859 Hà Minh Hằng https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110820569 2022-03-24 01:08:32 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110820569 Hà Minh Hằng https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110835982 2022-03-24 01:17:49 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110835982 Hoàng Thị Kim Hiền 3a5 tuần 26 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110836398 Bảo Vệ Môi Trường 
Môi trường - không gian sống của chúng ta đang bị ô nhiễn vì hàng triệu tấn rác thải ra mỗi này, làm cho nguồn nữa của chúng ta này càng bị ô nhiễm hơn, có thể ảnh hưởng đến sức khoẻ con người. Những thứ còn người thải ra toàn là túi nilong, vỏ lon và các chất khác. Nên trồng nhiều cây xanh, không vứt rác bừa bãi và cần bảo vệ môi trường sống của chúng ta hơn. Luôn vệ sinh chỗ ở hoặc nơi công cộng để có một không khí thật trong lành.]]> 2022-03-24 01:18:06 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110836398 Hà Minh Hằng https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110840029 2022-03-24 01:20:15 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110840029 Hà Minh Hằng https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110845014 2022-03-24 01:22:28 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110845014 Hà Minh Hằng https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110848073 2022-03-24 01:24:12 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110848073 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110850291 2022-03-24 01:25:30 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2110850291 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2111446108 Em Ngô Đức Lâm nộp bài tuần 26 ạ]]> 2022-03-24 09:03:01 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2111446108 Em Bảo Nhi lớp 3A5 nộp bài Tin học tuần 23 ạ. luutrutailieuvananh https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2111787480 2022-03-24 12:56:15 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2111787480 Trương Thị Thanh Hà 3A5 thanhha3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2112800895 Em Thanh Hà nộp bài tuần 26 ạ.

]]> 2022-03-25 00:08:29 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2112800895 Nội dung và yêu cầu của giáo viên sau khi học bài tuần 28 minhnguyetgiaybb https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2115228138 Sau khi học xong Chủ đề 4: Thiết kế bài trình chiếu. Bài 1 - tuần 28. 
Các em thực hiện các nội dung về nhà trên máy tính. 
- Thực hiện HĐ thực hành (SGK/94)
- Lưu bài trình chiếu với tên: họ và tên.lớp. tuần 26 (VD: nguyenngocanh.3a5.tuan28)
Chuyển lại vào padlet để cô Nguyệt kiểm tra nhé. 
- Các em nhớ ghi đầu bài vào vở các môn nhé. 
Chúc các em học tập tốt.
]]> 2022-03-27 02:59:20 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2115228138 Em Nguyễn Ngọc Trâm. 3a5. tuần 23 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2115483206 2022-03-27 11:34:57 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2115483206 Nguyễn Ngọc Trâm.3A5.tuần 24 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2115515714 2022-03-27 12:27:20 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2115515714 Bạn Hà Anh Thư nộp bài tuần 26 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2115536782 2022-03-27 12:58:57 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2115536782 thanhha3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2116199944 Em Thanh Hà lớp 3A5 gửi bài tin học tuần 28 ạ.]]> 2022-03-28 02:21:38 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2116199944 Nguyễn Phúc bảo Chi.Lớp 3a5.Tuần 26 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2116512826 2022-03-28 06:43:15 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2116512826 Cao Đắc Việt Hoàng 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118311472 Em Cao Đắc Việt Hoàng gửi bài tuần 26 ạ

]]> 2022-03-29 01:32:17 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118311472 Cao Đắc Việt Hoàng 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118316537 Em Cao Đắc Việt Hoàng gửi bài tuần 28 ạ


]]> 2022-03-29 01:35:35 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118316537 Hồ Quốc Đại tuần 26 3a5 vtbn1610 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118346505 2022-03-29 01:55:38 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118346505 Thân cây và rễ cây https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118348049 Cây có thân gỗ và một số cây có thân thảo. Một trong những chức năng của thân cây là vận chuyển nhựa từ rễ lên lá và từ lá đi khắp các bộ phận của cây để nuôi cây. Cây có hai loại rễ chính và rễ cọc và rễ chùm.Ngoài ra một số cây có rễ phụ và một số cây có rễ phình to thành củ.Rễ có chức năng hút nước và muối khoáng hòa tan có trong đất để nuôi cây.Ngoài ra,rễ còn giúp cây bám chặt vào đất để giữ cho cây không bị đổ.(Lê Khôi Nguyên) ]]> 2022-03-29 01:56:44 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118348049 Hà Minh Hằng 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118489786 2022-03-29 03:20:13 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118489786 Hà Minh Hằng 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118502271 2022-03-29 03:28:44 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118502271 Bảo ngọc 3@5 gửi bài tuần 26 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118574862 2022-03-29 04:32:18 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118574862 Đỗ Lan Chi 3A5 BÀI TẬP TUẦN 26 lanchido2013 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118605184 2022-03-29 04:57:38 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118605184 Hồ Quốc Đại tuần 28 vtbn1610 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118635141 2022-03-29 05:21:42 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2118635141 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2119113747 Em Ngô Đức Lâm nộp bài tuần 28 ạ

]]> 2022-03-29 11:08:59 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2119113747 Bảo Ngọc 3@5 bài tuần 28 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2121685495 TRẦN VŨ BẢO NGỌC 3@5]]> 2022-03-30 15:02:55 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2121685495 Bảo NGỌC 3a5 tuần 28 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2122565293 2022-03-31 01:20:47 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2122565293 Vũ Diệu Hạnh 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125086771 em Diệu Hạnh gửi bài]]> 2022-04-01 08:43:36 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125086771 Vũ Diệu Hạnh 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125089643 em Diệu Hạnh gửi bài]]> 2022-04-01 08:45:47 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125089643 CÂY VÀ HOA https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125092025 Lê Khôi Nguyên - tuần 28]]> 2022-04-01 08:47:50 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125092025 Vũ Diệu Hạnh 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125092026 em Diệu Hạnh gửi bài ]]> 2022-04-01 08:47:50 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125092026 Vũ Diệu Hạnh 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125097078 em Diệu Hạnh gửi bài]]> 2022-04-01 08:51:51 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125097078 Vũ Diệu Hạnh 3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125101670 em Diệu Hạnh gửi bài]]> 2022-04-01 08:55:34 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125101670 Thẩm Hà Ngân 3A5 Tuần 26 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125186180 2022-04-01 10:07:27 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125186180 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125191888 2022-04-01 10:13:31 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125191888 Nguyễn Hoàng Hải lớp 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125395978 Bảo vệ môi trường là bảo vệ cuộc sống của chúng ta.Hiện nay,môi trường đang bị tàn phá rất nặng nề bởi ô nhiễm không khí,nguồn nước và nạn chặt phá rừng đang diễn ra ngày một tăng.Điều đó sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đối với cuộc sống của chúng ta.Vì vậy,chúng ta phải tích cực bảo vệ môi trường.]]> 2022-04-01 13:08:02 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125395978 ĐỖ LAN CHI TUẦN 28 lanchido2013 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125474356 2022-04-01 13:54:13 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125474356 Hà Lan Nhi 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125511774 Em Lan Nhi gửi bài cô tuần 28 ạ]]> 2022-04-01 14:15:24 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125511774 Bạn Hà Anh Thư 3a5 nộp bài tuần 28 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125679202 2022-04-01 15:56:54 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2125679202 Vũ Châu Giang 3a5 viethanguyen1979 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126218690  Rễ cây


Rễ là cơ quan dinh dưỡng ở dưới đất của cây, có chức năng hấp thu nước và muối khoáng hòa tan trong nước và giữ chặt cây trong đất. Trong nhiều trường hợp rễ còn làm chức năng dự trữ các chất dinh dưỡng. Hình thái và cấu tạo của rễ rất đa dạng, phụ thuộc vào sự chuyển hoá theo chức năng sinh lý và thích ứng với môi trường.

]]> 2022-04-02 03:05:34 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126218690 Vũ Châu Giang 3a5 viethanguyen1979 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126219797
Thân cây

Thân cây là một bộ phận trên cơ thể thực vật bậc cao. Thân cây chuyển tiếp giữa gốc rễ với cành lá. Thân cây thường làm chức năng dẫn truyền nước, muối khoáng và các chất hữu cơ đi nuôi cây trên cơ thể thực vật, thân cây có thể đảm nhiệm chức năng nâng đỡ cây và dự trữ chất dinh dưỡng.





]]> 2022-04-02 03:07:55 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126219797 HÀ LAN NHI 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126242366 Em Lan Nhi gửi bài cô tuần 26 ạ]]> 2022-04-02 03:59:03 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126242366 HÀ LAN NHI 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126426944 Em Lan Nhi gửi bài cô tuần 25 ạ]]> 2022-04-02 11:41:50 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126426944 HÀ LAN NHI 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126532831 Em Lan Nhi gửi bài cô tuần 24 ạ]]> 2022-04-02 14:37:41 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126532831 Thẩm Hà Ngân 3A5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126879640 2022-04-03 03:30:40 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126879640 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126905977 2022-04-03 04:44:41 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126905977 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126906177 2022-04-03 04:45:27 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2126906177 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2127002003 2022-04-03 08:36:40 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2127002003 Nội dung bài học tuần 29 minhnguyetgiaybb https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2133664748 2022-04-07 00:59:25 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2133664748 Nội dung bài học tuần 30 minhnguyetgiaybb https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2133692473 2022-04-07 01:20:05 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2133692473 Nguyễn Khánh Ngọc nộp bài tuần 26 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2135422029 2022-04-07 23:05:20 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2135422029 Nguyễn Khánh Ngọc.3A6 nộp bài tuần 28 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2135422696 2022-04-07 23:06:20 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2135422696 ĐỖ LAN CHI.3A5.TUẦN 29 lanchido2013 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2136361176 2022-04-08 13:44:41 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2136361176 Bảo Ngọc bài tuần 29 thachbapaco https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2136385852 BẢO NGỌC]]> 2022-04-08 13:59:23 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2136385852 bảo ngọc tuần 30 thachbapaco https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2140887237 LÀNG QUÊ CỦA EM]]> 2022-04-12 14:09:21 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2140887237 Trương Thị Thanh Hà 3A5 thanhha3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2145371350 Em Thanh Hà nộp bài tuần 30 ạ]]> 2022-04-16 07:00:52 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2145371350 Trương Thị Thanh Hà 3A5 thanhha3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2145505974 Em Thanh Hà gửi bài tuần 31]]> 2022-04-16 14:10:32 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2145505974 Trương Thị Thanh Hà 3A5 thanhha3a5 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2150407617 Em Thanh Hà gửi bài tuần 29 ạ]]> 2022-04-20 14:06:17 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2150407617 Nguyễn Khánh Ngọc 3A6. Tuần 29 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2150509455 2022-04-20 15:06:25 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2150509455 Nguyễn Khánh Ngọc. 3A6. Tuần 30-Vẽ ngôi nhà https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2152244023 2022-04-21 15:32:52 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2152244023 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2152245823 2022-04-21 15:33:57 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2152245823 lanchido2013 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2154315784 2022-04-23 02:59:44 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2154315784 https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2184185808 Em Diệu Hạnh gửi bài tuần 29 ạ]]> 2022-05-15 01:58:47 UTC https://padlet.com/minhnguyetgiaybb/19c0jnunoij0xc29/wish/2184185808