Thời điểm này, ngọn cờ chống Pháp đã chuyển hẳn sang nhân dân, mà đứng đầu là các nhóm nghĩa quân dưới sự chủ xướng và lãnh đạo của Đỗ Đình Thoại, Phủ Cậu, Thiên Hộ Dương, Quảng Tu, Nguyễn Trung Trực và Trương Định. Lực lượng nghĩa quân chống Pháp dưới sự lãnh đạo của Trương Định là đông hơn cả, có ảnh hưởng rất lớn đến phong trào chống xâm lăng, gây cho địch nhiều tổn thất. Giáo sư Trần Văn Giàu, trong tác phẩm “Chống xâm lăng” đã viết: “Trương Định thật sự là một vị anh hùng xuất chúng, xuất chúng nhất nhì trong cuộc Nam Kỳ kháng chiến”.

Trương Định còn có tên là Trương Công Định. Ông sinh năm 1820 tại làng Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Trương Định sống ở quê hương Quảng Ngãi, mãi đến năm 24 tuổi mới theo cha là Trương Cầm, người giữa chức Chưởng lý Thủy sư vào Gia Định. Tại đây, Trương Định lập gia đình với bà Lê Thị Thưởng con gái của một nhà hào phú ở Tân An, Định Tường. Sau khi lập gia đình,ông ở luôn tại quê vợ. Năm 1850, hưởng ứng chính sách khai hoang của triều đình, Trương Định đứng ra chiêu mộ khoảng 500 dân nghèo khai hoang lập ấp. Với công lao ấy, ông được triều đình Huế phong chức Quản cơ, hàm Lục phẩm, nên người đương thời thường gọi ông là Quản Định.

Năm 1859, khi Pháp đưa quân chiếm thành Gia Định, Trương Định đem nghĩa binh lên đóng ở Thuận Kiều để ngăn chặn. Trong quá trình lãnh đạo nghĩa quân chống Pháp, Trương Định đã đánh thắng giặc Pháp ở mặt trận Thị Nghè, Cây mai… Năm 1860, dưới quyền của Tổng thống quân vụ Nguyễn Tri Phương, Trương Định tham gia giữ đồn Kỳ Hoà, được triều đình phong chức Phó lãnh binh. Sau khi đồn Kỳ Hoà thất thủ, ông cùng nghĩa binh rút về Gò Công xây dựng căn cứ kháng chiến chống Pháp. Trương Định đã tổ chức nhiều trận phục kích địch ở Gò Công, Tân An, Mỹ Tho, Chợ Lớn làm cho Pháp bị tổn thất lực lượng rất nhiều.

Sau khi ký hoà ước Nhâm Tuất, triều đình Huế cắt 03 tỉnh miền Đông Nam Kỳ giao cho Pháp. Triều đình vừa phong ông chức Lãnh binh, vừa buộc ông phải chuyển đi nhậm chức ở An Giang và giải tán nghĩa quân chống Pháp. Trước sự nhu nhược của Tự Đức, Trương Định cương quyết chống lại lệnh của triều đình, ở lại Gò Công, Mỹ Tho tiếp tục lãnh đạo nghĩa quân và cùng nhân dân chống Pháp. Nghĩa quân và nhân dân tôn Trương Định làm Bình Tây đại Nguyên soái. Ông là người thương dân chân thành và yêu nước nồng nàn, sẵn sàng chấp nhận gian khổ, hy sinh, quyết tâm chống giặc Pháp xâm lược đến cùng. Trương Định từng tuyên bố: “Chúng tôi sẽ lấy lau làm cờ, chặt tầm vông làm  vũ khí. Dứt khoát không bao giờ ngừng chống bọn giặc cướp nước”. Trong tuyên ngôn công bố với triều đình và nhân dân, Trương Định nêu rõ: “Từ năm thứ 12 của triều vua Tự Đức (1858), bọn man di tây phương đã xâm nhập xứ này. Chúng tiếp tục gây hấn, lần lượt chiếm ba tỉnh Gia Định, Định Tường và Biên Hoà. Dân ba tỉnh này đã nếm qua mọi tai ương. Sau đó, một hoà ước đã ký kết với Nguyễn triều chỉ gây thêm lòng phẩn nộ và niềm thất vọng của nhân dân ba tỉnh. Nhân dân ba tỉnh này thiết tha muốn khôi phục địa vị cũ bèn tôn chúng tôi làm lãnh tụ. Vậy chúng tôi không thể dừng làm điều chúng tôi đang làm. Cho nên chúng tôi sẵn sàng chiến đấu ở miền Đông cũng như miền Tây. Chúng tôi sẽ đề kháng, chúng tôi sẽ xông pha và sẽ phá tan lực lượng quân địch…Dân chúng đã đã nói: Chúng ta chết chứ không chịu làm tôi tớ cho giặc…” Nội dung bản tuyên ngôn thể hiện lập trường và quyết tâm chống Pháp, bảo vệ đất nước của người thủ lĩnh nghĩa quân và của nhân dân Việt Nam. Lúc này, lực lượng nghĩa quân của Trương Định lên đến gần 6.000 người. Ông được những người chủ chiến ở triều đình, cũng như các nhân sĩ và nhân dân ủng hộ. Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu và Phan Văn Trị, cùng nhiều danh sĩ ở Nam kỳ nhiệt tình ủng hộ Trương Định trong công cuộc chống Pháp. Trương Định đã liên kết được với các lực lượng nghĩa quân của Nguyễn Trung Trực, Nguyễn Hữu Huân, Võ Duy Dương, Đỗ Đình Thoại…cùng phối hợp tổ chức các trận đánh Pháp. Địa bàn hoạt động của nghĩa quân Trương Định mở rộng từ Gò Công đến Chợ Lớn, Gia Định, từ biển đông đến biên giới Campuchia. Trong tác phẩm Suvernir de l^’expédition de Cochinchine 1861 – 1862, xuất bản tại Paris năm 1865 đã viết về lực lượng chiến đấu của Trương Định như sau: “Họ đánh theo kiểu du kích, làm chủ nông thôn. Khi cần tiêu diệt một cứ điểm nào thì họ tập trung lại. Khi tấn công cũng như khi rút lui, họ biết lợi dụng vô số những chướng ngại vật tự nhiên của xứ họ. Một xứ có nhiều sông rạch, rừng bụi, đồng lúa, đầm lầy. Họ kín đáo lánh mình, thình lình xuất hiện, nổ súng tấn công…Làm cho đối phương luôn luôn ở trong thế đề phòng, mệt mỏi, kiệt sức, cuối cùng phải bỏ cuộc chịu thua…” . Từ căn cứ kháng chiến, nghiã quân của Trương Định liên tục tấn công các đồn, bốt của Pháp. Lúc này, quân Pháp một mặt huy động lực lượng hùng hậu bao vây căn cứ Gò Công, một mặt dụ hàng Trương Định. Nhưng, ông vẫn một lòng chống Pháp đến cùng. Ngày 26/02/1863, Pháp mở đợt tấn công vào căn cứ nghĩa quân. Cuộc chiến diễn ra vô cùng ác liệt. Trương Định buộc phải rút quân về Biên Hoà lập căn cứ ở Lý Nhơn và đưa một bộ phận nghĩa quân về Thủ Dầu Một – Tây Ninh để tiếp tục chiến đấu. Cuối năm 1864, trong một trận chiến tại căn cứ Tân Hoà, ông rơi vào vòng vây của quân Pháp. Do sự phản bội của Huỳnh Tấn, tên này trước kia từng theo ông chống Pháp đã rời bỏ hàng ngũ kháng chiến về làm tay sai cho Pháp. Trương Định và lực lượng nghĩa quân quyết tử chiến với giặc. Trong lúc chiến đấu, không may ông bị đạn bắn gãy xương sống. Không để rơi vào tay giặc, Trương Định rút gươm tự sát vào ngày 20/8/1864, để bảo tồn khí tiết khi tuổi đời mới 44 tuổi. Cái chết của Trương Định là tổn thất lớn đối với phong trào kháng chiến chống Pháp của nghĩa quân và nhân dân ta lúc bấy giờ.

Thương tiếc người anh hùng dân tộc, nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã làm 12 bài thơ và 01 bài văn tế khóc người anh hùng:

Cuộc khởi nghĩa chiến đấu chống giặc Pháp xâm lược của Trương Định chỉ trong thời gian ngắn từ năm 1859 đến 1864 đã trở thành điểm son ngời sáng trong lịch sử dựng nước , giữ nước và chống ngoại xâm của dân tộc ta. Và, Trương Định đã trở thành người thủ lĩnh vĩ đại của nghĩa quân chống giặc Pháp xâm lược.

Từ ngày Trương Định hy sinh vì đất nước đến nay đã tròn 145 năm (1864 – 2009), qua các thời kỳ, có nhiều tác phẩm lịch sử, văn học, báo chí, sân khấu…nói về cuộc khởi nghĩa và vai trò lịch sử của ông – Người anh hùng dân tộc. Cùng với các tác giả là người Việt Nam, còn có rất nhiều tác giả là người Pháp viết về cuộc khởi nghĩa của Trương Định với tất cả lòng khâm phục. Ngay cả Vial – một quan cai trị cao cấp của Pháp thời ấy đã gọi Trương Định là Nhà đại lãnh tụ của quân khởi nghĩa.

Đối với nhân dân, đặc biệt là nhân dân Gò Công và miền Nam xem Trương Định là người anh hùng dân tộc. Và, là vị thần bảo hộ cuộc sống của mình. Qua bao đời nay, nhân dân Gò Công đã xây dựng, tu sửa, tôn tạo mộ, đền thờ và dựng tượng Trương Định. Hàng năm, tại Gò Công long trọng tổ chức lễ cúng tế, tưởng nhớ Trương Định. Trước năm 1975, hàng năm, lễ giỗ Trương Định được tổ chức vào ngày 17 và 18 tháng 7 âm lịch. Từ năm 1975 đến nay, hàng năm, vào hai ngày 19 và 20 tháng 8 Dương lịch, Gò Công đều tổ chức lễ hội Văn hoá anh hùng Trương Định. Đây là một trong những Lễ hội lớn ở miền Nam đất nước. Mục đích của lễ hội Trương Định là hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công đức của tiền nhân đối với dân tộc và đất nước. Hằng năm, công chúng đến với lễ hội với tấm lòng ngưởng mộ anh hùng Trương Định và nhận thức sâu sắc thêm về truyền thống yêu nước, tinh thần chống ngoại xâm của dân tộc ta. Hình tượng Trương Định, người thủ lĩnh vĩ đại của nghĩa quân chống Pháp sống mãi với non sông, đất nước.

Lương Thế Vinc được call là Trạng Lường vì khôn xiết xuất sắc đo lường và tính toán, tính toán. Sách Thần đồng xưa của nước ta viết, tương truyền tự thusinh sống nhỏ tuổi, gồm lần chơi cùng bọn chúng bạn bên dưới gốc cây cổ trúc, cả nhóm thách đố nhau làm cố nào để hiểu rằng cây cao xuất xắc tốt. Một số cho rằng chỉ có bí quyết trèo lên ngọn gàng cây rồi cần sử dụng dây thòng xuống khu đất cơ mà đo. Riêng Lương Thế Vinc nói ko yêu cầu.

Lương Thế Vinch lấy dòng gậy đo coi dài ngắn thêm bao nhiêu, rồi dựng gậy lên khía cạnh khu đất với đo chiều lâu năm láng gậy. Tiếp đoạn, ông đo bóng mát với sau một lát nhđộ ẩm tính sẽ tìm ra độ cao của cây. Bọn tthấp thiếu tín nhiệm bèn dùng thừng nối lại, buộc hòn đá phía dưới rồi trèo lên tkhông nhiều ngọn cây dong thừng xuống đất nhằm đo. Kết quả quả thật Vinh vẫn tính.

"Ngày ni, cách tính độ cao của cây mà lại Lương Thế Vinh vận dụng dĩ nhiên học viên ko rước gì có tác dụng lạ. Nhưng cách đây gần 5 cố kỉnh kỷ thì bài toán Lương Thế Vinc tính được Phần Trăm độ cao của cây với mẫu gậy bởi Xác Suất nhẵn của chúng trên mặt đất là một trí tuệ sáng tạo, biểu thị nước ta sống nạm kỷ 15 đã có bên toán học tập đầy tài năng", tác giả Quốc Chấn viết vào cuốn Thần đồng xưa của nước ta.

Trạng Lường Lương Thế Vinc.

Học tốt tất cả giờ, Lương Thế Vinh tham dự khoa thi Quý Mùi (1463) bên dưới thời vua Lê Thánh Tông và đỗ tức thì trạng nguyên. Sách Đại Việt sử ký kết toàn thư chnghiền năm đó tất cả tới 4.400 tín đồ tham dự cuộc thi, lấy đỗ 44 người. Phấn khởi trước thành công của khoa thi lúc mình new đăng vương, vua Lê Thánh Tông đã ban lá cờ khoa, từ tay đề bố vị khoa khôi thành một bài thơ: Trạng nguyên Lương Thế Vinh/ Bảng nhãn Nguyễn Đức Trinh/ Thám hoa Quách Đình Bảo/ Thiên hạ cùng tri danh.

Sau Lúc đỗ đạt, Lương Thế Vinch ra làm cho quan liêu 3hai năm, nổi tiếng thanh liêm, chính trực. Ông làm ngơi nghỉ Viện hàn lâm, được thăng mang đến chức cao nhất vào viện. Ông thường khuyên vua lựa chọn fan hiền khô tài, đặt quan tiền chức để "vị dân nhưng làm cho việc", bên vua và triều đình cần "đồng trọng điểm độc nhất thể"; đôi khi cũng khulặng vua xử tội những quan tiền lại làm sai.

Lương Thế Vinc còn được vua giao soạn các biểu sớ đặc biệt tương quan đến ngoại giao cùng với bên Minh. Trong lần làm cho sđọng bên Thanh hao, Chu Hy nên trầm trồ khả năng tính toán thù của ông. Lần kia, Chu Hy những hiểu biết quan tiền trạng cân nặng trọng lượng của một bé voi khôn cùng to. Lương Thế Vinch gửi voi lên một mẫu thuyền rồi lưu lại mxay nước bên thuyền, sau đó dắt voi lên.

Tiếp theo, ông chỉ định đổ đá hộc xuống thuyền, cho tới lúc thuyền chìm xuống đến đúng vết cũ. Việc sót lại là đưa từng viên đá lên cân và cùng kết quả. Chu Hy thán phục, tuy nhiên liên tục đố Lương Thế Vinch đo bề dày của một tờ giấy xé ra tự quyển sách. Vị quan đơn vị Lê trả lời rằng chỉ cần đo bề dày cả cuốn nắn sách rồi phân chia gần như mang đến số tờ là ra. Sđọng đơn vị Tkhô giòn lúc này đã đề nghị thốt lên: Nước Nam quả có lắm tín đồ tài.

Ngoài vấn đề triều chủ yếu, Lương Thế Vinc tsi mê gia dạy học tập sinh hoạt Quốc Tử Giám, Sùng Vnạp năng lượng Quán cùng Tú Lâm cục - số đông trường thời thượng giảng dạy tài năng đến giang sơn thời bấy giờ.

Trong cuốn Những tín đồ thầy trong sử Việt, người sáng tác Nguyễn Huy Thắng viết Lương Thế Vinh là "tín đồ thầy không giống những thầy". Tác trả cho rằng cách nhìn dạy dỗ của giáo viên Lương Thế Vinh không giống phần nhiều bạn đồng liêu. Bằng tay nghề, ông nhà trương học trò cần tiếp thu kiến thức siêng vai trung phong, nhưng mà cũng phải biết kết phù hợp với giải trí dễ chịu, gần gụi với những người dân, hòa tâm hồn với thiên nhiên với đề xuất tìm kiếm đông đảo phương pháp áp dụng kỹ năng sẽ học vào cuộc sống.

Trong số những chế, biểu dơ lên vua, các lần ông mạnh dạn lời khuyên đều cách tân về học tập, thi cử, gửi Việc học tập xuống tận làng dân, không khuyến mãi những quan lại lại tại chức vào việc thi tuyển nhằm chọn đúng kẻ thực tài, quan tâm đến việc dạy dỗ đạo đức với đa số trí thức khác bao gồm áp dụng vào thực tế.

Với ý niệm "Thần cơ diệu toán vạn niên sư" (ai tính tân oán giỏi là tín đồ thầy muôn đời), Lương Thế Vinh đã chiếm lĩnh nhiều tận tâm nhằm biên soạn cuốn Đại thành tân oán pháp. Đây là cuốn nắn sách toán học tập cổ, bằng chữ Nôm, câu chữ nói về kỹ năng và kiến thức số học tập, có bảng cửu chương thơm, phép tính nhân, phép bình phương (knhì căn), đồng phân (phân chia đều); cách thức đo lường bóng (cách thức tam giác đồng dạng); hệ thống thống kê giám sát (phương pháp cân nặng, đong, đo, đếm...); bí quyết đo điền, đo diện tích hình vuông vắn, chữ nhật, tam giác, hình tròn trụ...

Ở mỗi phần, mỗi cách thức, Lương Thế Vinc đề một bài xích thơ cho người đọc dễ dàng thuộc, dễ ghi nhớ. ví dụ như, Lúc dạy phương pháp tính diện tích hình thang, ông viết "Tam giác bị cụt đầu/ Diện tích tính làm cho sao/ Cạnh bên trên cạnh dưới cộng vào/ Đem nhân với nửa bề cao tương khắc thành. Cuốn sách của Lương Thế Vinch không chỉ có khét tiếng mọi trong nước Hơn nữa quang vinh ngơi nghỉ toàn quốc quanh đó.

Ngoài viết sách toán thù, Trạng nguyên ổn của triều Lê còn là người sáng tác của Hý phường phả lục nêu đầy đủ lý lẽ gồm tính lý luận về nghệ thuật và thẩm mỹ màn biểu diễn, diễn viên, múa hát với đánh trống.

Trong thời hạn dạy dỗ học của chính mình, Lương Thế Vinh có tương đối nhiều học tập trò đỗ đạt cao như Trần Tất Đạt - TS năm 1469, Trần Bích Hoành - thám hoa năm 1478, Trần Xuân Vinh - tiến sỹ năm 1499 và nhất là Lương Đắc Bằng - thầy của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Ông luôn luôn được học trò quý mến cùng kính trọng.

Ông trạng nhiều tài Lương Thế Vinc mất năm 1495 trên quê công ty, tchúng ta 54 tuổi. Vua Lê Thánh Tông cực kỳ thương thơm tiếc nuối, làm một bài bác thơ Nôm gửi về điếu phúng. Câu cuối, bên vua bi quan than "Lấy ai làm cho Trạng nước Nam ta"?

"Hẳn rồi, ý bên vua mong muốn nói Lương Thế Vinc vẫn đi xa, liệu search đâu được ai xứng đáng làm cho Trạng nước Đại Nam này nữa? Nhưng tại sao không thể hiểu rõ rằng, không còn ông nữa, biết đem ai làm cho (đào tạo) ra được những người tài giỏi, những ông nghè, ông trạng nlỗi ông từng làm một giải pháp trực tiếp hoặc gián tiếp", người sáng tác Nguyễn Huy Thắng đặt thắc mắc trong cuốn nắn sách của mình.

Quan điểm dạy dỗ với phần đông góp sức của Lương Thế Vinc được bạn đời ghi nhận. Ngày ni, các con đường phố, trường học tập được đặt theo tên của người cô giáo chủng loại mực này. Đền thờ Lương Thế Vinc trên thị trấn Vụ Bản (Nam Định) năm 1990 đã có được công nhận là di tích lịch sử văn hóa truyền thống lịch sử cấp tổ quốc.

Sách Đại việt sử ký toàn thư chép: Trưng Trắc “nguyên là họ Lạc, con gái của Lạc tướng huyện Chu Diên (vùng lưu vực sông Đáy và mở sang cả sông Hồng bao gồm khu vực Hà tây, Hà Nội, Hà Nam hiện nay).

Hai Bà Trưng, Trưng Trắc và Trưng Nhị, hai chị em sinh đôi là con gái Lạc tướng Mê Linh, đất bản bộ cũ của vua Hùng. Chồng Bà Trưng Trắc là Thi Sách, con trai lạc tướng Chu Diên. Lãnh thổ Mê Linh và Chu Diên liền cõi, hai gia đình lạc tướng là thông gia, khiến thanh thế của họ càng thêm mạnh, uy danh càng thêm lớn.

Những năm đầu công nguyên, Cổ Loa với vị thế là một kinh đô cổ của đất nước đã sớm trở thành một trung tâm của các cuộc nổi dậy, đấu tranh giành độc lập của nhân dân, trong đố tiêu biểu nhất là cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng.

Chính sách cai trị hà khắc, tàn bạo của nhà Đông Hán càng thôi thúc vợ chồng Trưng Trắc-Thi Sách hiệp mưu tính kế nổi dậy chống nhà Hán. Theo truyền thuyết và sử cũ, Thái Thú Tô Định đã giết chết Thi Sách trước khi cuộc khởi nghĩa nổ ra. Hành vi bạo ngược của Tô Định càng làm cho Bà Trưng Trắc cùng em gái là Trưng Nhị thêm quyết tâm tiến hành cuộc khởi nghĩa đánh đổ chính quyền đô hộ, rửa nợ nước, trả thù nhà, dựng lại cơ nghiệp xưa cho các Vua Hùng

Cửa sông Hát (Hát Môn, huyện Phúc Thọ, tỉnh Hà Tây) là nơi khởi phát công cuộc tụ nghĩa và khởi nghĩa. Thời điểm nổ ra cuộc khởi nghĩa là niên hiệu Kiến Vũ thứ 16 tức năm 40 SCN.

Xem thêm: Kim Hiền Bức Xúc Xác Nhận Facebook ‘Chính Chủ’, Tiểu Sử Diễn Viên Kim Hiền

Khởi nghĩa Hai Bà Trưng lập tức được sự hưởng ứng của các lạc tướng và nhân dân quận Giao Chỉ rồi toàn miền Nam Việt và Âu Lạc cũ. Xuất phát từ Hát Môn, Hai Bà đánh phá đô uý trị của giặc ở Hạ Lôi (Mê Linh) sau đó kéo quân từ Mê Linh xuống Tây Vu đánh chiếm Cổ Loa, từ Cổ Loa, quân của Hai Bà vượt sông Hoàng, sông Đuống đánh chiếm Luy Lâu (nay ở Lũng Khê, Thuận Thành, Bắc Ninh) là châu trị và quận trị của bọn đô hộ nhà Hán

Hoảng sợ trước khí thế ngút trời của nhân dân Âu Lạc, bọn địch không dám chống cự bỏ chạy tháo thân về nước. Thái thú Tô Định cũng lẻn trốn về nước. Chỉ trong vòng hai tháng, nghĩa quân Hai Bà Trưng giải phóng toàn bộ đất nước (65 quận, huyện, thành), giành chủ quyền về tay dân tộc.

Mùa hè năm Canh tý (40) Bà Trưng Trắc được tướng sĩ tôn lên làm vua, hiệu là Trưng Nữ Vương, đóng đô ở quê nhà là lỵ sở huyện Mê Linh cũ. Bà Trưng Nhị được phong là Bình khôi Công chúa. Các tướng sĩ khác đều được phong thưởng chức tước, tiền bạc, ruộng đất. Dân cả nước được xá thuế hai năm liền.

Mùa hè năm 42 (niên hiệu Kiến Vũ thứ 17), nhà Đông Hán phong Mã Viện làm phục Ba tướng quân, thống lĩnh quân sĩ sang đánh nước ta. Mùa hè năm 43 (niên hiệu Kiến Vũ thứ 18), quân Mã Viện tiến qua Long Biên, Tây Vu đến Lãng Bạc ở phía đông Cổ Loa. Hai Bà Trưng đã tiến quân từ Mê Linh qua Cổ Loa xuống Lãng Bạc đánh quân xâm ược. Mã Viện là viên tướng có dày dặn kinh nghiệm trận mạc, có số quân đông, thiện chiến, có các lực lượng thủy bộ phối hợp, lại rất thành thạo lối đánh tập trung theo kiểu trận địa chiến. Nhưng vì tương quan lực lượng quá chênh lệch và sau một thời gian hồi sức trở lại, Mã Viện đã dần dần giành thế chủ động. Trong khi đó Hai Bà Trưng lực lượng vừa tập hợp, còn quá non trẻ và chưa có nhiều kinh nghiệm chiến đấu, không có khả năng cầm cự lâu dài với quân xâm lược Đông Hán ở Lãng Bạc. Quân của Trưng Vương càng ngày càng bộc lộ rõ thế yếu, bị thiệt hại nặng. Có đến hàng nghìn người bị bắt và hy sinh trêm chiến lũy. Nếu cứ tiếp tục duy trì lực lượng ở Lãng Bạc thì quân đội Trưng Vương sẽ không thể giữ nổi căn cứ này và có thể sẽ bị tiêu diệt hoàn toàn.

Thấy không thể kéo dài thời gian cầm cự với Mã Viện được nữa. Trưng Trắc quyết định rút quân khỏi Lãng Bạc, lui về giữ thành Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội). Thành Cổ Loa kiên cố, thủy bộ liên hoàn đã được Trưng Vương sử dụng, khai thác tất cả lợi thế của nó để hy vọng chặn đứng và tiêu diệt đoàn quân xâm lược đã giành được thế chủ động và đang ào ạt tiến về hướng kinh thành Mê Ling. Lúc này chiến trường trải rộng khắp vùng Từ Sơn, Tiên Du, Đông Anh và nhất là khu vực xung quanh Cổ Loa. Nhiều tướng lĩnh của Trưng Vương đã chiến đấu và hy sinh trong những ngày tháng này như Đồng Bảng ở Gia Lộc (Đại Hùng, Đông Anh) Thủy Hải, Đăng Giang ở Đại Vĩ (Hà Vĩ, Liên Hà, Đông Anh)…

Tòa thành Cổ Loa kiên cố cũng không giúp Trưng Trắc bảo toàn được lực lượng trước sức tấn công ào ạt của Mã Viện, bà phải đem quân về kinh thành Mê Linh ở Hạ Lôi (Mê Linh, Vĩnh Phúc). Nhưng quân Đông Hán rất mạnh, nên Hai Bà Trưng phải lui quân về giữ các thành ở Hạ Lôi, Cự Triền. Mã Viện đem quân thuỷ, bộ đuổi theo. Cuộc cầm cự diễn ra ác liệt cuối cùng Hai Bà bị thương nặng và gieo mình xuống dòng sông Hát tự trẫm chứ không chịu sa vào tay giặc. Các tướng của Hai Bà phần nhiều bị thương phải chạy về bản doanh của mình, có người đã hy sinh.

Xem thêm: Lời Bài Hát Bình Yên

Cuộc khởi nghĩa bị thất bại. Sau ba năm, đất nước và nhân dân ta lại bị phong kiến phương Bắc đô hộ. Nhưng khởi nghĩa Hai Bà Trưng mở đầu cho truyền thống đấu tranh chống các thế lực phương Bắc đô hộ nước ta. Là tấm gương để các bậc anh hùng hào kiệt dân tộc kế tiếp nhau đứng lên đánh đuổi ngoại xâm giành độc lập chủ quyền dân tộc.