# data[].attributes.headline
GDO’lu ürün üretimi sonucu, zirai ilaçlamaya çok dayanıklı zararlı bitki türü ve böcekler oluşur. Bu böcekleri yok etmek zor olduğundan tarım için büyük tehdit teşkil eder. Tozlaşma mevsiminde, tozlaşma yoluyla GDO’lar doğal türlere bulaşırlar, biyoçeşitliliği yok etmeye başlarlar.GDO’lu ürünler ve onlarla alakalı böcek öldürücüler kuşlar, böcekler, amfibiler, arılar, kelebekler, balıklar gibi zararsız canlıların ölümüne sebep olarak deniz ekosistemine ve topraktaki organizmalara zarar vermektedirler. Bu zararlı kimyasallar biyoçeşitliliği azaltmakta, su kaynaklarını kirletmektedir.Örneğin, GDO’lu mısırlar kral kelebeklerin habitatını ortadan kaldırmaktadır. Bu kelebeklerin miktarı ABD’de %50 oranında azalmıştır. Böcek öldürücüler amfibilerde doğum bozukluklarına, embriyonik ölümlere, hormonal bozukluklara ve organsal tahribatlara neden olmaktadır. GDO’lu kanola yağının da benzer zararları verdiği ispatlamıştır.Zehir bulaştıran GDO’lar toprağa bulaşıp yayılarak toprağın verimsiz olmasına sebebiyet verir, kıtlık sorununun artmasına sebep olur.GDO nedir, GDO'lu ürünler ve zararları nelerdir?GDO’lu tarım ürünlerinin tohumlarındaki tekrar ekilme yani tohumluk özelliği bilinçli olarak yok edildiğinden, bu ürünleri kullanan ülkeler dışa bağımlı olurlar, sürekli bu ürünlerin tohumlarını almak zorunda kalırlar.

# data[].attributes.subject
GDO’lu ürün üretimi sonucu, zirai ilaçlamaya çok dayanıklı zararlı bitki türü ve böcekler oluşur. Bu böcekleri yok etmek zor olduğundan tarım için büyük tehdit teşkil eder. Tozlaşma mevsiminde, tozlaşma yoluyla GDO’lar doğal türlere bulaşırlar, biyoçeşitliliği yok etmeye başlarlar.GDO’lu ürünler ve onlarla alakalı böcek öldürücüler kuşlar, böcekler, amfibiler, arılar, kelebekler, balıklar gibi zararsız canlıların ölümüne sebep olarak deniz ekosistemine ve topraktaki organizmalara zarar vermektedirler. Bu zararlı kimyasallar biyoçeşitliliği azaltmakta, su kaynaklarını kirletmektedir.Örneğin, GDO’lu mısırlar kral kelebeklerin habitatını ortadan kaldırmaktadır. Bu kelebeklerin miktarı ABD’de %50 oranında azalmıştır. Böcek öldürücüler amfibilerde doğum bozukluklarına, embriyonik ölümlere, hormonal bozukluklara ve organsal tahribatlara neden olmaktadır. GDO’lu kanola yağının da benzer zararları verdiği ispatlamıştır.Zehir bulaştıran GDO’lar toprağa bulaşıp yayılarak toprağın verimsiz olmasına sebebiyet verir, kıtlık sorununun artmasına sebep olur.GDO nedir, GDO'lu ürünler ve zararları nelerdir?GDO’lu tarım ürünlerinin tohumlarındaki tekrar ekilme yani tohumluk özelliği bilinçli olarak yok edildiğinden, bu ürünleri kullanan ülkeler dışa bağımlı olurlar, sürekli bu ürünlerin tohumlarını almak zorunda kalırlar.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tüm insanlığı tehdit eden GDO'nun ülkemizde sık sık tüketilen besinlerden birinde "ekmekte" de bulunduğu iddia edildi. Adana'da bir firma tarafından üretimi yapılan ve ekmeği olduğundan hacimli gösteren ve geç bayatlatan ekmeğin katkı maddesinde GDO'lu soya bulunduğu ortaya çıktı. Olayın sosyal medyada da yayılması ardından ' GDO nedir?' sorusu yeniden gündeme geldi. İşte, GDO'nun tanımı ve zararları hakkında detaylı bilgi!

Genetik mühendisliğinin çeşitli teknikler kullanarak yaptığı müdahalelerle kalıtımsal değişikliğe uğrattığı organizmalar günümüzde, GDO.(genetiği değiştirilmiş organizmalar) kısaltılmış adıyla ifade edilmektedir. Bu teknikler; rekombinant DNA ya da "rekombinant DNA teknolojisi" olarak bilinirler. Rekombinant DNA teknolojisi sayesinde DNA molekülleri tüpte (LN vitro), yani canlı organizmanın ya da hücrenin dışında, yeni bir tür yaratmak üzere bir molekül içinde bir araya getirilebilmektedir. Bu DNA da bir organizmaya aktarıldığında değiştirilmiş özellikleri ya da kendine özgü özellikleri olan bir canlının ortaya çıkmasını sağlamaktadır.

1970'lerde tarımsal ilaçlar ve kimyasal gübrelerin çevre ve insan üzerindeki olumsuz etkileri tartışılmaya başlanmıştır. Bu maddelerden birçoğunun sağlığa zararı kanıtlanmıştır. Ancak bu durum çevre ve insan üzerindeki tahribata engel olamamıştır. Bunun üzerine artan insan nüfusuna besin maddesi ihtiyacı konusunda sıkıntılar yaşanmıştır. Besin maddesi sıkıntısına yeni çözümler aranmasını beraberinde getirmiştir. 1972'de Paul Berg ilk kez genetiği değiştirilmiş rekombinant DNA molekülü üretmiştir. Bir yıl sonra 1973'de ilk kez genetiği değiştirilmiş bir bakteri yaratılmıştır. Bu olay bilimciler topluluğunda bu tür genetik uygulamaların potansiyel tehlikeleri olduğu konusunda kaygılara neden olmuş ve konu Pacific Grove'daki (Kaliforniya) Asilomar Konferansı'nda tartışmalara yol açmıştır. Rekombinant DNA teknolojisini kullanan ilk şirket Herbert Boyer tarafından kurulmuş ve şirket, 1978'de escherichia coli bakterisinin genetik manipülasyon yoluyla, insülin üreten bir türünü yarattığını açıklamıştır.[5] 1983'te dört ayrı ekip genetiği değiştirilmiş bitkiler üzerine çalışmışlardır. 1995'de genetiği değiştirilmiş mısır ekimi yapılmıştır. Sonraki yıllarda bu alanda çalışmaların hızı artarak devam etmiştir. 1998 yılında genetiği değiştirilmiş organizmalar hakkında etiketleme kuralları belirlenmiştir. Günümüzde bu yolla yaratılan mikroplara transjenik ( rekombinant DNA yöntemleriyle kalıtımsal olarak değiştirilmiş) mikroplar, hayvanlara transjenik hayvanlar, bitkilere ise transjenik bitkiler denmektedir.
GDO'NUN MUHTEMEL ZARARLARI
* GDO içeren bir ürünün poleni GDO içermeyen bir bitkiye taşınabilir, böylelikle geleneksel olarak yetişen ürün bu yeni geni alabilir. (Rieger et al 1999)

* Kimyasal ilaçlara dayanıklı bir GDO'nun poleni melezleme suretiyle bir yabancı ot tohumuna geçebilir ve bu geni alan bitki de kimyasal ilaçlara dayanıklılık geliştirebilir (Rieger et al 1999)

* Kimyasal ilaçlara dayanıklı genetiği değiştirilmiş ürünler bir sonraki yıl da çıkabilir. Ve kültürel olarak kontrol edilmeleri zor olabilir.

* Böcekler (örneğin böcek ilaçlarına dayanıklı) genetiği değiştirilmiş bir organizmadaki genlere karşı bağışıklık kazanabilirler. (örneğin Bit içeren pamuk)

* Genetiği değiştirilmiş bitkiler toprak içinde bulunan doğal canlı yaşama zarar verebilir, böylece besin döngüsünü sona erdirebilir.

* GDO'lu ürünler yeterli kadar besleyici olmayabilir ve hazmı zor olabilir.

* Genetiği değiştirilmiş organizmaların toksik, alerjik, teratojenik (anne karnında maruz kalan bebekte görülen yapısal anomaliler) zararları olabilir.

* Çeşitli devletlerin denetimindeki bilimciler gen aktarımı yoluyla şimdiye dek yeryüzünde ilk kez meydana gelen yüzlerce yaratık meydana getirmişlerdir.Dolayısıyla istenmeden de olsa, insan türünü yok edecek bir mikroorganizma ya da bir türün yaratılmasına yol açılabilir.

* Önceleri biyoteknolojinin özellikle tarım ürünleri konusunda büyük gelişmeler sağlayarak dünyada açlığın giderilmesinde devrim yaratacağı müjdesiveriliyordu; fakat günümüzde genetik mühendisliği, özellikle biyoteknoloji üniversitelerden özel şirketlere geçmiş ve bunlar büyük maddi kazanç getirecek başka çalışmalara yönelmiş durumda bulunmaktadırlar.

* Yeni yapılan araştırmalar GD ile beslenen hayvanlarda organ problemleri ortaya çıktığını ortaya koymuştur. GD mısır ve soya fasülyesi ile 90 gün süreyle beslenen farelerde karaciğer ve böbrek zehirlenmeleri ortaya çıkmıştır.

* 1987'de A.B.D. Patent Bürosu'nun genetik yapıları değiştirilmiş hayvanların da patent altına alınabileceğini açıklamasıyla, hayvanlar alemi çokuluslu şirketler ile eczacılık ve biyoteknoloji şirketlerinin eline bırakılmıştır. Günümüzde biyoteknoloji alanında binlerce şirket bulunmaktadır.[13]

# data[].attributes.attachment_link.description
Tüm insanlığı tehdit eden GDO'nun ülkemizde sık sık tüketilen besinlerden birinde "ekmekte" de bulunduğu iddia edildi. Adana'da bir firma tarafından üretimi yapılan ve ekmeği olduğundan hacimli gösteren ve geç bayatlatan ekmeğin katkı maddesinde GDO'lu soya bulunduğu ortaya çıktı. Olayın sosyal medyada da yayılması ardından ' GDO nedir?' sorusu yeniden gündeme geldi.

# data[].attributes.headline
GDO, dünyamız ve canlılar üzerinde yapılan tehlikeli bir deneydir.GDO'nun Sağlığa ZararlarıGDO'lar öldürücü alerjilere neden olabilir.GDO'lu yemler, hayvanlarda antibiyotik direncini artırır, antibiyotiklerin etkisini azaltır.Çoğu GDO'nun içerdiği böcek öldüren toksinlere hamile kadınların kanında ve fetusunda raslandı.İtalya'da yapılan bir bilimsel araştırmada marketlerden alınan her 4 sütten 1'inde GDO geni parçalarına rastlandı.GDOların salgıladığı böcek zehirinin tamamının insan sindirim sisteminde parçalanmadığı ortaya çıktı.GDO ekim tarlalarında kullanılan yabani ot ilaçları, memeliler için toksik etki ve insanlarda hormonal dengeyi bozma riski taşıyor.GDO'nun Çevreye ZararlarıGDO üretimi, süper dayanıklı böcek ve yabani bitki türleri yaratır. Bu türlerin varlığı ekosisteme ve tarıma büyük tehdit oluşturur.GDO'lar tozlaşma yoluyla doğal türlere bulaşarak biyoçeşitliliğe zarar verir.Zehir salgılayan GDO'lar, kelebekler gibi zararsız canlıların ölümüne neden olur.Zehir salgılayan GDO'lar zehirlerini köklerinden toprağa geçirirler. Zaman içerisinde bu zehirlerin birikimi çevre için tehlike içerir.

# data[].attributes.subject
GDO, dünyamız ve canlılar üzerinde yapılan tehlikeli bir deneydir.GDO'nun Sağlığa ZararlarıGDO'lar öldürücü alerjilere neden olabilir.GDO'lu yemler, hayvanlarda antibiyotik direncini artırır, antibiyotiklerin etkisini azaltır.Çoğu GDO'nun içerdiği böcek öldüren toksinlere hamile kadınların kanında ve fetusunda raslandı.İtalya'da yapılan bir bilimsel araştırmada marketlerden alınan her 4 sütten 1'inde GDO geni parçalarına rastlandı.GDOların salgıladığı böcek zehirinin tamamının insan sindirim sisteminde parçalanmadığı ortaya çıktı.GDO ekim tarlalarında kullanılan yabani ot ilaçları, memeliler için toksik etki ve insanlarda hormonal dengeyi bozma riski taşıyor.GDO'nun Çevreye ZararlarıGDO üretimi, süper dayanıklı böcek ve yabani bitki türleri yaratır. Bu türlerin varlığı ekosisteme ve tarıma büyük tehdit oluşturur.GDO'lar tozlaşma yoluyla doğal türlere bulaşarak biyoçeşitliliğe zarar verir.Zehir salgılayan GDO'lar, kelebekler gibi zararsız canlıların ölümüne neden olur.Zehir salgılayan GDO'lar zehirlerini köklerinden toprağa geçirirler. Zaman içerisinde bu zehirlerin birikimi çevre için tehlike içerir.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bir canlıdaki genetik özelliklerin kopyalanarak, bu özellikleri taşımayan bir canlıya aktarılması sonucunda üretilen yeni canlıya Genetiği Değiştirilmiş Organizma (GDO) deniyor. Bir canlıdan diğerine gen aktarımı, bir çeşit kesme, yapıştırma ve çoğaltma işlemi olup, genetik mühendisleri tarafından...

# data[].attributes.attachment_link.title
Genetiği Değiştirilmiş Organizmaların Faydaları ve Zararları (GDO)

# data[].attributes.body
Gıda ya da farklı alanlarda ihtiyaç olarak gördüğümüz ve ekim ya da ithalatını düşündüğümüz her GDO’lu ürün için sosyo-ekonomik analizler yapılmalı ve sonuçlar doğrultusunda karar alınmalıdır. Bu kararlar ile ulusal bir strateji belirlenmeli ve sanayi stratejimizin de bir parçası olmalıdır. Büyümeye devam eden bu pazarda, uzun dönemde, gerek transgenik tohum gerekse ürün için sadece ithalatçı konumunda olmamak ve diğer birçok sektörümüzdeki ithalata dayalı yapımızdan farklı bir yapı ortaya koyabilmek öncelikli amaçlarımızdan olmalıdır. Bu tür yeni adımlar için çıkarılan yasalar ve yönetmeliklerin her maddesinin sektörün geleceği açısından oldukça önemli olduğu göz ardı edilmemelidir. 26 Ekim’de çıkarılan ve 20 Kasım değişiklikleriyle son halini alan yönetmelikte transgenik tohumlar ile ilgili bir düzenleme getirilmemiştir. Sadece Bakan’ın söylemlerinde transgenik tohum ithalatı ve dolayısı ile ekimi yapılmadığı belirtilmektedir fakat bu durumun kontrolünün nasıl sağlandığı ile ilgili bir bilgi bulunmamaktadır. Göz önünde bulundurulmalıdır ki, 2007 yılında da öncesinde olduğu gibi yurtdışından mısır ithal edilmiştir. 235 bin tonluk ithalatın 110 bin tonu, GDO tarımında dünyada 2.sırada olan Arjantin’den yapılmıştır.15 Bu durum, herhangi bir yönetmelik ya da yasa ile getirilen bir düzenleme yokken, yıllardır bu tür ürünleri kontrolsüz şekilde GDO’lu olarak tükettiğimizi göstermektedir. Etkin çalışan denetleme ve kontrol sistemi olmadan hangi tohumun nereden geldiğini ve ekiminin yapılıp yapılmadığını bilemeyiz. Sektöre yönelik kararlar alırken ve uzun dönemde sektördeki konumumuzu belirlerken öncelikle denetleme ve kontrol sisteminin tam olarak çalışması sağlanmalıdır ve bu sistem belirlenen stratejinin bir parçası olmak zorundadır.

# data[].attributes.body
Yirminci yüzyıl başlarından itibaren, genetik biliminde meydana gelen gelişmelerin bitki ve hayvan ıslahında yaygın olarak kullanılması yüksek verimli bitki çeşit ve hayvan ırklarının geliştirilmesine olanak sağlamıştır.

# data[].attributes.body
1996’da ilk GDO’lu ürünün ticarileştirilmesi ile dünyada başlayan GDO pazarı, Türkiye bu konudaki düzenlemelere yakın zamanda başladığından dolayı bizim için oldukça yenidir. Bu yeni pazarda diğer sektörlerimizden farklı bir gelişme kaydetmek ve sosyal ve ekonomik açıdan daha fazla getiri sağlamak istiyorsak öncelikle ihtiyaçlarımız doğrultusunda bu sektörden nasıl azami faydanın elde edilebileceğine dair bir strateji ve yol haritasının tasarlanması önemlidir. Önümüzdeki dönemde GDO’yla ilgili atılacak adımların, belirlenecek stratejiyle uyumlu olması kritiktir. Dünyada genetik mühendisliği teknolojilerinin gıda dışında farklı alanlarda da kullanımına yönelik çalışmalar devam etmektedir. Bunlara örnek olarak yıllardır çevreye ve sağlığa zararı bilinen plastik yerine kullanılabilecek ya da çeşitli çevresel kirlilikleri kimyasal kullanmadan temizlemeye yönelik ürün geliştirme çalışmaları verilebilir. Bu çalışmaların bazıları tamamlanmış ve patenti alınmıştır. Benzer şekilde biyoplastik üretiminde kullanılması düşünülen GDO’lu ürünlerin deneme ekimleri yapılmaktadır. GDO ile ilgili düzenlemeler yapılırken bu tür çalışmalar ile gerçekleşebilecek gelişmeler de uzun vadeli düşünülmelidir.

# data[].attributes.body
Besin Kalitesinin ve Sağlığa Yönelik Faydalarının Artırılması
3.2. Meyve ve Sebzelerin Raf Ömrü ve Organoleptik Kalitelerinin Artırılması
3.3. Bitkisel ve Hayvansal Ürün Veriminin Artırılması
3.4. Yenilebilir Aşı ve İlaç Üretimi
3.5. İnsan Hastalıklarının Tedavisinde ve Organ Naklinde Kullanılması
3.6. Bio-fabrikalar ve Endüstriyel Kullanım İçin Ürün Ham Materyali Olarak Kullanımı
3.7. Çevresel Faydaları

# data[].attributes.body
GDO’ların tarımsal üretimde kullanılmaları çok fazla tartışmaları beraberinde getirirken, insan sağlığına faydaları üzerinde yapılan araştırmalara (örneğin insülin üretimi) ise kısmen daha olumlu yaklaşılmaktadır.

# data[].attributes.body
Bilim insanları tarafından GDO ya hayır demek kolaycılığa kaçmak demektir. GDO lu ürünlerin biyoteknolojideki gelişmeler içinde ve çağımızın gereği olduğu bilinmektedir. Buna karşın insan sağlığı, çevre ve ekosistem üzerine olumlu ve olumsuz yönlerinin bulunduğu bilinmekle birlikte hayatımıza direk veya dolaylı yollardan girdiği ve günümüze kadar sanayide yer aldığı ve bundan sonraki zamanlarda da yer alacağı kesindir. Dolayısıyla Türkiye olarak yapmamız gereken bu sektörde yetişmiş eleman sayımızı arttırmalı, ülke ve insanlığın menfaatleri doğrultusunda çalışmalarına imkan sağlanmalı, kontrol mekanizması için referans laboratuarların kurulması ve sayısının artmasının sağlanması, multidisipliner bir konu olduğundan konu ile doğru orantılı olarak bilim komisyonlarının kurulması ve çalışmaların bu komisyonlar tarafından yürütülmesi, kurulmuş olan komisyonlarında yetkilendirilmesi ve daha aktif çalışmalarının sağlanması gerekmektedir. GDO yoksulluk için üretim artışı sağlaması bakımından bir çözüm gibi görünmektedir. Ancak insan sağlığı, çevre ve ekosistem üzerine olan olumsuz etkileri de birçok araştırmacı tarafından bildirilmektedir. Bu konuda daha çok ve kontrollü çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Olumsuz etkilerinin elimine edilmesine yönelik çalışmalara daha fazla ihtiyaç olup, gerekli tedbirlerin alınması gereklidir.

# data[].attributes.body
GDO’LARIN HUKUKİ BOYUTU Artan dünya nüfusunun ihtiyaçlarına karşı üretim arzını artırmak için modern biyoteknolojik yöntemler kullanılarak bir çok transgenetik ürün elde edilmektedir. Transgenetik ürünlerin gıda zincirine girmesiyle gıda güveliğinin önemi bir kez daha vurgulanmış ve GDO’lu ürünlerle ilgili mevzuat çalışmalarının gerekliliği de ortaya çıkmıştır

# data[].attributes.body
A. GDO’ların Potansiyel Yararları Dünya halk sağlığı problemlerinin başında gelen açlık ve kötü beslenme sorunu, besin miktarının artırılması ve içeriğinin zenginleştirilmesi ile çözümlenmeye çalışılmaktadır. Besin içeriğini zenginleştirmeye yönelik biyoteknolojik çalışmalar ile vitamin A yönünden zengin pirinç (golden rice) üretimi gerçekleştirilmiştir. Dünya üzerinde okul öncesi dönemdeki üç milyon kadar çocuğun A vitamini eksikliğinden kaynaklanan görme bozukluğunun bulunduğu, her yıl 250 000 ile 500 000 kadarının kör olduğu ve bunların üçte ikisinin de izleyen birkaç aylık süreçte öldükleri belirlenmiştir. Böylece, pirincin temel tüketim maddesi olduğu bölgelerde A vitamini eksikliğinin önlenebileceği düşünülmüştür. Ayrıca, transgenik yöntemlerle balıklardaki büyüme hormonu salgısı artırılarak et miktarını çoğaltma çalışmaları da yapılmıştır (2, 12-14). Alerjik reaksiyonlara sebep oldukları belirlenen yer fıstığı, fındık, soya, buğday, inek sütü, yumurta, balık ve kabuklu deniz canlıları gibi bazı besinlerin içindeki alerjik proteinler çıkartılarak veya yapısı değiştirilerek bu besinlerin neden olduğu reaksiyonların azaltılması hedeflenmiştir. Yaşamı tehdit eden veya sakat bırakan bazı hastalıkların önlenmesinde etkili bir yöntem olan aşılama yöntemi için bitkilerden yararlanılmasına yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Bu amaçla patojen mikroorganizmaların çeşitli proteinlerini sentezleyen genler muz, patates, marul, tütün gibi bitkilere aktarılmaktadır. Laktoz intoleransı olan bireyler için üretilmiş laktoz içeriği azaltılmış süt de genetiği değiştirilmiş besinlerin tedavi amacıyla kullanımına yönelik çalışmalara bir örnekdir. Bunların dışında, meyvelerin olgunlaşma sürecinin değiştirilmesi, depolama ve raf ömrünün uzatılması, tadının arttırılması gibi çeşitli uygulamalar da bulunmaktadır. Ayrıca, tarımda biyoteknolojiden daha çok yararlanılmasıyla herbisit ve pestisit gibi tarım ilaçların kullanımının azalması sonucu sağlık sorunlarının ve çevre kirlenmesinin azalacağı düşünülmektedir (2, 15-18).