Chuyển sang điểm nhìn bên trong, mạch kể đi sâu vào tâm trạng của Ninh. Nỗi nhớ thương mẹ khiến em bật khóc “ằng ặc như người nuốt phải ngụm gì đắng quá, nó quánh vào cổ họng”, rồi ngơ ngẩn, buồn rũ rượi như đánh mất sức sống. Khi nghĩ đến sự thay đổi của cha, Ninh hoang mang, hụt hẫng, day dứt với ý nghĩ “Bác Vụ bảo thầy đến nhà cô Miện, thầy phải lòng cô ấy…”. Những chi tiết ấy cho thấy tâm hồn nhạy cảm, dễ tổn thương và nỗi lạc lõng của em trước thực tại nghiệt ngã.

Nhờ sự luân phiên điểm nhìn, mạch kể vừa dựng nên hoàn cảnh khách quan vừa mở ra chiều sâu tâm lí, giúp nhân vật hiện lên chân thực và gợi nơi người đọc sự đồng cảm sâu sắc trước nỗi đau và thiệt thòi mà Ninh phải chịu đựng.

Trong tác phẩm, Nam Cao sử dụng ngôi kể thứ ba. Việc này được thể hiện qua những lần gọi tên nhân vật “Ninh”, và người kể chuyện không góp phần trong tác phẩm. Việc sử dụng ngôi kể thứ ba giúp tái hiện lại bối cảnh chung của tác phẩm, cũng như tâm trạng của nhân vật Ninh: hình ảnh người mẹ đã mất của mình, hình ảnh người cha, bà ngoại và những người phá nhà. Từ đó tạo độ tin cậy, trân thực và khách quan cho tác phẩm. Ngoài ra, ngôi kể thứ ba giúp đem lại tính khách quan, báo quát thông qua việc người kể chuyện quan sát nhân vật Ninh từ ngoại hình, hành động, lời nói đến tâm trạng bên trong. Từ đó cũng cho phép ta thấy được thế giới nội tâm của nhân vật Ninh. Ta có thể cảm nhận rõ được nỗi buồn rũ rượi, sự ngơ ngẩn, hoảng loạn khi mất mẹ và khi nhà bị phá. Cuối cùng, khoảng cách của ngôi kể cho phép người đọc vừa nhập thân vào nhân vật Ninh để hiểu rõ nội tâm, tâm trạng, vừa giữ được khoảng cách để hiểu được giá trị hiện thực và giá trị nhân văn mà Nam Cao muốn gửi đến người đọc.

Thảo