# data[].attributes.body
Napisz kod w programie Baltie, w którym czarodziej buduje dom dwupiętrowy,  czarodziej otwiera drzwi, wchodzi i zamyka, zapala światło, po 2 s rozpala w kominku i wylatuje dym. Na ocenę celującą dodaj prostą animację przelatującego ptaka i biegającego konia.

# data[].attributes.body
Napisz kod w programie Baltie, w którym czarodziej buduje dom dwupiętrowy, płot, choinki

# data[].attributes.body
Napisz kod w programie Baltie, w którym czarodziej buduje dom dwupiętrowy,  czarodziej otwiera drzwi, wchodzi i zamyka, zapala światło, po 2 s rozpala w kominku i wylatuje dym.

# data[].attributes.attachment_link.title
Prezentacja  Ambasador Bezpiecznego Internetu HD

# data[].attributes.attachment_link.title
Pierwsze kroki z programem Baltie | Programowanie w Baltie

# data[].attributes.attachment_link.title
Animacja lotu ptaka | Programowanie w Baltie

# data[].attributes.attachment_link.title
Tworzenie prostych animacji | Programowanie w Baltie

# data[].attributes.attachment_link.title
Powtarzanie poleceń | Programowanie w Baltie

# data[].attributes.attachment_link.title
Czarowanie, czyli sterowanie czarodziejem | Programowanie w Baltie

# data[].attributes.attachment_link.title
Budowanie sceny - wstęp do programowania | Programowanie w Baltie

# data[].attributes.attachment_link.title
Programowanie w Scratch dla dzieci - Lekcja 1

# data[].attributes.attachment_link.title
Świąteczna gra w programie Scratch | Inspiracje - programowanie

# data[].attributes.attachment_link.description
Zaprogramuj swoją grę na święta! https://scratch.mit.edu/ Poziom trudności (sugerowany wiek): od 11 lat Więcej inspiracji w naszych podręcznikach: http://sklep.migra.pl/ Czy wiesz, że większość przedmiotów, które służą nam w codziennych czynnościach, zabawach, rozwijaniu naszych umiejętności, poszerzaniu wiedzy zostały zaprogramowane? Gry komputerowe, aplikacje, strony internetowe czy elektronika w samochodach to nic innego jak kody, stworzone przez człowieka.

# data[].attributes.attachment_link.title
Programowanie w Scratch dla dzieci - Lekcja 3

# data[].attributes.attachment_link.title
Gra "Kotek" w Scratch - cz. 1. Sterowanie duszkiem | Inspiracje - programowanie

# data[].attributes.attachment_link.title
Scratch (#5) 🐾 TWORZENIE GRY KOT GONI MYSZ - the cat chases the mouse [Scratch 2] 🐾 Poradnik

# data[].attributes.attachment_link.title
Sieciaki.pl – Zasady bezpiecznego korzystania z internetu: Chroń swoją prywatność

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W sieci można znaleźć naprawdę dużo darmowych stron i programów do nauki programowania dla dzieci. Postanowiłam dla Twojej wygody, zebrać je wszystkie w jednym wpisie.

Umieściłem w nim zarówno pozycje które są w 100% darmowe, jak i te które można wypróbować bez opłat przez jakiś czas.

Przy każdej pozycji znajdziesz link, sugerowany wiek dziecka, krótką recenzję oraz informację o długości okresu darmowego. Kolejność jest zupełnie przypadkowa. Część aplikacji można obsługiwać na urządzeniach mobilnych ale nie będzie to zbyt wygodne. Jeśli strona nie obsługuje języka polskiego zawsze możesz skorzystać z tłumacza wbudowanego w przeglądarkę Chrome.

Całkiem możliwe że pominąłem jakąś ważną pozycję, jeśli to zauważysz to daj znać. Dane do kontaktu są na końcu strony. Miłej lektury!

Darmowe strony do nauki programowania dla dzieci.

1. Code.org (PL)

Min. wiek 6 lat; darmowy; język polski;
https://code.org

Code.org to jedna z najpopularniejszych darmowych stron do nauki kodowania . Znajdziesz na niej kursy tworzenia stron internetowych i gier.
Polecam zacząć od „Godziny Kodowania" czyli serii lekcji, które można ukończyć w jedną godzinę, nie mając absolutnie żadnej wiedzy programistycznej. Całość została oprawiona w kochane przez dzieci gry i filmy.
Dziewczynkom na pewno przypadnie do gustu rysowanie śnieżynek z Elsą i Anną lub morskie podróże z Vaianą, Chłopcom programowanie droidów w Gwiezdnych Wojnach. Nie mogło też zabraknąć też hitu ostatnich lat czyli Minecrafta.

Min. wiek 8 lat; darmowy; język polski;
https://scratch.mit.edu

Nie bez powodu Scratch jest najpopularniejszą w Polsce aplikacją do programowania dla dzieci. Wg statystyk użytkowników zajmiemy 3 miejsce na świecie (1,04 miliona zarejestrowanych osób).

Program jest darmowy i w 100% obsługuje język polski. W Internecie i na YouTube aż roi się od darmowych poradników a społeczność jest kulturalna i pomocna. Na forum jest dział w języku polskim, gdzie można szukać pomocy przy tworzeniu swoich projektów.

To jedno z niewielu miejsc w Internecie, gdzie Twoje dziecko jest naprawdę bezpieczne. Posty zawierające treści obraźliwe lub dane osobiste są natychmiast kasowane przez Administratorów.

Na początek, dziecko może po prostu zagrać w grę, lub obejrzeć animację stworzoną przez innych użytkowników. Z czasem zechce pokazać coś swojego.
Wszystko to sprawia, że jest to świetne miejsce, dla dzieci poszukujących sposobu na rozpoczęcia nauki programowania.

Min. wiek 8 lat; darmowy; język polski;
https://developers.google.com/blockly

Blockly zostało zaprojektowane przez programistów Google w odpowiedzi na rosnącą popularność Scratch. Również wykorzystuje kolorowe bloki do tworzenia programu, przy okazji pozwala wyświetlić kod w innych językach programowania. Dostępny jest między innymi JavaScript, Python, PHP, Lua i Dart.
Na stronie https://blockly-games.appspot.com dostępnych jest kilka ćwiczeń.
Gry Blockly wymagają, aby dziecko umiało czytać. W niektórych zadaniach trzeba będzie wykazać się znajomością kątów aby określić kierunek poruszania się obiektu.

Min. wiek 8 lat; darmowy; język polski;
https://www.kodugamelab.com

Microsoft projektując KODU chciał umożliwić wszystkim osobom tworzenie własnych gier. Ta misja udała im się w 100%.
Kodu pozwala dzieciom tworzyć trójwymiarowe gry na PC i XBox, za pomocą prostego wizualnego języka programowania. Użytkownicy mogą zmieniać wszystko w świecie gry, od koloru nieba po topografię terenu, zachowanie postaci, oraz warunki wygrywania i przegrywania.

Program oferuje kilka lekcji, pomagających zrozumieć reguły projektowania gier. Każdą lekcję można edytować, dzięki temu dziecko może podejrzeć sposób realizacji konkretnych operacji i wykorzystać je we własnych projektach.

Min. wiek 10 lat; darmowy; język polski z tłumaczem;
https://www.madewithcode.com

Moim zdaniem najciekawsza pozycja na liście. MadeWithCode to darmowa aplikacja do nauki programowania dla dziewczyn! Wszystko, począwszy od wyglądu strony, a kończąc na programach kursów, zostało tu zaprojektowane tak, aby pokazać płci pięknej, że programowanie nie jest wyłącznie męskim zajęciem. Najlepszym przykładem jest zdjęcie powyżej. Jedno z zadań polega na zaprogramowaniu sukienki LED. Osobiście w 100% popieram tą inicjatywę. Razem z CyberSkill też prowadzę kursy wyłącznie dla dziewczyn.

Min. wiek 10 lat; darmowy;język polski z tłumaczem;
https://codemoji.com

Codemoji jest zabawną platformądla dzieci, gdzie można nauczyć się kodowania za pomocą emotikonów, czyli śmiesznych obrazków zazwyczaj dołączanych do wiadomości SMS. Emoji reprezentują bloki kodów w HTML, CSS lub JavaScript.
Objaśnienie każdego emotikonu jest wyświetlane podczas lekcji, uczących tworzenia stron internetowych, animacji i gier. Taka forma bardzo przypomina kodowanie blokowe.

Strona zawiera dużo darmowych materiałów. Można założyć konto z dostępem do pełnej wersji na 14 dni. Miesięczna opłata wynosi 7$ miesięcznie.

Min. wiek 13 lat; darmowy; język polski z tłumaczem;
http://appinventor.mit.edu

App Inventor to tak naprawdę Scratch. Różnica polega jedynie na tym, że gotowe programy możemy przenieść i uruchomić na smartfonie. Oprogramowanie oryginalnie stworzyli programiści Google.
MIT przejęło obsługę aplikacji i udostępniło ją bezpłatnie. Samouczki zostały dopracowane przez nauczycieli. Kurs rozpoczyna się od skonfigurowania App Inventor i przechodzi przez coraz bardziej złożone tematy. Jeśli Twoje dziecko opanowało już Scratcha to koniecznie powinno spróbować tej aplikacji.

Min. wiek 10 lat; darmowy; język angielski;
http://www.stencyl.com

Stecyl to darmowe oprogramowanie do tworzenia gier inspirowane Scratchem. Jak w pierwowzorze, skrypty tworzy się upuszczając kolorowe bloki. Program wyposażono natomiast, w dużo bardziej zaawansowany edytor graficzny, pozwalający na tworzeni większych poziomów. Na stronie można znaleźć materiały do nauki podstaw obsługi programu. Oprogramowanie jest darmowe a uiszczenie dodatkowej opłaty, rozszerza funkcje o możliwość zapisywania gier na smartfony. Świetna propozycja dla dzieci które znają już Scratch i potrzebują bardzie zaawansowanego narzędzia.

Min. wiek 10 lat; darmowy; język angielski;
http://www.alice.org

Alice, nazwana tak na cześć głównej postaci w " Alicji w krainie Czarów " Lewisa Carrolla , to trójwymiarowe środowisko programistyczne stworzone przez Carnegie Mellon University. Usługa ta jest bezpłatna, dzięki finansowaniu otrzymywanemu od gigantów komputerowych, takich jak Electronic Arts czy Sun Microsystems,
Naukę programowania zapewnia wbudowany samouczek zawierający kilka lekcji. Dodatkowe materiały można znaleźć na stronie, youtube i w internecie. Programy buduje się za pomocą bloków reprezentujących akcje, które przeciągasz i upuszczasz w oknie projektu. Alice nadaje się głównie do tworzenia gier oraz interaktywnych animacji.

Min. wiek 12 lat; darmowy; język polski z tłumaczem;
https://s2js.com

S2JS wypełnia lukę między Scratch a JavaScript. Pozwala na łatwe przejście z programowania blokowego do tekstowego. Aplikacja została napisana w Australii i jest przeznaczona dla starszych dzieci, w wieku od 12 do 17 lat. Zakłada, że są one już dobrze obeznane w Scratch. Używa skryptów stworzonych za pomocą bloków a następnie, pokazuje krok po kroku, jak osiągnąć ten sam wynik w JavaScript.

Min. wiek 12 lat; darmowy; język polski z tłumaczem;
https://woofjs.com

WoofJS jest jeszcze lepszym przykładem oprogramowania ułatwiającego przejście ze Scratch do „dorosłego" programowania. W tej aplikacji dalej przeciągamy znane bloki ale w oknie pojawia się kod w JavaScript! Dlatego korzystać powinny z niej jedynie dzieci doskonale obeznane ze Scratch. Jedyny problem jest taki, że aplikacja nie oferuje żadnych wyjaśnień. Samouczki są dostępne w języku angielskim na YouTube

Min. wiek 8 lat; darmowy; język polski;
https://pixblocks.com

Pixblocks to jedyna polska pozycja na mojej liście darmowych programów do nauki kodowania. Opracowany przez specjalistów z UAM w Poznaniu pozwala na programowanie blokowe i tekstowe w języku Python . Interfejs jest przyjazny, samouczki dopracowane i wyczerpujące. Program jest jeszcze w fazie testów więc w przyszłości na pewno pojawi się do niego więcej treści. Aplikację trzeba pobrać ze strony i zainstalować na komputerze.

Min. wiek 10 lat; darmowy; język polski;
https://codecombat.com

Code Combat to gra online, która uczy programowania tekstowego w języku Python i JavaScript. Nie znajdziemy tutaj kolorowych bloczków znanych z poprzednich propozycji.
Pierwszy świat, który odwiedzają gracze nazywa się Lochy Kithgardu. Bohater to średniowieczny wojownik o imieniu Anya. Gracz steruje poczynaniami Anyi, wpisując linie kodu, a następnie uruchamiając program. W CodeCombat liczy się każdy wpisany znak. Dużo więcej czasu spędza się więc na poszukiwaniu błędów.

Najbardziej spodobał mi się tryb multiplayer gdzie mierzymy się z innymi graczami. W CodeCobat wygrywa gracz który napisze lepszy program kierujący ruchem wojska.

Opłacając dodatkową jednorazową opłatę w wysokości 40$ zyskujemy dożywotni dostęp do dodatkowych poziomów. Naprawdę warto!

Min. wiek 13 lat; darmowy; język polski z tłumaczem;
http://www.crunchzilla.com

Code Monster to interaktywna gra, która daje dzieciom możliwość nauki pisania programów. Zakłada on, że użytkownik zna już JavaScript i po prostu potrzebuje miejsca do ćwiczenia składni.

Strony do nauki programowania dla dzieci z okresem próbnym

https://www.tynker.com
Min. wiek 7 lat; darmowy; język polski z tłumaczem;

Tynker to bardzo rozbudowana platforma do nauki programowania dla dzieci. Programy tworzymy oczywiście w postaci kolorowych bloków. Darmowa sekcja „PLAY" zawiera kursy wystarczające na kilka godzin zabawy. Same kursy są w języku angielskim ale tłumacz w Chrome radzi sobie doskonale.

Mojej córce najbardziej spodobało się programowanie dronów. W kursie trzeba za pomocą kodu przeprowadzić je przez wirtualny tor przeszkód. Jeśli chcemy (i posiadamy w domu) możemy podłączyć prawdziwego drona, który w rzeczywistości wykona program napisany w Tynkerze.

Poza dronami dzieci mogą kodować wirtualne roboty, projektować gry i aplikacje, oraz tworzyć mody do Minecrafta. Większa ilość kursów dostępna po uiszczeniu dodatkowej opłaty w wysokości 10$ miesięcznie

https://www.codeavengers.com
Min. wiek 8 lat; za darmo przez 7 dni ; język angielski;

Kursy na stronie Code Avengers obejmują wprowadzenie do programowania, wprowadzenie do programowania stron internetowychw HTML/CS, lub kodowania w języku Python i JavaScript. Lekcje kursu są przerywane historią dwóch przyjaciółek. Mimo że zadania są skierowane do dużo (bardzo dużo...) młodszej grupy odbiorców, to wykonałem je wszystkie, aby zobaczyć zakończenie. Niestety nie udało mi się włączyć tłumacza więc polecam tylko dzieciom znającym język angielski. Przy rejestracji nie trzeba podawać danych karty płatniczej.

https://codakid.com
Min. wiek 8 lat; za darmo przez 14 dni ; język angielski;

Z kursów dostępnych na stronie CodaKid ,najbardziej byliby zadowoleni fani Minecrafta. 14 z 33 dostępnych lekcji dotyczy tworzenia modów właśnie tej grze. Patrząc na dostępne języki programowania mamy wybór między LUA, JavaScript i Python. Kursy wideo są dostępne jedynie w języku angielskim i nie ma możliwości ich przetłumaczenia.
Darmowy dostęp dostajemy na 14 dni. Należy pamiętać o anulowaniu subskrypcji zaraz po założeniu konta, ponieważ rejestracja wymaga podania nr kary płatniczej. Opłata w wysokości 200$ za cały rok zostanie w przeciwnym razie pobrana po okresie próbnym.

Min. wiek 8 lat; za darmo przez 14 dni ; język angielski;
https://www.playcodemonkey.com

Code Monkey uczy programowania wykorzystując gry online. Pomagając sympatycznym małpkom odzyskać banany, gracz przechodzi przez szereg wyzwań i ostatecznie uczy się wystarczającej ilości kodu, aby móc zbudować swoją własną grę. Korzystając z edytora tekstowego, gracz uczy się CoffeeScript, języka programowania, który używa składni podobnej do pisanej angielszczyzny, ale kompiluje (tłumaczy) ją do JavaScript. Wszystko w prześlicznej oprawie graficznej która spodoba się szczególnie młodszym dzieciom.
Darmowa wersja nie wymaga podawania danych karty płatniczej. Jeśli twoje dziecko zainteresuj się programowaniem, to warto rozważyć zakupienie subskrypcji, ponieważ jest ona niedroga. Kosztuje ona niecałe 15 zł miesięcznie.

Darmowe aplikacje do nauki programowania dla dzieci na smartfony

Min. wiek - 6 lat; darmowy; język angielski; wymagany tablet
http://scratchjr.org

Młodszy brat Scratcha . Darmowa aplikacja dla dzieci przeznaczona na tablety z systemem android lub iOS.

Brak języka polskiego nie przeszkadza, ponieważ bloki opisane są symbolami a nie słowami. Jest to jedna z najlepszych darmowych aplikacji do kodowania dla dzieci w wieku przedszkolnym.

Na stronie znajduje się przewodnik po interfejsie, opisy bloków, a także przykładowe zadania do wykonania. Na początku, do opanowaniu aplikacji, niezbędna będzie pomoc rodzica. Świetnie sprawdza się do robienia interaktywnych animacji. Twojemu dziecku ( i Tobie) na pewno spodoba się wspólne tworzenie wirtualnego akwarium.

Daisy the Dinosaur to darmowa aplikacja, która uczy podstaw kodowania. Przeznaczona jest dla dzieci w wieku od 5 do 7 lat.

Aplikacja ma prostą, ale uroczą grafikę a jej głównym bohaterem jest, jak można się spodziewać, dinozaur. Gra pozwala na zrozumienie projektowania algorytmów za pomocą prostych komend, takich jak ruch, obrót i skok. W bardziej zaawansowanych lekcjach można już wykorzystać pętle i funkcje warunkowe.

Tryb darmowego grania pozwala eksperymentować i tworzyć własne sekwencje programów.

Mimo że ta aplikacja jest darmowa, jest to doskonały sposób na wprowadzenie do programowania. Dostępna jedynie w języku angielskim na urządzenia z systemem iOS.

Cargo-Bot jest jest dość trudną grą i warto, zapoznać się z samouczkami przed przystąpieniem do wykonywania zadań. Aplikacja ma wiele poziomów i system punktacji, w którym otrzymasz maksymalny wynik, jeśli prawidłowo zaprogramujesz robota. Na każdym poziomie znajduje się sekcja podpowiedzi, która może pomóc w rozwiązaniu problemu.

Uruchamiając Run Marco na telefonie lub komputerze zagrasz w epicką grę przygodową. Oparta jest na oryginalnej, zabawnej historii, która wciąga tak że zapomnisz, że jest to gra edukacyjna! Zaprojektowana została dla dzieci w wieku od 6 do 12 lat przez zespół ekspertów w gier i edukacji.

Organizacje prowadzące darmowe warsztaty z programowania dla dzieci

28. Devoxx4Kids
http://www.devoxx4kids.pl
Misją Devoxx4Kids jest upowszechnienie wśród dzieci nauki programowania poprzez zabawę. Organizacja na całym świecie uświadamia rodziców i ich dzieci, że komputer to narzędzie, które można wykorzystać do kreatywnej zabawy i nauki. Rozpowszechnia wśród nauczycieli oraz rodziców darmowe materiały i narzędzia wspomagające edukację komputerową.

29. Coder Dojo
https://coderdojo.org.pl
CoderDojo rozwija umiejętności technologiczne (programowanie, modelowanie, grafika, druk 3D) wśród dzieci. Udział w warsztatach jest darmowy.

30. Girls code fun
https://www.girlscodefun.pl
Fundacja, której misją jest motywowanie i zachęcanie dziewczyn do rozwijania się w zakresie nowych technologii.

31. Mistrzowie Kodowania

http://mistrzowiekodowania.samsung.pl
To program dla szkół (i nie tylko). Organizatorzy warsztatowy wierzą ę nawet jeśli rodzice nie czują się ekspertami w jakiejś dziedzinie, to i tak są nimi w oczach swoich pociech. Dlatego wspierają rodziców w zakresie nowych technologii, dzieląc się z nimi niezbędną wiedzą i umiejętnościami. Na stronie znajdzie darmowe scenariusze lekcji.

32. Super Koderzy

https://superkoderzy.pl
#SuperKoderzy to ogólnopolski program edukacyjny Fundacji Orange, którego kluczowym elementem jest nauka programowania. Adresowany jest do szkół podstawowych oraz uczniów w wieku 9-12 lat.

Bonus: Kiedy aplikacje dla dzieci to już za mało ...

33. Khan Academy

darmowy; język polski;
https://www.khanacademy.org/computing/computer-programming

W Khan Academy znajdziesz darmowe kursy JavaScript, ProcessingJS, CSS, HTML i JavaScript oraz SQL.
Każdy z tych kursów przedstawia kompleksowe podejście mające na celu wykształcenie umiejętności zawodowych. Khan Academy szacuje, że ukończenie każdego kursu zajmie od 15 do 40 godzin. Zwykle kursy są prezentowane w formie wideo, następnie zdobytą wiedzę trzeba wykorzystać do wykonają projektu. Strona skierowana jest do dorosłych, ale dzieci które naprawdę wkręciły się w programowanie, znajdą tam lekcje niedostępne na wcześniej wymienionych pozycjach.

34. FreeCodeCamp

darmowy; język angielski;
https://www.freecodecamp.org

FreeCodeCamp to ogromna baza darmowych materiałów do nauki programowania. Możesz nauczyć się kodować w HTML5, CSS3, JavaScript, obsługi baz danych, Git i GitHub, Node.js, React.js i D3.js. Lekcje są w 100% bezpłatne, platforma szacuje że na ukończenie wszystkich lekcji potrzeba 1200 godzin.

Opcjonalnie organizacja zarządzająca stroną, oferuje certyfikację, pod warunkiem wykonania 4 projektów dla organizacji non-profit.

35. HTMLdog

darmowy; język angielski;
http://htmldog.com/

HTMLdog to prosta, darmowa strona, która uczy JavaScript, HTML i CSS . Przeznaczona głownie dla osób chcących związać się z projektowaniem stron internetowych.
Materiały podzielone są na 4 sekcje. Kursy, Techniki, Interaktywne przykłady i słownik.
Materiały udostępniane są w 100% za darmowo w języku angielskim

36. CodingBat

darmowy; język angielski;
https://codingbat.com/

Strona zawiera testy i wyzwania do wykonania w języku Python i Java. Bardzo dobre miejsce do ćwiczenia jeśli za się podstawy powyższych języków.

Podsumowanie

Spisanie tej listy zajęło mi więcej czasu niż sądziłem i jest całkiem prawdopodobne że nie ująłem tu wszystkich pozycji. Przed zapisaniem dziecka na płatny kurs programowania, warto pokazać mu tą listę, jestem pewien, że znajdzie coś dla siebie.

Darmowe aplikacje do nauki programowania zapewnią zajęcie na tysiące godzin, z mojego doświadczenia wiem też że najczęstszą przeszkodą w samodzielnym zdobywaniu wiedzy, okazuje się motywacja. Indywidualna praca to duży wysiłek dla dziecka. Podczas moich kursów dbam o to aby dzieci stanowiły drużynę i pomagały sobie nawzajem oraz chętnie dzieliły się wiedzą. Delikatna rywalizacja też nie zaszkodzi. Jeśli zauważysz u swojego dziecka oznaki znudzenia, zajrzyj na stronę moich kursów i rozważ czy taka opcja będzie w tej sytuacji przydatna.

Daj znać na Fanpage CyberSkill który z programów wymienionych na liście spodobał Ci się najbardziej!

Pozdrawiam!

Radek

P.S. Jeśli uważasz ten wpis za wartościowy to podziel się nim ze znajomymi 😉 Będzie to dla mnie największa nagroda! Dzięki!

# data[].attributes.attachment_link.title
Darmowe aplikacje do nauki programowania dla dzieci 2019 | (36 pozycji)

# data[].attributes.attachment_link.description
W sieci można znaleźć naprawdę dużo darmowych stron i programów do nauki programowania dla dzieci. Postanowiłam dla Twojej wygody, zebrać je wszystkie w jednym wpisie. Umieściłem w nim zarówno pozycje które są w 100% darmowe, jak i te które można wypróbować bez opłat przez jakiś czas.

# data[].attributes.attachment_link.description
Anyone can learn computer science. Make games, apps and art with code.

# data[].attributes.attachment_link.description
Can you spot when you're being phished? Identifying phishing can be harder than you think. Take the quiz to see how you do.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiedza w pigułce

Z chwilą pojawienia się na rynku smartfonów zmienił się sposób, w jaki korzystamy z Internetu i komunikujemy się ze światem. Urządzenia, które łączą w sobie funkcje telefonu, komputera osobistego, aparatu i kamery, albumu ze zdjęciami, komunikatora internetowego, latarki i wielu innych, noszą w kieszeniach coraz młodsi użytkownicy. Wykorzystują je do łączenia się z Internetem, robienia zdjęć, nagrywania filmów, dzielenia się nimi z innymi, informowania o tym, gdzie właśnie przebywają, a także do wielu innych celów, które niewiele mają wspólnego z pierwotną funkcją telefonu komórkowego - dzwonieniem i wysyłaniem krótkich wiadomości tekstowych.

Dla młodych telefon staje się narzędziem odzyskania ograniczonej w innych sferach wolności - daje możliwość wyrażenia siebie, kontaktu ze światem. Jednak jest też druga strona medalu, związana z gromadzeniem wielu osobistych informacji. W ten sposób narzędzie, które daje nam wolność i swobodę działania, może nas też ograniczać i kontrolować.

Trudno znaleźć inne tak popularne urządzenie, które zbiera tyle informacji o użytkowniku, co smartfon. Dane trafiają do telefonu (i w kolejne ręce) na różne sposoby. Część z nich wprowadzamy świadomie, np. zapisując kontakty, robiąc zdjęcia czy nagrywając filmy. Więcej udostępniamy mimochodem, np. słuchając muzyki, „lajkując" materiały w sieci czy korzystając z wielu nie zawsze potrzebnych aplikacji, informujemy producentów oprogramowania i dostawców usług internetowych o swoich upodobaniach, nastroju w danej chwili i miejscu, w którym przebywamy, o tym, czego nie wiemy i czego się boimy.

Samo podłączenie telefonu do sieci komórkowej, umożliwiające wykonywanie połączeń i wysyłanie wiadomości, pozwala operatorowi sieci uzyskać wiele informacji: np. znana jest mu nasza przybliżona lokalizacja, wie, z kim, kiedy i jak długo rozmawiamy. Korzystanie z komunikatorów, takich jak Whatsapp czy Facebook Messenger, oznacza, że przesyłane przez nas informacje przechodzą nie tylko przez ręce operatora, ale również producentów aplikacji. Funkcja GPS pozwala jeszcze dokładniej nas zlokalizować. Jeśli łączymy się z Internetem przez sieć komórkową, operator dodatkowo uzyskuje informacje o naszej aktywności w sieci. Jeśli zaś przez sieć Wi-Fi - dane z telefonu mogą zostać przechwycone przez osobę administrującą tą siecią, a w przypadku niezabezpieczonych sieci - przez wszystkich znajdujących się w jej zasięgu.

Nowe modele telefonów wyposażane są w kolejne czujniki i funkcje. Na przykład żyroskopy, które pojawiały się już w starszych modelach telefonów, obecnie służą do analizy aktywności użytkownika - dostarczają producentowi informacji, kiedy ten biega, jeździ na rowerze czy siedzi. Telefony wyposażane są też w czytniki odcisków palców, skanery tęczówki oka i aplikacje analizujące fazy snu.

Nowoczesny telefon to komputer z pamięcią, w której zapisywane są wszystkie operacje i dane. Ich trwałe usunięcie nie jest - podobnie jak w przypadku zwykłego komputera - proste. Ponadto kopie danych mogą trafiać na serwery producentów oprogramowania (w zależności od tego, jaki system operacyjny jest zainstalowany w smartfonie: Google - dla Androida, Apple - dla iPhone'a, Microsoft - dla Windows Phone'a), a część danych na serwery dostawców aplikacji. Wyrażamy na to zgodę przy instalacji aplikacji. Niektórzy producenci oprogramowania uzyskują dzięki temu dostęp do danych, z których spora grupa nie jest niezbędna do prawidłowego działania programu. Na przykład popularna latarka (aplikacja Tiny Flashlight na Androida) ma dostęp nie tylko do aparatu, ale też do mikrofonu; ma do niego dostęp również aplikacja Facebooka.

Informacje o właścicielu telefonu i jego aktywności trafiają w różne miejsca, a dostęp do nich może uzyskać wiele różnych podmiotów, zarówno instytucje publiczne, jak i firmy. Policja wykorzystuje dane telekomunikacyjne (np. dane abonentów i billingi, które uzyskuje od operatorów) do ścigania przestępstw i w celach prewencyjnych. Dane użytkownika są też powszechnie, podobnie jak w przypadku innych urządzeń podłączonych do Internetu, wykorzystywane do celów komercyjnych. To, co „wie" o nas telefon, pozwala stworzyć dokładny profil konsumencki, szczególnie cenny dla reklamodawców i dostawców usług internetowych. Jednocześnie smartfona łatwiej niż inne urządzenia (mniej przenośne i częściej zostawiane w domu) można stracić - a wraz z nim wszystkie zapisane w nim informacje, które mogą w ten sposób trafić w niepowołane ręce.

Konsekwencje wykorzystywania danych przez różne podmioty są zróżnicowane. Profilowanie treści przekazu pod kątem indywidualnych cech użytkownika może skutkować mniej lub bardziej skutecznym manipulowaniem nim poprzez reklamy. Ostatnio dużą popularność w sieciach handlowych zyskuje technologia beacon: są to specjalne czujniki, które, w połączeniu z odpowiednią aplikacją, pozwalają na analizowanie zachowań klientów, np. jak często robią zakupy, w jakich sklepach, przy jakich produktach spędzają najwięcej czasu, a następnie - wysyłanie im spersonalizowanych ofert. Takie technologie mają na celu przede wszystkim zwiększenie sprzedaży. Wraz z ich upowszechnianiem się można zapomnieć o anonimowych - i przemyślanych - zakupach.

Innego rodzaju przykre konsekwencje mogą nas spotkać, jeśli nagrania czy zdjęcia z telefonów - zwłaszcza sytuacji intymnych - trafią w niepowołane ręce albo skradziony smartfon zostanie wykorzystany, żeby kogoś oszukać. Informacje zapisane w formie cyfrowej można bardzo łatwo powielać i upubliczniać. Mogą trafić do sieci, gdy je świadomie opublikujemy, ale też przypadkowo, jeśli naciśniemy nie ten klawisz, co trzeba. Ktoś, komu kiedyś przesłaliśmy zdjęcie czy nagranie, może je - wbrew naszej woli - upublicznić, np. żeby nas ośmieszyć czy się odegrać.

Wielu przykrych sytuacji można uniknąć, stosując się do kilku zasad, które powinni poznać uczestnicy zajęć:

1. Nie dokumentuj telefonem ryzykownych ani wstydliwych zachowań.

2. Nie rób sobie ani innym zdjęć, których nie chciałbyś(-abyś) zobaczyć w Internecie bądź które mogą zaszkodzić Tobie lub innym.

3. Instaluj tylko te aplikacje, z których chcesz rzeczywiście korzystać. Zawsze czytaj informację, która wyświetla się, gdy chcesz zainstalować nowy program w telefonie - jeśli masz wątpliwości, czy chcesz udostępniać dany zasób informacji, zrezygnuj z instalacji. Świadomie zarządzaj aplikacjami na swoim telefonie: dowiedz się, jak działają, przeczytaj opinie innych użytkowników.

4. Zwracaj uwagę, do jakich informacji aplikacje chcą uzyskać dostęp i czy jest to niezbędne do prawidłowego działania aplikacji. Jeśli umożliwia to Twój system operacyjny, weryfikuj, ile danych dana aplikacja pobrała lub wysłała podczas pracy w tle.

5. Zastanów się, czy na pewno chcesz dać się skusić na „niesamowitą promocję dostępną tylko teraz i tylko tutaj", o której informację dostałeś(-aś) na swojego smartfona.

6. Blokuj telefon hasłem.

7. Zainstaluj program antywirusowy - pomoże Ci on uniknąć instalacji złośliwych aplikacji (malware), które udają pożyteczne oprogramowanie; można trafić na nie również w oficjalnych sklepach z aplikacjami (np. Google Play).

8. Jeśli zdarzy Ci się za pomocą smarftona zarejestrować zdarzenie, podczas którego ktoś inny łamie prawo, powiedz o tym osobie dorosłej, do której masz zaufanie.

Pomysł na lekcję

W czasie zajęć uczestnicy i uczestniczki zastanowią się, jakie informacje o nich posiada ich smartfon i komu może je udostępnić. Wypracują też zasady, które pomogą im podejmować świadome decyzje i dbać o prywatność przy korzystaniu ze smartfonów.

Cele operacyjne

Uczestnicy i uczestniczki:

wiedzą, jakie informacje o nich zbiera ich smartfon i komu może je udostępnić;

rozumieją, w jaki sposób używanie tego urządzenia może wpływać na ograniczenie ich prywatności;

potrafią chronić swoją prywatność, korzystając ze smartfona.

Przebieg zajęć

Po uzupełnieniu kart zapytaj:

Zapytaj:

Ewaluacja

Czy po przeprowadzeniu zajęć uczestnicy i uczestniczki:

wiedzą, w jaki sposób, korzystając ze smartfona, udostępniają innym informacje o sobie?

potrafią wskazać, kto może mieć dostęp do tych informacji?

wiedzą, jak zabezpieczyć się przed udostępnianiem niepotrzebnych informacji?

Opcje dodatkowe

Opcją dodatkową może być puszczenie uczestnikom filmu Wolność, ilustrującego, jak korzystanie ze smartfona wpływa na ograniczenie prywatności i możliwości wyboru. Film można pobrać tutaj: filmy.panoptykon.org.

Materiały

Materiały pomocnicze „Co wie o Tobie Twój telefon?" w wersji DOC (136 KB) | Materiały pomocnicze „Co wie o Tobie Twój telefon?" w wersji PDF (246 KB) - zawartość:

Karta pracy nr 1 „Wyobraź sobie kogoś, kto..."

Karta pracy nr 2 „Smartfon, czyli kto"

Zadania sprawdzające

Słowniczek

Geolokalizacja

Określenie fizycznego położenia geograficznego osoby i urządzenia telekomunikacyjnego za pomocą systemu GPS lub adresu IP.

Profilowanie

Oparty na określonych algorytmach mechanizm, który służy kategoryzowaniu ludzi według ich cech, zachowań, preferencji. Jest stosowany m.in. w marketingu internetowym, w celu prezentowania reklam dopasowanych jak najściślej do potrzeb określonych użytkowniczek i użytkowników sieci, w branży bankowej i ubezpieczeniowej, w celu oceny klienta, a także przez państwo, w celu zwiększenia bezpieczeństwa (np. No Fly List w USA).

Czytelnia

# data[].attributes.attachment_link.description
Z chwilą pojawienia się na rynku smartfonów zmienił się sposób, w jaki korzystamy z Internetu i komunikujemy się ze światem. Urządzenia, które łączą w sobie funkcje telefonu, komputera osobistego, aparatu i kamery, albumu ze zdjęciami, komunikatora internetowego, latarki i wielu innych, noszą w kieszeniach coraz młodsi użytkownicy.