# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het was een debat vol schaamte en schuldbesef dat de Tweede Kamer woensdag voerde naar aanleiding van het vorige week gepubliceerde rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over de „casus" Michael P. Oftewel, de zedendelinquent die in 2017 in Utrecht de 25-jarige Anne Faber van haar fiets trok, verkrachtte en om het leven bracht. De conclusies van de Onderzoeksraad waren vernietigend. Alles wat mis kon gaan is misgegaan. Foute inschattingen, verkeerde en gebrekkige informatievoorziening, langs elkaar werkende instanties. Geen incidenten, maar het gevolg van een falend systeem.

Eerstverantwoordelijk minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) nam de hem toebedeelde verantwoordelijkheid volop. Net als vorige week in zijn brief aan de Tweede Kamer met zijn eerste reactie op het rapport toonde hij zich tijdens het debat berouwvol over wat er was gebeurd en strijdbaar om alle geconstateerde tekortkomingen aan te pakken. Maar een andere keuze had hij dan ook eigenlijk niet.

Het gebeurt niet vaak dat een minister deemoedig erkent dat de overheid tekort is geschoten in de bescherming van de samenleving en daarvoor openlijk zijn excuses aanbiedt. Toch is dat wat Dekker deed. Bij de behandeling van Michael P. was er te weinig oog geweest voor de risico's en de gevaren van de samenleving, gaf hij toe.

Extra wrang is dat deze zaak niet op zichzelf staat. Nog vers in het geheugen liggen de moorden op Els Borst en Joost Wolters. Ook zij werden het slachtoffer van gevangenen die op basis van hun eigen geschiedenis niet vrij hadden mogen rondlopen. Zoals gezegd: een niet-functionerend systeem.

Minister Dekker heeft vorige week actie ondernomen door de verloven van 24 delinquenten in te trekken. Hij was er sinds zijn aantreden van op de hoogte dat vrijheden werden toegekend aan gedetineerden die hiervoor niet in aanmerking kwamen, schreef hij aan de Tweede Kamer. Maar hoe riskant dit was werd hem pas duidelijk toen hij de rapporten van de Onderzoeksraad onder ogen kreeg.

Het roept nogmaals de vraag op hoe het is gesteld met de informatievoorziening binnen het ministerie van Justitie en Veiligheid en de daaronder vallende diensten. Tijdens het onderzoek dat eind 2017 begon moeten er toch alarmbellen zijn afgegaan.

De uitkomst van het debat is dat Dekker met steun van de Tweede Kamer kan beginnen met orde op zaken stellen. Maar hij zit er dus nog wel, vastberaden om zijn „klus" af te maken. Het had ook anders gekund. Als Dekker had besloten als gevolg van het ernstig falen van de overheid op te stappen om daarmee een signaal af te geven aan het eigen disfunctionerende apparaat had hem dat niet misstaan. De recente geschiedenis kent voldoende precedenten.

In 2017 trad minister Jeanine Hennis (Defensie, VVD) af omdat zij de politieke verantwoordelijkheid nam voor een ongeval in Mali waarbij twee Nederlandse militairen omkwamen en één zwaargewond raakte. In 2006 waren het de ministers Piet Hein Donner (Justitie, CDA) en Sybilla Dekker (Volkshuisvesting, VVD) die hun verantwoordelijkheid namen voor de brand in het cellencomplex op Schiphol waarbij elf mensen de dood vonden.

Dekker kiest voor het spreekwoordelijke optreden in plaats van aftreden. Hierbij zal hij permanent aan de Kamer moeten rapporteren. Passend bij het onderwerp is Dekker vanaf nu een minister onder toezicht.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Sander Dekker is vanaf nu een minister onder toezicht

# data[].attributes.attachment_link.description
Het was een debat vol schaamte en schuldbesef dat de Tweede Kamer woensdag voerde naar aanleiding van het vorige week gepubliceerde rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over de „casus" Michael P. Oftewel, de zedendelinquent die in 2017 in Utrecht de 25-jarige Anne Faber van haar fiets trok, verkrachtte en om het leven bracht.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Niemand van de Kamerleden die woensdagochtend het woord voert had er wíllen staan, tijdens het debat over het overheidsfalen in de zaak Michael P. „Dit debat valt me zwaar", opent PvdA'er Attje Kuiken het debat halverwege de ochtend. SP'er Michiel van Nispen voelt zich „boos en verdrietig". Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) knikt regelmatig tijdens de zware woorden die vallen. In de loop van de middag zou hij de Kamer antwoorden.

Er is veel te bespreken: twee rapporten van inspecties en de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) die het overheidsfalen beschrijven. Ze staan vol met „inschattingsfouten". Overheidsinstanties die geen informatie over P. met elkaar deelden. Fouten in de diagnose die P. al in de gevangenis van Vught kreeg, waar hij zat voor verkrachting van twee minderjarige meisjes. Hij zou een geweldsprobleem hebben, geen zedenprobleem. Met fouten ook over het toekennen van vrijheden aan P. toen hij in een kliniek in Den Dolder met een licht regime geplaatst was. Daar wisten ze weinig van zijn zedenverleden, hij werd zelfs een „modelpatiënt" genoemd.

Door al dat falen, volgens de OVV het gevolg van het „systeem van forensische zorg", kon P. op 29 september de 25-jarige Utrechtse Anne Faber verkrachten en vermoorden. Onder meer Kuiken, Van Nispen en SGP'er Kees van der Staaij haalden ook de moorden op Joost Wolters en Els Borst aan. Ook zij werden vermoord door psychiatrisch patiënten die niet de juiste behandeling en straf hadden gekregen, ook in hún zaken kwamen er dikke rapporten over wat de overheid fout gedaan had.

Kamerleden wilden woensdagochtend vooral van Dekker weten hóe het fout had kunnen gaan, niet voor het eerst, maar voor de derde keer. Maar ook of Dekker sinds de moord op Faber - hij trad een maand later aan - voldoende heeft gedaan om herhaling te voorkomen. Vorige week trok Dekker de verloven van 21 gedetineerden die aan hun terugkeer in de samenleving werkten in, omdat er onvoldoende duidelijk was over de risico's die zij voor de samenleving vormen. Woensdagochtend bleek dat nóg eens drie gedetineerden die al vrijheden hadden teruggeplaatst zijn in de gevangenis. „Abusievelijk" had Dekker dat niet eerder gemeld.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kamer wil weten wat er misging in zaak-Michael P.

# data[].attributes.attachment_link.description
Niemand van de Kamerleden die woensdagochtend het woord voert had er wíllen staan, tijdens het debat over het overheidsfalen in de zaak Michael P. „Dit debat valt me zwaar", opent PvdA'er Attje Kuiken het debat halverwege de ochtend. SP'er Michiel van Nispen voelt zich „boos en verdrietig".

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hiddema kreeg veel kritiek op zijn optreden. Maar volgens Wim Faber had de FvD-politicus "gewoon moeten zeggen wat wij wilde". "Hoe pijnlijk ook, alles wat hij zei, klopte. Het allerergste vind ik wegkijken en doen alsof het allemaal maar een abstract gebeuren is. Zo geef je iedereen de mogelijkheid om het niet te hoeven weten. We moeten het beest in de bek kijken."

Kamerlid Hiddema gebruikte bij het debat soortgelijke bewoordingen toen Kamervoorzitter Arib hem vroeg details weg te laten omwille van de nabestaanden. "Het beest in de man (Michael P. red.) heeft de ouders behoorlijk parten gespeeld", zei de FvD'er. "Wat ik hier probeer te duiden, is dat niemand dat beest in de ogen heeft gekeken. Dat is gebeurd vanuit gemakzucht."

De politicus doelde daarbij op de fouten die zijn geconstateerd bij de behandeling van P. Uit rapporten blijkt dat de Dienst Justitiële Inrichtingen, de gevangenis in Vught en de kliniek in Den Dolder ernstig zijn tekortgeschoten.

Bij de overdracht naar de kliniek in Den Dolder werd niet gekeken naar het zedenverleden van P., terwijl de details van zijn eerdere verkrachtingen staan beschreven in een vonnis dat voor iedereen toegankelijk is, zei Hiddema.

'Ongemak in Tweede Kamer'

In tegenstelling tot Wim Faber, was zijn broer Hans wel aanwezig bij het Kamerdebat. Hij schreef het boek over de zaak van Anne en komt ook aan het woord in de Volkskrant. Hij vertelt dat hij bij het betoog van Hiddema het ongemak voelde van de aanwezigen in de Tweede Kamer.

De reactie in de Kamer duidt er volgens vader Wim Faber op dat politici niet goed genoeg geïnformeerd waren. Hij zegt dat hij niet naar het debat is gegaan, omdat hij verwachtte dat er niet genoeg zou worden doorgevraagd. Die verwachting is uitgekomen, stelt hij. Daardoor zijn volgens hem "de echte verantwoordelijken" ermee weggekomen. Hij noemt de bestuursvoorzitter van de kliniek in Den Dolder, de directeur van de gevangenis in Vught en de rechters.

Nabestaanden in zaal

Na het Kamerdebat zei Hiddema in NOS-radioprogramma Met het Oog Op Morgen dat het debat niet scherp genoeg werd gevoerd door de aanwezigheid van de familie van Anne Faber. Die hadden beter op de publieke tribune kunnen zitten en niet in de zaal, vond hij.

"Nu werden ze deel van de plenaire behandeling. Dat gaf een bepaalde waardigheid, die het debat niet ten goede komt. Door de behoefte van Kamerleden zich in te houden, kon de minister er ongeschonden vanaf komen."

De woordvoerder van Arib benadrukt dat de Kamer de nabestaanden niet speciaal voor het debat had uitgenodigd, zoals sommigen denken. "Maar toen we hoorden dat ze het debat wilden bijwonen, hebben we ze met het oog op alle media-aandacht een plek in de zaal gegeven in plaats van op de tribune."

Minister Dekker voor Rechtsbescherming kon aanblijven na het debat. De meeste partijen in de Tweede Kamer steunden zijn plannen om de fouten die zijn gemaakt na de moord op Anne Faber in de toekomst te voorkomen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Vader Anne Faber: terecht dat Hiddema gruwelijke details aanstipte in Kamer

# data[].attributes.attachment_link.description
Hiddema kreeg veel kritiek op zijn optreden. Maar volgens Wim Faber had de FvD-politicus "gewoon moeten zeggen wat wij wilde". "Hoe pijnlijk ook, alles wat hij zei, klopte. Het allerergste vind ik wegkijken en doen alsof het allemaal maar een abstract gebeuren is. Zo geef je iedereen de mogelijkheid om het niet te hoeven weten.

# data[].attributes.attachment_link.title
Strafrechtexperts: hoge straf Michael P. niet uniek, wel uitzonderlijk

# data[].attributes.attachment_link.description
De rechtbank heeft Michael P. vandaag veroordeeld tot 28 jaar cel en tbs voor de dood van Anne Faber. Maar is dat nou een uitzonderlijke hoge straf? En over hoeveel jaar komt hij weer op vrije voeten? Deskundigen leggen het voor je uit.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dit weten we nu over Michael P., verdachte in zaak Anne Faber - RTL NIEUWS

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Publicatie onderzoek

Forensische instellingen te weinig gericht op veiligheid
In de vier jaar dat Michael P forensische zorg ontving, zijn de Dienst Justitiële Inrichtingen en de forensische instelling in Den Dolder niet nagegaan welke risico's van hem uitgingen en hoe groot de kans was dat hij opnieuw een ernstig delict zou plegen. Dit blijkt uit het rapport 'Forensische zorg en veiligheid - lessen uit de casus Michael P' dat vandaag is gepubliceerd. Het onderzoek schetst een beeld van een sector waarin de nadruk ligt op zorg voor de patiënt en veel minder op de taak om de samenleving te beschermen tegen de risico's van terugkerende delinquenten. Om de veiligheid in de samenleving te verbeteren moeten deze risico's in kaart gebracht worden en dient de informatievoorziening verbeterd te worden. Verlofaanvragen moeten kritisch getoetst worden en er is beter toezicht nodig op de toegekende vrijheden aan delinquenten.
Op 29 september 2017 werd de 25-jarige Anne Faber door Michael P verkracht en om het leven gebracht. Dat de dader een veroordeelde zedendelinquent bleek te zijn die ondanks zijn verblijf in een forensische instelling vrij kon rondlopen, veroorzaakte veel maatschappelijke verontwaardiging.

Behandeling

In 2011 werd Michael P veroordeeld voor een ernstig zedenmisdrijf. Zijn behandeling in detentie richtte zich echter voornamelijk op het beheersen van zijn agressie en drugsgebruik. De gewelddadige dubbele verkrachting waarvoor hij was veroordeeld, werd niet in zijn behandeling betrokken en raakte gaandeweg steeds verder uit beeld. Ongeveer halverwege zijn strafperiode werd Michael P voor aanvullende behandeling en resocialisatie overgeplaatst naar een forensische zorginstelling in Den Dolder. De gevangenis droeg hierbij niet alle relevante informatie over aan de indicatiestellers en de forensische instelling. Volgens de gevangenis kwam dit mede doordat Michael P daar geen toestemming voor gaf. In de forensische instelling werd de summiere informatie over Michael P niet aangevuld door extra risicobeoordelingen uit te voeren. Dit had tot gevolg dat ook in de FPA het ernstige zedendelict waarvoor Michael P veroordeeld was, buiten beeld bleef. In de vier jaar dat Michael P onder forensische behandeling was, is niet nagegaan welke risico's van Michael P uitgingen en hoe groot de kans was op recidive.

Vrijheden

Voor een goede terugkeer van gedetineerden in de samenleving is het geleidelijk toekennen van vrijheden essentieel. Bij Michael P werd zijn resocialisatie gestart op het moment dat hij naar de forensische instelling werd overgeplaatst, ongeveer anderhalf jaar voor zijn beoogde voorwaardelijke invrijheidsstelling. Reeds vóór zijn komst waren zijn eerste vrijheden al geregeld en na anderhalve maand mocht Michael P elke dag drie keer een uur zonder begeleiding naar het dorp. De vlotte voortgang van het resocialisatieprogramma van Michael P toont veel tekortkomingen. Het wettelijk artikel waaronder Michael P in de FPA werd geplaatst was niet bedoeld voor resocialisatie, maar werd daar wel voor gebruikt. Daardoor kon Michael P zijn eerste stappen in vrijheid zetten zonder toezicht van de reclassering. Het Openbaar Ministerie is ten onrechte niet betrokken bij het toekennen van vrijheden en het verlof werd niet altijd ter goedkeuring voorgelegd aan het Ministerie van Justitie en Veiligheid in Den Haag. Het onderzoek laat zien dat de toekenning van vrijheden een routinematig uitgevoerde administratieve procedure was, in plaats van een weloverwogen gezamenlijke beslissing van de betrokken instanties. Er werd in zijn geheel niet nagegaan of het toekennen van vrijheden aan Michael P gevaar zou opleveren voor de omgeving.

Gemeenten

Om gemeenten te informeren over de terugkeer van delinquenten in de samenleving, is goede en adequate informatie van groot belang. Hiervoor is onder meer het stelsel van BIJ-meldingen ('Bestuurlijke Informatievoorziening Justitiabelen') opgezet waarbij de aangesloten gemeenten een melding krijgen als een delinquent geplaatst wordt in een kliniek binnen de gemeente, daar op verlof gaat of in terugkeert. Door een administratieve fout bij Justitie was de plaatsing en het daaraan gekoppelde verlof van Michael P. in de forensische kliniek niet gemeld aan de gemeente Zeist. Het blijkt dat gemeenten weinig zicht hebben op veiligheidsrisico's van bewoners van de forensische kliniek, mede doordat de instellingen erg terughoudend zijn met het verstrekken van informatie. Het onderzoek toont aan dat de informatiepositie van gemeenten bij de terugkeer van zware gewelds- en zedendelinquenten niet optimaal is. Het kost gemeenten veel inspanning om goede informatie over risico's te verzamelen en er zijn belemmeringen in het uitwisselen van persoonsgegevens. Gemeenten verschillen bovendien sterk in de manier waarop ze risico's beheersen. Niet alle beschikbare instrumenten worden door alle gemeenten even goed benut. Gemeenten kunnen hun positie versterken door te investeren in contacten met forensische zorginstellingen en veiligheidshuizen.

Stelsel 'overige' forensische zorg

De bevindingen in de casus Michael P. vormen een indicatie voor tekortkomingen in het stelsel van de 'overige' forensische zorg, niet zijnde tbs. Binnen de groep delinquenten die hier wordt behandeld en geresocialiseerd, bevinden zich ook gedetineerden die veroordeeld zijn voor een ernstig delict en een hoog recidive-risico hebben. Voor een veilige terugkeer van deze personen in de samenleving, is het belangrijk om deze groep en de risico's goed in kaart te brengen, de behandeling hier op af te stemmen en vrijheden gecontroleerd toe te kennen of - indien nodig - in te trekken. Dit kan onder meer door de ontwikkeling en het gebruik van gevalideerde instrumenten voor risicotaxatie. Ook moeten er geen vrijheden verleend worden aan delinquenten met een hoog risico op recidive, zonder daarbij te voorzien in adequaat toezicht.

De aanbevelingen van het rapport richten zich dan ook op het versterken van de aandacht voor risico's op recidive, het afstemmen van verantwoordelijkheden op de veilige en verantwoorde terugkeer van delinquenten met een hoog recidiverisico en het verbeteren van de informatievoorziening in de keten.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
video forensische zorg en veiligheid - lessen uit de casus michael p

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
forensische zorg en veiligheid - lessen uit de casus michael p

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
forensic care and security - lessons from the case michael p

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
onderzoek naar veiligheid bij reïntegratie van gedetineerden die een psychiatrische behandeling ondergaan en van tbs-gestelden

# data[].attributes.attachment_link.title
Forensische zorg en veiligheid - Lessen uit de casus Michael P

# data[].attributes.attachment_link.description
Publicatie onderzoek In de vier jaar dat Michael P forensische zorg ontving, zijn de Dienst Justitiële Inrichtingen en de forensische instelling in Den Dolder niet nagegaan welke risico's van hem uitgingen en hoe groot de kans was dat hij opnieuw een ernstig delict zou plegen.

# data[].attributes.body
In de Tweede Kamer zijn politici nu volop bezig met een debat om te kijken hoe een soortgelijke fout in de toekomst niet meer voor kan komen. Leg d.m.v. (een deel van) het kernconcept rationalisering uit welke verandering de uitkomst van dit debat met zich mee zou kunnen brengen voor de samenleving.

# data[].attributes.body
Het debat over de zaak van Anne Faber heeft ook veel impact op de samenleving. Leg een van de effecten die het debat en de zaak hebben gehad op de samenleving uit aan de hand van een of meerdere kernconcepten van het hoofdconcept binding.