# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.headline
Klimat zaczyna niszczyć spiżarnię Ameryki

# data[].attributes.subject
Klimat zaczyna niszczyć spiżarnię Ameryki

# data[].attributes.headline
Świerki wycofują się z kraju. W przyrodzie widać katastrofę,

# data[].attributes.subject
Świerki wycofują się z kraju. W przyrodzie widać katastrofę,

# data[].attributes.headline
Parki narodowe i rezerwaty biosfery w Polsce

# data[].attributes.subject
Parki narodowe i rezerwaty biosfery w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.title
Parki narodowe i rezerwaty biosfery w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.attachment_link.title
Atrakcje turystyczne Europy Południowej - zpe.gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.attachment_link.description
Biebrzański Park Narodowy (BbPN) został utworzony na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 września 1993 roku jako 18-ty z kolei polski park narodowy

# data[].attributes.attachment_link.description
Sprostowanie do artykułu „Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe jako skrajny przykład Polski sektorowej"

# data[].attributes.headline
Wywiad: Prof. Krzysztof Świerkosz: Świerk wycofuje się z Polski. W przyrodzie widać katastrofę 

# data[].attributes.subject
Wywiad: Prof. Krzysztof Świerkosz: Świerk wycofuje się z Polski. W przyrodzie widać katastrofę 

# data[].attributes.attachment_link.title
Prof. Krzysztof Świerkosz: Świerki wycofują się z kraju. W przyrodzie widać katastrofę - SmogLab

# data[].attributes.attachment_link.description
– Przez lata biolodzy ostrzegali, że w Bałtyku zabraknie ryb. Nie słuchano ich. A nawet wyśmiewano. A dziś polskie rybołówstwo bałtyckie jest w co najmniej trudnej sytuacji. Pewne dziedziny naszego życia będą musiały ulec zmianie. Lepiej się do nich zacząć przystosowywać teraz, niż nagle obudzić się z ręką w nocniku. Zorientować, że nie ma drzew, […]

# data[].attributes.attachment_link.description
“Ten szereg skał rozciąga się na osiem lub dziewięć mil angielskich,
zaczyna się i kończy tak nagle, że wygląda jak korona na szczycie góry...”

# data[].attributes.body
- Płazie sekrety.

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.headline
Przegląd systematyczny i znaczenie gadów. Gatunki chronione w Polsce

# data[].attributes.subject
Przegląd systematyczny i znaczenie gadów. Gatunki chronione w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.title
Przegląd systematyczny i znaczenie gadów. Gatunki chronione w Polsce - zpe.gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.headline
Gady – mistrzowie przetrwania w suchym środowisku

# data[].attributes.subject
Gady – mistrzowie przetrwania w suchym środowisku

# data[].attributes.attachment_link.title
Gady – mistrzowie przetrwania w suchym środowisku - zpe.gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
W materiale przedstawiono charakterystykę gadów

# data[].attributes.attachment_link.title
Adaptacje gadów do życia na lądzie - zpe.gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.headline
Przegląd systematyczny i znaczenie płazów. Gatunki chronione w Polsce

# data[].attributes.subject
Przegląd systematyczny i znaczenie płazów. Gatunki chronione w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.title
Przegląd systematyczny i znaczenie płazów. Gatunki chronione w Polsce - zpe.gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.attachment_link.title
Płazy – zwierzęta wodno‑lądowe - zpe.gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
W materiale przedstawiono charakterystykę płazów

# data[].attributes.headline
Adaptacje płazów do życia w dwóch środowiskach: wodnym i lądowym

# data[].attributes.subject
Adaptacje płazów do życia w dwóch środowiskach: wodnym i lądowym

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Tekst: Anna GibalskaOpracowanie i multimedia: Englishsquare.pl sp. z o.o.

# data[].attributes.attachment_link.title
Adaptacje płazów do życia w dwóch środowiskach: wodnym i lądowym

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Łączenie par. Wskaż, które zdanie jest prawdziwe, a które fałszywe.. Płazy składają jaja do wody.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Larwy płazów oddychają płucami, ale żyją w wodzie.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Jaja płazów otoczone galaretowatą otoczką to skrzek.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Larwa żaby nazywana jest kijanką.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Podczas snu zimowego płazy mogą przebywać na dnie zbiorników wodnych.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz

Wskaż, które zdanie jest prawdziwe, a które fałszywe.

Łączenie par. Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących środowisk i trybu życia płazów w Polsce.. Grzebiuszka większą część życia spędza na drzewach.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Salamandra prowadzi głównie lądowy tryb życia.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Żaby zielone żyją w pobliżu zbiorników wodnych.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Niektóre płazy zimują na lądzie, inne w wodzie.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Wszystkie płazy składają skrzek w wodzie.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz

Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących środowisk i trybu życia płazów w Polsce.

Wskaż nazwy płazów, które mają w skórze gruczoły jadowe. Możliwe odpowiedzi: 1. salamandra plamista, 2. ropucha szara, 3. kumaki, 4. rzekotka drzewna, 5. żaba jeziorkowa, 6. grzebiuszka ziemna, 7. traszka grzebieniasta, 8. żaba brunatna

Wskaż nazwy płazów, które mają w skórze gruczoły jadowe.

salamandra plamista

ropucha szara

kumaki

rzekotka drzewna

żaba jeziorkowa

grzebiuszka ziemna

traszka grzebieniasta

żaby brunatne

# data[].attributes.attachment_link.title
"Przeżyj to! Polskie parki narodowe" – Wigierski Park Narodowy

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Gady przez ponad 200 milionów lat dominowały na lądzie, w wodzie, a przez pewien czas nawet w powietrzu. Jednak 66 milionów lat temu wyginęły i większość przedstawicieli pozostałych grup gadów. Do czasów współczesnych przetrwały wywodzące się od nich ssaki i ptaki oraz kilka grup stosunkowo niewielkich gadów, które obecnie znamy.

Aby zrozumieć poruszane w tym materiale zagadnienia, przypomnij sobie:

jakie są warunki życia na lądzie,

jak środowisko życia wpływa na budowę ciała zwierząt,

jakie są podstawowe procesy życiowe zwierząt.

Gady, podobnie jak płazy, są czworonogami (z wyjątkiem węży i niektórych jaszczurek, których przodkowie przed milionami lat posiadali kończyny). W przeciwieństwie do płazów niektóre gady mogą całe życie spędzać z dala od wody. Wszystkie gady oddychają powietrzem atmosferycznym za pomocą płuc. Jaja znoszone są wyłącznie na lądzie. Przed wysychaniem zabezpieczają je specjalne błony (omocznia, owodnia i kosmówka), a u np. krokodyli także twarde wapienne skorupki. Z jaj wylęgają się młode o budowie wewnętrznej i wyglądzie bardzo przypominającej osobniki dorosłe - w ich rozwoju nie ma więc larwy. Skóra gadów pokryta jest łuskami lub rogowymi płytkami. Dzięki temu ich skóra jest zupełnie nieprzepuszczalna dla wody, co pozwala im przeżyć z daleka od niej. Niektóre gady żyją nawet na pustyni - przykładem jest jaszczurka moloch straszliwy, przedstawiona na zdjęciu poniżej.

Węże to gady pozbawione nóg. Poruszają się poprzez wyginanie ciała oraz dzięki tarczkom na brzusznej stronie ciała.

Jaszczurki zwykle mają kończyny. Niektóre są beznogie - odróżniają się od węży brakiem tarczek na brzuchu.

Żółwie wyróżniają się ciałem pokrytym pancerzem złożonym z dużych tarcz.

Krokodyle przypominają duże jaszczurki, ale ich ciało pokrywają twarde rogowe tarczki.

Wśród gadów możemy wyróżnić kilka grup.

Gady odgrywają w przyrodzie ważną rolę. Przede wszystkim wszędzie, gdzie żyją, są drapieżnikami, które ograniczają liczebność innych zwierząt. Same również stanowią pokarm dla wielu ptaków i ssaków. Ponadto jad węży służy jako środek do produkcji wielu lekarstw. W niektórych krajach węże jadowite są w tym celu poławiane lub hodowane.

Na kilku wyspach Nowej Zelandii żyją hatterie. Są to zwierzęta, których przodkowie pojawili się na Ziemi miliony lat temu. Od innych gadów hatteria odróżnia się posiadaniem aż dwóch rzędów zębów w górnej szczęce.

Polska jest krajem, w którym przez część roku panuje zima. Nie jest więc to kraj sprzyjający gadom. Zamieszkuje u nas co najmniej 9 gatunków tych zwierząt: 4 gatunki jaszczurek, 4 gatunki węży (w tym jeden jadowity) i 1 gatunek żółwia.

W erze mezozoicznej, to jest 230-66 mln lat temu, nastąpił niezwykły rozwój gadów. Doprowadziło to do ogromnego zróżnicowania tych zwierząt, w tym także do powstania dinozaurów - gadów lądowych, które często osiągały ogromne rozmiary (chociaż najmniejsze z nich były wielkości małego psa). Gady jedne opanowały wszystkie lądy, inne przystosowały się do życia w wodzie (choć nadal oddychały płucami i jaja znosiły na lądzie), a jeszcze inne opanowały środowisko powietrzne. Liczne gatunki dinozaurów posiadały nawet pióra służące im jako ochrona przed zimnem i wilgocią oraz do maskowania.

Wszystkie gady żyjące w Polsce objęte są ochroną.

Gady są w pełni przystosowane do życia na lądzie. Składają jaja na lądzie, oddychają płucami, a ich skóra nie przepuszcza wody, jest pokryta łuskami lub tarczkami.

Współczesne gady należą do zaledwie kilku grup, z których najważniejsze to węże, jaszczurki, żółwie i krokodyle.

W Polsce żyją 4 gatunki jaszczurek, 4 gatunki węży i jeden gatunek żółwia.

wymarła grupa kręgowców lądowych występująca na Ziemi od ok. 201 milionów lat temu do 66 milionów lat temu

forma rozrodu zwierząt polegająca na rozwoju zarodkowym w jaju wydalonym z organizmu matki przed zapłodnieniem lub tuż po zapłodnieniu

forma rozrodu zwierząt polegająca na rozwoju zarodka w obrębie organizmu matki, ale w błonach jajowych, kosztem substancji odżywczych żółtka jaja

Gady mezozoiczne wymarły w wyniku wielkiej katastrofy. Stało się tak prawdopodobnie na skutek uderzenia w Ziemię ogromnej asteroidy o średnicy nawet 15 km. Po jej upadku Ziemię objęły huraganowe wiatry o niespotykanej sile, znacząco wzrosło zapylenie atmosfery ziemskiej. Promienie słoneczne tygodniami nie docierały do powierzchni planety. Nastąpiło zatrucie wody, trzęsienia Ziemi, padały kwaśne deszcze, a nawet zmienił się przebieg prądów morskich. Ostatecznie spowodowało to śmierć planktonu, większości roślin, a w efekcie głód i śmierć roślinożerców - i na koniec także drapieżników i padlinożerców. Przetrwały tylko małe zwierzęta, jak płazy, jaszczurki, ptaki, drobne ssaki czy stawonogi.

# data[].attributes.attachment_link.title
Sprawdź się - Parki narodowe i rezerwaty biosfery w Polsce - zpe.gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Klimat oddziałuje na cechy krajobrazu na danym obszarze. Na lekcji poznasz współzależności między czynnikami kształtującymi typy klimatu oraz zróżnicowanie typów klimatu w Europie. Czy pamiętasz, czym różni się klimat od pogody?

Aby zrozumieć poruszane w tym materiale zagadnienia, przypomnij sobie:

czynniki klimatotwórcze oddziałujące na cechy klimatu na danym obszarze;

regionalne zróżnicowanie typów klimatu występujących w Europie;

sposoby prezentacji cech klimatu danego miejsca za pomocą diagramów klimatycznych.

Wskażesz geograficzne czynniki klimatotwórcze oddziałujące na klimat w Europie.

Opiszesz regionalne zróżnicowanie typów klimatu w Europie.

Scharakteryzujesz główne cechy typów klimatu w Europie.

Do geograficznych czynników kształtujących typy klimatu należą: szerokość geograficzna, która jest czynnikiem strefowym, rozkład lądów i mórz, oddziaływanie prądów morskich, ukształtowanie terenu, wysokość nad poziomem morza i pokrycie terenu.

Wpływ czynnika na zróżnicowanie klimatu w Europie

Europa rozciąga się między 35°58′N (Przylądek Marroquí) a 71°08′N (Przylądek Nordkyn); trzon lądu leży w umiarkowanych szerokościach geograficznych na półkuli północnej, jedynie niewielki skrawek kontynentu sięga poza koło podbiegunowe północne 66°34′N. Położenie geograficzne Europy sprawia, że obszary w Europie Południowej otrzymują większą ilość energii słonecznej niż jej krańce północne. Średnie wartości elementów klimatu mają charakterystyczny przebieg w ciągu roku w każdym typie klimatu; najchłodniejszym miesiącem jest styczeń, a najcieplejszym lipiec.

Europa Zachodnia znajduje się w zasięgu wpływów Oceanu Atlantyckiego, Europa Wschodnia natomiast pod wpływem lądowych mas powietrza znad Azji. Wielkie rozczłonkowanie linii brzegowej Europy, duża liczba mórz przybrzeżnych i śródlądowych jest istotnym czynnikiem klimatycznym.

Przypomnij sobie, jaki wpływ na elementy klimatu ma położenie w pobliżu oceanu, a jak oddziałuje na klimat wielki obszar lądowy.

Oddziaływanie prądów morskich

Wybrzeże Europy Zachodniej i Północnej opływa ciepły Prąd Zatokowy (Golfsztrom) Prąd Zatokowy (Golfsztrom) , który wzmacnia oddziaływanie Oceanu Atlantyckiego na cechy klimatu.

Ukształtowanie terenu i wysokość nad poziomem morza

Równoleżnikowy układ głównych form ukształtowania powierzchni umożliwia przepływ mas powietrza znad Atlantyku w głąb lądu oraz mas powietrza znad Europy Wschodniej w kierunku zachodnim. Pasma górskie utrudniają natomiast napływ mas powietrza podzwrotnikowego z południa oraz powietrza arktycznego z północy. Na terenach górskich występuje piętrowość związana z wysokością nad poziomem morza. Ponadto obszary górskie cechują niższe roczne temperatury powietrza oraz wyższe opady.

Europa odróżnia się od pozostałych kontynentów wielkimi zmianami w krajobrazach. Szacuje się, że ok. 65 % powierzchni Europy zostało silnie przekształcone - pojawiły się głównie krajobrazy rolnicze, ale także znaczne tereny zostały zmienione na skutek urbanizacji, industrializacji (uprzemysłowienia), działalności górniczej i rozwoju sieci transportowej. Krajobraz naturalny zachował się tylko na 15 % powierzchni lądu.

Wpływ głównych geograficznych czynników klimatycznych na klimat w Europie przedstawia poniższa animacja.

W pierwszej scenie wyświetla się tytuł filmu: „Wpływ oceanicznych i kontynentalnych mas powietrza na klimat Europy". Następnie pojawia się kontur Europy z siatką kartograficzną. Prezentowane są nazwy: Ocean Atlantycki, Morze Północne, Morze Bałtyckie, Morze Śródziemne. Na mapie pojawiają się granice stref klimatycznych. Od zachodu do pasa strefy klimatu umiarkowanego zaczyna się wlewać kolor zielony, który dochodzi do granicy występowania oceanicznych mas powietrza znad Oceanu Atlantyckiego. Gdy kolor się wypełni, pojawia się napis: „Wpływ oceanicznych mas powietrza znad Oceanu Atlantyckiego wzmocniony przez oddziaływanie ciepłego Prądu Zatokowego". Od wschodu zaczyna się wlewać kolor jasnoczerwony, który dochodzi do granicy oddziaływania kontynentalnych mas powietrza. Pojawia się napis: „Wpływ kontynentalnych mas powietrza znad Europy Wschodniej i zachodniej Azji". Na obszarze w Europie Środkowej między dwiema granicami wlewał się najpierw kolor zielony, a potem kolor jasnoczerwony. W strefie, gdzie dotarł zarówno kolor zielony jak i czerwony, powstała strefa przejściowa między wpływem mas powietrza napływających ze wschodu i zachodu. Nad strefą tą pojawia się napis „Obszary ścierania się wpływów mas powietrza oceanicznego i mas powietrza kontynentalnego". Od południa do granic powstałego wcześniej kolorowego pasa wlewa się kolor różowo‑fioletowy. Od północy analogicznie wlewa się kolor niebieski. Na kolorowych pasach pojawiają się napisy. Na północnym obszarze napis: „Klimaty okołobiegunowe", na obszarze środkowym „Klimaty umiarkowanych szerokości geograficznych", na pasie znajdującym się na południu napis „Klimaty podzwrotnikowe".

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RGbtYiShcNoX9

W pierwszej scenie wyświetla się tytuł filmu: „Wpływ oceanicznych i kontynentalnych mas powietrza na klimat Europy". Następnie pojawia się kontur Europy z siatką kartograficzną. Prezentowane są nazwy: Ocean Atlantycki, Morze Północne, Morze Bałtyckie, Morze Śródziemne. Na mapie pojawiają się granice stref klimatycznych. Od zachodu do pasa strefy klimatu umiarkowanego zaczyna się wlewać kolor zielony, który dochodzi do granicy występowania oceanicznych mas powietrza znad Oceanu Atlantyckiego. Gdy kolor się wypełni, pojawia się napis: „Wpływ oceanicznych mas powietrza znad Oceanu Atlantyckiego wzmocniony przez oddziaływanie ciepłego Prądu Zatokowego". Od wschodu zaczyna się wlewać kolor jasnoczerwony, który dochodzi do granicy oddziaływania kontynentalnych mas powietrza. Pojawia się napis: „Wpływ kontynentalnych mas powietrza znad Europy Wschodniej i zachodniej Azji". Na obszarze w Europie Środkowej między dwiema granicami wlewał się najpierw kolor zielony, a potem kolor jasnoczerwony. W strefie, gdzie dotarł zarówno kolor zielony jak i czerwony, powstała strefa przejściowa między wpływem mas powietrza napływających ze wschodu i zachodu. Nad strefą tą pojawia się napis „Obszary ścierania się wpływów mas powietrza oceanicznego i mas powietrza kontynentalnego". Od południa do granic powstałego wcześniej kolorowego pasa wlewa się kolor różowo‑fioletowy. Od północy analogicznie wlewa się kolor niebieski. Na kolorowych pasach pojawiają się napisy. Na północnym obszarze napis: „Klimaty okołobiegunowe", na obszarze środkowym „Klimaty umiarkowanych szerokości geograficznych", na pasie znajdującym się na południu napis „Klimaty podzwrotnikowe".

Grafika przedstawia mapę Europy w podziale na typy klimatu oznaczone różnymi kolorami, układają się one pasami o przebiegu równoleżnikowym. Na północy kontynentu klimat polarny i subpolarny, dalej na południe umiarkowany chłodny (odmiana kontynentalna, przejściowa i morska). Kolejnym pasem jest klimat umiarkowany ciepły (ponownie w trzech odmianach w zależności od odległości od wybrzeży). Na południu Europy (Półwyspy Iberyjski, Apeniński i Bałkański) klimat podzwrotnikowy wilgotny (śródziemnomorski). Na prawo od mapy znajdują się klimatogramy pięciu stacji reprezentujących różne klimaty Europy. Widoczny jest tylko jeden klimatogram, a na mapie wskazana jest lokalizacja i nazwa stacji oraz nazwa klimatu. Umieszczone nad diagramami strzałki nawigacyjne pozwalają na wyświetlenie następnych klimatogramów, zmienia się wtedy także lokalizacja danej stacji na mapie. Jako pierwszy ukazany jest Londyn. Pod czerwoną kropką oznaczającą jego położenie jest napis: „klimat umiarkowany ciepły morski". Klimatogram znajdujący się po prawej stronie mapy wskazuje średnie miesięczne wartości temperatury - czerwona linia oraz średnie miesięczne sumy opadów - niebieskie słupki dla poszczególnych miesięcy. Na wykresie jest napis: „opady roczne 617 mm". Wartości temperatury dla poszczególnych miesięcy w Londynie: styczeń około dwa stopnie Celsjusza, luty około cztery stopnie Celsjusza, marzec około siedem stopni Celsjusza, kwiecień około dziesięć stopni Celsjusza, maj około trzynaście stopni Celsjusza, czerwiec około piętnaście stopni Celsjusza, lipiec około szesnaście stopni Celsjusza, sierpień około siedemnaście stopni Celsjusza, w sierpniu temperatura osiąga swoje maksimum w połowie miesiąca i zaczyna spadać, we wrześniu osiąga około piętnaście stopni Celsjusza, w październiku około dziesięć stopni Celsjusza, w listopadzie około siedem stopni Celsjusza, a w grudniu około trzy stopnie Celsjusza. Wartości dla wielkości opadów kształtowały się następująco: styczeń około sześćdziesiąt milimetrów, luty około czterdzieści pięć milimetrów, marzec około czterdzieści milimetrów, kwiecień około czterdzieści sześć milimetrów, maj około czterdzieści sześć milimetrów, czerwiec około pięćdziesiąt pięć milimetrów, około lipiec sześćdziesiąt pięć milimetrów, sierpień około pięćdziesiąt milimetrów, wrzesień około czterdzieści pięć milimetrów, październik około pięćdziesiąt pięć milimetrów, listopad około pięćdziesiąt trzy milimetry oraz grudzień około czterdzieści osiem milimetrów. Następnym miastem wskazanym na mapie, ukazującym się po kliknięciu w strzałkę, jest Moskwa. Na mapie przeskakuje czerwona kropka na obszar położenia tego miasta, pod nią umieszczono napis „opady roczne 597 milimetrów" Wartości temperatury dla Moskwy w styczniu wynosiły około minus jedenaście stopni Celsjusza, dla lutego około minus osiem stopni Celsjusza, dla marca około zera stopni Celsjusza, kwietnia około dwanaście stopni Celsjusza, maja około szesnaście stopni Celsjusza, czerwca około osiemnaście stopni Celsjusza, dla lipca około dziewiętnaście stopni Celsjusza, w sierpniu około dziewiętnaście stopni Celsjusza, we wrześniu około piętnaście stopni Celsjusza, w październiku około siedem stopni Celsjusza, w listopadzie około minus dwa stopnie, a w grudniu około minus jedenaście stopni Celsjusza. Wielkość odpadów dla stycznia i lutego wynosiła około czterdzieści milimetrów, dla marca około trzydzieści pięć milimetrów, dla kwietnia około czterdzieści milimetrów, dla maja około pięćdziesiąt dwa milimetry, dla czerwca około pięćdziesiąt pięć milimetrów, dla lipca około dziewięćdziesiąt milimetrów, dla sierpnia około sześćdziesiąt milimetrów, dla września około pięćdziesiąt pięć milimetrów, dla października około czterdzieści pięć milimetrów, dla listopada około czterdzieści osiem i dla grudnia około pięćdziesiąt dwa milimetry. Kolejnym miastem jest Warszawa znajdująca się w centralnej Europie, pod nią umieszony jest napis „klimat umiarkowany ciepły przejściowy". Na wykresie jest napis: „opady roczne 537 mm". Wartości temperatury dla Warszawy w styczniu i w lutym wyniosły około minus dwa stopnie Celsjusza, w marcu około trzy stopnie Celsjusza, w kwietniu około dziewięć stopni Celsjusza, w maju około czternaście stopni Celsjusza, w czerwcu około szesnaście stopni Celsjusza, w lipcu około siedemnaście stopni Celsjusza, w sierpniu około dziewiętnaście stopni Celsjusza, w tym miesiącu temperatura osiągnęła maksimum i zaczęła spadać, we wrześniu osiągnęła średnio około czternaście stopni Celsjusza, w październiku około osiem stopni Celsjusza, w listopadzie około cztery stopnie Celsjusza, a w grudniu około minus dwa stopnie Celsjusza. Wielkość opadów dla Warszawy w styczniu wynosiła około dwadzieścia sześć milimetrów, w lutym około dwadzieścia cztery milimetry, w marcu około trzydzieści milimetrów, w kwietniu około czterdzieści milimetrów, w maju około sześćdziesiąt milimetrów, w czerwcu około sześćdziesiąt pięć milimetrów, w lipcu około siedemdziesiąt milimetrów, w sierpniu i we wrześniu około sześćdziesiąt pięć milimetrów, w październiku około trzydzieści pięć milimetrów, w listopadzie około czterdzieści milimetrów, a w grudniu około trzydzieści pięć milimetrów. Następnym miastem wyświetlanym na mapie są Ateny. Obok nich jest napis: „klimat podzwrotnikowy wilgotny (śródziemnomorski)". Na klimatogramie jest napis „opady roczne czterysta trzy milimetry". Wartości temperatury, wskazane na klimatogramie Aten, są następujące: dla stycznia około dziesięć stopni Celsjusza, dla lutego około jedenaście stopni Celsjusza, dla marca około czternaście stopni Celsjusza, dla kwietnia około dwadzieścia stopni Celsjusza, dla maja około dwadzieścia pięć stopni Celsjusza, dla czerwca około dwadzieścia osiem stopni Celsjusza, w lipcu temperatura utrzymywała się na poziomie około dwudziestu dziewięciu stopni Celsjusza, a w sierpniu zaczęła spadać i osiągnęła około dwadzieścia siedem stopni Celsjusza, we wrześniu około dwadzieścia trzy stopnie Celsjusza, w październiku około siedemnaście stopni Celsjusza, w listopadzie około trzynaście stopni Celsjusza, a w grudniu około dziesięć stopni Celsjusza. Wielkość opadów dla Aten w styczniu wynosiła około pięćdziesiąt pięć milimetrów, w lutym około dwadzieścia pięć milimetrów, w marcu około trzydzieści pięć milimetrów, w kwietniu około dziesięć milimetrów, w maju około piętnaście milimetrów, w czerwcu około siedem milimetrów, w lipcu i sierpniu opady są minimalne i wynoszą kilka milimetrów, we wrześniu osiągnęły około dziesięć milimetrów, w październiku prawie pięćdziesiąt milimetrów, w listopadzie pięćdziesiąt, a w grudniu około pięćdziesiąt pięć milimetrów. Następnym punktem wyświetlanym na mapie jest stacja na przylądku Kanin Nos, znajdująca się na północy mapy. Nad nim jest napis: „klimat subpolarny". Na klimatogramie jest napis „opady roczne dwieście dziewięć milimetrów" Wartości temperatury, wskazywane przez klimatogram Kanin Nos, są następujące: dla stycznia około minus dziewięć stopni Celsjusza, dla lutego około minus osiem stopni Celsjusza, dla marca około minus sześć stopni Celsjusza, w kwietniu około minus trzy stopnie Celsjusza, w maju około dwa stopnie Celsjusza, w czerwcu około sześć stopni Celsjusza, w lipcu około dziewięć stopni Celsjusza, w sierpniu temperatura osiągnęła maksimum i zaczęła spadać, osiągnęła wartość około dziewięciu i pół stopnia Celsjusza, we wrześniu około siedem stopni Celsjusza, w październiku około trzy stopnie Celsjusza, w listopadzie około minus trzy stopnie Celsjusza, a w grudniu około minus siedem stopni Celsjusza. Wielkość opadów w Kanin Nos była następująca: w styczniu około dziesięć milimetrów, w lutym około siedem milimetrów, w marcu około pięć milimetrów, w kwietniu około dziesięć milimetrów, w maju około trzynaście milimetrów, w czerwcu prawie pięćdziesiąt milimetrów, w lipcu około siedemnaście milimetrów, w sierpniu około dwadzieścia pięć milimetrów, we wrześniu około trzydzieści pięć milimetrów, w październiku około dwadzieścia siedem milimetrów, w listopadzie około dwadzieścia pięć i w grudniu około siedemnaście milimetrów.

Na mapie powyżej przedstawiono zasięgi typów klimatu w Europie. Obok mapy będą pokazywały się diagramy klimatyczne przykładowych stacji. Korzystając z mapy, wykonaj poniższe polecenia.

Odczytaj z diagramów klimatycznych maksymalne i minimalne temperatury powietrza, następnie oblicz roczną amplitudę temperatur powietrza w każdej ze stacji.

Przeanalizuj maksymalne i minimalne temperatury powietrza z klimatogramów dla poszczególnych stacji. Oblicz roczną amplitudę temperatur powietrza dla Londynu, Moskwy, Warszawy, Aten i Kanin Nos.

Wskazówki i klucze odpowiedzi

Ten typ klimatu nazywa się także oceanicznym, gdyż na kształtowanie się tego typu klimatu wpływa ocean. Lato w Londynie jest chłodne (17 °C), zima łagodna (+5 °C), a średnia roczna amplituda temperatury powietrza jest niewielka. Opady atmosferyczne są dość wysokie i występują we wszystkich porach roku.

Odczytaj z powyższej mapy zasięg klimatu umiarkowanego ciepłego morskiego w Europie.

Korzystając z dostępnych źródeł wiedzy, opisz zasięg klimatu umiarkowanego ciepłego morskiego w Europie.

Wskazówki i klucze odpowiedzi

Ten typ klimatu występuje w Europie Wschodniej. Latem obszary lądu szybko się nagrzewają i podnoszą temperaturę zalegających na nich mas powietrza, średnie temperatury powietrza wahają się wówczas od 20 °C do 24 °C. Zimy są chłodne, a średnie temperatury w styczniu spadają do -11 °C. Roczne amplitudy temperatury przekraczają 30 °C. Opady roczne są niższe niż w klimacie morskim i wynoszą od 400 mm do 700 mm z przewagą opadów letnich.

łagodne, ciepłe i wilgotne zimy ze średnią temperaturą powietrza od 5 °C do 12 °C;

suche, gorące lata ze średnią temperaturą powietrza od 22 °C do 28 °C;

roczne sumy opadów wynoszące od 400 mm do 600 mm.

Ten typ klimatu występuje w Europie Środkowej, gdzie ścierają się masy powietrza z zachodu i ze wschodu. Jedną z cech tego klimatu są częste zmiany pogody. Latem średnie temperatury powietrza sięgają 19 °C, zimą zaznaczają się spadki do -2 °C. Opad roczny sięga 600 mm, wyraźnie wyższe opady są latem.

Klimat ten obejmuje Europę Południową i nazywany jest też klimatem śródziemnomorskim. Do jego najważniejszych cech należą:

Europa mimo stosunkowo niewielkiej powierzchni znajduje się w trzech strefach klimatycznych: północna część lądu w strefie okołobiegunowej, środkowa część w strefie umiarkowanej, południowa - w strefie podzwrotnikowej.

Największy obszar zajmują klimaty strefy umiarkowanej.

Geograficzne czynniki klimatyczne wpływają na zróżnicowanie rocznego przebiegu temperatury powietrza i sum opadów miesięcznych w poszczególnych regionach Europy.

W Europie wraz z przesuwaniem się z zachodu na wschód wzrasta kontynentalizm klimatu.

Na podstawie zdobytej wiedzy wybierz typ klimatu Europy, w którym chciałbyś/chciałabyś mieszkać. Uzasadnij swój wybór.

Spośród zaznaczonych na mapie stacji wskaż tę, na której klimatyczne lato, tj. okres z temperaturą powietrza powyżej 15 °C, trwa najdłużej.

Na mapie Europy zaznaczono cztery stacje klimatyczne. Na której z nich klimatyczne lato, tj. okres z temperaturą powietrza powyżej 15°C, trwa najdłużej? Możliwe odpowiedzi: 1. stacja X, 2. stacja Y, 3. stacja W, 4. stacja Z

W tabeli umieszczono dane z czterech stacji meteorologicznych leżących na południku 20°E w Europie na podobnych wysokościach n.p.m. Uporządkuj je, zaczynając od stacji leżącej najdalej na północy, a kończąc na stacji leżącej najdalej na południu.

Na północnych krańcach Europy występują klimaty chłodne. Na wyspach leżących daleko na północy jest to nawet klimat polarny. Zima, tj. okres, gdy średnia temperatura spada poniżej 0 °C, trwa od 7 do 8 miesięcy. W najcieplejszym miesiącu temperatura powietrza nie przekracza 10 °C. Opady są niewielkie, sięgają 200 mm rocznie. Ważną cechą klimatu na tych obszarach jest duża zmienność typów pogody.

Na obszarach górskich w Europie występuje typ klimatu o zaznaczonej piętrowości. Temperatura powietrza jest zawsze wyraźnie niższa niż na terenach otaczających łańcuch górski, a suma opadów wyraźnie wyższa. W zależności od położenia geograficznego masywu górskiego piętra klimatyczne leżą na nieco innych wysokościach.

Prąd Zatokowy (Golfsztrom)

ciepły prąd oceaniczny, który rozpoczyna swój bieg w południowej części Morza Sargassowego, płynie wzdłuż wschodnich wybrzeży Ameryki Północnej aż do Nowej Funlandii, następnie jako Prąd Północnoatlantycki przepływa przez Ocean Atlantycki do brzegów Europy Zachodniej i dalej jako Prąd Norweski opływa Europę Północną

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Znajduje się w północno-zachodniej części Polski. Obejmuje ochronną część największej w Polsce wyspy Wolin. , Rozciąga się nad rzeką Biebrza i jest największym parkiem narodowym w Polsce., Zajmuje centralną część Puszczy Białowieskiej, czyli najstarszego lasu w Polsce., Znajduje się na obszarze Doliny Górnej Narwi,a symbolem tego parku jest błotniak stawowy., Jednym z symboli tego parku jest słynna skała przypominająca kształtem maczugę Herkulesa., Symbolem tego parku jest głuszec.,

# data[].attributes.attachment_link.description
Znajduje się w północno-zachodniej części Polski. Obejmuje ochronną część największej w Polsce wyspy Wolin.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W Polsce żyje tylko 18 gatunków płazów. Są wśród nich przedstawiciele płazów bezogonowych i ogoniastych. Nie występują u nas płazy beznogie. Mimo, iż mamy niewiele gatunków rodzimych płazów, to występują dość licznie i są bardzo charakterystyczne dla naszej fauny.

Oto wykaz wszystkich przedstawicieli gatunków płazów żyjących w naszym kraju

Rozpoznawanie płazów odbywa się za pomocą specjalnych filtrów, dostępnych w panelu bocznym. Możesz tam określić kilka istotnych parametrów wyszukiwania.

Przejdź do filtrów.

Informacje

Zastosuj dodatkowe kryteria wyszukiwania, aby zawęzić wyniki.
Liczba wyników: 18

Przejdź do filtrów.

Płazy bezogonowe

W Polsce mamy 13 gatunków płazów bezogonowych. Wśród nich znajduje się 6 żab właściwych, 3 ropuchy, 2 kumaki, jedna grzebiuszka i jedna rzekotka. Wszystkie są zwierzętami pożytecznymi ze względu na zjadanie szkodników (owady, ślimaki).

Najbardziej pospolitymi gatunkami są żaby zielone, w tym żaba wodna (Rana esculenta) i żaba jeziorkowa (Rana lessonae), najmniejsza żaba zielona w Polsce, która zasiedla małe zbiorniki oraz żaba moczarowa (Rana arvalis)- przedstawiciel żab brunatnych. Mało kto wie, że samce w okresie godowym przyjmują piękną, błękitną barwę skóry. Żaby brunatne (żaba trawna (Rana temporaria) i żaba moczarowa) charakteryzują się widoczną plamą skroniową oraz błoną bębenkową po bokach głowy.

Larwy (kijanki) wszystkich naszych płazów bezogonowych rozwijają się w wodzie. Osobniki dorosłe przebywają w niej najczęściej tylko w okresie godowym. Wyjątkiem są kumaki i żaby zielone. Te żyją w wodzie praktycznie przez cały rok.

Płazy ogoniaste

W Polsce żyje zaledwie 5 gatunków płazów ogoniastych (są to traszki i salamandra).

Ochrona płazów w Polsce

Wśród ludzi panuje przekonanie, że płazy są odrażające i "wstrętne", co niestety przyczynia się do bezmyślnego tępienia tych zwierząt. Tymczasem to wspaniałe, nikomu nie zagrażające, wręcz bezbronne zwierzęta, bardzo pożyteczne dla środowiska, o niezwykłych zwyczajach, barwach, kształtach. Tempo negatywnych przemian w środowisku zatrważa przyrodników herpetologów, zajmujących się tą grupą zwierząt, gdyż płazy stanowią grupę szczególnie wrażliwą i podatną na tego typu zmiany. Same są czułym "biowskaźnikiem" zanieczyszczenia środowiska. Na całym świecie, także w Europie i w Polsce płazy masowo wymierają. Przyczyną wymierania są nie tylko zmiany w środowisku, ale także choroby. Polska jest jednym z pierwszych krajów w Europie, w którym zwierzęta te objęto ochroną prawną. Pod ochroną gatunkową są wszystkie rodzime płazy.>/p>

Powiązane quizy
Płazy Polski
Gady Polski

Liczba pytań: 30

Liczba pytań: 25

Jak działa klucz?

Nasza aplikacja wyświetla tylko te karty dla zadanych warunków, dla których warunki te zostały określone w bazie danych. Dla przykładu:

Jeżeli zadamy warunki wyszukiwania związane z kolorem i miejscem występowania, to dany okaz zostanie wyświetlony wtedy, gdy w obu przypadkach nastąpi jednoczesne dopasowanie do tych dwóch cech.

Wyświetlenie danej karty przy zadanych warunkach oznacza, że cechy te z pewnością występują lub mogą występować - to jest istota wyszukiwania w naszym kluczu.

Nie zostaną wyświetlone w wynikach takie karty którym nie przypisano danych cech, a w rzeczywistości cechy te mogą występować. Nie wyświetlenie danej pozycji dla zadanych warunków nie oznacza więc, że warunki te nie są spełnione. Nie stosujemy tu zatem metody wykluczania, tylko określania przypisanych poszczególnym cech.

Pamiętaj wyniki tu prezentowane są przybliżone i mają jedynie pomóc w identyfikacji.

Wszystkie warunki wyszukiwania są łączone operatorem logicznym "i" (AND).

Niektóre warunki wyszukiwania są zagnieżdżone (widoczne dopiero po wybraniu warunku wyższego poziomu).

Wszystkie atlasy

© medianauka.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Płazy Polski - klucz do rozpoznawania płazów Polski.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Przeżyj to! Polskie parki narodowe" – Poleski Park Narodowy

# data[].attributes.headline
Archiwum- klucze odpowiedzi do testów z poprzednich lat

# data[].attributes.subject
Archiwum- klucze odpowiedzi do testów z poprzednich lat

# data[].attributes.body
Gady Polski

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W Polsce żyje tylko 9 gatunków gadów. Są wśród nich przedstawiciele żółwi, jaszczurek i węży. Nie są to gatunki pospolite, najczęściej widujemy jaszczurki i to zaledwie dwa gatunki. Oto wykaz wszystkich rodzimych gatunków:

Żółwie

Żółw błotny
(Emys orbicularis)
Rodzina: żółwie słodkowodne, żółwie błotne

W Polsce żyje tylko jeden przedstawiciel żółwi. Jest to żółw błotny, który obecnie występuje tylko wyspowo w naszym kraju, głównie w rezerwatach przyrody.

Jaszczurki

W naszym kraju w stanie dzikim żyją 4 gatunki jaszczurek, z czego 3 gatunki jaszczurek właściwych i jeden gatunek z rodziny padalcowatych. Jaszczurki, szczególnie zwinka, to najbardziej pospolite gady naszej fauny.

Jaszczurka zwinka, to najbardziej pospolita w Polsce jaszczurka, pięknie ubarwiona. Grzbiet ma brązowy z rzędem plam, boki są zielone.

Jaszczurka zielona to największa nasza jaszczurka. Samce są zwykle zielone, czasem nakrapiane ciemnymi plamkami, samice mają kolor szaro-zielony z ciemnymi plamami, a wzdłuż grzbietu przebiegają 2 rzędy jasnych linii.

Jaszczurka żyworodna, zwana żyworódką ma ciało brązowe z trzema rzędami plam, które czasem zlewają się ze sobą, tworząc wzdłuż ciała jasne linie.

Padalec zwyczajny mimo, iż nie ma odnóży, to gad należący do jaszczurek. Ma wężowate ciało. Kolor ciała to brąz w różnych odcieniach. Wzdłuż grzbietu czasem biegną dwie ciemne linie. Wyjątkowo spotykana jest odmiana zwana padalcem turkusowym, którego charakteryzują turkusowe plamki na brązowym ciele.

Węże

W Polsce żyją 4 gatunki węży, z czego 3 z rodziny węży właściwych i jeden z rodziny żmijowatych. Tylko jeden gatunek jest jadowity.

Gniewosz plamisty, zwany miedzianką ma grzbiet brązowy lub rdzawy u samców, u samic szary. Na głowie znajduje się ciemnobrązowa podkowiasta plama. Z boku głowy ma ciemny pasek. Czasem plamy tworzą zygzak, trudno go wtedy odróżnić od żmii zygzakowatej. Różni się od niej okrągłymi źrenicami. Gniewosz nie jest jadowity.

Wąż Eskulapa to rzadki i największy w Polsce wąż z rodziny węży właściwych. Nazwa pochodzi od węży poświęconych w starożytnej Grecji patronowi wiedzy lekarskiej - Eskulapowi.

Zaskroniec zwyczajny to najbardziej pospolity wąż w naszym kraju i jednocześnie w Europie. Ma charakterystyczne żółte plamy po bokach głowy. Samica może osiągnąć długość nawet dwóch metrów.

Żmija zygzakowata to jedyny jadowity wąż z rodziny żmijowatych o zygzakowatym wzorze na grzbiecie. Ubarwienie jest zmienne. Znamy trzy barwne odmiany: srebrzyste, brązowe i czarne. Ukąszenie żmii jest niebezpieczne dla zdrowia i życia człowieka.

Ochrona gadów w Polsce

Wśród ludzi panuje przekonanie, że gady są "wstrętne", co przyczynia się do bezmyślnego tępienia tych zwierząt. Tymczasem są bardzo pożyteczne dla środowiska.

Obecnie wiele gatunków ma reliktowy charakter. Polska jest jednym z pierwszych krajów w Europie, w którym zwierzęta te objęto ochroną prawną. Pod ochroną gatunkową są wszystkie rodzime gady.

Galeria zdjęć i grafik

© medianauka.pl, 2013-04-12, ART-1899

# data[].attributes.attachment_link.description
W Polsce żyje tylko 9 gatunków gadów. Są wśród nich przedstawiciele żółwi, jaszczurek i węży. Nie są to gatunki pospolite, najczęściej widujemy jaszczurki i to zaledwie dwa gatunki. Oto wykaz wszystkich rodzimych gatunków: Żółw błotny (Emys orbicularis) Rodzina: żółwie słodkowodne, żółwie błotne W Polsce żyje tylko jeden przedstawiciel żółwi.

# data[].attributes.attachment_link.title
Eduelo - Rozwiąż quiz i sprawdź swoją wiedzę

# data[].attributes.attachment_link.description
Sprawdź, czy poradzisz sobie z rozwiązaniem quizu Eduelo. Odpowiedz na pytanie z działu: III - Przyroda - Ekologia - Zagrożone gatunki

# data[].attributes.attachment_link.title
Eduelo - Rozwiąż quiz i sprawdź swoją wiedzę

# data[].attributes.attachment_link.description
Sprawdź, czy poradzisz sobie z rozwiązaniem quizu Eduelo. Odpowiedz na pytanie z działu: III - Przyroda - Ekologia - Ochrona środowiska

# data[].attributes.attachment_link.title
"Przeżyj to! Polskie parki narodowe" – Kampinoski Park Narodowy

# data[].attributes.attachment_link.title
Eduelo - Ucz się wszędzie! Poszerzaj swoją wiedzę i rozwijaj talenty.

# data[].attributes.attachment_link.description
Eduelo zawiera kilkadziesiąt tysięcy zadań i filmów edukacyjnych dla uczniów szkół podstawowych. To nowoczesne narzędzie edukacyjne dla pokolenia zawsze online.

# data[].attributes.attachment_link.title
Eduelo - Rozwiąż quiz i sprawdź swoją wiedzę

# data[].attributes.attachment_link.description
Sprawdź, czy poradzisz sobie z rozwiązaniem quizu Eduelo. Odpowiedz na pytanie z działu: III - Przyroda - Ekologia - Zagrożenia dla środowiska

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy zdarzyło ci się przebywać w zamkniętym aucie bez klimatyzacji, które stoi w nasłonecznionym miejscu? Choć temperatura na zewnątrz wynosi tylko 18°C, w aucie stale rośnie i osiąga nawet 40°C. Szyby auta pozwalają promieniowaniu słonecznemu przenikać do wnętrza, gdzie pod jego wpływem przedmioty zaczynają emitować promieniowanie cieplne. Dla tego promieniowania szyby są nieprzepuszczalne, dlatego auto działa jak cieplarnia. Podobną cieplarnią jest też Ziemia, planeta otulona atmosferą.

Nasza planeta otoczona jest atmosferą złożoną z różnych gazów. Atmosfera działa jak ochronna powłoka: zabezpiecza przed dotarciem do powierzchni planety szkodliwego dla organizmów promieniowania kosmicznego oraz pochłania część promieniowania ultrafioletowego, którego źródłem jest Słońce.

Inną ważną funkcją atmosfery ziemskiej jest stabilizacja temperatury globu. Promieniowanie słoneczne ogrzewa powierzchnię Ziemi podobnie jak powierzchnię krążącego wokół niej Księżyca. Na Księżycu, który w przeciwieństwie do Ziemi nie ma atmosfery, temperatura gruntu za dnia osiąga około 110°C, a nocą około -180°C. Tymczasem na naszej planecie temperatura powierzchni jest względnie stała. Dzieje się tak dzięki gazom atmosferycznym, które chronią Ziemię przed nadmiernym ogrzaniem i wychłodzeniem.

Nie wszystkie gazy tworzące atmosferę mają wpływ na temperaturę planety. Te, od obecności których ona zależy, określane są jako gazy cieplarniane. Dzięki nim pochodzące od Słońca promieniowanie może dotrzeć do powierzchni Ziemi, ale ciepło, które wydziela nagrzana Ziemia, nie może wydostać się z powrotem w kosmos. Efekt, jaki jest skutkiem obecności gazów cieplarnianych, można porównać do tego, który pojawia się w szklarni i zamkniętym samochodzie: temperatura pod powłoką atmosfery jest znacznie wyższa niż na zewnątrz. Zjawisko to nosi nazwę efektu cieplarnianego. Dzięki niemu średnia roczna temperatura na Ziemi wynosi ok. 15°C i umożliwia istnienie życia. Zatem efekt cieplarniany jest zjawiskiem naturalnym i korzystnym.

Bardzo ważną rolę w regulacji temperatury naszej planety odgrywają chmury. W dzień odbijają one część światła słonecznego, które inaczej ogrzewałoby powierzchnię Ziemi. Dlatego w bezchmurny letni dzień jest znacznie goręcej niż wtedy, kiedy niebo jest zachmurzone. Chmury pochłaniają też promieniowanie cieplne Ziemi, a potem je oddają do atmosfery. Z tej przyczyny pochmurne noce są cieplejsze niż noce bez chmur, podczas których ciepło zgromadzone w dzień przez powierzchnię Ziemi jest szybko wypromieniowane.

Wyszukaj w dostępnych źródłach informację na temat hipotezy Ziemi‑śnieżki i przedstaw ją jednym zdaniem.

Gazami cieplarnianymi są para wodna, dwutlenek węgla, metan, ozon, podtlenek azotu, a także inne gazy. Obecność większości z nich w atmosferze jest naturalna, związana z różnymi zjawiskami przyrodniczymi. Głównym gazem cieplarnianym jest para wodna. Trafia ona do atmosfery przede wszystkim wskutek parowania powierzchni oceanów i lądów. Im wyższa temperatura, tym intensywniejsze jest parowanie. Para wodna towarzyszy też na przykład gazom wyrzucanym do atmosfery podczas wybuchów wulkanów oraz procesów spalania paliw w przemyśle i transporcie. Zawartość pary wodnej w atmosferze ulega dużym wahaniom i szybkim zmianom.

Dwutlenek węgla jest produktem naturalnych procesów przyrodniczych: oddychania organizmów, w tym także tego prowadzonego przez mikroorganizmy glebowe rozkładające szczątki organiczne, a także pożarów i wietrzenia skał. Jego źródłem są również wybuchy wulkanów. Coraz więcej dwutlenku węgla trafia do atmosfery w wyniku działalności przemysłowej i motoryzacji.

Kolejnym gazem cieplarnianym jest metan, składnik gazu ziemnego. Jest go w atmosferze o wiele mniej niż COIndeks dolny 2 ₂ i pary wodnej. Powstaje stale w wyniku beztlenowego rozkładu szczątków organicznych. Szczególnie dużo wytwarzają go mikroorganizmy zamieszkujące wszystkie miejsca, gdzie gromadzą się osady pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego: gleby, bagna, ujścia rzek, jeziora, a także wysypiska odpadów. Metan jest również produktem fermentacji zachodzącej w jelitach, szczególnie zwierząt przeżuwających. Jednym ze źródeł metanu jest także przemysłowa działalność człowieka: wydobycie kopalin, przemysłowa hodowla bydła.

Przeanalizuj dane w tabeli i na ich podstawie sformułuj wnioski.

Wyjaśnij, dlaczego zmniejszanie się powierzchni lasów na planecie zwiększa zjawisko efektu cieplarnianego. Rozważ wpływ lasów na zawartość dwutlenku węgla w powietrzu.

Efekt cieplarniany pozwala utrzymywać na Ziemi stosunkowo wysoką temperaturę, która jednak podlega wahaniom. Badania geologiczne dowodzą, że w dziejach Ziemi po okresach ocieplenia następowały tzw. epoki lodowe. Wyjątkowo ciepły klimat występował okresowo na przykład w karbonie i sprzyjał rozwojowi potężnych lasów złożonych z drzewiastych paprotników. W okresach ochłodzeń, w wyniku których kontynenty pokrył lądolód, lasy paprotników ginęły, by potem pojawić się w nieco zmienionym składzie. Podobnie było w okresie plejstocenu (od 2,5 mln lat temu do 12 tys. lat temu). Ziemia wtedy także przechodziła cykliczne zlodowacenia i okresy cieplejsze.

W efekcie ochłodzenia gatunki roślin i zwierząt były wypierane na tereny nie objęte zlodowaceniami. Te, które pozostały w pobliżu lodowców, musiały przystosować się do nowych warunków. Było to możliwe, gdyż ochłodzenia i ocieplenia klimatu zachodziły bardzo powoli, trwały dziesiątki tysięcy, a nawet miliony lat. Mimo to jednym z ich skutków było wymieranie gatunków, w miejsce których pojawiały się nowe. I tak na przykład w ostatniej epoce lodowej pojawiły się olbrzymie ssaki posiadające gęste futro (mamut, nosorożec włochaty, lemur olbrzymi, tygrys szablozębny). Rośliny tego okresu były bardzo zróżnicowane pod względem rozmiarów - od płożących się po ziemi karłowatych brzóz po potężne drzewa iglaste - oraz wykazywały liczne przystosowania do życia w zimnym klimacie.

Wieloletnie wahania temperatury obserwowali i notowali kronikarze już w średniowieczu, jednak systematyczne pomiary temperatury powietrza były prowadzone dopiero od XVIII w. Dowodzą one, że począwszy od połowy XIX w. średnia temperatura atmosfery Ziemi stale się zwiększa, a gwałtowny wzrost rozpoczął się około roku 1950. Zmiany te nazywane są globalnym ociepleniem. Wśród naukowców nie ma jednomyślnej opinii, czy są one naturalnym procesem, czy też wynikiem rozwoju naszej cywilizacji. Najprawdopodobniej obie te hipotezy są po części słuszne - zmiany mogą być naturalne, jednak działalność człowieka może nasilać ich przebieg.

Lasy karbońskie złożone z paprotników dały początek złożom węgla kamiennego. Wyginęły m.in. innymi z powodu zmian klimatycznych. Jedna z hipotez mówi o tym, że paprotniki związały w wyniku fotosyntezy tak wielką ilość dwutlenku węgla, że zawartość tego gazu w atmosferze silnie się obniżyła, więc atmosfera słabiej chroniła Ziemię przed utratą ciepła. Gdy temperatura spadła, Ziemię pokrył lądolód.

Zapisz przedstawione w tym tekście zmiany w postaci łańcucha zdarzeń: przyczyn i skutków.

Globalne ocieplenie jest przyczyną licznych zmian dotyczących całej planety. Na naszej półkuli obserwujemy je w postaci łagodnych zim i słonecznych, upalnych lat albo wyjątkowo śnieżnych i mroźnych zim oraz gwałtownych, katastrofalnych zjawisk pogodowych, jak obfite opady powodujące powodzie czy trąby powietrzne. Z kolei w klimacie zwrotnikowym wzrost temperatur powoduje przedłużające się susze i zwiększanie się zasięgu pustyń. Maleją zasoby wody pitnej dostępnej dla zwierząt oraz ludzi, którzy nie tylko potrzebują jej do picia, ale także do hodowli, uprawy roślin i procesów przemysłowych. Skutkiem susz są częste pożary.

W Arktyce topnieje pokrywa lodowa, a zimy w tym rejonie nie są już tak mroźne, aby miała szansę się odbudować. W ten sposób zanika środowisko życia arktycznych zwierząt, zwłaszcza niedźwiedzi polarnych. Ogromne ilości wody z topniejących lodów dostają się do oceanu. Powoduje to stałe podwyższanie się poziomu wód morskich i zalewanie nisko położonych terenów. Szczególnie zagrożone są wyspy Oceanu Spokojnego, takie jak Tuvalu czy Kiribati, które wznoszą się zaledwie kilka metrów ponad poziomem morza. Szacuje się, że poziom mórz i oceanów może podnieść się w 2100 roku nawet o 2 m. Podwyższenie poziomu oceanów w przyszłości może mieć katastrofalne skutki dla bogatych ekosystemów związanych ze strefą brzegową oraz płytkimi wodami morskimi, takich jak rafy koralowe, lasy mangrowe czy ujścia dużych rzek.

Stały dopływ słodkiej wody z topniejących lodowców do słonej wody oceanicznej zaburza przepływ prądów morskich. Prądy mają duży wpływ na klimat w wielu rejonach świata. Najważniejszy dla Europy prąd morski, zwany Prądem Zatokowym (inna jego nazwa to Golfstrom) powoli zanika. Ponieważ prąd ten ogrzewa atlantyckie wybrzeże Europy, jego brak powoduje ochładzanie się klimatu w zachodniej Europie (niezależnie od ogólnoświatowego wzrostu temperatury na Ziemi).

Można przypuszczać, że dalsze ocieplenie nie musi zmienić kontynentów w pustynie podobne do Sahary. Klimat może zmienić się w ten sposób, ze stanie się znacznie bardziej surowy: lata będą suche i upalne, zimy śnieżne i mroźne, a łagodne pory roku, jak wiosna i jesień, będą stawały się z roku na rok coraz krótsze. Zmianom tym mogą towarzyszyć liczne gwałtowne zjawiska pogodowe, takie jak huragany.

Nie można już cofnąć zmian, które zaszły w naszym klimacie, można jednak próbować ograniczać nasz wpływ na ocieplenie klimatu. Spośród gazów cieplarnianych największy wpływ mamy na ilość dwutlenku węgla. Z tego względu Unia Europejska dąży do ograniczenia jego emisji. Wymaga to m.in. zmniejszenia zużycia energii na przykład w przemyśle, transporcie, gospodarstwach domowych i rezygnacji ze spalania paliw kopalnych.

Opierając się na wybranych źródłach, wskaż przykłady ekosystemów i gatunków najbardziej zagrożonych (lub wymarłych) z powodu współczesnych zmian klimatycznych.

zjawisko wywołane przez gazy cieplarniane; polega na zatrzymaniu części ciepła pochodzącego od Słońca w dolnych warstwach atmosfery; dzięki niemu średnia temperatura powietrza na Ziemi jest względnie stała i znacznie wyższa niż gdyby atmosfery nie było

gazy zawarte w atmosferze, które ograniczają wypromieniowywanie ciepła z powierzchni Ziemi w kosmos

stały wzrost średniej temperatury powietrza na Ziemi obserwowany od kilkudziesięciu lat

Dzięki efektowi cieplarnianemu na Ziemi powstało i utrzymuje się życie.

Efekt cieplarniany zawdzięczamy obecności w atmosferze gazów cieplarnianych, takich jak para wodna, dwutlenek węgla, metan.

Zmiany klimatu naszej planety są naturalne i cykliczne.

Obecnie temperatura Ziemi wzrasta, co prawdopodobnie jest wynikiem ludzkiej działalności: uwalnianiem do atmosfery nadmiernej ilości dwutlenku węgla i zmniejszeniem powierzchni lasów.

Skutkami ocieplenia klimatu są między innymi: topnienie lodowców, podwyższenie poziomu mórz i oceanów, susze, gwałtowne zjawiska pogodowe, wymieranie gatunków.

Ograniczenie zużycia energii pochodzącej ze spalania paliw kopalnych może być sposobem ograniczenia globalnego ocieplenia.

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy zdarzyło ci się przebywać w zamkniętym aucie bez klimatyzacji, które stoi w nasłonecznionym miejscu? Choć temperatura na zewnątrz wynosi tylko 18°C, w aucie stale rośnie i osiąga nawet 40°C. Szyby auta pozwalają promieniowaniu słonecznemu przenikać do wnętrza, gdzie pod jego wpływem przedmioty zaczynają emitować promieniowanie cieplne.

# data[].attributes.attachment_link.title
Eduelo - Rozwiąż quiz i sprawdź swoją wiedzę

# data[].attributes.attachment_link.description
Sprawdź, czy poradzisz sobie z rozwiązaniem quizu Eduelo. Odpowiedz na pytanie z działu: VIII - Biologia - Ekologia - Zależności pokarmowe

# data[].attributes.attachment_link.title
Eduelo - Rozwiąż quiz i sprawdź swoją wiedzę

# data[].attributes.attachment_link.description
Sprawdź, czy poradzisz sobie z rozwiązaniem quizu Eduelo. Odpowiedz na pytanie z działu: VIII - Biologia - Ekologia - Cechy populacji

# data[].attributes.attachment_link.title
Scenariusze Lekcyjne - Edukacja Ekologiczna - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Zespół do spraw edukacji ekologicznej, w tym klimatycznej i promocji ekologicznych warunków życia

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze lekcje w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
zachodniopomorskie, pomorskie, lubuskie, wielkopolskie, kujawsko-pomorskie, warmińsko-mazurskie, dolnośląskie, opolskie, śląskie, łódzkie, mazowieckie, podlaskie, lubelskie, świętokrzyskie, podkarpackie, małopolskie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Rysunek z opisami - Przeciągnij i upuść pinezki na odpowiednie miejsce na rysunku.

# data[].attributes.attachment_link.title
Eduelo - Rozwiąż quiz i sprawdź swoją wiedzę

# data[].attributes.attachment_link.description
Sprawdź, czy poradzisz sobie z rozwiązaniem quizu Eduelo. Odpowiedz na pytanie z działu: VIII - Biologia - Ekologia - Materia i energia w ekosystemie

# data[].attributes.attachment_link.title
Eduelo - Rozwiąż quiz i sprawdź swoją wiedzę

# data[].attributes.attachment_link.description
Sprawdź, czy poradzisz sobie z rozwiązaniem quizu Eduelo. Odpowiedz na pytanie z działu: VIII - Biologia - Ekologia - Czym jest ekosystem

# data[].attributes.attachment_link.title
"Przeżyj to! Polskie parki narodowe" – Babiogórski Park Narodowy

# data[].attributes.attachment_link.title
Wodociągi Słupsk - ul. Sportowa | Prezentacja panoramiczna - wkraj.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Zobacz wirtualną wycieczkę po : Wodociągi Słupsk - ul. Sportowa - panoramy wkraj.pl zapraszamy

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze lekcje w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Woliński , Słowiński, Wigierski, Biebrzański, Narwiański, Białowieski, Kampinoski, Bory Tucholskie, Drawieński, Ujście Warty, Wielkopolski, Poleski, Roztoczański, Świętokrzyski, Ojcowski, Gór Stołowych, Karkonoski, Babiogórski, Gorczański, Magurski, Bieszczadzki, Pieniński, Tatrzański.

# data[].attributes.attachment_link.description
Woliński , Słowiński, Wigierski, Biebrzański, Narwiański, Białowieski, Kampinoski, Bory Tucholskie, Drawieński, Ujście Warty, Wielkopolski, Poleski.

# data[].attributes.attachment_link.title
odc.2 Ekologiczne wyzwania z bohaterami legend z Krakowa i okolic - o Twardowskim na kogucie

# data[].attributes.attachment_link.description
Listen to this episode from Ekologiczne wyzwania z bohaterami legend z Krakowa i okolic on Spotify. Zapraszamy do współczesnej podróży z bohaterami krakowskich legend. Podania sprzed wieków zawsze zaskakują nas swoją aktualnością. Tym razem będą wskazówkami, które bohaterowie sprzed wieków przekazują nam - współczesnym.

# data[].attributes.attachment_link.description
Rozpoznaj PN i dopasuj odpowiednie opisy.

# data[].attributes.headline
Parki Narodowe - województwo  małopolskie

# data[].attributes.subject
Parki Narodowe - województwo  małopolskie

# data[].attributes.body
Naturalne wskaźniki zanieczyszczenia środowiska

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dlaczego akurat porosty są wskaźnikiem jakości powietrza? Potrafią one pobierać różne składniki prosto z powietrza. Są bardzo wrażliwe na zanieczyszczenia, szczególnie na dwutlenek siarki, który hamuje ich rozwój.

Więcej o porostach, które można znaleźć w lesie

Porosty to fascynująca współpraca dwóch grup organizmów - grzybów i glonów.

Każdy z partnerów ma specyficzne umiejętności, dzięki takiej kombinacji porost może zasiedlić nawet najbardziej nieprzyjazne miejsca - nagie skały, pionowe ściany budynków, drzewa, wydmy, płoty czy kamienie w górskim potoku.

Grzyb to ruszt porostu, który „mocuje" go na podłożu. Jego funkcją jest dostarczenie wody i soli mineralnych potrzebnych partnerowi, czyli glonowi. Glony mają specjalne aparaty, dzięki którym potrafią zamieniać energię światła słonecznego na pokarm (w procesie fotosyntezy) i dzielą się nią z grzybem. Każdy pracuje na wspólny sukces.

Kształt i wielkość porostów zależą od ilości zanieczyszczeń zawartych w powietrzu. W miejscach, gdzie zanieczyszczenia są bardzo duże występuje tzw. pustynia porostowa - porostów tam nie ma.

Przy dużym zanieczyszczeniu występują porosty skorupiaste (proszkowate). Jeśli powietrze jest trochę czystsze można zaobserwować porosty o plesze listkowatej przylegające do pnia.

Tam, gdzie powietrze jest czystsze porosty są coraz większe, coraz bardziej rozgałęzione i „puszyste" - to porosty krzaczkowate. Na obszarach z czystym powietrzem plecha ma często postać długich sztywnych nitek lub frędzelków. Porosty niezależnie od kształtu mogą mieć bardzo różne kolory - zielone, szare, żółte, pomarańczowe, czerwone, różowe, brązowe i czarne.

Przyjrzyjmy się porostom na pniach drzew rosnących w okolicy, a zobaczymy, w jakim środowisku żyjemy.

W dzisiejszych czasach wszyscy odpowiadamy za stan powietrza. Każdy z nas codziennie podejmuje wybory, które przekładają się na jakość powietrza w naszej okolicy, a często również na stan powietrza, którym oddychają ludzie na drugim końcu świata. Jakość powietrza przekłada się w znacznym stopniu na zdrowie ludzi i stan poszczególnych elementów środowiska przyrodniczego. Zanieczyszczenia powietrza nie są problemem lokalnym, to problem globalny.

# data[].attributes.attachment_link.title
Najlepszy, bo naturalny wskaźnik jakości powietrza

# data[].attributes.attachment_link.description
Dlaczego akurat porosty są wskaźnikiem jakości powietrza? Potrafią one pobierać różne składniki prosto z powietrza. Są bardzo wrażliwe na zanieczyszczenia, szczególnie na dwutlenek siarki, który hamuje ich rozwój. Więcej o porostach, które można znaleźć w lesie Porosty to fascynująca współpraca dwóch grup organizmów - grzybów i glonów.

# data[].attributes.body
Biologiczne wskaźniki czystości wód

# data[].attributes.body
Globalne skutki zanieczyszczenia powietrza

# data[].attributes.body
źródła zanieczyszczeń środowiska

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zanieczyszczenie środowiska - stan środowiska wynikający z wprowadzania do powietrza, wody lub gruntu, substancji stałych, ciekłych lub gazowych lub energii w takich ilościach i takim składzie, że może to ujemnie wpływać na zdrowie człowieka, przyrodę ożywioną, klimat, glebę, wodę lub powodować inne niekorzystne zmiany, np. korozję metali.

Zanieczyszczenie środowiska może być spowodowane przez źródła naturalne (np. wulkany) lub sztuczne (antropogeniczne - spowodowane działalnością człowieka), które następuje w wyniku niezamierzonej, ale systematycznej działalności człowieka, polegającej na ciągłej emisji czynników degradujących środowisko lub jest następstwem awarii będącej przyczyną nagłego uwolnienia zanieczyszczeń.

Oceny stanu środowiska dokonuje się w odniesieniu do stanu naturalnego bez względu na to, czy jego zmiany są spowodowane przez substancje lub oddziaływania, dla których ustalono poziom stężeń dopuszczalnych.

Zanieczyszczenia środowiska dzielą się na:

Zanieczyszczenie powietrza - występowanie w atmosferze różnych substancji w takiej koncentracji i przez tak długi czas, że prowadzi do szkodliwych konsekwencji dla zdrowia lub samopoczucia ludzi, dla organizmów żywych albo do uszkodzeń obiektów nieożywionych (np. przez korozję).

Zanieczyszczenia wody - zmiany cech fizycznych, chemicznych i biologicznych, uniemożliwiające wykorzystanie wód do celów pitnych lub gospodarczych.

Zanieczyszczenia gleby - zmiana cech gleby uniemożliwiająca jej normalne użytkowanie.

Główne zanieczyszczenia gleby: metale ciężkie, nawozy sztuczne.

Skażenia promieniotwórcze - to skażenie wody, gleby lub powietrza substancjami promieniotwórczymi powstałe przeważnie podczas awarii urządzeń jądrowych (np. elektrowni jądrowej), wybuchu bomby atomowej itp.

Zanieczyszczenie hałasem to zanieczyszczenie spowodowane dużą emisją hałasu przez urządzenia mechaniczne np. maszyny budowlane, środki transportu - takie jak samoloty, samochody, instalacje nagłośnieniowe, muzak, klimatyzatory, systemy wentylacyjne itp. Jest typowe dla środowiska miejskiego.

Zanieczyszczenie krajobrazu polega na zmniejszeniu wartości estetycznych otoczenia przez ingerencję człowieka, np. hałdy.

Zanieczyszczenie światłem to emisja światła, która przeszkadza m.in. w funkcjonowaniu człowieka, w obserwacjach astronomicznych czy w żerowaniu zwierzętom.

Rocznie z powodu zanieczyszczenia wody i powietrza umiera 6 mln ludzi.

Najpoważniejszymi dotychczas odczuwanymi przez ziemskie organizmy żywe skutkami degradacji środowiska są:

Globalne ocieplenie to stopniowe podnoszenie średniej globalnej temperatury spowodowane przez emisję do atmosfery dużych ilości tzw. gazów cieplarnianych tj. dwutlenku węgla, ozonu oraz freonów. Skutkuje to topnieniem lodowców, przesuwaniem się stref klimatycznych na północ, wymieraniem gatunków, gwałtownymi zmianami pogody oraz częstszym występowaniem zjawisk ekstremalnych (fale upałów, susze, huragany, trąby powietrzne, gradobicia). Jak wynika z najnowszego raportu IPCC, z 95-procentowym prawdopodobieństwem globalne ocieplenie jest związane z emisjami gazów cieplarnianych przez człowieka.

Dziura ozonowa jest spowodowana głównie przez emisję freonów oraz tlenków azotu. Powłoka ozonu w górnych warstwach atmosfery (przy powierzchni ziemi ozon jest szkodliwy) chroni organizmy żywe przed szkodliwym promieniowaniem UV. Bez tej powłoki zaistnienie życia na Ziemi byłoby niemożliwe. Największy ubytek ozonu notowany jest nad Antarktydą. Skutkami ubytku ozonu są: częstsze poparzenia skóry, częstsze występowanie raka skóry, uszkodzenie wzroku oraz niższe plony (ponieważ promieniowanie UV uszkadza chlorofil).

Smog jest spowodowany przez emisję głównie spalin i pyłów do atmosfery przez samochody oraz zakłady przemysłowe. Tworzy się przeważnie nad dużymi metropoliami. Smog może doprowadzić do lokalnego opadu kwaśnego deszczu. Skutki smogu to przeważnie niszczenie elewacji budynków, pomników itp., gorsze samopoczucie, niższy poziom zdrowia mieszkańców, alergie oraz astmę. Miasta borykające się z problemem smogu to np.: Tokio, Ateny, Los Angeles, Pekin.

Kwaśne deszcze są spowodowane przez emisję do atmosfery głównie tlenków siarki i tlenków azotu. W kontakcie z wodą tworzą silne kwasy: kwas siarkowy oraz kwas azotowy. Kwaśne deszcze występują głównie w rejonach silnie zurbanizowanych. Mają bardzo negatywny wpływ na środowisko powodując m.in. niszczenie budynków, niszczenie lasów ( Karkonosze) oraz zakwaszanie gleby.

Hałas jest spowodowany głównie przez środki transportu, urządzenia techniczne, ale także zachowania społeczne powodujące nieustanną emisję dźwięków w otoczeniu. Uszkodzenia słuchu są najstarszą i najpowszechniejszą chorobą zawodową w Polsce. Konsekwencją hałasu są również zaburzenia organiczne oraz agresja, depresja i inne.

Odory (niepożądane zapachy) są skutkiem obecności w powietrzu zanieczyszczeń pobudzających receptory węchowe ( odoranty). Najczęściej są to mieszaniny bardzo wielu różnych związków, występujących w bardzo małych ilościach. Ich oddziaływanie na zdrowie ludzi ma zwykle charakter psychosomatyczny. Rozwiązywanie problemów związanych z uciążliwością zapachową (zobacz - standardy zapachowej jakości powietrza) wymaga stosowania specyficznych metod analitycznych ( analiza sensoryczna, olfaktometria).

Wiele krajów zdecydowało się zapobiegać powstawaniu zanieczyszczeń poprzez wdrażanie polityki ekologicznej. Za realizację polityki ekologicznej w rządzie odpowiadają ministerstwa środowiska, a koordynacją prac parlamentarnych zajmują się komisje ochrony środowiska (w Polsce to Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa Sejmu i Komisja Środowiska Senatu). Wdrażają one postanowienia wewnętrznych przepisów ochrony środowiska i prawa międzynarodowego w dziedzinie ochrony środowiska, m.in. Protokołu z Kioto (w tym Polska). Niestety najwięksi truciciele nadal go nie ratyfikowały - m.in. USA i Chiny, choć rosnąca świadomość ekologiczna społeczeństw powoduje wdrażanie coraz bardziej restrykcyjnych przepisów ekologicznych.

Najbardziej zanieczyszczonym rejonem w Polsce jest Wyżyna Śląska. Jest to spowodowane dużym zagęszczeniem przemysłu ciężkiego. Występują tu silne zanieczyszczenia powietrza, których skutkiem jest zmniejszenie natężenia promieniowania słonecznego i zwiększenie zachmurzenia. W Górnośląskim Okręgu Przemysłowym na 1 km² opada ok. 1000 t pyłów rocznie. Zgodnie z przyjętymi normami wskaźnik ten nie powinien przekraczać 200 g/m²/rok (200 t/km²/rok).

Przeciwdziałanie zanieczyszczeniom

Działania, które należy podjąć by przeciwdziałać zanieczyszczeniom środowiska naturalnego:

# data[].attributes.attachment_link.description
Zanieczyszczenie środowiska - stan środowiska wynikający z wprowadzania do powietrza, wody lub gruntu, substancji stałych, ciekłych lub gazowych lub energii w takich ilościach i takim składzie, że może to ujemnie wpływać na zdrowie człowieka, przyrodę ożywioną, klimat, glebę, wodę lub powodować inne niekorzystne zmiany, np. korozję metali.

# data[].attributes.body
Wymarłe zwierzęta

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Gatunek wymarły ( ang. extinct - EX) - gatunek, który wyginął wskutek procesów naturalnych lub wywołanych przez człowieka. Jest to jedna z kategorii klasyfikacji gatunków zagrożonych w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych publikowanej przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN).

Gatunek uznaje się za wymarły, gdy nie ma wątpliwości, że ostatni osobnik reprezentujący ten takson zginął. Gatunek klasyfikowany jest jako wymarły, gdy bezowocne okażą się jego poszukiwania prowadzone w całym historycznym zasięgu, we wszystkich znanych siedliskach danego gatunku, prowadzone przez odpowiedni czas ze względu na długość cyklu życiowego i wszystkich form życiowych. Jeżeli gatunek wymarł w stanie dzikim, ale żyją jego przedstawiciele w niewoli, hodowli lub uprawie uznaje się taki gatunek za wymarły na wolności EW (ang. ).

Jeżeli gatunek wymarł na określonym obszarze (państwa, regionu) wówczas zgodnie z kryteriami IUCN, gatunek taki ma na danym obszarze status regionalnie wymarłego RE (ang. ). Jeżeli gatunek wymarły był zawleczony lub wprowadzony na dany obszar wówczas zgodnie z kryteriami IUCN nie jest on umieszczany w Czerwonej Księdze (ang. not applicable - NA). W praktyce, wbrew kryteriom IUCN, kategoria EX stosowana jest nierzadko także w odniesieniu do gatunków wymarłych tylko w części ich zasięgu, w danym kraju lub regionie. Tak jest w przypadku Polskiej Czerwonej Księgi Roślin (PCKR) oraz Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt (PCKZ), w której gatunki wymarłe na terenie kraju oznaczono skrótem EXP ( extinct in Poland).

Przykłady gatunków wymarłych:

Przykłady kręgowców wymarłych na terenie Polski:

# data[].attributes.attachment_link.description
Gatunek wymarły ( ang. extinct - EX) - gatunek, który wyginął wskutek procesów naturalnych lub wywołanych przez człowieka. Jest to jedna z kategorii klasyfikacji gatunków zagrożonych w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych publikowanej przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN). Gatunek uznaje się za wymarły, gdy nie ma wątpliwości, że ostatni osobnik reprezentujący ten takson zginął.

# data[].attributes.attachment_link.description
Witaminy - grupa organicznych związków chemicznych o różnorodnej budowie, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania żywego organizmu. Mogą być pochodzenia naturalnego lub otrzymywane syntetycznie. Dla człowieka witaminy są egzogenne (ludzki organizm ich nie syntezuje), w związku z czym muszą być dostarczane z pokarmem (najczęściej w postaci prowitamin). Przeciwne działanie do witamin wykazują antywitaminy.

# data[].attributes.attachment_link.title
Piosenka o fotosyntezie Materiał do prowadzenia lekcji zdalnych

# data[].attributes.body
Ekologiczne skutki wycinania lasów

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Drzewo to nie tylko określony gatunek rośliny, to również życie, o czym człowiek pomału zdaje się zapominać. W przeszłości traktowano go jak łącznik między człowiekiem a gwiazdami. Niektóre gatunki traktowane były jako uosobienie siły witalnej, płodności i nieśmiertelności. Współcześnie drzewa straciły na wartości, znacznie częściej większą wartość ma zajmowane przez nie miejsce.

Od zawsze ludzie zajmowali się ścinaniem lub usuwaniem drzew. Nikomu nie potrzebne chore, stare, suche, spalone drzewa warto wycinać, aby móc zastąpić je innymi drzewami, które zajmą ich miejsce. Taka korzystna wymiana starego na nowe wspomaga dobrą kondycję lasów. Jednak wycinane nie zawsze jest korzystne, szczególnie gdy dotyczy ono wielu zdrowych drzew na dużej przestrzeni, i wykonywane jest jedynie w celach komercyjnych - np. aby pozyskiwać drewno, na pastwisk, tereny pod zabudowę czy dla wydobycia minerałów. Taki proceder nazywa się wylesianiem.

Ocenia się, że każdego roku ginie 12-15 mln hektarów obszarów leśnych. Oznacza to, że co minutę wycinane są lasy o powierzchni 36 boisk do gry w piłkę nożną. Inne dane pokazują że człowiekowi wystarcza 10 miesięcy, aby wyciąć 9 mln ha lasów, czyli dokładnie tyle ile zajmują lasy w Polsce. Jest to zawrotne tempo, przy którym niemożliwe jest zachowanie naturalnej równowagi naszej planety. Przypuszczalnie zahamowanie tego procederu będzie bardzo trudne biorąc pod uwagę, że w niektórych krajach (np. w Afryce) wyrębem lasów zajmuje się na co dzień aż 70% mieszkańców. Dla nich karczowanie lasów jest głównym źródłem dochodów.

Główny wróg lasów - przemysł

Główną przyczyną wyniszczenia lasów są działania ludzi. Dotyczy to szczególnie działań w obrębie:

sektorów przemysłu związanych z wykorzystaniem drewna,

rolnictwa (hodowla zwierząt, intensywne uprawy rolne),

wydobywania surowców naturalnych.

W dużej mierze proces wylesiania jest nasilany przez budowę dróg.

Zagrożenie dla leśnych gatunków flory i fauny

Efektem wylesiania jest zmniejszenie liczby gatunków roślin i zwierząt, które występują w siedliskach leśnych. Skala tego problemu jest ogromna, ponieważ wiele z nich jest zagrożonych wyginięciem. Wiele zwierząt znika na naszych oczach ponieważ bez lasu nie mogą przetrwać. Skutkiem wycinania lasów jest więc utrata różnorodności biologicznej, obserwowana zwłaszcza w lasach tropikalnych, które zamieszkuje ok. 80 proc. wszystkich gatunków. Najlepszym przykładem zagrożonych wyginięciem gatunków są orangutany, które występujące na Borneo i Sumatrze. P onad 100 lat temu żyło tam ponad 230 tys. orangutanów. W minionym dziesięcioleciu ich liczebność gwałtownie się skurczyła - szacuje się, że na Borneo pozostało 55 tys., natomiast na Sumatrze jedynie 7,5 tys. osobników.

Zaburzenie gospodarki wodą i spadek ilości padów

Skutkiem masowego wycinania lasów jest również pustynnienie terenów oraz zaburzenie gospodarki wodnej. Na gruntach pozbawionych drzew woda spływa swobodnie, na swojej drodze nie natrafia na żadne przeszkody, dodatkowo unosi ze sobą bryły ziemi, i powoduje osuwanie się terenu. Z takim efektem wylesienia zmaga się Bangladesz, który regularnie jest pustoszony przez powodzie.

Jak się okazuje wycinanie lasów ma także ogromny wpływ na wielkość opadów deszczu na terenach pozbawionych drzew. Są to wnioski do jakich doszli naukowcy z Uniwersytetu w Leeds. Ich zdaniem, jeśli bez zmian pozostanie obecne tempo wylesiania Amazonii, to do 2050 roku ilość opadów na tym obszarze zmniejszy się o 12 procent w okresie pory deszczowej oraz o 21 procent w porze suchej.

Lasy stanowią „płuca" naszej planety

Lasy mają wpływ również na ilości uwalnianego do atmosfery dwutlenku węgla. W lasach znajdujących się w stanie równowagi ilość pochłanianego dwutlenku węgla i uwalnianego tlenu jest zbliżona i nie ma dużego wpływu na globalny bilans dwutlenku węgla. Jednak zmniejszanie areału lasów przyczynia się do zakłócenia tej równowagi. Należy być świadomym tego, że hektar lasu rocznie wchłania niemal 250 ton CO i produkuje prawie 10-krotnie więcej tlenu niż taka sama powierzchnia użytków rolnych.

Specjaliści stwierdzili, że aktualnie w atmosferze jest o 30% więcej dwutlenku węgla niż przed rewolucją przemysłową, kiedy to na masową skalę zaczęto wyrąb lasów. Na taki stan rzeczy mają wpływ przed wszystkim kraje rozwijające się, zwłaszcza państwa afrykańskie i południowoamerykańskie. W ogromnym tempie znikają też lasy Azji Południowej i Wschodniej. Wyliczono, że w ciągu najbliższej dekady, a dokładnie do 2030 roku, wycięcie jedynie drzew Amazonii może doprowadzić do zwiększenia emisji dwutlenku węgla do 96,9 miliardów ton.

Wycinanie drzew w Polsce

W Polsce proceder wycinki zaczął się na dobre rozkręcać 1 stycznia 2017 roku, czyli od kiedy zaczęła obowiązywać ustawa zezwalająca właścicielom posesji na wycinanie drzew i krzewów uznanych za zbędne lub stanowiące przeszkodę w zagospodarowaniu terenu. Wówczas w naszym kraju rozpoczęła się masowa wycinka drzew, która w większości przypadków nie miała poważniejszego uzasadnienia. Dotyczyła ona zarówno terenów prywatnych i gminnych. Media niemal każdego dnia relacjonowały proces wylesiania różnych zakątków kraju. Pokazywano zdjęcia, na których mogliśmy zobaczyć setki, a czasem tysiące wyciętych drzew. Krótko po wejściu w życie wspomnianej ustawy wycięto ogromną liczbę wysokich, dorodnych drzew, nie zwracano uwagi na to, że wiele z nich była zdrowa i wiekowa. Na podstawie różnych źródeł przypuszcza się, że od początku stycznia 2017 roku do 31 marca 2017 roku wycięto nawet kilka milionów drzew. Skutkiem wycinki drzew w Polsce jest zubożenie krajobrazu. Słynąca z pnących się ku niebu dębów, sosen, Polska zaczęła zamieniać się w smutną pustynię.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ekologiczne skutki wycinania lasów w Polsce i na świecie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Drzewo to nie tylko określony gatunek rośliny, to również życie, o czym człowiek pomału zdaje się zapominać. W przeszłości traktowano go jak łącznik między człowiekiem a gwiazdami. Niektóre gatunki traktowane były jako uosobienie siły witalnej, płodności i nieśmiertelności. Współcześnie drzewa straciły na wartości, znacznie częściej większą wartość ma zajmowane przez nie miejsce.

# data[].attributes.body
Piramida Żywienia

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Piramida Żywienia to wiodący zbiór zaleceń żywieniowych przygotowany przez ekspertów Instytutu Żywności i Żywienia. W środowisku dietetyków traktowany jest jako zalecenia dietetyczne w pigułce - przystępne dla każdego zjadacza chleba.

Piramidy ewoluują tak jak zmienia się nasza wiedza na temat żywienia. Stąd też jak co roku środowisko dietetyczne elektryzuje ogłoszenie odświeżonej wersji Piramidy podczas dorocznego Kongresu Żywieniowego organizowanego przez IŻŻ w Warszawie.

Powitaj nową piramidę zdrowego żywienia i aktywności fizycznej dla dzieci i młodzieży!

Jednym z najważniejszych dorocznych wydarzeń w branży dietetycznej jest Kongres Żywieniowy organizowany przez Instytut Żywności i Żywienia. W tym roku wydarzenie to ma właśnie teraz miejsce na Stadionie PGE Narodowym w Warszawie (25-26 stycznia 2019).

Zostało ono poświęcone w dużej mierze problematyce zaburzeń odżywiania dzieci i młodzieży. To już czwarta edycja Kongresu, w tym roku zatytułowana „ Otyłość, anoreksja, bulimia - dlaczego wciąż przegrywamy? " .

Elementem spajającym oba dni IV Kongresu jest prezentacja nowej Piramidy Zdrowego Żywienia i Stylu Życia dla dzieci i młodzieży wraz z zaleceniami wygłoszona przez dyrektora Instytutu Żywności i Żywienia Prof. dr hab. Mirosława Jarosza.

Jako pierwsi publikujemy ją dla was - sprawdźcie czym różni się od poprzedniej opublikowanej w 2016 roku na dole artykułu i podzielcie się swoją opinią w komentarzu!

Źródło: materiały prasowe Kongresu Żywieniowego IŻŻ

Piramida to graficzny opis różnych grup produktów spożywczych, niezbędnych w codziennej diecie, przedstawiony w odpowiednich proporcjach. Im wyższe piętro Piramidy, tym mniejsza ilość i częstość spożywanych produktów z danej grupy żywności.

Główne 10 zaleceń:

👉 Jedz regularnie 5 posiłków i pamiętaj o częstym piciu wody oraz myj zęby po jedzeniu⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀
👉 Jedz różnorodne warzywa i owoce jak najczęściej i w jak największej ilości⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀
👉 Jedz produkty zbożowe, zwłaszcza pełnoziarniste⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀
👉 Pij co najmniej 3-4 szklanki mleka dziennie (możesz je zastąpić jogurtem naturalnym, kefirem i - częściowo - serem⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀
👉 Jedz chude mięso, ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych oraz wybieraj tłuszcze roślinne zamiast zwierzęcych⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀
👉 Nie spożywaj słodkich napojów oraz słodyczy (zastępuj je owocami i orzechami)⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀
👉 Nie dosalaj potraw, nie jedz słonych przekąsek i produktów typu fast food⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀
👉 Bądź aktywny fizycznie co najmniej godzinę dziennie (ograniczaj oglądanie telewizji, korzystanie z komputera i innych urządzeń elektronicznych do 2 godzin)⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀
👉 Wysypiaj się, aby Twój mózg mógł wypocząć⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀
👉 Sprawdzaj regularnie wysokość i masę ciała

Zmiany względem poprzedniej wersji Piramidy

© Dietetycy.org.pl, 2019 (opr. własne na podst. IŻŻ)

Zmienia się NAZWA - w miejsce słów "aktywność fizyczna" pojawia się "styl życia". Nie bez powodu - podkreśla się cały styl życia jako kluczowy dla zachowania zdrowia. Sam balans żywienie - aktywność to już nie wszystko.

W tytule piramidy pojawia się WIEK dzieci, których dotyczy - czyli 4-18 lat

Na boku piramidy pojawia się zdrowy SEN - potrzebny szczególnie dla młodych, rosnących organizmów

Pojawiają się URZĄDZENIA ELEKTRONICZNE, których wykorzystanie w życiu dziecka należy ograniczać do rozsądnych ilości - w zasadach podaje się 2h

Z boku piramidy zniknął skreślony CUKIER, jednak w grafice wciąż widoczne są przekreślone słodycze

Na boku piramidy pojawia się też SZCZOTECZKA DO ZĘBÓW - wskazanie na potrzebę dbania o higienę jamy ustnej po jedzeniu 😁

Na boku piramidy pojawia się też WAGA I CENTYMETR - potrzeba śledzenia wzrostu i masy ciała dziecka i odnoszenia jej do norm

Sam środek piramidy - czyli priorytetyzacja i przykłady grup spożywczych nie uległy zmianie - poza jednym wyjątkiem. Dziecko z balonikiem (zabawa?) zostało zastąpione dziewczynką biegnącą z pieskiem (kontakt ze zwierzętami?)

4.55/5 (22)
dr Justyna Bylinowska

Redaktor naczelna i twórca portalu Dietetycy.org.pl. Doświadczony wykładowca akademicki i szkoleniowiec. Autor licznych artykułów w prasie branżowej oraz naukowej. Udziela wypowiedzi eksperckich w mediach. redakcja@dietetycy.org.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Nowa Piramida Żywienia Dzieci i Młodzieży 2019

# data[].attributes.attachment_link.description
Piramida Żywienia to wiodący zbiór zaleceń żywieniowych przygotowany przez ekspertów Instytutu Żywności i Żywienia. W środowisku dietetyków traktowany jest jako zalecenia dietetyczne w pigułce - przystępne dla każdego zjadacza chleba. Piramidy ewoluują tak jak zmienia się nasza wiedza na temat żywienia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poniżej znajdziesz podstawowe zasady postępowania w życiu codziennym, które pomogą Ci chronić środowisko. Zastanów się czy Ty i Twoi bliscy postępujecie zgodnie z nimi! Jeśli nie, to postaraj się to jak najszybciej zmienić!

Zasada 1
Oszczędzaj energię elektryczną!
Gaś światło, gdy wychodzisz z pokoju i inne urządzenia typu telewizor, radio, komputer, gdy nie będziesz już ich używał.

Zasada 2
Oszczędzaj wodę!
Zakręcaj wodę w kranie, gdy myjesz zęby. Jeśli to możliwe bierz prysznic zamiast kąpieli i pamiętaj o dokręcaniu kranów.

Zasada 3
Dbaj o czystość otoczenia!
Zawsze wyrzucaj śmieci do kosza. Naganne jest wyrzucanie śmieci do lasów! Zwracaj uwagę innym, gdy śmiecą. Sprzątaj po swoim psie, gdy wychodzisz z nim na spacer.

Zasada 4
Segreguj odpady!
Zacznij segregować śmieci w domu, aby zmniejszyć ilość śmieci, które trafiają na wysypiska. Pamiętaj także, że posegregowane odpady są cennymi surowcami wtórnymi.

Zasada 5
Dbaj o czystość powietrza!
Staraj się korzystać z ekologicznych środków transportu. Przy krótkich dystansach wybieraj rower lub spacer.

Zasada 6
Używaj toreb ekologicznych!
Idąc na zakupy weź ze sobą własną torbę ekologiczną.

Zasada 7
Kupuj produkty przyjazne środowisku!
Zwracaj uwagę podczas zakupów czy produkty, który kupujesz, są przyjazny dla środowiska. Czy opakowanie danego produktu nadaje się do recyklingu, czy produkt nie ma negatywnego wpływu warstwę ozonową, itp.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ogólnopolskie konkursy przedmiotowe edi konkurs konkursy omnibus

# data[].attributes.attachment_link.title
Ogólnopolskie konkursy przedmiotowe EDI - Edukacja ekologiczna - Zasady postępowania

# data[].attributes.attachment_link.description
Poniżej znajdziesz podstawowe zasady postępowania w życiu codziennym, które pomogą Ci chronić środowisko. Zastanów się czy Ty i Twoi bliscy postępujecie zgodnie z nimi! Jeśli nie, to postaraj się to jak najszybciej zmienić! Zasada 1 Oszczędzaj energię elektryczną! Gaś światło, gdy wychodzisz z pokoju i inne urządzenia typu telewizor, radio, komputer, gdy nie będziesz już ich używał.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dzięki znakom ekologicznym, które widnieją na produktach, opakowaniach lub żywności, możemy stwierdzić czy są przyjazne dla środowiska.

Znakowanie produktów jest odpowiedzią na rosnącą świadomość ekologiczną społeczeństwa. Pozwala na wyróżnienie pewnej grupy produktów spełniających określone wymagania spośród innych należących do tej samej kategorii.

Ekoznaki w Europie są nadawane przez wyznaczone organizacje publiczne bądź prywatne. W Polsce tę funkcję pełni Polskie Centrum Badań i Certyfikacji.

Oficjalny znak ekologiczny w Polsce - Znak EKO, przyznawany przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji dla produktów przemysłowych. PCBC przyznaje Znak EKO polskim i zagranicznym produktom, które nie powodują negatywnych skutków dla środowiska naturalnego oraz spełniają szereg kryteriów odnoszących się do ochrony zdrowia, środowiska oraz ekonomicznego wykorzystania zasobów.

ECOLABEL - znany także jako Stokrotka lub Margerytka to oficjalny znak, nadawany produktom spełniającym wymagania uzgodnione przez państwa członkowskie Unii Europejskiej. Otrzymanie tego znaku jest równoznaczne ze spełnianiem najostrzejszych norm środowiskowych. Ecolabel przyznaje się w 24 kategoriach, do których należą między innymi AGD, detergenty, tekstylia oraz papier.

Znak Rolnictwa Ekologicznego Unii Europejskiej. Produkty znakowane muszą pochodzić z certyfikowanych gospodarstw ekologicznych. Użycie tego znaku gwarantuje, że produkt spełnia wymogi oficjalnego nadzoru, pochodzi bezpośrednio od producenta lub został przygotowany w zamkniętym opakowaniu oraz zapewnia, że przynajmniej 95% składników produktu zostało wyprodukowane metodami ekologicznymi

Błękitny Anioł - to najstarszy znak ekologiczny, który funkcjonuje do tej pory. Niemieckie Ministerstwo Środowiska wymyśliło go w 1977 roku by wyróżnić firmy produkujące w sposób przyjazny dla środowiska. Dziś znajdziemy go na ponad 3 tys. rozmaitych produktów od szczoteczek do zębów po telefony komórkowe.

Zielony punkt - oznacza, że producent danego opakowania wniósł za nie opłatę na rzecz krajowej organizacji odzysku opakowań (w Polsce jest to Rekopol)

Nadaje się do recyklingu - umieszczany jest na produktach (np. tworzywach sztucznych, aluminiowych puszkach), które mogą być powtórnie wykorzystane czyli poddane recyklingowi. Jeśli obok strzałek jest dodatkowo cyfra i napis, oznaczają one nazwę surowca użytego do produkcji. Jeśli w pętli jest liczba oznacza ona, ile procent surowców wykorzystanych do produkcji danego przedmiotu pochodziło z recyklingu.

Nie testowany na zwierzętach - znak ten najczęściej pojawia się na kosmetykach. Informuje nas, że w badaniach laboratoryjnych przeprowadzanych przed dopuszczeniem produktu na rynek nie brały udziału zwierzęta. Takie samo znaczenie mają umieszczane na opakowaniach napisy, np. Animal Friendly i literki: np. BWC (Beauty Without Cruelty)

OPAKOWANIE DO PONOWNEGO WYKORZYSTANIA.

Symbol ten oznacza, że po wykorzystaniu produktu jego opakowanie nadaje się do ponownego wykorzystania co najmniej drugii raz - nie staje się odpadem. Znak można znaleźć na kontenerach, beczkach, pudełkach, puszkach, kanistrach...

OPAKOWANIE BIODEGRADOWALNE, które w czasie kompostowania nie uwalnia żadnych szkodliwych substancji.

DBAJ O CZYSTOŚĆ. Symbol przypomina, że opakowanie po zużytym produkcie należy wyrzucić do kosza, tak aby nie zaśmiecać otoczenia.

Bezpieczny dla ozonu - znaczek z kulą ziemską informuje, że produkt nie zawiera niszczących powłokę ozonową gazów - freonów. Oprócz polskiego napisu "Bezpieczny dla ozonu" możemy znaleźć: OZONE FRIENDLY, OZON FREUNDLICH, ohne FCKW, CFC free.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ogólnopolskie konkursy przedmiotowe edi konkurs konkursy omnibus

# data[].attributes.attachment_link.title
Ogólnopolskie konkursy przedmiotowe EDI - Edukacja ekologiczna - Znaki ekologiczne

# data[].attributes.attachment_link.description
Dzięki znakom ekologicznym, które widnieją na produktach, opakowaniach lub żywności, możemy stwierdzić czy są przyjazne dla środowiska. Znakowanie produktów jest odpowiedzią na rosnącą świadomość ekologiczną społeczeństwa. Pozwala na wyróżnienie pewnej grupy produktów spełniających określone wymagania spośród innych należących do tej samej kategorii. Ekoznaki w Europie są nadawane przez wyznaczone organizacje publiczne bądź prywatne.