• Văn bản thơ

• Văn bản thông tin

  Kết hợp các câu hỏi tự luận ngắn đảm bảo bám sát theo đặc trưng thể loại, chủ đề gần gũi với HS.

  Phần II: VIẾT (6 điểm):

• Viết đoạn văn nghị luận văn học ( 2 điểm)

  • NL về đoạn thơ

  • NL về một yếu tố của truyện (nhân vật, chi tiết, yếu tố nghệ thuật kể chuyện...)

• Viết bài văn nghị luận xã hội (4 điểm)

  • Nên kết nối với nội dung đọc hiểu

  • Chủ đề gần gũi với HS và đảm bảo định hướng trọng tâm NLXH 9 là ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP PHÙ HỢP với vấn đề nghị luận.

MẸ TÔI

Mẹ ngồi đếm tiếng thời gian

Khúc kha khúc khích bên giàn mùng tơi

Ngỡ rằng con đã về rồi

Nụ cười móm mém trên môi...

Mẹ mừng!

Đắng cay ngang trái đã từng

Đớn đau giấu lệ trọn thương con mình

Tảo tần từ chớm bình minh

Lưng còng mẹ gánh im thinh khuya trời...

Mồ hôi mẹ - tiếng con cười

Nước mắt mẹ đổi cuộc đời an yên

Mẹ giành trăm nỗi muộn phiền

Cho con tung cánh mọi miền trời xanh.

Mẹ ngồi dệt nắng bên mành

Con về, mẹ tặng an lành bé thơ

Sáng trông

Trưa đợi

Tối chờ

Bước chân quen thuộc....

“Con khờ phải không?”

À ơi... mẹ ngóng mẹ trông

À ơi...khúc hát tấm lòng mẹ tôi!

(Nguyễn Mỹ Hạnh, thuvientho.com, ngày 3/12/2022)

Câu 1 (0,5 điểm): Xác định thể thơ của văn bản?

Câu 2 (1,0 điểm): Hãy liệt kê những từ ngữ khắc họa hình ảnh người mẹ mà tác giả sử dụng trong hai khổ thơ đầu bài thơ. Những hình ảnh đó giúp người đọc hình dung như thế nào về cuộc đời của mẹ và những tình cảm của con dành cho mẹ?

Câu 3 (1,0 điểm): Việc tác giả sử dụng chuỗi hình ảnh Sáng trông – Trưa đợi – Tối chờ trong khổ thơ thứ tư bài thơ mang lại hiệu quả nghệ thuật như thế nào?

Câu 4 (0,5 điểm): Em hãy cho biết ý nghĩa của việc sử dụng dấu chấm lửng trong hai câu thơ cuối bài thơ?

Câu 5 (1,0 điểm): Mẹ luôn vất vả chăm lo cho con để mong muốn con có một tương lai tốt đẹp. Với vai trò là một người con, em thấy mình cần làm gì để xứng đáng với niềm mong đợi đó của mẹ?

PHẦN II: PHẦN VIẾT (6,0 ĐIỂM)

Câu 1 (2,0 điểm). Viết một đoạn văn khoảng 200 chữ nêu cảm nhận của em về bài thơ Mẹ tôi được trích dẫn trong phần đọc hiểu.

Câu 2 (4,0 điểm).

Mẹ ngồi dệt nắng bên mành

Con về, mẹ tặng an lành bé thơ

Sáng trông

Trưa đợi

Tối chờ

Bước chân quen thuộc....

“Con khờ phải không?”

À ơi... mẹ ngóng mẹ trông

À ơi...khúc hát tấm lòng mẹ tôi!

“Phải chăng khi mất đi những điều bình dị trong cuộc sống, con người mới nhận ra được giá trị thiêng liêng của những điều đó?”. Viết bài nghị luận (khoảng 400 chữ) trình bày suy nghĩ về ý kiến trên.

-----------HẾT----------

Ngôi nhà của mẹ (Hữu Thỉnh)

Chiếc vé tàu cũng hồi hộp như con
Khi con về với mẹ

Con lại ngồi vào chiếc chõng tre xưa
Nơi mẹ vẫn ngồi khâu cha thường chẻ lạt

Bao xa cách lấp bằng trong chốc lá
Trăm cánh rừng về dưới giọt ranh thưa

Xin mẹ lại cho con bắt đầu đi gánh nước
Gánh bao nhiêu trong mát để dành
Xin mẹ lại cho con nấu bữa cơm mà không cần giấu khói

Để con được cảm ơn ngọn lửa nhà ta
Ngọn lửa biết thay con tìm lời an ủi mẹ

Vẫn chiếc dây phơi buộc ở đuôi kèo
Vẫn ở đó giờ cao hơn với mẹ
Con phơi áo nghe hai đầu dây kể
Thương quá những khi mưa con trai mẹ vắng nhà

Chiến tranh đi qua mẹ con mình

Hàng gạch lún giữa sân cơn mưa còn đọng nước
Hôm nay con trở về nhà
Chiếc vó nhện trên tường cũ vô cùng thân thuộc

Với một người từng chịu nỗi cách xa
Họ chỉ cần đi ngược con đường đã làm nên xa cách
Là có thể về với mẹ được ngay
Nhưng với một người lính như con
Muốn gặp mẹ phải vượt lên phía trước
Phải lách qua từng bước hiểm nghèo
Ở trên đó bất ngờ con gặp mẹ

Như con đang gặp mẹ bây giờ

Bước chân con chưa kín mảnh sân nhà
Phía biên giới lại những ngày súng nổ
Ngôi nhà mẹ là chiếc ga bé nhỏ
Chúng con đến và đi trong suốt cuộc đời mình. ( https://www.thivien.net/Hữu Thỉnh/ Ngôi nhà của mẹ)

Câu 1 (0,5 điểm) Văn bản được viết theo thể thơ nào? 

Câu 2 (0,5 điểm) Chỉ ra những hình ảnh gần gũi, thân thuộc nơi “ngôi nhà của mẹ” mà người con đã bồi hồi bắt gặp trong những ngày trở lại. 

Câu 3 (1,0 điểm) Vì sao tác giả lại viết: “Nhưng với một người lính như con - Muốn gặp mẹ phải vượt lên phía trước” ? 

Câu 4 (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong câu:

Chiếc vé tàu cũng hồi hộp như con
Khi con về với mẹ.

Câu 5 (1,0 điểm) Thông điệp nào được gửi tới bạn đọc qua văn bản trên?

PHẦN II - VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm): Cảm nhận của anh/chị về hình ảnh: ngôi nhà của mẹ trong bài thơ trên bằng một đoạn văn khoảng 200 chữ.

Câu 2 (4,0 điểm):

“Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con”

 (Chế Lan Viên)

Từ nội dung hai câu thơ trên và ngữ liệu phần đọc hiểu, hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) suy nghĩ về tình mẫu tử.

------------------------------- HẾT -------------------------------

[1] Con đi xa vẫn nhớ nao lòng

Khói bếp nồng thơm mái rạ

Chiều ba mươi quây quần bên bếp lửa

Nồi bánh chưng nghi ngút trước giao thừa

[2] Ba mươi này mẹ gói bánh chưng chưa?

Mâm cỗ tất niên hương tỏa ấm

Ba mươi này mẹ vào ra trông ngóng

Khói bếp xanh quấn quyện trước hiên nhà

[3] Ba mươi này, mẹ biết đứa con xa

Lòng canh cánh nhớ quê biết mấy

Khói bếp của chiều xưa thức dậy

Thuở ấu thơ vĩnh viễn đã qua rồi!

[4] Khói bếp chiều phơ phất ba mươi

Cứ ám ảnh và thiêng liêng gợi nhớ

Vòng tay mẹ... và chúng con bé nhỏ

Mà tháng năm vời vợi không nguôi

[5] Quê hương và dáng mẹ

Khói bếp, chiều ba mươi...

Nguyễn Trọng Hoàn in trong tập Phút rảnh rang sống chậm, NXB Hội nhà văn Hà Nội, năm 2019.

Câu 1: Văn bản 1 được viết theo thể thơ nào? (0,5 điểm)

Câu 2: Chỉ ra một biện pháp tu từ được sử dụng trong văn bản và nêu tác dụng. (0,5 điểm)

Câu 3: Xác định mạch cảm xúc của người viết thể hiện qua các khổ thơ và cảm hứng chủ đạo ở văn bản 1. (1,0 điểm)

Câu 4: Em hiểu như thế nào về câu thơ “Vòng tay mẹ... và chúng con bé nhỏ

Mà tháng năm vời vợi không nguôi”?

“? (1,0 điểm)

Câu 5: Qua văn bản 1, em hiểu như thế nào về tình yêu gia đình và tình yêu quê hương? Bản thân em đã thể hiện tình yêu đó như thế nào trong cuộc sống? (1,0 điểm)

PHẦN 2: VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2đ) Viết đoạn văn nghị luận khoảng 1 mặt giấy trình bày cảm nhận của em về khổ 3,4,5 của bài thơ Khói bếp chiều ba mươi của Nguyễn Trọng Hoàn.

Câu 2 (4đ)

Tố Hữu trong bài thơ Tiếng ru viết năm 1961 có những câu thơ:

“Một ngôi sao chẳng sáng đêm

Một thân lúa chín, chẳng nên mùa vàng.

Một người - đâu phải nhân gian?

Sống chăng, một đốm lửa tàn mà thôi!

Bài thơ Tiếng ru của nhà thơ Tố Hữu mặc dù ra đời trong những năm chiến tranh nhưng vẫn còn nguyên giá trị gợi nhắc về lẽ sống của mỗi một người chúng ta ngày nay

Em hãy viết 1 bài văn nghị luận khoảng 1 mặt rưỡi giấy thi trình bày suy nghĩ của em về thông điệp nhà thơ gửi gắm đến người đọc trong những câu thơ trên.

Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu:

Anh hát em nghe khúc hát đồng quê 

Cho lắng lại vui buồn muôn thuở 

Cho mẹ thương con, cho chồng thương vợ, 

Người không thương nhau có rất ít ở trên đời!

Anh hát em nghe về những con người 

Sống với đất chết lẫn vào cùng đất

Chỉ để lại nụ cười chân thật 

Như hoa đồng cỏ nội nở rồi quên. 

Những câu hát nhắc anh, những câu hát nhắc em 

Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc... 

Bao vất vả gian lao đã có gì được hưởng, 

Ai quên ai khuya sớm nhọc nhằn?

(Khúc hát đồng quê, Chử Văn Long, Theo baocantho.com.vn, ngày 29/05/2010)

Câu 1. Xác định thể thơ của ngữ liệu trên và nêu ít nhất 2 dấu hiệu nhận diện thể thơ đó? (0.5 điểm)

Câu 2. Liệt kê những từ ngữ, hình ảnh nói về người nông dân Việt Nam được hiện lên trong ngữ liệu? Qua những từ ngữ, hình ảnh ấy, em hình dung như thế nào về người nông dân Việt Nam và tình cảm của tác giả dành cho họ? (1,0 điểm)

Câu 3. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được thể hiện trong những dòng thơ sau: (0.75 điểm)

Chỉ để lại nụ cười chân thật

Như hoa đồng cỏ nội nở rồi quên.

Câu 4. Nêu nội dung của những dòng thơ: (0,75 điểm)

Những câu hát nhắc anh, những câu hát nhắc em

Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc…

Câu 5. Từ suy ngẫm của tác giả về quan niệm: Người không thương nhau có rất ít ở trên đời! trong đoạn trích trên, anh/chị hãy rút ra bài học về lẽ sống đúng cho bản thân. (1,0 điểm)

PHẦN II: VIẾT (6 điểm)

Câu 1 (2 điểm): Viết một đoạn văn khoảng 2/3 trang giấy thi nêu cảm nhận của em về bài thơ Khúc hát đồng quê của tác giả Chử Văn Long được trích dẫn trong phần Đọc hiểu.

Câu 2 (4 điểm):  Từ nội dung ngữ liệu phần đọc hiểu, em hãy viết bài văn trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của lối sống chân thật.

Ngày xưa tôi sống vui êm
Trong khu làng nhỏ kề bên sông đào

Chị tôi giặt lụa đầu cầu ao
Trời trong, nắng ửng, má đào ghẹo duyên
Tôi say nước thắm mây huyền
Nước mơ dáng cũ, mây truyền tiếng xưa...

Đời lành: nắng nhạt mưa thưa
Sầu hôm nối sáng, buồn trưa tiếp chiều
Có lần tôi thấy tôi yêu
Mắt nhung, cô bé khăn điều cuối thôn

Lâu rồi, tôi đã... hơi khôn
Biết cô hàng xóm có còn nhớ nhau?

(Trích Thi ca Việt Nam chọn lọc, Thơ Hồ Dzếnh)

-------------------

Chú thích: Hồ Dzếnh (1919 - 13/8/1991) tên thật là Hà Triệu Anh hay Hà Anh (ghi theo giọng Quảng Đông là Hồ Dzếnh), sinh tại làng Đông Bích huyện Quảng Xương tỉnh Thanh Hoá. Ông là nhà văn kiêm nhà thơ và có phong cách thơ độc đáo, nổi bật trong Phong trào Thơ Mới.

Bài thơ “Quê hương” được in trong tập thơ “Quê ngoại” viết năm 1942. Quê ngoại là tập thơ viết về người phụ nữ, người con gái Việt Nam, về mảnh đất Thanh Hóa – miền Trung nước Việt với rất nhiều tình cảm thiết tha, kỷ niệm sâu lắng của Hồ Dzếnh.

--------------------------

Câu 1. Xác định thể thơ của ngữ liệu trên và nêu ít nhất 2 dấu hiệu nhận diện thể thơ đó? (0.5 điểm)

Câu 2. Nêu chủ thể trữ tình và đối tượng bộc lộ cảm xúc của tác giả trong bài thơ (0,5 điểm)

Câu 3: Liệt kê những từ ngữ, hình ảnh nói về làng quê của tác giả được hiện lên trong ngữ liệu? Qua những từ ngữ, hình ảnh ấy, em hình dung như thế nào về cuộc sống làng quê nơi tác giả gắn bó và tình cảm của tác giả với những kỉ niệm xưa cũ? (1,0 điểm)

Câu 4. Chỉ ra và nêu hiệu quả thẩm mỹ của các biện pháp tu từ được thể hiện trong những dòng thơ sau: (1,0 điểm)

Chị tôi giặt lụa đầu cầu ao

Trời trong, nắng ửng, má đào ghẹo duyên

Câu 5. Từ suy ngẫm của tác giả về kỉ niệm cũ nơi làng quê, em có suy nghĩ gì về giá trị của những kí ức tuổi thơ trong cuộc đời của mỗi con người. (1,0 điểm)

PHẦN II: VIẾT (6 điểm)

Câu 1 (2 điểm): Viết một đoạn văn khoảng 2/3 trang giấy thi nêu cảm nhận của em về bài thơ Quê hương của tác giả Hồ Dzếnh được trích dẫn trong phần Đọc hiểu.

Câu 2 (4 điểm): Từ nội dung ngữ liệu phần đọc hiểu, em hãy viết bài văn trả lời cho câu hỏi: Quê hương trong em là?