# data[].attributes.attachment_link.description
Program spotkania:Najwyższe góry (Kilimandżaro ale nie tylko)Różnice krajobrazowe (pustynie, sawanna, góry, lasy mangrowe itp.)Ludy Afryki (różne - Beduini,…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cel lekcji: Poznasz cechy położenia geograficznego Kanady oraz ukształtowanie powierzchni Kanady, a także czynniki wpływające na zróżnicowanie klimatu Dowiesz się co uprawia się w Kanadzie i jakie surowce wydobywa

Temat: Kanada-środowisko przyrodnicze, a rozwój rolnictwa

wykazuje zależności między ukształtowaniem powierzchni, cyrkulacją powietrza, odległością od morza, prądami morskimi a przebiegiem północnej granicy upraw i lasów w Kanadzie;

NaCoBeZUUczeń:

3,5 os na km2 (w Polsce 123)

35 mln ludzi (w Polsce 38 mln.)

Około 10 mln km2 jak Europa

Kanada leży w północnej części Ameryki Północnej Na południu i północnym zachodzie (przez półwysep Alaska) graniczy ze Stanami Zjednoczonymi

Kanada to drugi pod względem powierzchni kraj świata Pod względem liczby ludności zajmuje 38 miejsce na świecie

Omawiamy mapę gęstości zaludnienia

Obszary północne są w większości niezamieszkane

Rozmieszczenie ludności jest bardzo nierównomierne Ponad 90% Kanadyjczyków mieszka w pasie o szerokości około 300 km przy południowej granicy ze Stanami Zjednoczonymi

Otwieramy atlasy i z mapą odnajdujemy największe miasta: największe miasta

Toronto - liczy blisko 6 mln mieszkańców W stolicy kraju, Ottawie, mieszka 1,3 mln ludzi

W strukturze ludności dominują potomkowie Europejczyków (głównie Brytyjczyków i Francuzów) Około 5% ludności stanowią rdzenni mieszkańcy - INDIANIE I INUICI

Kanada to jeden z najlepiej rozwiniętych gospodarczo krajów świata

Około 34% powierzchni Kanady pokrywają lasy Największą część zajmują lasy iglaste - tajga

W dużej części jest porośnięta lasami

Na terenie Kanady znajduje się około 2 mln jezior - zajmują one niemal 8% powierzchni tego kraju, czyli blisko 800 tys. km2 Ich powierzchnia jest więc dwuipółkrotnie większa niż Polski

Klimat i krajobrazy Kanady Na północy Kanady panuje KLIMAT POLARNY I KLIMAT SUBPOLARNY Większość obszarów w ich obrębie porasta tundra, czyli roślinność karłowata

Bardziej na południe występuje KLIMAT UMIARKOWANY CHŁODNY W centrum kraju - odmiana kontynentalna (duże różnice w wartościach temperatury powietrza między latem a zimą) na wybrzeżach - odmiana morska Na południu Kanady panuje KLIMAT UMIARKOWANY CIEPŁY - zarówno w odmianie kontynentalnej, jak i morskiej

Tereny znajdujące się w zasięgu oddziaływania klimatu umiarkowanego chłodnego są porośnięte TAJGĄ, czyli lasami iglastymi

A tam, gdzie panuje klimat umiarkowany ciepły - na południu Kanady istnieje możliwość prowadzenia gospodarki rolnej

Na znaczne zróżnicowanie klimatyczne Kanady największy wpływ mają:

ukształtowanie powierzchni

prądy morskie

cyrkulacja powietrza nad jego terytorium

Ukształtowanie powierzchni w Kanadzie, tak jak w całej Ameryce, ma układ południkowy

UKSZTAŁTOWANIE POWIERZCHNI I JEGO WPŁYW NA KLIMAT

Wzdłuż zachodnich wybrzeży tego kraju rozciągają się góry - Kordyliery, którego częścią są Góry Skaliste

Nieco dalej na wschód znajdują się wyżyny - duży obszar - w ich południowej części występuje step - preria - obszar porośnięty roślinnością trawiastą

Na wschodzie - nad Oceanem Atlantyckim oraz wokół Zatoki Hudsona znajdują się niziny

Takie ukształtowanie powierzchni powoduje, że masy powietrza mogą swobodnie przepływać z północy na południe i na odwrót

Kordyliery zaś stanowią barierę dla zimnych mas powietrza przemieszczających się znad centralnej Kanady nad zachodnie wybrzeże Dlatego też obszar na zachodnim wybrzeżu ma łagodniejszy klimat niż pozostała część kraju

Otwieramy atlasy

Takie ukształtowanie powierzchni i cyrkulacja atmosferyczna powodują, że strefy klimatyczne nie układają się tam równoleżnikowo, lecz nieregularnie

Prądy morskie też wpływają na to, że strefy klimatyczne nie przebiegają równolegle Ciekawe jest to, że obszary z klimatem subpolarnym znajdują się na tej samej szerokości geograficznej, na której na zachodnim wybrzeżu występuje klimat umiarkowany ciepły

Wpływ prądów morskich na klimat

Widać to szczególnie na wschodnim wybrzeżu

Ciepłe prądy - Prąd Północno-pacyficzny i Prąd Alaski - ogrzewają tereny i przynoszą obfite opady - dlatego na zachodnim wybrzeżu notuje się najwyższe roczne sumy opadów w Ameryce Północnej i wyjątkowo łagodne zimy

A wzdłuż wschodniego wybrzeża mamy chłodny Prąd Labradorski Zimy są tam chłodniejsze, ale odmiana morska powoduje też spore ilości opadów - opady w tej części kraju są większe niż w centrum

Cyrkulacja powietrza nad terytorium Kanady powoduje ogromne różnice wartości temperatury powietrza w centrum kraju w ciągu roku Sięgają one nawet 70°C, co oznacza, że w tym samym miejscu zimą może być na przykład -40°C, a latem 30°C

Cyrkulacja powietrza w Kanadzie zimą i latem

Powoduje on długie utrzymywanie się mroźnego arktycznego powietrza, które może się przemieszczać na południowy-zachód i południowy-wschód w niżów

Zimą nad Kanadą tworzy się z reguły rozległy wyż

Nad obszar tego kraju docierają wtedy ciepłe, czasem nawet gorące masy powietrza z ośrodków wyżowych znajdujących się na południe od Kanady

Latem nad Kanadą powstaje rozległy niż

Zima w centrum Kanady jest z reguły bardzo mroźna i śnieżna W tym czasie może się utrzymywać nawet kilkumetrowa warstwa śniegu

Ze względu na wysokie wartości temperatury powietrza latem problemem w kanadyjskich lasach są częste pożary

Północna granica lasów i rolnictwa w Kanadzie Specyficzny układ stref klimatycznych wpływa na nietypowy układ stref roślinnych

Granica występowania lasów we wschodniej części Kanady kończy się na równoleżniku 52°N Natomiast w zachodniej Kanadzie tajga sięga za koło podbiegunowe północne

Około 7% powierzchni Kanady stanowią obszary użytkowane rolniczo, wydawać się może, że to mało, jednak jest to obszar ponad dwa razy większy od powierzchni Polski (diagram w podręczniku)

Użytki rolne znajdują się głównie w południowej i południowo-wschodniej części Kanad Właśnie tam występują odpowiednio żyzne gleby oraz klimat umiarkowany ciepły

Dlatego w Kanadzie uprawia się rośliny typowe dla tej strefy klimatycznej, takie jak pszenica, jęczmień, owies, ziemniaki oraz buraki cukrowe

W południowo-środkowej części Kanady występują rozlegle obszary PRERII Tereny te stanowią naturalne pastwiska dla hodowanych zwierząt - BYDŁA I OWIEC, A TAKŻE TRZODY CHLEWNEJ

Niemal wszystkie są nastawione na sprzedaż produkowanych towarów

Charakterystyczne dla Kanady są wielkoobszarowe gospodarstwa rolne nazywane FARMAMI - 200 ha Większość farm specjalizuje się w wytwarzaniu jednego produktu Wysoka mechanizacja prac rolnych, czyli używanie wielu maszyn, m.in. kombajnów

Ze względów ekologicznych podlegają jednak dość restrykcyjnym przepisom

Ogromne obszary leśne oraz bardzo rozwinięta linia brzegowa powoduję, że ważną rolę w rolnictwie Kanady odgrywają LEŚNICTWO ORAZ RYBOŁÓWSTWO

Surowce, przemysł i handel Znaczącym źródłem dochodów Kanady jest przemysł wydobywczy - ZŁOŻA ROPY NAFTOWEJ, GAZU ZIEMNEGO, DIAMENTÓW I ZŁOTA oraz RUD NIKLU - do produkcji samolotów

Jednak największy udział w tworzeniu PKB mają usługi finansowe oraz handel

Z czym kojarzy się Kanada?

Toronto

Wodospad NIAGARA na rzece Niagara, na granicy Kanady- prowincja Ontario i USA. Rzeka Niagara o dł. 55 km, wypływająca z jeziora Erie i płynąca do jeziora Ontario, musi pokonać prawie 100-metrową różnicę poziomów. U ujścia rzeka rozwidla się i spada dwiema około 50-metrowymi kaskadami

Płynne złoto Kanadyjskie płynne złoto - takim mianem określa się często syrop klonowy, popularny dodatek do ciast, naleśników i innych deserów. Jako pierwsi zaczęli go wytwarzać Indianie, którzy umiejętność tę uważali za dar bogów. Syrop produkuje się z soku pochodzącego z trzech gatunków klonu. Indianie, aby pozyskać sok, nawiercali drzewa, a pod otwory zakładali pojemniki. Współcześnie miejsce tej metody zajęły nowoczesne technologie, dzięki którym Kanada jest największym producentem syropu klonowego na świecie.

Kanadyjski Paryż - Quebec to miasto założone ponad 400 lat temu przez jednego z francuskich kolonizatorów, dlatego pod wieloma względami przypomina Paryż. Jest ono także uznawane za miejsce, w którym w szczególny sposób rozwija się francuska społeczność Kanady. Ze względu na unikatowy charakter i niezwykłą architekturę Quebec został wpisany na ,,Listę światowego dziedzictwa UNESCO".

Oko w oko z grizzly W wielu kanadyjskich parkach narodowych żyją niedźwiedzie grizzly Turyści, pod czujnym okiem przewodników mogą je obserwować jak polują na ryby w górskich strumieniach na ryby (łososie)

# data[].attributes.attachment_link.description
Cel lekcji: Poznasz cechy położenia geograficznego Kanady oraz ukształtowanie powierzchni Kanady, a także czynniki wpływające na zróżnicowanie klimatu Dowiesz się co uprawia się w Kanadzie i jakie surowce wydobywa Temat: Kanada-środowisko przyrodnicze, a rozwój rolnictwa wykazuje zależności między ukształtowaniem powierzchni, cyrkulacją powietrza, odległością od morza, prądami morskimi a przebiegiem północnej granicy upraw i lasów w Kanadzie; NaCoBeZUUczeń: 3,5 os na km2 (w Polsce 123) 35 mln ludzi (w Polsce 38 mln.)

# data[].attributes.attachment_link.title
Z czego słyną Stany Zjednoczone Ameryki?

# data[].attributes.attachment_link.title
Hurricane Katrina Day by Day | National Geographic

# data[].attributes.attachment_link.title
Niszczycielskie tornada w USA. Miasto zmiecione z powierzchni ziemi

# data[].attributes.attachment_link.title
Huragan, tornado, cyklon - czym się różnią?

# data[].attributes.attachment_link.title
Planeta Nowa - geografia, klasa 8, semestr 2, Środowisko przyrodnicze Ameryki

# data[].attributes.attachment_link.title
Ameryka Południowa - kontynent rekordów!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Geografia VIII-Środowisko przyrodnicze Arktyki i Antarktyki

# data[].attributes.attachment_link.title
Geografia VIII-Środowisko przyrodnicze Arktyki i Antarktyki

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze lekcje w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Azja - największy kontynent, Mount Everest - najwyższy szczyt, wybrzeże Morza Martwego - najgłębsza depresja, Malajski - największy archipelag, Morze Kaspijskie - największe jezioro, Arabski - największy półwysep, Tybetańska - najwyżej położona wyżyna, Bajkał - najgłębsze jezioro,

# data[].attributes.attachment_link.description
Azja - największy kontynent, Mount Everest - najwyższy szczyt, wybrzeże Morza Martwego - najgłębsza depresja, Malajski - największy archipelag.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Temat: Indie-kraj kontrastów społecznych i gospodarczych

Cel lekcji: Poznasz cechy środowiska geograficznego, problemy demograficzne Indii i ich wpływ na możliwości rozwoju Indii

PROJEKT

Określisz możliwości rozwoju gospodarczego Indii oraz przedstawisz kontrasty społeczne w tym kraju

Nacobezu:

Indie leżą w południowej części Azji, nad Oceanem Indyjskim Pod względem powierzchni Indie zajmują DRUGIE miejsce w Azji i SIÓDME miejsce na świecie (ponad 3 mln. km2)

SĄ NAJWIĘKSZYM DEMOKRATYCZNYM KRAJEM ŚWIATA

Indie uzyskały niepodległość od Wielkiej Brytanii w 1947 roku

W północnej części kraju znajdują się najwyższe góry świata - HIMALAJE, z najwyższym szczytem Indii Kanczendzongą (8586 m n.p.m.) - oraz góry KARAKORUM Na południe od tych łańcuchów górskich rozciągają się NIZINA INDUSU I NIZINA GANGESU

Ponad połowa powierzchni kraju leży na Półwyspie Indyjskim, którego centralną część stanowi WYŻYNA DEKAN

Większość terytorium Indii znajduje się w zasięgu klimatu zwrotnikowego monsunowego Kolosalne znaczenie dla rytmu życia i gospodarki

Indie zajmują DRUGIE MIEJSCE na świecie pod względem liczby ludności 1 366 000 000 ludzi hindi i angielski rupia indyjska

Największe aglomeracje tego państwa to MUMBAJ

DELHI Stolica Nowe Delhi Razem - 17 mln mieszkańców

KALKUTA

W każdym z tych miast mieszka ponad 10 mln osób

BANGALUR

Indie są liczącym się światowym eksporterem wielu artykułów rolnych, m.in. ryżu, herbaty, bawełny i tytoniu

Ten kraj jest ważnym dostawcą na rynki światowe wielu produktów przemysłowych: samochodów, programów komputerowych, artykułów chemicznych i stali

Z CZYM WAM KOJARZĄ SIĘ INDIE? RYTUALNE KĄPIELE W GANGESIE

Z CZYM WAM KOJARZĄ SIĘ INDIE? KROWY NA ULICACH MIAST

Z CZYM WAM KOJARZĄ SIĘ INDIE? POWSZECHNE UBÓSTWO I ANALFABETYZM Z TYMI OBRAZAMI NAJCZĘŚCIEJ KOJARZĄ SIĘ NAM INDIE

To kraj ogromnych kontrastów, który mimo dynamicznego rozwoju gospodarki - boryka się z wieloma problemami A jakie to kontrasty?

Jest to jednak także OJCZYZNA BOGACZY oraz ZNAKOMICIE WYKSZTAŁCONYCH INŻYNIERÓW

PROBLEMY DEMOGRAFICZNE Pod względem liczby ludności Indie są drugim, po Chinach, państwem świata W tym kraju żyje prawie 18% mieszkańców Ziemi

Ukształtowanie powierzchni sprzyja rozmieszczeniu ludności na terenie całego kraju, jednak największa część populacji koncentruje się w dolinie Gangesu - świętej rzeki Indii

Wskaźnik przyrostu naturalnego w Indiach od wielu lat utrzymuje się powyżej 10o/00 To oznacza, że liczba ludności Indii bardzo szybko wzrasta - o ponad 150 mln osób w ciągu każdej kolejnej dekady

Eksperci ONZ szacują, że w 2027 roku Indie staną się najludniejszym państwem na Ziemi, a w 2030 roku liczba ich mieszkańców przekroczy 1,5 mld osób

SZYBKO ROSNĄCA LICZBA LUDNOŚCI oraz UBÓSTWO znacznej części społeczeństwa to źródła wielu problemów Jednym z nich jest BRAK MOŻLIWOŚCI ZASPOKOJENIA POTRZEB ŻYWNOŚCIOWYCH mieszkańców kraju Z tego powodu setki tysięcy osób przenosi się do miast w poszukiwaniu lepszych warunków życia

Slumsy są siedliskiem nędzy, patologii, brudu, epidemii chorób, a nawet głodu. W slumsach kwitnie przestępczość, a osoby w nich żyjące pozbawione są większych szans poprawę swojego losu

NIEKONTROLOWANY WZROST LICZBY MIESZKAŃCÓW MIAST przyczynia się do powstawania i rozwoju SLAMSÓW

Powoduje też wiele innych problemów, m.in. OGROMNE NIERÓWNOŚCI SPOŁECZNE

NADMIERNY RUCH SAMOCHODOWY

ZANIECZYSZCZENIE ŚRODOWISKA

Mimo olbrzymich nakładów rządu na rozwój nauki, edukację i nowe technologie, można powiedzieć że istnieją dwa równoległe państwa indyjskie Indie biedne i Indie bogate

KONTRASTY SPOŁECZNE, ETNICZNE, JĘZYKOWE I RELIGIJNE Indie to kraj ogromnych kontrastów społecznych Na ulicach miast można spotkać zarówno osoby skrajnie ubogie, jak i żyjących w pałacach bogaczy

Takie rozwarstwienie wynika między innymi z SYSTEMU KASTOWEGO Chociaż w 1950 roku, na mocy konstytucji, w Indiach zniesiono przywileje kast i wprowadzono równouprawnienie, to ten system częściowo nadal funkcjonuje, zwłaszcza wśród mieszkańców wsi

Przynależność do kasty jest dziedziczna

SYSTEM KASTOWY Wyznawcy hinduizmu wierzą, że każdy człowiek w momencie narodzin jest przypisany do konkretnej kasty, czyli WARSTWY SPOŁECZNEJ W systemie kastowym obowiązują ścisła hierarchia oraz ustalone zasady

ludzie należący do poszczególnych kast mogą wykonywać określone zawody

zawierać małżeństwa wyłącznie z osobami z własnej warstwy społecznej

Najwyższą kategorią ludzi są BRAMINI Na samym dole drabiny społecznej znajdują się PARIASI, zwani też niedotykalnymi - są oni uważani za osoby pozakastowe, dlatego wykonują pogardzane w Indiach czynności (np. palą zwłoki) oraz najcięższe prace fizyczne
Charakterystyczne dla społeczeństwa Indii jest nie tylko duże zróżnicowanie pod względem zamożności, lecz także znaczne zróżnicowanie religijne oraz ogromna różnorodność etniczna i językowa W Indiach istnieje kilkaset grup etnicznych, które posługują się ponad 800 językami i 1600 dialektami

Ciekawostka W 2013 r. sieć restauracji McDonald's otworzyła w Indiach pierwszą wegetariańską restaurację Stało się tak dlatego, że najpopularniejsze danie tej sieci - hamburger z mięsem wołowym - nie jest z powodów religijnych jadane przez HINDUSÓW Z kolei liczna w Indiach społeczność MUZUŁMANÓW nie jada wieprzowiny

KONTRASTY INDYJSKIEJ EDUKACJI Duże kontrasty można zauważyć także w sferze edukacji, która zgodnie z indyjską konstytucją jest w tym kraju POWSZECHNA, OBOWIĄZKOWA I BEZPŁATNA

Do szkoły w Indiach chodzi się 5 lat-opuszczają szkołę, by pracować dla rodziny

Jednak w praktyce około 350 mln mieszkańców Indii, czyli około 25% całego społeczeństwa, to ANALFABECI Największy odsetek osób, które nie potrafią czytać ani pisać, stanowią kobiety

Jednocześnie każdego roku indyjskie uczelnie opuszcza około 2,5 mln doskonale wykształconych absolwentów, w tym wielu inżynierów, informatyków, ekonomistów i lekarzy W Indiach są otwierane filie najlepszych światowych uczelni, a wielu naukowców, wybitnych i uznanych w świecie specjalistów z różnych dziedzin, to właśnie HINDUSI

CIEKAWOSTKA W krajach wysoko rozwiniętych gospodarczo okres uczęszczania do szkoły wynosi kilkanaście lat Tymczasem w Indiach prawie 1/3 dzieci nie kończy szkoły podstawowej Dzieje się tak, ponieważ dzieci opuszczają szkolę, aby pomagać w utrzymaniu swoich rodzin Szacuje się, te w Indiach pracuje ponad 12 mln dzieci

ROZWÓJ INDYJSKIEJ GOSPODARKI Duża liczba ludności sprzyja rozwojowi gospodarczemu Indii, ponieważ ten kraj jest postrzegany jako ogromny rynek zbytu - 45% jego mieszkańców ma mniej niż 25 lat To oznacza rosnącą liczbę rąk do pracy i zachęca przedsiębiorców do inwestowania w tym kraju

Dzięki niej w tym kraju może się dynamicznie rozwijać sektor nowoczesnych usług, zwłaszcza finansowych, konsultingowych oraz biurowych Nie wymaga to dużych nakładów kapitału, a pozwala na podnoszenie poziomu wiedzy i wdrażanie nowoczesnych rozwiązań

Istotnym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi Indii jest TANIA, WYKSZTAŁCONA, ANGLOJĘZYCZNA KADRA PRACOWNICZA

Transformacja indyjskiej gospodarki nie byłaby jednak możliwa bez reform gospodarczych, które rozpoczęły się w latach 90 XX wieku Polegały one między innymi na PRYWATYZACJI państwowych przedsiębiorstw oraz wprowadzeniu UŁATWIEŃ PODATKOWYCH DLA FIRM ZAGRANICZNYCH

INDYJSKIE ROLNICTWO Dynamiczny rozwój gospodarki Indii objął także rolnictwo Przyczyniła się do tego zwłaszcza ZIELONA REWOLUCJA, która dokonała się w latach 60 XX wieku W jej wyniku wprowadzono nowe, bardziej wydajne ODMIANY RYŻU I PSZENICY

Wzrost produkcji rolnej sprawił, że Indie są obecnie czołowym producentem i eksporterem wielu artykułów rolnych - słyną z uprawy: RYŻU, HERBATY, TRZCINY CUKROWEJ, BAWEŁNY, TYTONIU, PROSA I BANANÓW

Mimo, że rolnictwo Indii intensywnie się rozwija, to w tym kraju nadal występują trudności z zaspokojeniem potrzeb żywieniowych mieszkańców Znaczna część indyjskiego rolnictwa jest ZACOFANA I MAŁO PRODUKTYWNA

Na indyjskiej wsi są widoczne DUŻE KONTRASTY Obok nowoczesnych, wielkoobszarowych gospodarstw, w których poziom mechanizacji oraz zużycie nawozów sztucznych są dość wysokie, funkcjonują tradycyjne, niewielkie gospodarstwa Używa się w nich prymitywnych narzędzi rolniczych, a siłę pociągową stanowią BAWOŁY

Do głównych branż usług należą usługi finansowe oraz informatyczne

ROSNĄCE ZNACZENIE PRZEMYSŁU W gospodarce Indii coraz większą rolę odgrywa PRZEMYSŁ Wprawdzie zatrudnienie znajduje w nim prawie półtora raza mniej osób niż w rolnictwie, ale jego udział w tworzeniu PKB jest wyższy niż w wypadku rolnictwa

PRZEMYSŁ WYDOBYWCZY Indii opiera się na zróżnicowanej bazie surowców mineralnych Najważniejsze są bogate złoża WĘGLA KAMIENNEGO występujące we wschodniej części kraju

Indie posiadają również duże złoża RUD ŻELAZA, RUD MANGANU, RUD CHROMU I BOKSYTÓW

Najważniejszymi działami PRZETWÓRSTWA PRZEMYSŁOWEGO w Indiach są PRODUKCJA ODZIEŻY, WYROBÓW TEKSTYLNYCH I SKÓRZANYCH ORAZ ARTYKUŁÓW SPOŻYWCZYCH I NAPOJÓW

Od początku XXI wieku obserwuje się również gwałtowny

rozwój przemysłu zaawansowanych technologii

W ostatnim czasie rozwinęła się także

produkcja środków transportu

produkcja metali i wyrobów ze stali

Ich główne ośrodki powstały wokół dużych miast: MUMBAJU, KOLKATY, DELHI I HAJDARABADU

INDYJSKA DOLINA KRZEMOWA Jednym z najważniejszych ośrodków przemysłu high-tech jest SILICON PLATEAU położony w okolicach miasta BANGALUR

Rozwinęły się tam produkcja urządzeń elektronicznych, przemysł oparty na biotechnologii, a także branże związane z LOTNICTWEM ORAZ TECHNOLOGIAMI INFORMATYCZNYMI I KOSMICZNYMI Kilkaset tysięcy indyjskich informatyków z Silicon Plateau współpracuje z największymi światowymi firmami informatycznymi, takimi jak MICROSOFT, IBM CZY INTEL

Dziękuję za uwagę

Do przygotowania filmu/prezentacji/grafonotki/quizu wykorzystałam:

zasoby Internetu (giphy.pl, gfycat.pl)

treści i zdjęcia oraz fragmenty tekstów pochodzące z podręczników różnych wydawnictw (Nowa Era, MAC i inne)

Podsumowanie wiadomości

Gratuluję dotrwałeś/aś do końca...

# data[].attributes.attachment_link.description
Temat: Indie-kraj kontrastów społecznych i gospodarczych Cel lekcji: Poznasz cechy środowiska geograficznego, problemy demograficzne Indii i ich wpływ na możliwości rozwoju Indii PROJEKT Określisz możliwości rozwoju gospodarczego Indii oraz przedstawisz kontrasty społeczne w tym kraju Nacobezu: Indie leżą w południowej części Azji, nad Oceanem Indyjskim Pod względem powierzchni Indie zajmują DRUGIE miejsce w Azji i SIÓDME miejsce na świecie (ponad 3 mln.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podsumowanie - notatka

wykonanie: Iza Kleinszmidt

rysunki do notatki

uzupełniona do uzupełnienia DLA NIEOBECNYCH ODWRÓCONA

grafonotka grafonotka LEKCJA quiz escape room KARTKÓWKA LEKCJA

Cel lekcji: Dowiesz się z jakimi problemami borykają się Chiny. Poznasz cechy charakterystyczne ich gospodarki

Temat: Chiny-najludniejszy kraj świata

Dla nieobecnych na lekcji - wszystko

Lekcja multimedialna

# data[].attributes.attachment_link.description
Podsumowanie - notatka wykonanie: Iza Kleinszmidt rysunki do notatki uzupełniona do uzupełnienia DLA NIEOBECNYCH ODWRÓCONA grafonotka grafonotka LEKCJA quiz escape room KARTKÓWKA LEKCJA Cel lekcji: Dowiesz się z jakimi problemami borykają się Chiny. Poznasz cechy charakterystyczne ich gospodarki Temat: Chiny-najludniejszy kraj świata Dla nieobecnych na lekcji - wszystko Lekcja multimedialna

# data[].attributes.attachment_link.title
Geografia VIII   wiedza w pigułce   Chiny najludniejsze państwo świata

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cel lekcji: Zapoznasz się ze zróżnicowaniem ludności i religijnym regionu, a także dowiesz się, jaki wpływ ma religia na życie muzułmanów. Poznasz cechy charakterystyczne gospodarki oraz konflikty zbrojne i akty terroryzmu na Bliskim Wschodzie

Temat: Bliski Wschód - kultura i gospodarka

Nacobezu:

Uczeń:

charakteryzuje region Bliskiego Wschodu pod względem cech kulturowych oraz zasobów ropy naftowej i poziomu rozwoju gospodarczego

wskazuje na mapie miejsca konfliktów zbrojnych na Bliskim Wschodzie, identyfikuje ich główne przyczyny i skutki

wykazuje postawy ciekawości i poszanowania innych kultur i religii

BLISKI WSCHÓD najczęściej kojarzy się nam z ISLAMEM

KULTURĄ ARABSKĄ

ROPĄ NAFTOWĄ

Jest to bowiem jeden z najbardziej niespokojnych regionów świata

Większość z nas wie również, że na tym obszarze jest BARDZO GORĄCO i to nie tylko ze względu na panujący klimat, lecz także z powodu toczących się tam KONFLIKTÓW ZBROJNYCH

POŁOŻENIE BLISKIEGO WSCHODU Bliski Wschód to region położony na pograniczu Azji, Afryki i Europy Najczęściej zalicza się do niego kraje leżące w rejonie ZATOKI PERSKIEJ oraz u wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego

Należą do nich: Arabia Saudyjska, Jemen, Oman, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Katar, Bahrajn, Kuwejt, Irak, Iran, Turcja, Syria, Liban, Izrael, Jordania, Egipt oraz Palestyna, której terytorium obejmuje Zachodni Brzeg i Strefę Gazy

Temperatura powietrza latem osiąga tam wartość około 40°C Opady atmosferyczne są znikome Dlatego na znacznej powierzchni Bliskiego Wschodu rozciągają się pustynie i półpustynie

Na większości obszaru Bliskiego Wschodu panuje KLIMAT ZWROTNIKOWY SUCHY oraz ZWROTNIKOWY SKRAJNIE SUCHY

MIESZKAŃCY REGIONU Państwa Bliskiego Wschodu zamieszkuje około 420 mln ludzi, z czego prawie 95% stanowią wyznawcy ISLAMU, czyli MUZUŁMANIE

Ta religia w dużym stopniu wpływa na życie mieszkańców, a także na gospodarkę i politykę państw regionu W większości krajów bliskowschodnich islam jest RELIGIĄ PAŃSTWOWĄ To oznacza, że jako jedyna jest WSPIERANA przez PAŃSTWO

Ta świątynia jest centralnym punktem znajdującego się w MEKCE Wielkiego Meczetu, który może pomieścić nawet 4 mln. osób

Największą ŚWIĘTOŚCIĄ muzułmanów jest CZARNY KAMIEŃ wmurowany w ścianę ŚWIĄTYNI AL-KABA

Należy jednak pamiętać, że w tym regionie, na obszarze dzisiejszego Izraela, narodziły się również dwie inne wielkie religie: JUDAIZM I CHRZEŚCIJAŃSTWO

WPŁYW RELIGII NA ŻYCIE MUZUŁMANÓW Cechy kulturowe muzułmańskich społeczeństw ukształtował ISLAM Ta religia opiera się na SYSTEMIE NAKAZÓW I ZAKAZÓW zapisanych w świętej księdze muzułmanów - KORANIE

Życie religijne wyznawców islamu polega na wypełnianiu KILKU PODSTAWOWYCH OBOWIĄZKÓW Należą do nich: MODLITWA (5 razy w ciągu dnia)Z TWARZĄ ZWRÓCONĄ KU MEKCE - ŚWIĘTEMU MIASTU WYZNAWCÓW ISLAMU

RAMADAN - miesiąc, w którym muzułmanów od wschodu do zachodu słońca obowiązuje post (zakaz jedzenia i picia)

PRZESTRZEGANIE POSTU W CZASIE RAMADANU

ODBYCIE PRZYNAJMNIEJ RAZ W ŻYCIU PIELGRZYMKI DO MEKKI

Muzułmanów obowiązuje ZAKAZ SPOŻYWANIA WIEPRZOWINY Powszechnie zaś spożywa się jagnięcinę

W kulturze islamu RELACJE RODZINNE mają CHARAKTER HIERARCHICZNY Żona jest podporządkowana swemu mężowi, a dzieci - rodzicom

Islam nakazuje kobietom noszenie STROJU, który szczelnie zakrywa ICH CIAŁO ORAZ WŁOSY

4. Wpływ islamu na życie na Bliskim Wschodzie W obszarze gospodarki:

Spożywanie alkoholu jest zabronione, przez co brak jego produkcji i wpływów podatków z akcyzy od alkoholu.

Nie je się wieprzowiny przez co rolnictwo nie zajmuje się hodowlą trzody chlewnej.

Występują ograniczenia w działalności banków w związku z zakazem lichwy i oprocentowania.

W budownictwie nie umieszcza się okien od strony ulicy (ukrycie kobiet), wykształciła się też charakterystyczna architektura sakralna.

Rozwija się turystyka związana z koniecznością odbycia pielgrzymki do Mekki.

Post związany z Ramadanem ogranicza wydajność pracy.

Kobiety są gorzej wykształcone i często nie pracują więc nie generują dochodów dla gospodarki.

Toczone wojny z powodów religijnych osłabiają gospodarkę.

W obszarze życia społecznego:

Konieczne jest odbywanie 5-krotnie w ciągu dnia modlitwy, pielgrzymka do mekki i jałmużna na rzecz wdów.

Kobiety i dzieci są podporządkowane woli dorosłych mężczyzn z rodziny.

Kobiety mają ograniczoną swobodę ubioru, kształcenia i pracy, z reguły nie decydują o tym z kim się zwiążą.

Życie seksualne jest bardzo konserwatywne i ogranicza się do małżeństwa.

Prawa polityczne kobiet są ograniczone lub wręcz ich nie ma, w niektórych krajach kobiet dotykają także inne zakazy np. prowadzenia samochodu czy podróży bez zgody męża.

Wyznawcy islamu w teorii powinni żyć skromnie.

Fundamentalizm kwitnący w niektórych krajach prowadzi do ciągłych konfliktów w obrębie islamu jak i z innymi religiami.

REGION ZASOBNY W ROPĘ Na Bliskim Wschodzie znajdują się ogromne zasoby surowców energetycznych W tym regionie świata występuje blisko 50% światowych zasobów ropy naftowej oraz 40% światowych zasobów gazu ziemnego

Bliski Wschód jest najważniejszym obszarem wydobycia ropy naftowej i eksportuje się z niego najwięcej tego surowca na świecie Kraje bliskowschodnie, w których eksploatuje się ropę, należą do OPEC Na forum tej organizacji są podejmowane decyzje dotyczące wielkości wydobycia oraz ceny surowca W bliskowschodnią ropę zaopatrują się największe potęgi gospodarcze świata Znaczenie tego regionu w globalnej gospodarce jest przez to ogromne

OPEC - Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową Jej celem jest kontrolowanie wielkości wydobycia i poziomu cen tego surowca

Rozmieszczenie złóż ropy naftowej na Bliskim Wschodzie jest nierównomierne Bogate złoża tego surowca mają na przykład Arabia Saudyjska, Iran, Irak oraz Kuwejt, a niewielkimi zasobami dysponują Jordania i Liban

ROPA NAFTOWA PODSTAWĄ ROZWOJU EKONOMICZNEGO Te kraje Bliskiego Wschodu, które dysponują DUŻYMI zasobami surowców energetycznych, zanotowały w drugiej połowie XX wieku dynamiczny WZROST GOSPODARCZY

Doprowadził on do PODNIESIENIA POZIOMU ŻYCIA MIESZKAŃCÓW

Ogromne zyski z eksportu ropy naftowej i gazu ziemnego sprawiły, że w niektórych państwach regionu wprowadzono DARMOWĄ EDUKACJĘ i OPIEKĘ MEDYCZNĄ

Jednak mimo poprawy sytuacji materialnej przeciętnych obywateli wzrosły DYSPROPORCJE między najbogatszymi a najuboższymi mieszkańcami regionu

Niektóre państwa Bliskiego Wschodu nie chcą uzależniać swojej gospodarki wyłącznie od sprzedaży surowców energetycznych Z tego powodu inwestują między innymi w PRZETWÓRSTWO PRZEMYSŁOWE PRODUKCJĘ WYROBÓW CHEMICZNYCH

USŁUGI FINANSOWE

INFRASTRUKTURĘ KOMUNIKACYJNĄ I TURYSTYCZNĄ

W 2010 r. w leżącym w Zjednoczonych Emiratach Arabskich Dubaju otwarto najwyższy dotychczas (stan na 2020 r.) budynek świata - Burdż Chalifa Ma on ponad 200 pięter f wznosi się na wysokość 828 m

Jeszcze pół wieku temu większość mieszkańców regionu bliskowschodniego żyła poza miastami Obecnie wskaźnik urbanizacji w niektórych państwach, np. w Arabii Saudyjskiej czy Jordanii, przekracza 80%

W dynamicznie rozwijających się miastach powstają NOWOCZESNE BIUROWCE I APARTAMENTOWCE

Duży nacisk kładzie się również na SZKOLNICTWO, w szczególności na rozwój UNIWERSYTETÓW Często wykładają na nich specjaliści z zagranicy

Część zysków z eksportu ropy naftowej kraje bliskowschodnie przeznaczają na ROLNICTWO Inwestują zwłaszcza w budowę nowoczesnych systemów nawadniających, odsalarni wody morskiej i studni głębinowych

W ZJEDNOCZONYCH EMIRATACH ARABSKICH dochody z eksportu i przeróbki ropy naftowej stanowią już tylko kilkanaście procent PKB Najbardziej dochodowym sektorem gospodarki jest BANKOWOŚĆ

KONFLIKTY ZBROJNE Zróżnicowanie religijne i etniczne, nierozwiązane spory graniczne, a także walka o władzę i wpływy powodują, że na Bliskim Wschodzie wybuchają liczne KONFLIKTY

Wiele z nich ma już kilkudziesięcioletnią historię! Przykładem takiego konfliktu jest trwający od 1948 roku KONFLIKT IZRAELSKO-ARABSKI, który toczy się pomiędzy powstałym w tamtym czasie państwem Izrael, a sąsiadującymi z nim krajami arabskimi oraz PALESTYŃCZYKAMI

Innym groźnym konfliktem była WOJNA W IRAKU, która rozpoczęła się w 2003 roku od interwencji wojsk Stanów Zjednoczonych przy współudziale innych państw Po obaleniu reżimu SADDAMA HUSAJNA oraz wycofaniu wojsk amerykańskich w Iraku wybuchła trwająca do dzisiaj WOJNA DOMOWA

Jedną z jej przyczyn jest konflikt pomiędzy wyznawcami dwóch odłamów islamu - szyitami a sunnitami

W 2011 ROKU W SYRII, na fali rozpoczynającej się arabskiej wiosny doszło do próby obalenia prezydenta tego kraju Protesty, początkowo pokojowe, przerodziły się w krwawą wojnę domową, która pochłonęła już niemal 600 tys. ofiar

Niestabilna sytuacja w Iraku oraz w Syrii sprawiła, że na pograniczu tych państw coraz większą liczbę sympatyków zaczęli zyskiwać ISLAMSCY FUNDAMENTALIŚCI - skrajni zwolennicy prawa opartego na zasadach Koranu Utworzyli oni tak zwane PAŃSTWO ISLAMSKIE, które działało głównie w latach 2014-2019

Zamachy terrorystyczne dokonywane przez fanatyków należących do tej organizacji doprowadziły do śmierci kilku tysięcy osób Zjawisko terroryzmu nigdy wcześniej nie było tak wielkim zagrożeniem dla światowego bezpieczeństwa

ZNACZENIE KONFLIKTÓW BLISKOWSCHODNICH Każdy konflikt zbrojny niesie ze sobą CIERPIENIE LUDNOŚCI i

OSŁABIENIE GOSPODARKI

Powoduje także ZNISZCZENIA DRÓG, SZPITALI ORAZ INNYCH ELEMENTÓW INFRASTRUKTURY

Na przykład po wojnie izraelsko-arabskiej w 1973 roku cena ropy naftowej wzrosła prawie CZTEROKROTNIE

Nasilanie się konfliktów na Bliskim Wschodzie jest na całym świecie przyjmowane ze szczególnymi obawami Każda wojna w tym regionie skutkuje bowiem WZROSTEM CEN ROPY NAFTOWEJ

Część migrantów z Bliskiego Wschodu dociera do Europy przez Morze Egejskie

Z bliskowschodnimi konfliktami jest też związane ZJAWISKO MIGRACJI LUDNOŚCI Po arabskiej wiośnie nasiliło się ono do tego stopnia, że w Europie zaczęto je nazywać KRYZYSEM MIGRACYJNYM Jego kulminacją był rok 2015, kiedy to z krajów Bliskiego Wschodu do Europy wyemigrowało około 2 mln ludzi

ARABSKA WIOSNA Arabską wiosną nazwano FALE PROTESTÓW I NIEPOKOJÓW SPOŁECZNYCH, które miały miejsce na Bliskim Wschodzie ja i w północnej Afryce w latach 2011-2013

Protestujący wysuwali wtedy żądania o charakterze ekonomicznym, społecznym lub politycznym Domagano się poprawy warunków życia, walki z bezrobociem, korupcją, zniesienia cenzury, zwiększenia zakresu swobód obywatelskich, wolnych wyborów, a nawet ustąpienia władz

W niektórych państwach (np. w TUNEZJI, LIBANIE, JORDANII) po masowych protestach dokonano reform gospodarczych lub politycznych

Jednak w LIBII I SYRII niepokoje społeczne przerodziły się w krwawe wojny domowe

Dziękuję za uwagę

Do przygotowania filmu/prezentacji/grafonotki/quizu wykorzystałam:

zasoby Internetu (giphy.pl, gfycat.pl)

treści i zdjęcia oraz fragmenty tekstów pochodzące z podręczników różnych wydawnictw (Nowa Era, MAC i inne)

Podsumowanie wiadomości

Gratuluję dotrwałeś/aś do końca...

# data[].attributes.attachment_link.description
Cel lekcji: Zapoznasz się ze zróżnicowaniem ludności i religijnym regionu, a także dowiesz się, jaki wpływ ma religia na życie muzułmanów.

# data[].attributes.attachment_link.description
potęga gospodarcza świata Cel lekcji: Dowiesz się dlaczego USA są największą potęgą gospodarczą świata grafonotka grafonotka LEKCJA quiz escape room KARTKÓWKA LEKCJA uzupełniona do uzupełnienia DLA NIEOBECNYCH ODWRÓCONA wykonanie: Iza Kleinszmidt zrób własną notatkę - pauzuj na przykładzie Doliny Krzemowej wyjaśnia przyczyny rozwoju technopolii oraz jej znaczenie w rozwoju gospodarki opartej na wiedzy; korzystając z danych statystycznych, określa rolę Stanów Zjednoczonych w gospodarce światowej; wyjaśnia przyczyny i ocenia zjawisko marnowania się ogromnych ilości pożywienia na przykładzie Stanów Zjednoczonych.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Rysunek z opisami - Przeciągnij i upuść pinezki na odpowiednie miejsce na rysunku.

# data[].attributes.attachment_link.title
Planeta Nowa - geografia, klasa 8, semestr 2, Stany Zjednoczone - potęga gospodarcza świata

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cel lekcji: Poznasz znaczenie terminów: urbanizacja, wskaźnik urbanizacji, aglomeracja, megalopolis oraz dowiesz się jak wygląda rozmieszczenie ludności Ameryki. Poznasz największe miasta, aglomeracje i megalopolis, a także warunki życia ludności w slumsach.

określa cechy megalopolis w Ameryce Północnej oraz wyjaśnia przyczyny powstawania slumsów w wielkich miastach na przykładzie Ameryki Południowej;

Nacobezu z podstawy programowej

Znaczna część mieszkańców obu Ameryk żyje w wielkich miastach, które są zlokalizowane przede wszystkim na obrzeżach kontynentów

Zarówno bogate, zamieszkiwane przez miliony ludzi metropolie Stanów Zjednoczonych, jak i bardzo szybko rozrastające się miasta Ameryki Południowej nieustannie ulegają urbanizacji

Urbanizacja - proces rozwoju miast - obejmuje wzrost liczby ludności miejskiej, powstawanie nowych miast oraz powiększanie obszaru istniejących ośrodków

Rozmieszczenie ludności

Ludność Ameryki jest rozmieszczona bardzo nierównomiernie

Ma to przede wszystkim związek z takimi czynnikami, jak:

WARUNKI ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO

POZIOM ROZWOJU GOSPODARCZEGO POSZCZEGÓLNYCH KRAJÓW I REGIONÓW

HISTORIA ZASIEDLANIA TEJ CZĘŚCI ŚWIATA

Gęściej zaludnione są tereny położone bliżej oceanów

Mowa tu o zachodniej i wschodniej części Ameryki Północnej

oraz północno-zachodniej i wschodniej części Ameryki Południowej

(z wyjątkiem terenów nadmorskich Amazonii)

Największe skupiska ludności znajdują się na wybrzeżu Atlantyku oraz w rejonie Wielkich Jezior

Tam też są położone największe miasta

Wokół Wielkich Jezior w Ameryce Północnej mieszka około 50 mln ludzi

Wzdłuż brzegów rozciąga się strefa zwartej zabudowy miejskiej

Osadnictwu na tych obszarach sprzyjają między innymi

łagodny klimat i nizinne ukształtowanie powierzchni

Zakładanie osad na wybrzeżu Atlantyku ułatwiało ponadto kolonizatorom przybywającym do Ameryki utrzymywanie kontaktu z krajami Europy

Obszarami niemal niezamieszkanymi w Ameryce są najwyższe

partie gór, szczególnie na północy i południu obu kontynentów

Najsłabiej zaludnione obszary w Ameryce charakteryzują się niekorzystnymi warunkami przyrodniczymi do rozwoju osadnictwa. Są to tereny o skrajnie zimnym klimacie: Grenlandia

Archipelag Arktyczny, północna Kanada

Słabo zaludnione są również obszary gorące i wilgotne, takie jak

Nizina Amazonki

Obszary wysokogórskie, np. Góry Skaliste

Rozwój miast

Oba kontynenty amerykańskie są silnie zurbanizowane

Zarówno w Ameryce Północnej, jak i w Ameryce Południowej w miastach mieszka około 80% ludności

Wskaźnik urbanizacji - udział ludności miejskiej w ogólnej liczbie ludności (podawany w procentach)

Są jednak kraje, takie jak Urugwaj, Brazylia czy Argentyna, gdzie ten odsetek, określany jako wskaźnik urbanizacji, przekracza nawet 90%

Szybki napływ ludności do miast doprowadził do powstania miast-gigantów, nazywanych także megamiastami - w Ameryce znajduje się sześć ponaddziesięciomilionowych aglomeracji

MEKSYK (STOLICA PAŃSTWA MEKSYK)

NOWY JORK W STANACH ZJEDNOCZONYCH

LOS ANGELES W STANACH ZJEDNOCZONYCH

SAO PAULO W BRAZYLII

RIO DE JANEIRO W BRAZYLII

BUENOS AIRES W ARGENTYNIE

Megalopolis

Rozrastanie się miast prowadzi do powstawania coraz większych aglomeracji

Jeśli nie są one od siebie oddalone, to w efekcie dalszego rozwoju dochodzi do połączenia ich stref podmiejskich - w ten sposób tworzą się silnie zurbanizowane obszary zwane MEGALOPOLIS

Aglomeracja - zespól miejski, który tworzy jedno duże, wyraźnie dominujące miasto wraz z otaczającymi je mniejszymi miejscowościami.

ODZNACZAJĄ SIĘ ONE:

DUŻĄ GĘSTOŚCIĄ ZALUDNIENIA

WYSOKĄ ZABUDOWĄ W CENTRACH POŁĄCZONYCH MIAST I NIŻSZĄ - W DZIELNICACH MIESZKALNYCH

BARDZO GĘSTĄ SIECIĄ KOMUNIKACYJNĄ ZŁOŻONĄ NA PRZYKŁAD Z WIELU AUTOSTRAD I LINII METRA

NAJWIĘKSZE MEGALOPOLIS W AMERYCE ZNAJDUJE SIĘ NA WSCHODNIM WYBRZEŻU

JEST ONO OKREŚLANE JAKO BOSWASH (OD MIAST: BOSTON I WASHINGTON) , ROZCIĄGA SIĘ NA DŁUGOŚCI PRAWIE 1000 KM I LICZY OKOŁO 50 MLN MIESZKAŃCÓW

W Stanach Zjednoczonych znajdują się również inne liczące 30 mln osób zespoły miejskie:

megalopolis południowo-kalifornijskie na zachodnim wybrzeżu, obejmuje takie miasta, jak

Los Angeles i San Francisco (San-San)

ChiPitts czyli megalopolis Wielkich jezior , które tworzą między innymi Chicago, Detroit i Pittsburgh

W Ameryce Południowej jest z kolei zlokalizowane megalopolis brazylijskie

Składa się ono z takich aglomeracji, jak Sao Paulo i Rio de Janeiro (Sao - Rio)

W nim również żyje ponad 30 mln mieszkańców

Zbyt szybkie tempo urbanizacji może wywoływać wiele negatywnych skutków

Dzieje się tak szczególnie wtedy, gdy napływ ludności do ośrodków miejskich jest zbyt duży

Osoby przenoszące się do miast w Stanach Zjednoczonych zwykle dość szybko znajdują zatrudnienie

Jednak w państwach położonych na południe od Stanów Zjednoczonych bardzo trudno znaleźć pracę, nawet w wielkich miastach

Dlatego osoby przybywające ze wsi osiedlają się głównie w dzielnicach nędzy - SLAMSACH

W Brazylii określa się je FAWELAMI, a w Peru noszą nazwę BARRIADAS

Niekiedy żyje w nich nawet połowa ludności miejskiej

Warunki panujące w slamsach są bardzo złe

Duże bezrobocie i bieda, choroby, wysoki poziom przestępczości oraz narkomania to tylko niektóre problemy mieszkańców dzielnic nędzy

Zmagają się oni także z utrudnionym dostępem do wody pitnej, elektryczności, kanalizacji, a także edukacji i opieki zdrowotnej

W slamsach zdecydowana większość domów powstaje z prowizorycznych materiałów, z pominięciem przepisów i pozwoleń na budowę

Nowy Jork Jest najludniejszym miastem w Stanach Zjednoczonych

Liczy około 8,5 mln mieszkańców (cała aglomeracja ok. 20 mln)

Ponadto każdego roku odwiedza go około 50 mln turystów

Stanowi światowe centrum handlu i kultury

To właśnie tutaj znajdują się największe giełdy, słynne teatry i prestiżowe uczelnie.

Na obrzeżach wielkich miast Ameryki Północnej rozciągają się dzielnice sypialne z monotonną, jednorodzinną zabudową.

„Stolica" w górach

Jednym z najwyżej położonych miast w Andach jest La Paz (3782 m n.p.m.)

Mieszka tam prawie 760 tys. osób

Nie jest to konstytucyjna stolica Boliwii (jest nią Sucre), jednak to właśnie w La Paz znajdują się siedziby prezydenta, rządu oraz parlamentu Boliwii.

Kolonialna Hawana

W wielu miejscowościach położonych w basenie Morza Karaibskiego występuje architektura kolonialna

Ten styl budownictwa wprowadzili europejscy osadnicy

Jednym z najlepiej zachowanych jego przykładów jest stolica Kuby Hawana

Ze względu na wyjątkową architekturę starówka Hawany została wpisana na Listę UNESCO

Gratuluję dotrwałeś/aś do końca...

Podsumowanie wiadomości

Do przygotowania filmu/prezentacji/grafonotki/quizu/escape roomu wykorzystałam:

zasoby Internetu (giphy.pl, gfycat.pl i inne)

treści i zdjęcia oraz fragmenty tekstów pochodzące z podręczników i zeszytów ćwiczeń wydawnictw MAC i Nowa Era

# data[].attributes.attachment_link.description
Cel lekcji: Poznasz znaczenie terminów: urbanizacja, wskaźnik urbanizacji, aglomeracja, megalopolis oraz dowiesz się jak wygląda rozmieszczenie ludności Ameryki. Poznasz największe miasta, aglomeracje i megalopolis, a także warunki życia ludności w slumsach.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
To największe miasto położone nad Jeziorem Michigan, To największe południowoamerykańskie miasto położone na półkuli północnej, Jest stolicą Stanów Zjednoczonych., Jest największym miastem w Stanach Zjednoczonych, To największe miasto na Półwyspie Floryda, To największe miasto w Ameryce Południowej jest położone na Zwrotniku Koziorożca., To największa aglomeracja na półkuli zachodniej, To stolica Peru., To największa argentyńska aglomeracja położona u ujścia Parany do zatoki La Platy.

# data[].attributes.attachment_link.description
To największe miasto położone nad Jeziorem Michigan, To największe południowoamerykańskie miasto położone na półkuli północnej, Jest stolicą Stanów Zjednoczonych., Jest największym miastem w Stanach Zjednoczonych, To największe miasto na Półwyspie Floryda, To największe miasto w Ameryce Południowej jest położone na Zwrotniku Koziorożca., To największa aglomeracja na półkuli zachodniej, To stolica Peru., To największa argentyńska aglomeracja położona u ujścia Parany do zatoki La Platy.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Przeciągnij i upuść szpilki na odpowiednie miejsce na rysunku.. BosWash, megalopolis kalifornijskie, ChiPitts, megalopolis brazylijskie.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Sortowanie według grup - Przeciągnij i upuść każdy element do odpowiedniej grupy.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Największe skupiska ludności w Ameryce znajdują się na ____ oraz w rejonie ____Rozrastanie się miast prowadzi do łączenia się ich stref podmiejskich i powstawania obszarów nazywanych ____. Największe megalopolis w Ameryce to ____ na ____. Zbyt duży napływ ludności ze wsi do miast powoduje powstawanie dzielnic nędzy- ____. Ich mieszkańcy zmagają się z ____ (np. przestępczością).

# data[].attributes.attachment_link.description
Największe skupiska ludności w Ameryce znajdują się na ____ oraz w rejonie ____Rozrastanie się miast prowadzi do łączenia się ich stref podmiejskich i powstawania obszarów nazywanych ____. Największe megalopolis w Ameryce to ____ na ____. Zbyt duży napływ ludności ze wsi do miast powoduje powstawanie dzielnic nędzy- ____.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Sortowanie według grup - Przeciągnij i upuść każdy element do odpowiedniej grupy.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Przeciągnij i upuść szpilki na odpowiednie miejsce na rysunku.. Nowy Jork, Meksyk, Chicago, Los Angeles, Waszyngton, Bogota, Lima, Rio De Janeiro, Buenos Aires.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Test - Seria pytań wielokrotnego wyboru. Wybierz poprawną odpowiedź, aby kontynuować.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Połącz w pary - Przeciągnij i upuść każde słowo kluczowe obok jego opisu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Cel lekcji: Zapoznasz się z położeniem i cechami środowiska przyrodniczego Amazonii, jej klimatem i piętrami roślinnymi.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Przeciągnij i upuść szpilki na odpowiednie miejsce na rysunku.. Materiał dydaktyczny | Andy, Nizina La Platy, Rzeka Orinoko, Nizina Amazonki, Rzeka Amazonka.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Morze Beauforta, Zatoka Meksykańska, Morze Sargassowe, Zatoka Hudsona, Nizina Hudsońska, Nizina Zatokowa, Półwysep Labrador, Półwysep Jukatan, Nowa Funlandia, Rzeka Missisippi, Półwysep Kalifornijski, Góry Kordyliery, Góry Skaliste, Półwysep Floryda.

# data[].attributes.attachment_link.description
Morze Beauforta, Zatoka Meksykańska, Morze Sargassowe, Zatoka Hudsona, Nizina Hudsońska, Nizina Zatokowa, Półwysep Labrador, Półwysep Jukatan, Nowa Funlandia, Rzeka Missisippi, Półwysep Kalifornijski, Góry Kordyliery, Góry Skaliste, Półwysep Floryda.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cel lekcji: Poznasz czym są tornado i cyklon tropikalny, jak powstają oraz dowiesz się gdzie występują i jakie są ich skutki

Nacobezu z podstawy programowej:

Wyrwane z fundamentów budynki, zniszczone, porozrzucane samochody i ofiary w ludziach to najczęstsze skutki tornad oraz cyklonów tropikalnych.

Te ekstremalne zjawiska meteorologiczne występują w Ameryce Północnej

MECHANIZM POWSTAWANIA TORNAD

Tornada zaobserwowano na każdym kontynencie oprócz Antarktydy, jednak najwięcej tornad rocznie notuje się w Stanach Zjednoczonych

i suche powietrze znad Gór Skalistych

MECHANIZM POWSTAWANIA TORNAD

Tornada mają postać ciemnego leja połączonego szerszym końcem z chmurą burzową

Między jego centrum a skrajem występuje bardzo

Najwięcej tornad - ponad tysiąc rocznie - występuje w Stanach Zjednoczonych, głównie w tak zwanej ALEI TORNAD

Tornado ma stosunkowo niewielkie rozmiary i przemieszcza się na odległość

do kilkudziesięciu kilometrów , d latego czasami istnieje możliwość ostrzeżenia ludzi znajdujących się na jego trasie

SKUTKI TORNAD

Skutki tornad zależą od ich siły - poziom intensywności tornada określa się na podstawie skali EF czyli ulepszonej SKALI FUJITY

POWSTAWANIE I BUDOWA CYKLONÓW TROPIKALNYCH

Cyklon tropikalny to głęboki ośrodek NISKIEGO CIŚNIENIA ATMOSFERYCZNEGO

Tworzą się nad silnie nagrzanymi oceanami w obszarach międzyzwrotnikowych

Aby mogły powstać, temperatura wody musi przekraczać tam 25°C i być wyższa od temperatury powietrza

Cyklon tropikalny to ogromny układ niskiego ciśnienia, który niestety może się przemieszczać na odległość nawet kilku tysięcy kilometrów

W jego centralnej części znajduje się

OKO CYKLONU

(brak w nim opadów, wiatr jest słaby, a niebo pozostaje prawie bezchmurne)

Wokół oka cyklonu występuje strefa potężnych chmur kłębiastych,

Aby szybciej identyfikować cyklony tropikalne i wydawać ostrzeżenia dla zagrożonej ludności, cyklonom nadaje się imiona

Na przykład na północnym Atlantyku cyklonom nadaje się naprzemiennie imiona męskie i żeńskie, które są ułożone w porządku alfabetycznym

Imiona najtragiczniejszych w skutkach cyklonów

Czy cyklony występują tylko w Ameryce?

Największe cyklony tropikalne powodują wiele ofiar w ludziach oraz olbrzymie szkody materialne, szacowane na dziesiątki miliardów dolarów

SKUTKI CYKLONÓW TROPIKALNYCH

Opady przyczyniają się do powstania powodzi i podtopień, w wyniku których są niszczone na przykład uprawy

Uderzająca w tereny nadmorskie fala powodziowa - może mieć ona nawet kilka metrów wysokości

Latem 2017 r. huragan Harvey i wywołane przez niego powodzie spowodowały zniszczenia oszacowane na ponad 150 mld USD

Była to najkosztowniejsza katastrofa naturalna w historii USA

Cyklony tropikalne przemieszczają się z niedużą prędkością wynoszącą do 40 km/h

Pozwala to na ostrzeżenie ludności zagrożonych terenów o nadejściu cyklonu i zorganizowanie ewakuacji z najbardziej zagrożonych miejsc

W celu określenia siły cyklonów opracowano pięciostopniową skalę

Uwzględnia ona prędkość wiatru, wysokość fali powodziowej, ciśnienie atmosferyczne w centrum cyklonu oraz potencjalne zniszczenia

Huragan Katrina - utworzył się w okolicach archipelagu Bahamów na Morzu Karaibskim w 2005 roku, po dotarciu do wybrzeża Stanów Zjednoczonych (mimo zarządzonej przymusowej ewakuacji ludności) spowodował śmierć ponad

Straty materialne oszacowano na ponad 100 mld USD

Zniszczenia były tak ogromne, że niektóre dzielnice Nowego Orleanu do dzisiaj nie zostały oficjalnie otwarte dla mieszkańców

HURAGAN KATRINA - 2005 ROK

Gratuluję dotrwałeś/aś do końca...

Podsumowanie wiadomości

Do przygotowania filmu/prezentacji/grafonotki/quizu/escape roomu wykorzystałam:

zasoby Internetu (giphy.pl, gfycat.pl i inne)

treści i zdjęcia oraz fragmenty tekstów pochodzące z podręczników i zeszytów ćwiczeń wydawnictw MAC i Nowa Era

# data[].attributes.attachment_link.description
Cel lekcji: Poznasz czym są tornado i cyklon tropikalny, jak powstają oraz dowiesz się gdzie występują i jakie są ich skutki Nacobezu z podstawy programowej: Wyrwane z fundamentów budynki, zniszczone, porozrzucane samochody i ofiary w ludziach to najczęstsze skutki tornad oraz cyklonów tropikalnych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cel lekcji: Poznasz cechy charakterystyczne położenia i środowiska przyrodniczego Ameryki Północnej i Ameryki Południowej, ukształtowanie powierzchni oraz ich budowę geologiczną, strefy klimatyczne i roślinne i wody powierzchniowe

ustala prawidłowości w ukształtowaniu powierzchni Ameryki Północnej i Południowej na podstawie map tematycznych

AMERYKA PÓŁNOCNA

Największa - Grenlandia (2,2 mln km ), będąca zarazem największą wyspą na świecie)

Jest tu najpotężniejsze pod względem gospodarczym państwo świata - Stany Zjednoczone (USA)

AMERYKA POŁUDNIOWA

Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km

Rozległą Nizinę Amazonki pokrywa największy obszar wilgotnego lasu równikowego na Ziemi

Amerykę Południową zamieszkuje około 420 mln ludzi

Największym państwem kontynentu jest Brazylia

Poznane lądy Vespucci nazwał

NOWYM ŚWIATEM

Kanał jest cały czas unowocześniany i poszerzany!

CENTRALNY REGION GEOGRAFICZNY AMERYKI

UKSZTAŁTOWANIE TERENU

Ameryki - południkowy układ głównych form rzeźby terenu

ZACHÓD KONTYNENTÓW

KORDYLIERY w Ameryce Północnej i ANDY w Ameryce Południowej

Na ich obszarach znajdują się najwyższe szczyty, odpowiednio:

Denali (6190 m n.p.m.)

W Ameryce Północnej to obszar WIELKICH RÓWNIN , rozległe NIZINY WEWNĘTRZNE oraz położona nad Zatoką Meksykańską

NIZINA ZATOKOWA

Wielkie Równiny

Niziny Wewnętrzne

Nizina Zatokowa

Nizina Amazonki

Nizina Orinoko

Nizina La Platy

Wyżyna Gujańska

Wyżyna Brazylijska

Wyżyna Patagońska

BUDOWA GEOLOGICZNA

Budowa geologiczna Ameryki silnie odzwierciedla się w ukształtowaniu powierzchni obu kontynentów

FAŁDOWAŃ KALEDOŃSKICH I HERCYŃSKICH

Leżą one na styku płyt litosfery w aktywnej strefie sejsmiczne

Częstymi zjawiskami są tam trzęsienia ziemi oraz wybuchy wulkanów

Ameryka leży w zasięgu

DUŻEJ ROZCIĄGŁOŚCI POŁUDNIKOWEJ

Skutkiem tego jest między innymi występowanie bardzo

DUŻYCH KONTRASTÓW KLIMATYCZNYCH

Najcieplejszym miejscem na świecie jest

DOLINA ŚMIERCI

Południkowy układ form górskich sprzyja przemieszczaniu się

MAS POWIETRZA

Dlatego w Ameryce Północnej chłodne powietrze polarne dociera niekiedy aż do wybrzeży Zatoki Meksykańskiej

Ważnym czynnikiem kształtującym klimat Ameryki, zwłaszcza ilość opadów atmosferycznych, są także

PRĄDY MORSKIE

Prąd Kalifornijski

Prąd Peruwiański

Prąd Zatokowy

Prąd Brazylijski

Szczególną cechą klimatu Ameryki jest występowanie układów niskiego ciśnienia, nazywanych

CYKLONAMI TROPIKALNYMI

W wilgotnym klimacie równikowym Amazonii suma opadów atmosferycznych w ciągu roku jest bardzo duża

Strefy klimatyczne i roślinne

Klimat równikowy wilgotny

Występuje tam wilgotny las równikowy

SELVA-LOKALNA NAZWA

Klimat zwrotnikowy suchy

Występują tam pustynie

Obszary położone w tym klimacie porasta

Klimat umiarkowany ciepły kontynentalny suchy

Występuje tu formacja łąkowa (trawiasta) - stepy

Klimat umiarkowany chłodny kontynentalny

Występuje tam tajga

Klimat okołobiegunowy subpolarny

Występuje tam tundra

Na układ sieci rzecznej w Ameryce bardzo duży wpływ ma

UKSZTAŁTOWANIE POWIERZCHNI

WODY POWIERZCHNIOWE - rzeki

Na zachodzie kontynentu występują wysokie góry, które stanowią jednocześnie granicę między zlewiskami

Należą one głównie do

ZLEWISKA OCEANU ATLANTYCKIEGO

Jej dorzecze obejmuje ponad 40% powierzchni tego kontynentu

Na obszarze Ameryki Północnej występuje wiele jezior

WODY POWIERZCHNIOWE - jeziora

W SKŁAD WIELKICH JEZIOR WCHODZĄ:

WODY POWIERZCHNIOWE - jeziora

Na obszarze Ameryki Południowej jezior jest znacznie mniej

W Ameryce Południowej w Wenezueli znajduje się najwyższy wodospad świata -

Salto del Angel (Wenezuela) oraz w Ameryce Północnej na granicy Kanady i USA - największy Niagara

Jezioro Titicaca

Jego powierzchnia wynosi ponad 8 tys. km - 190 km długości i 80 km w najszerszym miejscu

Na jeziorze Titicaca znajduje się kilka naturalnych wysp oraz ponad 40 niewielkich sztucznych wysepek pływających (zwanych ), z których część jest zamieszkana przez Indian Uro i chętnie odwiedzana przez turystów

Wyspa Słońca leżąca w południowej części jeziora jest uważana za miejsce święte przez kilka milionów Indian mieszkających w obu krajach

Gratuluję dotrwałeś/aś do końca...

Podsumowanie wiadomości

Do przygotowania filmu/prezentacji/grafonotki/quizu/escape roomu wykorzystałam:

zasoby Internetu (giphy.pl, gfycat.pl i inne)

treści i zdjęcia oraz fragmenty tekstów pochodzące z podręczników i zeszytów ćwiczeń wydawnictw MAC i Nowa Era

# data[].attributes.attachment_link.description
Cel lekcji: Poznasz cechy charakterystyczne położenia i środowiska przyrodniczego Ameryki Północnej i Ameryki Południowej, ukształtowanie powierzchni oraz ich budowę geologiczną, strefy klimatyczne i roślinne i wody powierzchniowe ustala prawidłowości w ukształtowaniu powierzchni Ameryki Północnej i Południowej na podstawie map tematycznych AMERYKA PÓŁNOCNA Największa - Grenlandia (2,2 mln km ), będąca

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Temat:Urbanizacja w Ameryce

Zapisz temat w zeszycie.

Przepisz do zeszytu1. NaCoBeZu:

określisz cechy megalopolis w Ameryce Północnej, Podasz czynniki wpływające na rozwój wielkich miastwyjaśnisz przyczyny powstawania slumsów w wielkich miastach na przykładzie Ameryki Południowej.

To zdjęcie, autor: Nieznany autor, licencja: CC BY-SA

2. Rozmieszczenie ludności Ameryki

2. Rozmieszczenie ludności Ameryki ćwiczenia

Kilka zdjęć słabo zaludnionych miejsc Ameryki

To zdjęcie, autor: Nieznany autor, licencja: CC BY-SA

To zdjęcie, autor: Nieznany autor, licencja: CC BY-SA

To zdjęcie, autor: Nieznany autor, licencja: CC BY

To zdjęcie, autor: Nieznany autor, licencja: CC BY-SA

To zdjęcie, autor: Nieznany autor, licencja: CC BY-SA

Kilka zdjęć gęsto zaludnionych miejsc Ameryki

To zdjęcie, autor: Nieznany autor, licencja: CC BY-SA

To zdjęcie, autor: Nieznany autor, licencja: CC BY-SA

To zdjęcie, autor: Nieznany autor, licencja: CC BY-SA

To zdjęcie, autor: Nieznany autor, licencja: CC BY-SA

To zdjęcie, autor: Nieznany autor, licencja: CC BY-SA

5. Co wpływa na NIERÓWNOMIERNE rozmieszczenie ludności Ameryki?

czynniki przyrodnicze(klimat, gleba, ukształtowanie powierzchni),

historia osiedlania sięINDIANIE ZASIEDLALI GÓRY aMERYKI POŁUDNIOWEJ,EUROPEJCZYCY WSCHODNIE WYBRZEŻAAFROAMERYKANIE- OBSZARY, NA KTÓRYCH ISTNIAŁY PLANTACJE

poziom rozwoju gospodarczegoposzczególnych regionówLUDNOŚĆ WIEJSKA PRZENOSI SIĘDO WIELKICH MIASTW AMERYCE POŁUDNIOWEJ

6. Przypomnienie z klasy 7 - co to URBANIZACJA?

Proces prowadzący do

powstawania nowych miast

rozwoju miast istniejących

wzrost liczby ludności miejskiej

7. Wskaźnik urbanizacji Ameryki = Czyli jak wielu ludzi mieszka w mieście ?

Wskaźnik urbanizacji obu Ameryk wynosi 80%, czyli 8 na 10 osób mieszka w mieście. To bardzo dużo. W porównaniu w Polsce wynosi ok. 60%.

8.Najwyższy wskaźnik urbanizacji (ponad 90%) jest w państwach takich jak:

UrugwajBrazyliaArgentyna

9. Megamiasta

Napływ ludności do miast powoduj powstanie MIAST-GIGANTÓW.

Noszą one nazwę AGLOMERACJI.

W Ameryce mamy 6 takich zespołów miejskich.

W każdej z nich mieszka ponad 10 milionów osób!

Są to: Meksyk, Nowy Jork, Los Angeles, Sao Paulo, Rio de Janeiro, Buenos Aires

10. Kiedy powstaje MEGALOPOLIS?

10. Kiedy powstaje MEGALOPOLIS?

10. Kiedy powstaje MEGALOPOLIS?

Kiedy nasza AGLOMERACJA (zespół miast lub megamiasto) się rozrasta i blisko niej jest druga duża aglomeracja, która też się rozrasta to w pewnym momencie dochodzi do ich połączenia.Jak miasto może się „rozrastać"???Zobacz obrazek →

11. Megalopolis

A. Jest to skupisko wielkich aglomeracji miejskich. B. Odznaczają się one:liczbą ludności liczoną wdziesiątkach milionów,gęstą siecią komunikacyjną (autostrady, metra, pociągi, lotniska itp.),występowaniem drapaczy chmur w centrum.C. przykłady megalopolis: brazylijskie, BosWash, ChiPitts.

12. Przykłady megalopolis - ChiPitts (czytaj:czipits ;)

w jego skład wchodzą, Detroit, Pittsburgh i CHICAGO (najbardziej polska aglomeracja w USA - ponad 820 tys. Polonii) ludność: 30 mln

13. Przykłady megalopolis - Megalopolis Brazylijskie

Sao Paulo + Rio de Janeiro ludność: 30 mln

13. Przykłady megalopolis- ćwiczenia

14.Miasta a bieda

Duża część mieszkańców miast wkrajach rozwijającychsię ma niewielkie dochody. Część przybywa do miast, nie mając żadnych środków do życia. Dlatego wyszukują rejony miasta nieatrakcyjne dla innych ipróbują tam zamieszkacWmiarę upływu czasu, miejsca te rozrastająsię do rozmiarów osiedli idzielnic. Zwykle nazywa je sięslumsami, awAmeryce Łacińskiej ofawelami

To zdjęcie, autor: Nieznany autor, licencja: CC BY

15. Jak wyglądają fawele?

Filmik dla chętnych ↑

Ćwiczenia

16. Wykonaj zadania na LearningApps

Obejrzyj film

# data[].attributes.attachment_link.title
Urbanizacja-w-Ameryce by Magorzata Tajak-Skrok on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Temat:Urbanizacja w Ameryce Zapisz temat w zeszycie. Przepisz do zeszytu1. NaCoBeZu: określisz cechy megalopolis w Ameryce Północnej, Podasz czynniki wpływające na rozwój wielkich miastwyjaśnisz przyczyny powstawania slumsów w wielkich miastach na przykładzie Ameryki Południowej. To zdjęcie, autor: Nieznany autor, licencja: CC BY-SA 2. Rozmieszczenie ludności Ameryki 2.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Prawda: W Afryce okres wegetacyjny trwa cały rok., Afryka ma mało żyzne gleby, W Afryce gospodarstwa rolne mają niewielka powierzchnię., Fałsz: Afryka ma nadmiar wód opadowych, W Afryce rolnictwo rozłożone jest równomiernie na kontynencie, Rolnictwo Afryki jest wysoko zmechanizowan,

# data[].attributes.attachment_link.description
Prawda: W Afryce okres wegetacyjny trwa cały rok., Afryka ma mało żyzne gleby, W Afryce gospodarstwa rolne mają niewielka powierzchnię., Fałsz: Afryka ma nadmiar wód opadowych, W Afryce rolnictwo rozłożone jest równomiernie na kontynencie, Rolnictwo Afryki jest wysoko zmechanizowan,

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Którym kontynentem pod względem wielkości jest Afryka? a) 7 b) 3 c) 2 d) 1 2) Jakie oceany oblewają Afrykę? a) Ocean Atlantycki,Ocean Indyjski b) Ocean Arktyczny ,Ocen Spokojny c) Ocean Spokojny d) Ocean Spokojny, Ocean Atlantycki 3) Afrykę od Azji oddziela: a) Kanał Panamski b) Kanał Sueski c) Cieśnina Gibraltarska d) Cieśnina Ormuz 4) W Afryce znajduje się największa pustynia świata. Jej nazwa to: a) Gobi b) Atakama c) Namib d) Sahara 5) Miejsca na pustyni porośnięte roślinnością ze źródłami wody to: a) oazy b) sawanny c) wyspy d) wydmy 6) Ludy mieszkające na pustyni to: a) Pigmeje b) Masajowie c) Nomadowie d) Indianie 7) Zwierzę bez którego ciężko żyć na pustyni to: a) koń b) słoń c) wielbłąd d) bawół 8) Najsłynniejsze piramidy znajdują się w: a) Egipcie b) Libii c) Etiopii d) Algerii 9) Największym miastem w Afryce jest: a) stolica Egiptu - Kair b) stolica Kenii - Nairobii c) stolica Republiki Południowej Afryki - Kapsztad d) stolica Sudanu - Chartum 10) Najdłuższa rzeka w Afryce to: a) Okawango b) Amazonka c) Niger d) Nil 11) Najwyższy szczyt w Afryce to: a) McKinley b) Mount Everest c) Kilimandżaro d) Kibo 12) Równiny porośnięte trawami z nielicznymi drzewami, gdzie występuje tylko dwie pory roku:deszczowa i sucha to: a) Step b) Sawanna c) Tundra d) Las równikowy 13) Aby zaobserwować dzikie afrykańskie zwierzęta takie jak: lwy, słonie, żyrafy, zebry, antylopy w ich naturalnym środowisku, trzeba się wybrać: a) do zoo b) na wycieczkę c) na wyprawę d) na safari 14) Największe i najbardziej długowieczne drzewo rośnie w Afryce.Jest to: a) jodła b) akacja c) dąb d) baobab 15) Największym jeziorem w Afryce, a drugim co do wielkości jeziorem na świecie jest: a) Jezioro Wiktorii b) Jezioro Czad c) Jezioro Górne d) Bajkał 16) Lasy, w których jest zawsze zielono, gorąco, wilgotnie i codziennie padają deszcze to: a) lasy iglaste b) lasy namorzynowe c) lasy liściaste d) lasy równikowe 17) Największą wyspą w Afryce jest: a) Mauritius b) Madagaskar c) Sycylia d) Korsyka 18) Największe małpy Afryki to: a) szympansy b) gibony c) pawiany d) goryle górskie 19) Jedne z najwspanialszych i najpotężniejszych wodospadów znajdują się w Afryce. Są to: a) Wodospad Niagara b) Wodospad Iguazu c) Wodospady Wiktorii d) Wodospad Salto Angel 20) W latach trzydziestych Polak jako pierwszy człowiek na świecie przemierzył samotnie cały kontynent afrykański na rowerze.Był to: a) Tony Halik b) Kazimierz Nowak c) Henryk Arctowski d) Krzysztof Wielicki 21) Mam nadzieje ,że wam się podobało. a) tak b) nie

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Którym kontynentem pod względem wielkości jest Afryka? a) 7 b) 3 c) 2 d) 1 2) Jakie oceany oblewają Afrykę? a) Ocean Atlantycki,Ocean Indyjski b) Ocean Arktyczny ,Ocen Spokojny c) Ocean Spokojny d) Ocean Spokojny, Ocean Atlantycki 3) Afrykę od Azji oddziela: a) Kanał Panamski b) Kanał Sueski c) Cieśnina Gibraltarska d) Cieśnina Ormuz 4) W Afryce znajduje się największa pustynia świata.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) W jakiej części Afryki leży Kenia? a) wschodniej b) zachodniej c) południowej d) północnej 2) Która grupa etniczna jest najbardziej znana w Kenii? a) Tutsi b) Kikuju c) Masajowie d) Hutu 3) Jak nazywa się charakterystyczny dla Masajów ,,Skaczący taniec" a) Lander b) Adumu c) Trepak d) Halling 4) Stolicą Kenii jest? a) Nairobi b) Mombasa c) Nakuru d) Eldoret 5) Jakie języki są językami urzędowymi w Kenii? a) tylko Angielski b) tylko Suahili c) Angielski i Suahili 6) Jaka waluta jest używana w Kenii? a) Euro b) USD c) KES d) zł

# data[].attributes.attachment_link.description
1) W jakiej części Afryki leży Kenia? a) wschodniej b) zachodniej c) południowej d) północnej 2) Która grupa etniczna jest najbardziej znana w Kenii? a) Tutsi b) Kikuju c) Masajowie d) Hutu 3) Jak nazywa się charakterystyczny dla Masajów ,,Skaczący taniec" a) Lander b) Adumu c) Trepak d) Halling 4) Stolicą Kenii jest?

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Znajdź parę - Wybierz pasującą odpowiedź, aby ją wyeliminować. Powtarzaj, aż znikną wszystkie odpowiedzi.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
określa położenie geograficzne Kenii

omawia walory przyrodnicze Kenii wpływające na rozwój turystyki

przedstawia na podstawie analizy danych statystycznych ruch turystyczny Kenii

opisuje walory kulturowe Kenii

wymienia obiekty wpisane na listę dziedzictwa UNESCO

wskazuje bariery ograniczające rozwój turystyki w Afryce

Nacobezu z podstawy programowej:

STOLICĄ JEST NAIROBI

53 mln. ludzi

Z północy na południe przecina je Wielki Rów Wschodni będący fragmentem Wielkich Rowów Afrykańskich

Najwyższym szczytem kraju jest Batian (5199 m n.p.m.) położony w masywie wulkanicznym Kenia - drugim pod względem wysokości masywie Afryki

W granicach kraju są położone fragmenty dwóch wielkich afrykańskich jezior:

Jeziora Wiktorii i Jeziora Turkana

W Kenii bardzo dobrze rozwija się TURYSTYKA

Co przyciąga turystów?

Bogactwo dziedzictwa kulturowego

Ruch turystyczny w Kenii

Związane to było z niestabilną sytuacją polityczną i ogólnoświatowym kryzysem gospodarczym, ale również z atakami terrorystycznymi oraz rozprzestrzeniania się wirusa Ebola, wywołującego gorączkę krwotoczną, a w 2020 roku także

Atak islamskich fundamentalistów na centrum handlowe Westgate Mall w Nairobi, dokonany we wrześniu 2013 roku

Zginęło wówczas 71 osób (w tym wielu obcokrajowców), a 175 zostało rannych

PIĘKNE, BARDZO ZRÓŻNICOWANE KRAJOBRAZY

W Kenii na safari można zobaczyć symbol afrykańskiej fauny - Big Five, czyli Wielką Afrykańską Piątkę zwierząt, do której zalicza się :

Kenijskie góry

Bogactwem kulturowym są także zwyczaje i tradycje innych kenijskich ludów, takich jak

W Kenii znajduje się również cennych zabytków kultury materialnej

Są to głównie obiekty związane z obecnością europejskich kolonizatorów i wpływem islamu na życie kraju (m.in. kościoły, meczety, forty)

Fort Jesus w Mombasie to XVI wieczna fortyfikacja wojskowa wybudowana przez Portugalczyków - przez stulecia broniła miasta przed wrogami

Obecnie znajduje się w niej muzeum

TURYSTYKA W RÓŻNYCH REGIONACH AFRYKI

Północna Afryka

Wschodnia Afryka

Głównymi atrakcjami turystycznymi Afryki Wschodniej są

parki narodowe i rezerwaty narodowe oraz tereny nadmorskie

W tej części kontynentu turyści odwiedzają najczęściej

Południowa Afryka

REPUBLIKA POŁUDNIOWEJ AFRYKI

Zachodnia i Środkowa Afryka

BARIERY W ROZWOJU TURYSTYKI W AFRYCE

W dużych miastach ludzie mieszkają w nowoczesnych budynkach i apartamentach.

słabo rozwinięta infrastruktura turystyczna

Kibera - największe slumsy w Afryce Wschodniej - Nairobi

zagrożenie chorobami, w szczególności wirusami

Pandemia covid-19 od 2020 roku

Gratuluję dotrwałeś/aś do końca...

Podsumowanie wiadomości

Do przygotowania filmu/prezentacji/grafonotki/quizu/escape roomu wykorzystałam:

zasoby Internetu (giphy.pl, gfycat.pl i inne)

treści i zdjęcia oraz fragmenty tekstów pochodzące z podręczników i zeszytów ćwiczeń wydawnictw MAC i Nowa Era

# data[].attributes.attachment_link.description
określa położenie geograficzne Kenii omawia walory przyrodnicze Kenii wpływające na rozwój turystyki przedstawia na podstawie analizy danych statystycznych ruch turystyczny Kenii opisuje walory kulturowe Kenii wymienia obiekty wpisane na listę dziedzictwa UNESCO wskazuje bariery ograniczające rozwój turystyki w Afryce Nacobezu z podstawy programowej: STOLICĄ JEST NAIROBI 53 mln.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cel lekcji: Dowiesz się z czego słynie gospodarka Afryki

określa rolę tradycyjnych i nowoczesnych działów gospodarki w rozwoju wybranych krajów Afryki

Nacobezu z podstawy programowej:

KLĘSKAMI ŻYWIOŁOWYMI

POZIOM ROZWOJU GOSPODARCZEGO PAŃSTW AFRYKI

GWINEA RÓWNIKOWA

Gabon (Libreville) czy Gwinea Równikowa (Malabo) oraz Libia (Trypolis), RPA (Pretoria), Botswana (Gaborone)

Jednocześnie na przykład w GABONIE czy GWINEI RÓWNIKOWEJ wartość tego wskaźnika jest wyższa niż w niektórych krajach Europy, takich jak Serbia, Białoruś czy Albania

KOLONIALNA PRZESZŁOŚĆ

Ponieważ należą one do najważniejszych ODBIORCÓW PRODUKTÓW wytwarzanych w Afryce, mogą wpływać na ich ceny, a przez to na dochody krajów afrykańskich

BRAK FUNDUSZY NA INWESTYCJE

BARDZO DUŻE ZADŁUŻENIE ZAGRANICZNE

WIĘKSZOŚCI PAŃSTW

WYSOKI POZIOM ANALFABETYZMU

NIEDOBÓR WYKWALIFIKOWANYCH

PRACOWNIKÓW

ATAKI TERRORYSTYCZNE I BRAK STABILNOŚCI POLITYCZNEJ

PRZEMYSŁ WYDOBYWCZY W AFRYCE

PRODUKCJI KOBALTU ORAZ PLATYNY, CHROMU I DIAMENTÓW

ZŁOTO, MANGAN ORAZ URAN

ROPY NAFTOWEJ I

Przemysł tych państw afrykańskich, które mają bogate złoża surowców mineralnych, opiera się głównie na

WYDOBYCIU I EKSPORCIE tych surowców do Europy, Azji i Ameryki Północnej

SŁABO ROZWINIĘTEJ INFRASTRUKTURY TRANSPORTOWEJ

Dotarcie do znacznej części bogatych złóż, a następnie sprzedaż surowców za granicę wymagają bowiem przeprowadzenia KOSZTOWNYCH INWESTYCJI, M.IN. KOLEJOWYCH I PORTOWYCH

PRZETWÓRSTWO PRZEMYSŁOWE

NOWOCZESNE DZIAŁY GOSPODARKI W KRAJACH AFRYKI

Mimo że w wielu miejscach wciąż brakuje prądu i zasięgu, a dostęp do szerokopasmowego internetu jest drogi, znaczenie usług mobilnych nieustannie wzrasta

Dzieje się tak, ponieważ coraz powszechniejszy dostęp do smartfonów i aplikacji mobilnych umożliwia zwiększanie dochodów wielu grupom zawodowym, np. ROLNIKOM, RYBAKOM CZY TAKSÓWKARZOM

Aplikacje mobilne wpływają też na poprawę dostępu DO OPIEKI ZDROWOTNEJ

Ułatwiają na przykład diagnostykę wad wzroku czy umówienie się na wizytę lekarską

W Kenii do diagnostyki chorób oczu, np. zaćmy, wykorzystuje się specjalną aplikację mobilną

Telekomunikacja

Ponieważ coraz więcej osób korzysta z telefonów komórkowych oraz internetu, rządy wspierają przedsiębiorstwa z sektora informatycznego

Zajmują się one między innymi tworzeniem innowacyjnych aplikacji oraz oprogramowania w dziedzinie finansów, komunikacji, ochrony zdrowia czy transportu

Większość mieszkańców Kenii do przesyłania pieniędzy czy płacenia rachunków wykorzystuje system mobilnych płatności

RPA, SESZELE, MAURITIUS I KENIA

Jednak od 2020 roku rozwój turystyki - zarówno w Afryce, jak i na pozostałych kontynentach - został zahamowany - powodem jest wybuch pandemii COVID-19

Rok 2020 był bardzo trudny dla gospodarek wielu państw

W wyniku wybuchu pandemii COVID-19 i związanych z nim międzynarodowych restrykcji ucierpiały przede wszystkim branża turystyczna i powiązane z nią branże usługowe, np. hotelarska i gastronomiczna

Skutki tej sytuacji okazały się szczególnie dotkliwe dla państw, w których turystyka ma największy udział w tworzeniu PKB, takich jak Seszele

W 2020 roku do tego kraju przyjechało 70% mniej urlopowiczów niż w roku 2019, co spowodowało zmniejszenie wpływów z turystyki o ponad 60%

Podobny spadek liczby przyjazdów turystów zagranicznych odnotowano także w innych państwach

Światowa Organizacja Turystyki szacuje, że międzynarodowy ruch turystyczny w trakcie pandemii zmniejszył się o ponad 70%, czyli zbliżył się do poziomu sprzed 30 lat

CHIŃSKIE INWESTYCJE W AFRYCE

WYDOBYCIE SUROWCÓW MINERALNYCH CZY ROLNICTWO

TELEKOMUNIKACJĄ, BANKOWOŚCIĄ, TRANSPORTEM ORAZ LOGISTYKĄ I EDUKACJĄ

GOSPODARKA KRAJÓW AFRYKI

W ostatnich latach istotną rolę zaczęły odgrywać także turystyka oraz nowoczesne działy gospodarki, takie jak TELEKOMUNIKACJA

W regionie położonym na południe od Sahary występuje najwyższy udział na świecie ludności żyjącej w ubóstwie i niedożywieniu

Problemy Afryki

Problemy Afryki

Szacuje się, że ok. 40 mln ludzi w Afryce jest nosicielem tego wirusa - najgorsza sytuacja występuje na południu kontynentu, gdzie w krajach takich jak: Botswana, RPA, Lesotho, Eswatini (dawniej Suazi zarażeni stanowią ponad 20% populacji

Wielkie zagrożenie społeczne to epidemia wirusa HIV

Gratuluję dotrwałeś/aś do końca...

Podsumowanie wiadomości

Do przygotowania filmu/prezentacji/grafonotki/quizu/escape roomu wykorzystałam:

zasoby Internetu (giphy.pl, gfycat.pl i inne)

treści i zdjęcia oraz fragmenty tekstów pochodzące z podręczników i zeszytów ćwiczeń wydawnictw MAC i Nowa Era

# data[].attributes.attachment_link.description
Cel lekcji: Dowiesz się z czego słynie gospodarka Afryki określa rolę tradycyjnych i nowoczesnych działów gospodarki w rozwoju wybranych krajów Afryki Nacobezu z podstawy programowej: KLĘSKAMI ŻYWIOŁOWYMI POZIOM ROZWOJU GOSPODARCZEGO PAŃSTW AFRYKI GWINEA RÓWNIKOWA Gabon (Libreville) czy Gwinea Równikowa (Malabo) oraz Libia (Trypolis), RPA (Pretoria), Botswana (Gaborone) Jednocześnie na przykład

# data[].attributes.attachment_link.title
Planeta Nowa - geografia, klasa 8, semestr 1, Rolnictwo Afryki

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sahara, Góry Atlas, Jezioro Wiktorii, Morze Czerwone, Góry Smocze, Góry Przylądkowe, Madagaskar, rzeka Niger, Kotlina Konga, Tanganika, Niasa, Namib, Wyżyna Wschodnio-Afrykańska, rzeka Kongo, Półwysep Somalijski, Zatoka Gwinejska, Nil, Kalahari.

# data[].attributes.attachment_link.description
Sahara, Góry Atlas, Jezioro Wiktorii, Morze Czerwone, Góry Smocze, Góry Przylądkowe, Madagaskar, rzeka Niger, Kotlina Konga, Tanganika, Niasa, Namib, Wyżyna Wschodnio-Afrykańska, rzeka Kongo, Półwysep Somalijski, Zatoka Gwinejska, Nil, Kalahari.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Prawda: W Afryce okres wegetacyjny trwa cały rok., Afryka ma mało żyzne gleby, W Afryce gospodarstwa rolne mają niewielka powierzchnię., Fałsz: Afryka ma nadmiar wód opadowych, W Afryce rolnictwo rozłożone jest równomiernie na kontynencie, Rolnictwo Afryki jest wysoko zmechanizowan,

# data[].attributes.attachment_link.description
Prawda: W Afryce okres wegetacyjny trwa cały rok., Afryka ma mało żyzne gleby, W Afryce gospodarstwa rolne mają niewielka powierzchnię., Fałsz: Afryka ma nadmiar wód opadowych, W Afryce rolnictwo rozłożone jest równomiernie na kontynencie, Rolnictwo Afryki jest wysoko zmechanizowan,

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Środowisko przyrodnicze Afryki

Rozdanie kartki i mapy konturowej Afryki do nauki

Powierzchnia Afryki wynosi 30,3 mln km2

Pod względem wielkości terytorium jest to drugi (po Azji) kontynent na świecie

Przylądek Biały

Przylądek Igielny

Przylądek Hafun

Od wschodu Afrykę oblewa

Ocean Atlantycki

LINIA BRZEGOWA -

nieurozmaicona

Od wschodu Afrykę oblewa

Ocean Indyjski

Granica pomiędzy Azją:

Granica pomiędzy Europą:

Gdyby połączyć linią punkty tego kontynentu wysunięte najdalej na północ i na południe, to okazałoby się, że równik przecina tę linię niemal w połowie

A jakie cechy ma środowisko przyrodnicze Afryki?

UKSZTAŁTOWANIE POWIERZCHNI AFRYKI

Nie tylko położenie, lecz takie ukształtowanie powierzchni Afryki można uznać za wyjątkowe

To kontynent typowo WYŻYNNY - ponad 75% jego powierzchni znajduje się na wysokości od 300 m n.p.m. do 2000 m n.p.m., a średnia wysokość wynosi 658 m n.p.m

Największe wyżyny -

znajdują się na wschodzie

obniżeniami terenu otoczonymi ze wszystkich stron przez wzniesienia

Do największych kotlin należą:

Kalahari stanowi obszar bezodpływowy, z

Najwyższym szczytem jest

Wzdłuż wybrzeży kontynentu ciągnie się wąski pas nizin

WIELKIE ROWY AFRYKAŃSKIE

Tworzą go rozlegle, dochodzące nawet do 1000 KM SZEROKOŚCI , doliny ograniczone uskokami

Ląd Afryki pęka od jakiegoś czasu i wszystko wskazuje na to, że

RZEKI I JEZIORA W AFRYCE

charakteryzują się znacznymi wahaniami stanów wody, co ma związek z występowaniem pory deszczowej i pory suchej

W strefie klimatów zwrotnikowych występują suche koryta rzeczne, zwane WADI (lub uedy )

Jeziora w Afryce są rozmieszczone nierównomiernie

Największe z nich leżą we wschodniej części kontynentu

Są to między innymi

JEZIORO WIKTORII, TANGANIKA I NIASA

Największą liczbę zakażonych wirusem HIV

W kilku krajach Afryki wciąż trwają wojny domowe i innego rodzaju konflikty zbrojne

Najgroźniejszymi punktami zapalnymi wciąż pozostają Darfur w Sudanie, Sudan Południowy, wschodnia część Demokratycznej Republiki Konga, Czad, Wybrzeże Kości Słoniowej, Somalia, północna część Nigerii i Libia

Gratuluję dotrwałeś/aś do końca...

Podsumowanie wiadomości

Dziękuję za uwagę

# data[].attributes.attachment_link.description
Środowisko przyrodnicze Afryki Rozdanie kartki i mapy konturowej Afryki do nauki Powierzchnia Afryki wynosi 30,3 mln km2 Pod względem wielkości terytorium jest to drugi (po Azji) kontynent na świecie Przylądek Biały Przylądek Igielny Przylądek Hafun Od wschodu Afrykę oblewa Ocean Atlantycki LINIA BRZEGOWA - nieurozmaicona Od wschodu Afrykę oblewa Ocean Indyjski Granica pomiędzy Azją: Granica pomiędzy Europą: Gdyby połączyć linią punkty tego kontynentu wysunięte najdalej na północ i na południe, to okazałoby się, że równik przecina tę linię niemal w połowie A jakie cechy ma środowisko przyrodnicze Afryki?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cel lekcji: Poznasz cyrkulację powietrza w strefie międzyzwrotnikowej oraz jej wpływ na rozmieszczenie opadów w Afryce

opisuje i wyjaśnia cyrkulację powietrza w strefie międzyzwrotnikowej, wykazując jej związek z rozmieszczeniem opadów

wyjaśnia na podstawie map tematycznych istnienie strefowości klimatyczno-roślinno-glebowej w Afryce

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA KLIMAT AFRYKI

Ten kontynent leży po obu stronach równika, dzięki czemu STREFY KLIMATYCZNE układają się SYMETRYCZNIE

Na przykład zimny Prąd Benguelski powoduje obniżenie temperatury powietrza i zmniejszenie ilości opadów na południowo-zachodnim wybrzeżu kontynentu - jego oddziaływanie przyczyniło się do powstania pustyni Namib

Z kolei ciepły Prąd Mozambicki zwiększa ilość opadów atmosferycznych na południowo-wschodnim wybrzeżu kontynentu

O klimacie Afryki decyduje również WYSOKOŚĆ NAD POZIOMEM MORZA

CYRKULACJA POWIETRZA W STREFIE MIĘDZYZWROTNIKOWEJ

Cyrkulacja powietrza to

UKŁAD RUCHÓW POWIETRZA W ATMOSFERZE

W strefie międzyzwrotnikowej siłą napędową tych ruchów jest energia słoneczna , której większa ilość dociera w okolice równika niż nad zwrotniki Ponieważ około 80% powierzchni Afryki leży pomiędzy zwrotnikami, to cyrkulacja powietrza w tej strefie wpływa w dużej mierze na klimat kontynentu, a zwłaszcza na wielkość opadów atmosferycznych

WIATR - PASATY

Różnica ciśnienia między strefami dwóch wyżów zwrotnikowych a niżem równikowym wywołuje stale wiatry - PASATY

WIEJĄ ONE OD ZWROTNIKÓW KU RÓWNIKOWI

Ich kierunki nie pokrywają się z południkami, lecz w wyniku ruchu obrotowego Ziemi są od nich odchylone

Na półkuli północnej pasaty odchylają się w prawo, a na półkuli południowej - w lewo

W obu wypadkach - w kierunku zachodnim

OPADY ATMOSFERYCZNE W AFRYCE

W Afryce roczne sumy opadów atmosferycznych są najwyższe w okolicach równika (od 2000 do 3000 mm) i

Z kolei w okresie, kiedy Słonce góruje w zenicie w okolicach Zwrotnika Koziorożca, ta strefa przemieszcza się o kilka stopni na południe

STREFOWOŚĆ KLIMATYCZNO-ROŚLINNO-GLEBOWA W AFRYCE

Występująca w strefie międzyzwrotnikowej cyrkulacja powietrza wpływa na zróżnicowanie wielkości opadów atmosferycznych na większości terytorium Afryki

STREFA LASÓW RÓWNIKOWYCH

W takich warunkach wykształciły się głównie

CZERWONOŻÓŁTE GLEBY FERRALITOWE

STREFA SAWANN

Pod roślinnością sawannową wytworzyły się przede wszystkim gleby

CYNAMONOWOCZERWONE I CZERWONOBURE

STREFA PUSTYŃ I PÓŁPUSTYŃ

W warunkach klimatu zwrotnikowego suchego powstały pustynie, m.in. Sahara

Występują tam głównie SZAROZIEMY, BUROZIEMY ORAZ GLEBY PUSTYNNE

STREFA ŚRÓDZIEMNOMORSKA

Gratuluję dotrwałeś/aś do końca...

Podsumowanie wiadomości

Dziękuję za uwagę

# data[].attributes.attachment_link.description
Cel lekcji: Poznasz cyrkulację powietrza w strefie międzyzwrotnikowej oraz jej wpływ na rozmieszczenie opadów w Afryce opisuje i wyjaśnia cyrkulację powietrza w strefie międzyzwrotnikowej, wykazując jej związek z rozmieszczeniem opadów wyjaśnia na podstawie map tematycznych istnienie strefowości klimatyczno-roślinno-glebowej w Afryce CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA KLIMAT AFRYKI Ten kontynent leży po obu

# data[].attributes.attachment_link.description
wyjaśnia związki między warunkami przyrodniczymi a możliwościami gospodarowania w strefie Sahelu oraz przyczyny procesu pustynnienia przedstawia cechy i ocenia skutki stosowania rolnictwa żarowo-odłogowego i plantacyjnego w Afryce Zachodniej Nacobezu z podstawy programowej W większości państw afrykańskich rolnictwo jest sektorem gospodarki zatrudniającym od ... ale większość produktów spożywczych się importuje...

# data[].attributes.attachment_link.title
Pod naszymi stopami właśnie formuje się nowy ocean

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Rysunek z opisami - Przeciągnij i upuść pinezki na odpowiednie miejsce na rysunku.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.title
Kopia Карта для тренування Рель'єф Євразії

# data[].attributes.attachment_link.description
Rysunek z opisami - Przeciągnij i upuść pinezki na odpowiednie miejsce na rysunku.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Temat: Indie-kraj kontrastów społecznych i gospodarczych

Cel lekcji: Poznasz cechy środowiska geograficznego, problemy demograficzne Indii i ich wpływ na możliwości rozwoju Indii

PROJEKT

Określisz możliwości rozwoju gospodarczego Indii oraz przedstawisz kontrasty społeczne w tym kraju

Nacobezu:

Indie leżą w południowej części Azji, nad Oceanem Indyjskim Pod względem powierzchni Indie zajmują DRUGIE miejsce w Azji i SIÓDME miejsce na świecie (ponad 3 mln. km2)

SĄ NAJWIĘKSZYM DEMOKRATYCZNYM KRAJEM ŚWIATA

Indie uzyskały niepodległość od Wielkiej Brytanii w 1947 roku

W północnej części kraju znajdują się najwyższe góry świata - HIMALAJE, z najwyższym szczytem Indii Kanczendzongą (8586 m n.p.m.) - oraz góry KARAKORUM Na południe od tych łańcuchów górskich rozciągają się NIZINA INDUSU I NIZINA GANGESU

Ponad połowa powierzchni kraju leży na Półwyspie Indyjskim, którego centralną część stanowi WYŻYNA DEKAN

Większość terytorium Indii znajduje się w zasięgu klimatu zwrotnikowego monsunowego Kolosalne znaczenie dla rytmu życia i gospodarki

Indie zajmują DRUGIE MIEJSCE na świecie pod względem liczby ludności 1 366 000 000 ludzi hindi i angielski rupia indyjska

Największe aglomeracje tego państwa to MUMBAJ

DELHI Stolica Nowe Delhi Razem - 17 mln mieszkańców

KALKUTA

W każdym z tych miast mieszka ponad 10 mln osób

BANGALUR

Indie są liczącym się światowym eksporterem wielu artykułów rolnych, m.in. ryżu, herbaty, bawełny i tytoniu

Ten kraj jest ważnym dostawcą na rynki światowe wielu produktów przemysłowych: samochodów, programów komputerowych, artykułów chemicznych i stali

Z CZYM WAM KOJARZĄ SIĘ INDIE? RYTUALNE KĄPIELE W GANGESIE

Z CZYM WAM KOJARZĄ SIĘ INDIE? KROWY NA ULICACH MIAST

Z CZYM WAM KOJARZĄ SIĘ INDIE? POWSZECHNE UBÓSTWO I ANALFABETYZM Z TYMI OBRAZAMI NAJCZĘŚCIEJ KOJARZĄ SIĘ NAM INDIE

To kraj ogromnych kontrastów, który mimo dynamicznego rozwoju gospodarki - boryka się z wieloma problemami A jakie to kontrasty?

Jest to jednak także OJCZYZNA BOGACZY oraz ZNAKOMICIE WYKSZTAŁCONYCH INŻYNIERÓW

PROBLEMY DEMOGRAFICZNE Pod względem liczby ludności Indie są drugim, po Chinach, państwem świata W tym kraju żyje prawie 18% mieszkańców Ziemi

Ukształtowanie powierzchni sprzyja rozmieszczeniu ludności na terenie całego kraju, jednak największa część populacji koncentruje się w dolinie Gangesu - świętej rzeki Indii

Wskaźnik przyrostu naturalnego w Indiach od wielu lat utrzymuje się powyżej 10o/00 To oznacza, że liczba ludności Indii bardzo szybko wzrasta - o ponad 150 mln osób w ciągu każdej kolejnej dekady

Eksperci ONZ szacują, że w 2027 roku Indie staną się najludniejszym państwem na Ziemi, a w 2030 roku liczba ich mieszkańców przekroczy 1,5 mld osób

SZYBKO ROSNĄCA LICZBA LUDNOŚCI oraz UBÓSTWO znacznej części społeczeństwa to źródła wielu problemów Jednym z nich jest BRAK MOŻLIWOŚCI ZASPOKOJENIA POTRZEB ŻYWNOŚCIOWYCH mieszkańców kraju Z tego powodu setki tysięcy osób przenosi się do miast w poszukiwaniu lepszych warunków życia

Slumsy są siedliskiem nędzy, patologii, brudu, epidemii chorób, a nawet głodu. W slumsach kwitnie przestępczość, a osoby w nich żyjące pozbawione są większych szans poprawę swojego losu

NIEKONTROLOWANY WZROST LICZBY MIESZKAŃCÓW MIAST przyczynia się do powstawania i rozwoju SLAMSÓW

Powoduje też wiele innych problemów, m.in. OGROMNE NIERÓWNOŚCI SPOŁECZNE

NADMIERNY RUCH SAMOCHODOWY

ZANIECZYSZCZENIE ŚRODOWISKA

Mimo olbrzymich nakładów rządu na rozwój nauki, edukację i nowe technologie, można powiedzieć że istnieją dwa równoległe państwa indyjskie Indie biedne i Indie bogate

KONTRASTY SPOŁECZNE, ETNICZNE, JĘZYKOWE I RELIGIJNE Indie to kraj ogromnych kontrastów społecznych Na ulicach miast można spotkać zarówno osoby skrajnie ubogie, jak i żyjących w pałacach bogaczy

Takie rozwarstwienie wynika między innymi z SYSTEMU KASTOWEGO Chociaż w 1950 roku, na mocy konstytucji, w Indiach zniesiono przywileje kast i wprowadzono równouprawnienie, to ten system częściowo nadal funkcjonuje, zwłaszcza wśród mieszkańców wsi

Przynależność do kasty jest dziedziczna

SYSTEM KASTOWY Wyznawcy hinduizmu wierzą, że każdy człowiek w momencie narodzin jest przypisany do konkretnej kasty, czyli WARSTWY SPOŁECZNEJ W systemie kastowym obowiązują ścisła hierarchia oraz ustalone zasady

ludzie należący do poszczególnych kast mogą wykonywać określone zawody

zawierać małżeństwa wyłącznie z osobami z własnej warstwy społecznej

Najwyższą kategorią ludzi są BRAMINI Na samym dole drabiny społecznej znajdują się PARIASI, zwani też niedotykalnymi - są oni uważani za osoby pozakastowe, dlatego wykonują pogardzane w Indiach czynności (np. palą zwłoki) oraz najcięższe prace fizyczne
Charakterystyczne dla społeczeństwa Indii jest nie tylko duże zróżnicowanie pod względem zamożności, lecz także znaczne zróżnicowanie religijne oraz ogromna różnorodność etniczna i językowa W Indiach istnieje kilkaset grup etnicznych, które posługują się ponad 800 językami i 1600 dialektami

Ciekawostka W 2013 r. sieć restauracji McDonald's otworzyła w Indiach pierwszą wegetariańską restaurację Stało się tak dlatego, że najpopularniejsze danie tej sieci - hamburger z mięsem wołowym - nie jest z powodów religijnych jadane przez HINDUSÓW Z kolei liczna w Indiach społeczność MUZUŁMANÓW nie jada wieprzowiny

KONTRASTY INDYJSKIEJ EDUKACJI Duże kontrasty można zauważyć także w sferze edukacji, która zgodnie z indyjską konstytucją jest w tym kraju POWSZECHNA, OBOWIĄZKOWA I BEZPŁATNA

Do szkoły w Indiach chodzi się 5 lat-opuszczają szkołę, by pracować dla rodziny

Jednak w praktyce około 350 mln mieszkańców Indii, czyli około 25% całego społeczeństwa, to ANALFABECI Największy odsetek osób, które nie potrafią czytać ani pisać, stanowią kobiety

Jednocześnie każdego roku indyjskie uczelnie opuszcza około 2,5 mln doskonale wykształconych absolwentów, w tym wielu inżynierów, informatyków, ekonomistów i lekarzy W Indiach są otwierane filie najlepszych światowych uczelni, a wielu naukowców, wybitnych i uznanych w świecie specjalistów z różnych dziedzin, to właśnie HINDUSI

CIEKAWOSTKA W krajach wysoko rozwiniętych gospodarczo okres uczęszczania do szkoły wynosi kilkanaście lat Tymczasem w Indiach prawie 1/3 dzieci nie kończy szkoły podstawowej Dzieje się tak, ponieważ dzieci opuszczają szkolę, aby pomagać w utrzymaniu swoich rodzin Szacuje się, te w Indiach pracuje ponad 12 mln dzieci

ROZWÓJ INDYJSKIEJ GOSPODARKI Duża liczba ludności sprzyja rozwojowi gospodarczemu Indii, ponieważ ten kraj jest postrzegany jako ogromny rynek zbytu - 45% jego mieszkańców ma mniej niż 25 lat To oznacza rosnącą liczbę rąk do pracy i zachęca przedsiębiorców do inwestowania w tym kraju

Dzięki niej w tym kraju może się dynamicznie rozwijać sektor nowoczesnych usług, zwłaszcza finansowych, konsultingowych oraz biurowych Nie wymaga to dużych nakładów kapitału, a pozwala na podnoszenie poziomu wiedzy i wdrażanie nowoczesnych rozwiązań

Istotnym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi Indii jest TANIA, WYKSZTAŁCONA, ANGLOJĘZYCZNA KADRA PRACOWNICZA

Transformacja indyjskiej gospodarki nie byłaby jednak możliwa bez reform gospodarczych, które rozpoczęły się w latach 90 XX wieku Polegały one między innymi na PRYWATYZACJI państwowych przedsiębiorstw oraz wprowadzeniu UŁATWIEŃ PODATKOWYCH DLA FIRM ZAGRANICZNYCH

INDYJSKIE ROLNICTWO Dynamiczny rozwój gospodarki Indii objął także rolnictwo Przyczyniła się do tego zwłaszcza ZIELONA REWOLUCJA, która dokonała się w latach 60 XX wieku W jej wyniku wprowadzono nowe, bardziej wydajne ODMIANY RYŻU I PSZENICY

Wzrost produkcji rolnej sprawił, że Indie są obecnie czołowym producentem i eksporterem wielu artykułów rolnych - słyną z uprawy: RYŻU, HERBATY, TRZCINY CUKROWEJ, BAWEŁNY, TYTONIU, PROSA I BANANÓW

Mimo, że rolnictwo Indii intensywnie się rozwija, to w tym kraju nadal występują trudności z zaspokojeniem potrzeb żywieniowych mieszkańców Znaczna część indyjskiego rolnictwa jest ZACOFANA I MAŁO PRODUKTYWNA

Na indyjskiej wsi są widoczne DUŻE KONTRASTY Obok nowoczesnych, wielkoobszarowych gospodarstw, w których poziom mechanizacji oraz zużycie nawozów sztucznych są dość wysokie, funkcjonują tradycyjne, niewielkie gospodarstwa Używa się w nich prymitywnych narzędzi rolniczych, a siłę pociągową stanowią BAWOŁY

Do głównych branż usług należą usługi finansowe oraz informatyczne

ROSNĄCE ZNACZENIE PRZEMYSŁU W gospodarce Indii coraz większą rolę odgrywa PRZEMYSŁ Wprawdzie zatrudnienie znajduje w nim prawie półtora raza mniej osób niż w rolnictwie, ale jego udział w tworzeniu PKB jest wyższy niż w wypadku rolnictwa

PRZEMYSŁ WYDOBYWCZY Indii opiera się na zróżnicowanej bazie surowców mineralnych Najważniejsze są bogate złoża WĘGLA KAMIENNEGO występujące we wschodniej części kraju

Indie posiadają również duże złoża RUD ŻELAZA, RUD MANGANU, RUD CHROMU I BOKSYTÓW

Najważniejszymi działami PRZETWÓRSTWA PRZEMYSŁOWEGO w Indiach są PRODUKCJA ODZIEŻY, WYROBÓW TEKSTYLNYCH I SKÓRZANYCH ORAZ ARTYKUŁÓW SPOŻYWCZYCH I NAPOJÓW

Od początku XXI wieku obserwuje się również gwałtowny

rozwój przemysłu zaawansowanych technologii

W ostatnim czasie rozwinęła się także

produkcja środków transportu

produkcja metali i wyrobów ze stali

Ich główne ośrodki powstały wokół dużych miast: MUMBAJU, KOLKATY, DELHI I HAJDARABADU

INDYJSKA DOLINA KRZEMOWA Jednym z najważniejszych ośrodków przemysłu high-tech jest SILICON PLATEAU położony w okolicach miasta BANGALUR

Rozwinęły się tam produkcja urządzeń elektronicznych, przemysł oparty na biotechnologii, a także branże związane z LOTNICTWEM ORAZ TECHNOLOGIAMI INFORMATYCZNYMI I KOSMICZNYMI Kilkaset tysięcy indyjskich informatyków z Silicon Plateau współpracuje z największymi światowymi firmami informatycznymi, takimi jak MICROSOFT, IBM CZY INTEL

Dziękuję za uwagę

Do przygotowania filmu/prezentacji/grafonotki/quizu wykorzystałam:

zasoby Internetu (giphy.pl, gfycat.pl)

treści i zdjęcia oraz fragmenty tekstów pochodzące z podręczników różnych wydawnictw (Nowa Era, MAC i inne)

Podsumowanie wiadomości

Gratuluję dotrwałeś/aś do końca...

# data[].attributes.attachment_link.description
Temat: Indie-kraj kontrastów społecznych i gospodarczych Cel lekcji: Poznasz cechy środowiska geograficznego, problemy demograficzne Indii i ich wpływ na możliwości rozwoju Indii PROJEKT Określisz możliwości rozwoju gospodarczego Indii oraz przedstawisz kontrasty społeczne w tym kraju Nacobezu: Indie leżą w południowej części Azji, nad Oceanem Indyjskim Pod względem powierzchni Indie zajmują DRUGIE miejsce w Azji i SIÓDME miejsce na świecie (ponad 3 mln.

# data[].attributes.attachment_link.title
O tym musisz pamiętać, jeśli chcesz podróżować po Japonii!

# data[].attributes.attachment_link.description
Trzęsienia Ziemi w Azji! Dlaczego akurat tutaj? Straszne skutki Poznaj budowę wulkanu Czy można zapobiegać skutkom wybuchów wulkanów i trzęsień Ziemi?? 28 września 2022 roku Autor artykułu: Pomysk Wielki Winne są płyty listosfery! W dzisiejszym numerze: Tektonika płyt litosfery Trzęsienia Ziemi Czy można zapobiegać wybuchom wulkanów i trzęsień Ziemi Co się dzieje na granicach płyt litosfery?

# data[].attributes.attachment_link.description
Warunki pozaprzyrodnicze - Japonia i Izraela Chiny i Indie Warunki przyrodnicze Ile osób zatrudnionych jest w rolnictwie? Azjatyccy potentaci Plony ryżu 3-4 razy w roku! 05 paździrnika 2022 roku Autor artykułu: Pomysk Wielki Od czego zależy rozwój rolnictwa?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cel lekcji: Zrozumiesz na przykładzie Azji jaki jest związek między przebiegiem granic płyt litosfery, a występowaniem wulkanów i trzęsień ziemi oraz poznasz ich skutki i sposoby zapobiegania

Temat: Wulkanizm i trzęsienia Ziemi w Azji

Nacobezu z podstawy programowej Uczeń:

1. identyfikuje związki między przebiegiem granic płyt litosfery a występowaniem rowów tektonicznych, wulkanów, trzęsień ziemi i tsunami oraz na ich podstawie formułuje twierdzenia o zaobserwowanych prawidłowościach w ich rozmieszczeniu

2. dyskutuje na temat sposobów zapobiegania tragicznym skutkom trzęsień ziemi i tsunami

PŁYTOWA BUDOWA LITOSFERY W latach 60 XX wieku naukowcy potwierdzili wcześniejsze przypuszczenia na temat tego, że litosfera jest podzielona na Wśród płyt litosfery rozróżnia się PŁYTY KONTYNENTALNE I PŁYTY OCEANICZNE Płyty kontynentalne są zbudowane ze skał o małej gęstości, a płyty oceaniczne - ze skał odznaczających się większą gęstością

Występujące we wnętrzu Ziemi PRĄDY KONWEKCYJNE powodują, że płyty litosfery są w nieustannym ruchu

Występujące we wnętrzu Ziemi PRĄDY KONWEKCYJNE powodują, że płyty litosfery są w nieustannym ruchu

NA GRANICACH przemieszczających się płyt litosfery występują TRZĘSIENIA ZIEMI I ZJAWISKA WULKANICZNE Dochodzi tam również do WYPIĘTRZANIA ŁAŃCUCHÓW GÓRSKICH oraz POWSTAWANIA ROWÓW OCEANICZNYCH

Obszar Azji charakteryzuje się dużą aktywnością sejsmiczną, wulkaniczną i górotwórczą Dlaczego tak się dzieje? Otóż ten kontynent leży na KILKU PŁYTACH LITOSFERY, które nieustannie się PRZEMIESZCZAJĄ

KONTYNENT NA STYKU PŁYT LITOSFERY Azja leży na dwóch wielkich płytach litosfery: PŁYCIE EURAZJATYCKIEJ I PŁYCIE PÓŁNOCNOAMERYKAŃSKIEJ, oraz na kilku mniejszych płytach (filipińskiej, indyjskiej, irańskiej i arabskiej)

Takie położenie sprawia, że w Azji regularnie dochodzi do TRZĘSIEŃ ZIEMI oraz często występują ZJAWISKA WULKANICZNE

Bardzo aktywne sejsmicznie i wulkanicznie są zwłaszcza WSCHODNIE I POŁUDNIOWE OBRZEŻA PŁYTY EURAZJATYCKIEJ

Gdy płyty tektoniczne NAPIERAJĄ na siebie, dochodzi do wypiętrzania się łańcuchów górskich

Na przykład w wyniku zderzenia PŁYTY INDYJSKIEJ z PŁYTĄ EURAZJATYCKĄ powstały najwyższe łańcuchy górskie na kuli ziemskiej: HIMALAJE, KARAKORUM, HINDUKUSZ, PAMIR ORAZ KUN-LUN

Z kolei w bezpośrednim sąsiedztwie Azji, na ZACHODNIEJ KRAWĘDZI PŁYTY PACYFICZNEJ, powstały najgłębsze ROWY OCEANICZNE na świecie

Powstawanie Himalajów Himalaje powstawały podczas alpejskich ruchów górotwórczych, na skutek kolizji fragmentu prakontynetu zwanego Gondwaną (obecnie to Półwysep Indyjski) z kontynentem azjatyckim W wyniku tego zderzenia osady znajdujące się na dnie morza uległy sfałdowaniu Dalszy napór fragmentu Gondwany spowodował ich wypiętrzenie

ROWY OCEANICZNE Rowy oceaniczne powstają wtedy, gdy jedna z płyt litosfery podsuwa się pod drugą

Najbardziej znane formy tego typu znajdują się na styku PŁYTY PACYFICZNEJ Z PŁYTĄ FILIPIŃSKĄ

Najgłębszym rowem oceanicznym, będącym jednocześnie najgłębszym miejscem na Ziemi, jest RÓW MARIAŃSKI Ciągnie się on łukiem o długości ponad 2000 km w zachodniej części Oceanu Spokojnego W najgłębszym miejscu Rów Mariański ma 10 916 m

Każdy z nich ma ponad 10 tys. m głębokości

Inne wielkie rowy oceaniczne w tym regionie świata to: Rów Tonga, Rów Izu-Ogasawara, Rów Ku rylsko-Kamczacki i Rów Filipiński

WULKANIZM Na obszarach położonych na styku płyt litosfery występują WULKANY Magma z wnętrza Ziemi pod wpływem ogromnego ciśnienia przemieszcza się ku górze i przez szczeliny w skorupie ziemskiej wydostaje się na powierzchnię w postaci lawy

Dochodzi wtedy do wybuchu wulkanu, czyli do jego erupcji Razem z LAWĄ na powierzchnię wydobywają się GAZY, POPIOŁY ORAZ FRAGMENTY SKAŁ

Większość wulkanów lądowych ma charakterystyczny STOŻEK, na którego szczycie znajduje się KRATER To właśnie z niego wydobywa się lawa

Największe na świecie nagromadzenie wulkanów występuje wokół wybrzeży Pacyfiku, szczególnie we wschodniej części Azji

Znajdująca się na Kamczatce Kluczewska Sopka (4750 m n.p.m.) to najwyższy i najbardziej aktywny wulkan we wschodniej części Azji

Wiele z wulkanów u wybrzeży Oceanu Spokojnego to WULKANY CZYNNE, czyli aktywne współcześnie

Inny typ wulkanów to WULKANY DRZEMIĄCE-ich działalność obserwowano dawno temu, a informacje o niej można odnaleźć jedynie w źródłach historycznych

Wulkany, które wybuchały bardzo dawno temu, a o ich aktywności świadczą jedynie geologiczne pozostałości, nazywamy WULKANAMI WYGASŁYMI

TRZĘSIENIA ZIEMI Najczęstszą przyczyną trzęsień ziemi są RUCHY PŁYT LITOSFERY Gdy płyty ocierają się o siebie lub na siebie napierają, siły tarcia nie pozwalają im na dalszy ruch

Głęboko pod powierzchnią Ziemi powstają wtedy potężne naprężenia Zgromadzona energia po pewnym czasie staje się tak ogromna, że POKONUJE SIŁY TARCIA Wówczas masy skalne ulegają gwałtownemu PRZEMIESZCZENIU, któremu towarzyszy powstanie drgań rozchodzących się w postaci FAL SEJSMICZNYCH

Gdy te fale docierają do powierzchni Ziemi, są odczuwalne jako gwałtowne wstrząsy

Miejsce we wnętrzu Ziemi, z którego rozchodzą się fale sejsmiczne, to OGNISKO WSTRZĄSÓW, czyli HIPOCENTRUM

Na powierzchni, bezpośrednio nad nim, znajduje się EPICENTRUM

Siła trzęsień ziemi najczęściej jest mierzona w SKALI RICHTERA W praktyce nie notuje się wstrząsów o sile większej niż 9,5 stopnia Do rejestracji i pomiaru siły trzęsień ziemi używa się specjalistycznych urządzeń - SEJSMOGRAFÓW

OGNISTY PIERŚCIEŃ PACYFIKU Na styku płyty pacyficznej z otaczającymi ją płytami litosfery znajduje się strefa sejsmiczna w kształcie zbliżonym do okręgu, nazywana OGNISTYM PIERŚCIENIEM PACYFIKU

Dochodzi tam do częstych trzęsień ziemi i erupcji wulkanicznych Na tym obszarze miało miejsce ponad 80% największych trzęsień ziemi zanotowanych kiedykolwiek w historii na całej kuli ziemskiej i znajduje się tu 90% wszystkich czynnych wulkanów lądowych

Wybrzeża leżące w tej strefie są szczególnie narażone na występowanie TSUNAMI

Tsunami - fala oceaniczna najczęściej wywołana podwodnym trzęsieniem ziemi

OGNISTY PIERŚCIEŃ PACYFIKU TO: Wulkan Mount St. Helem (Stany Zjednoczone 1980 r.) W trakcie erupcji z wulkanu Mount St. Helem uwolniła się energia około 1,5 tys. razy większa niż po rzuceniu bomby atomowej na Hiroszimę

Miasto Tanganik (Chiny 1976 r.) To trzęsienie ziemi jest uznawane za najtragiczniejsze w czasach nowożytnych W jego wyniku zginęło ponad 240 tys. osób

Wyspa Honsiu (Japonia 2011 r.) Tsunami wywołane trzęsieniem ziemi spowodowało awarię elektrowni atomowej Fukushima W tej najkosztowniejszej w historii katastrofie naturalnej straty wyniosły 235 mld USD

Wulkan Paricutin (Meksyk 1943 r.) Paricutin - jeden z najmłodszych wulkanów na Ziemi - powstał w ciągu zaledwie kilku miesięcy na polu kukurydzy W trakcie pierwszego roku aktywności wulkanu wydobywająca się z niego lawa całkowicie zalała okoliczne miejscowości

Wyspa Sumatra (Indonezja 2004 r.) Tsunami, które powstało w wyniku trzęsienia ziemi pod dnem Oceanu Indyjskiego, w pobliżu Sumatry, spowodowało śmierć lub zaginięcie około 290 tys. osób

SKUTKI ZJAWISK WULKANICZNYCH I TRZĘSIEŃ ZIEMI Wybuchy wulkanów i trzęsienia ziemi należą do najtragiczniejszych w skutkach kataklizmów POCHŁANIAJĄ WIELE LUDZKICH ISTNIEŃ

POWODUJĄ RÓWNIEŻ OGROMNE STRATY MATERIALNE

Następstwem zjawisk wulkanicznych i trzęsień ziemi są także ZMIANY W UKSZTAŁTOWANIU POWIERZCHNI Erupcje wulkaniczne mogą prowadzić do powstawania wysp, a trzęsienia ziemi - do schodzenia lawin oraz osuwania się warstw skalnych

Ponadto ogromna ilość pyłów wulkanicznych przedostających się do atmosfery może powodować ZMIANY KLIMATU

Bywa, że skutki trzęsień ziemi i erupcji wulkanicznych są potęgowane przez TSUNAMI To fale, które powstają między innymi w wyniku podmorskich trzęsień ziemi Na otwartym oceanie wysokość tych fal jest niewielka Jednak gdy docierają one do strefy brzegowej, ich wysokość gwałtownie wzrasta, nawet do kilkudziesięciu metrów Woda zalewa wówczas obszary przybrzeżne, co powoduje olbrzymie straty

Jak zmniejszać skutki kataklizmów? Zapobieganie skutkom erupcji wulkanicznych polega głównie na monitorowaniu aktywności wulkanów i w razie niebezpieczeństwa ewakuowaniu ludności

Trzęsień ziemi nie można przewidzieć, jednak można ograniczać powodowane przez nie straty

W krajach słabiej rozwiniętych, takich jak Indonezja i Sri Lanka, trzęsienia ziemi powodują większe straty

Z kolei w krajach wysoko rozwiniętych (np. w Japonii i Stanach Zjednoczonych) od wielu lat stosuje się nowoczesne rozwiązania budowlane pozwalają one na wznoszenie budynków bardzo odpornych na wstrząsy

Dziękuję za uwagę

Do przygotowania filmu/prezentacji/grafonotki/quizu wykorzystałam:

zasoby Internetu (giphy.pl, gfycat.pl)

treści i zdjęcia oraz fragmenty tekstów pochodzące z podręczników różnych wydawnictw (Nowa Era, MAC i inne)

Podsumowanie wiadomości

Gratuluję dotrwałeś/aś do końca...

# data[].attributes.attachment_link.description
Cel lekcji: Zrozumiesz na przykładzie Azji jaki jest związek między przebiegiem granic płyt litosfery, a występowaniem wulkanów i trzęsień ziemi oraz poznasz ich skutki i sposoby zapobiegania Temat: Wulkanizm i trzęsienia Ziemi w Azji Nacobezu z podstawy programowej Uczeń: identyfikuje związki między przebiegiem granic płyt litosfery a występowaniem rowów tektonicznych,

# data[].attributes.attachment_link.description
Cel główny: Poznasz azjatyckie rekordy przyrodnicze Największe, pod względem powierzchni jezioro świata - Morze Kaspijskie Wyspy Focze Rzeki Ural i Wołga - ujścia Największy półwysep na świecie - Półwysep Arabski Mount Everest w Himalajach, zwany też Czomolungmą (Sagarmatha), jest najwyższym szczytem kuli ziemskiej - ma 8848 m n. p.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ludność i gospodarka Australii

TEMAT: Ludnośći gospodarka Australii-poznasz prawidłowości w rozmieszczeniu ludności i główne cechy gospodarki Australii na tle warunków przyrodniczych;-poznaszliczbę ludności Australii, jej rozmieszczenie raz gęstośćzaludnienia;- poznasz rdzennych mieszkańców Australii;- poznasz cechy australijskiego rolnictwa i przemysłu;- dowiesz się, jakie znaczenie w gospodarce Australii odgrywa turystyka;

Gęstość zaludnienia i największe miasta

Ciekawostka.Każdy dorosły, pełnoletni Australijczyk ma obowiązek uczestniczenia w wyborach; jeśli tego nie zrobi podlega karze i musi zapłacić grzywnę w wysokości 20 dolarów kanadyjskich - czyli około 60 złotych.

Mieszkńcy Australii

Gospodarka Australii

CiekawostkaZ runa australijskich merynosów produkuje się najdelikatniejszą wełnę.

Turystyka

Wyspa WielkanocnaKamienne kolosy, niczym nieśmiertelni wojownicy, strzegą niewielkiej Wyspy Wielkanocnej, zagubionej pośród wód Oceanu Spokojnego. Zainspirowały setki legend i mitów, rozbudziły wyobraźnię podróżników i naukowców. Są świadectwem fascynującej kultury Rapa Nui. Wyspa Wielkanocna to fenomen w skali świata.

Uluru - Ayers Rock Uluru to święta skała Aborygenów, inaczej nazywana Ayers Rock. Symbol Australii, największa atrakcja i cel wycieczek do Parku Narodowego Uluru - Kata Tjuta, znajdującego się w sercu kontynentu. Według wierzeń aborygeńskiego plemienia Anangu to miejsce powstania świata, otaczane przezeń czcią jako najważniejszy punkt na Ziemi. Zachwycający zmiennością i intensywnością odcieni czerwonej barwy majestatyczny kamień ery prekambryjskej, wznosi się na wysokość ponad 300 metrów i ma 8 kilometrów w obwodzie.

Wielka Rafa KoralowaPołożona u wybrzeży AustraliiWielka Rafa Koralowa to niekwestionowany cud natury. Powstała dzięki żywym organizmom i składa się z ok. 3 tys. pojedynczych raf. Jej szerokość w najszerszym miejscu sięga 150 km, a grubość to co najmniej 500 m. Nic dziwnego, że gigantyczna struktura widoczna jest z kosmosu.

Sydney Opera HouseSydney Opera House - budynek w stylu nowoczesnego ekspresjonizmu, położony na przylądku Bennelong Point w Sydney. Opera budowana była w latach 1959-1973

Dwunastu ApostołówDwunastu Apostołów - grupa naturalnie powstałych kolumn z wapienia stojącychw morzu, tuż przy brzegu w parku narodowym Port Campbell, przy Great Ocean Road w stanie Wiktoria w Australii. Kolumny są wynikiem erozji i mają różną grubość i wysokość.

Park Narodowy KAKADU Park Narodowy Kakadu - park narodowy położony w północnej części Terytorium Północnego w Australii. W 1981 park został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Południe parku stanowią skaliste regiony, doskonałe miejsce dla węży i jaszczurek. Występują tam niewielkie lasy palmowe. Centrum parku to trawiaste równiny z gęstą siecią rzek, z kępami eukaliptusów.

Góra Kościuszki Czy wiedzieliście, że najwyższym szczytem Australii, położonym w Górach Śnieżnych w pasmie Alp Australijskich, jest góra nazwana na cześć polskiego bohatera? Odkrył ją w 1840 roku Polak Paweł Edmund Strzelecki.Legenda mówi, że nowoodkryta góra bardzo przypominała polskiemu podróżnikowi krakowski Kopiec Kościuszki.

ZADANIE DOMOWEZapisz w zeszycie dzisiejszy temat lekcji a następnie zapisz 10 konkretnych informacji dotyczących ludności i gospodarki Australii, o których dowiedziałeś się z mojej lekcji. Zrób zdjęcieswojej notatki i odeślij w Teamsie. Dziękuję

# data[].attributes.attachment_link.title
Ludność i gospodarka Australii by iwcia_w on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Ludność i gospodarka Australii TEMAT: Ludnośći gospodarka Australii-poznasz prawidłowości w rozmieszczeniu ludności i główne cechy gospodarki Australii na tle warunków przyrodniczych;-poznaszliczbę ludności Australii, jej rozmieszczenie raz gęstośćzaludnienia;- poznasz rdzennych mieszkańców Australii;- poznasz cechy australijskiego rolnictwa i przemysłu;- dowiesz się, jakie znaczenie w gospodarce Australii odgrywa turystyka; Gęstość zaludnienia i największe miasta Ciekawostka.Każdy dorosły, pełnoletni Australijczyk ma obowiązek uczestniczenia w wyborach; jeśli tego nie zrobi podlega karze i musi zapłacić grzywnę w wysokości 20 dolarów kanadyjskich - czyli około 60 złotych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
AUSTRALIA I OCEANIA

Mapa fizyczna Australii

Najmniejszy kontynent na ZiemiPowierzchnia: 7,7 mln km²Najsłabiej zaludniony kontynentAustralie zamieszkuje 24 mln ludziNa kontynencie znajduje się tylko jedno państwo - Związek AustralijskiWaluta: Dolar australijskiStolica: Canberra

Podział polityczny

Środowisko przyrodnicze Australii i Oceanii

Kangur jest jedną z największych osobliwości Australii,ponieważ żyją one tylko na tym kontynencie. Większośćzwierząt i roślin występujących w Australii to endemity (organizmy, które można spotkać tylko w jednym regionieświata). Oprócz kangurów są to np. dziobaki, kolczatki, koale i emu, a spośród roślin - różne gatunki eukaliptusów.

Kangur jest największymprzedstawicielem torbaczy. Dzięki długim kończynom tylnym skacze na ponad 3 m wzwyż i 13 m w dal.

Koala żyje na drzewach i żywi się liśćmieukaliptusa. To łagodne zwierzęjest charakterystycznymprzedstawicielem australijskiej fauny.

Ukształtowanie powierzchni

Jeden z najniższych kontynentów świataDużą część Australii zajmuje Wyżyna Zachodnio-australijska z rozległymi równinamiNa jej terenie występują pustynie: Wielka Pustynia Piaszczysta, Pustynia Gibsona i Wielka Pustynia WiktoriiW środkowej części Australii niewysokie góry: Musgrave, i Góry MacDonnellaNa wschód od nich pas nizin, a największą jest Wielki Basen ArtezyjskiWzdłuż wschodniego wybrzeża ciągną się Wielkie Góry WododziałoweW ich południowej części znajduje się najwyższy szczyt Góra Kościuszki (2228 m n.p.m).

Najniżej położony punkt kontynentu to słone jezioro Eyre (12 m n.p.m.)Wyschnięte dno jeziora Eyre jest pokryte warstwą soli. Ma tozwiązek z intensywnym parowaniem w klimacie zwrotnikowym.

Największą z australijskich pustyń jest Wielka Pustynia Wiktorii. Znajduje się ona w południowej części kraju i zajmuje obszar ponad 420 tys. km²

Strefowość klimatyczna Australii

Australia leży w 3 strefach klimatycznych:Północna część położona w strefie klimatów równikowych. Roczne sumy opadów przekraczają tam 1000 mm. Duży wpływ na ich wielkość ma ciepły Prąd WschodnioaustralijskiCentralna część położona w strefie klimatów zwrotnikowych. Prawie na całym obszarze klimat zwrotnikowy suchy i skrajnie suchy. Roczna suma opadów rzadko osiąga tu 250 mm. Południowa część kontynentu leży w strefie klimatów podzwrotnikowych. Dominuje tu klimat śródziemnomorski charakteryzujący się ciepłą i wilgotną zimą oraz gorącym i suchym latem

Australia jest jedynym kontynentem,na którym nie ma lodowców.Narciarstwo można tam uprawiaćtylko w najwyższym pasmie Alp Australijskich - ŚnieżnychGórach. W razie konieczności trasynarciarskie są sztucznie naśnieżane.

Strefy klimatyczne i roślinne Australii

Większość obszaru Australii znajduje się w strefie klimatówzwrotnikowych. Z tego powodu na przeważającej części jejterytorium obserwuje się wysokie wartości temperaturypowietrza i stosunkowo niskie opady atmosferyczne. TakieWarunki klimatyczne oraz długotrwała izolacja geograficznapowodują, że w Australii występuje specyficzna szata roślinna.

Wody

We wnętrzu kontynentu występują rzekiokresowe i rzeki epizodyczne, nazywanecreeks [kriks]. Największy system rzeczny tworzą rzeki Murray [mari] i Darling. Ich dorzecza znajdują się we wschodniej oraz południowo-wschodniej części kontynentu. W bezodpływowychzagłębieniach występują słone jeziora, które okresowo wysychają.

Największym słonym jeziorem i zarazem największym jeziorem Australii jest Eyre. Jego powierzchnia zmienia się od 6 tys. km² do 20 tys. km² i bardzo rzadko całkowicie wypełnia się wodą. Słodkowodne jeziora występują w Alpach Australijskich.

Oceania

Oceanię tworzą tysiące wysp położonych w środkowej orazzachodniej części Oceanu Spokojnego.W obrębie Oceanii wyróżnia się cztery regiony geograficzne: Melanezię, Mikronezię, Polinezję, Nową ZelandięWyspy oceanii charakteryzują się bujną różnorodną roślinnością, ciekawymi przedstawicielami fauny oraz pięknymi plażami.Wiele wysp ma pochodzenie wulkaniczne, a część wulkanów np. na Hawajach, jest aktywna do dziś. Cechą środowiska przyrodniczego Oceanii są także rafy koralowe oraz atole koralowe.

Atole koralowe

Atol to wyspa koralowa lub ciąg takich wysepek w kształciepierścienia. Tworzy się w wyniku rozwoju rafy koralowej wokół wyspy wulkanicznej. Tak właśnie powstał atol Bora-Bora. Oceania jest obszarem, który charakteryzuje się wysokątemperaturą wody morskiej oraz znacznym jej zasoleniem.Właśnie takie warunki są optymalne do rozwoju koralowców, a w efekcie - do powstawania raf koralowych.

Nowa Zelandia

Jest uznawana za jedno z najpiękniejszych miejsc na Ziemi. Na największych wyspach: Wyspie Południowej i WyspiePółnocnej można spotkać niemal wszystkie krajobrazywystępujące na kuli ziemskiej. Wysokie góry, plaże naOceanem Spokojnym, długie i kręte fiordy, wulkany czywilgotne lasy podzwrotnikowe tworzą wyjątkowe plenery. Z tego powodu Nowa Zelandia należy do ulubionych miejsctwórców kina. To właśnie tu powstały najpiękniejsze ujęciana przykład do filmowej trylogii „Władca Pierścieni".

Stolica

Canberra - stolica Australii, miasto położone w AlpachAustralijskich nad rzeką Molonglo, na wysokości 550-700 mn.p.m.; leży w odległości 320 km od Sydney i 480 km odMelbourne w obrębie Australijskiego Terytorium Stołecznegoo powierzchni 2500 km². Camberra

Sydney Opera House Sydney Opera House

Budynek w stylu nowoczesnego ekspresjonizmu, położony naprzylądku Bennelong Point w Sydney. Opera budowana byław latach 1957-1973, wykonana została ze stali, betonu i szkła.Otwarcie nastąpiło 20 października 1973 - na uroczystości z tej okazji pojawiła się królowa Elżbieta II. Budynek operyzostał wpisany 28 czerwca 2007 roku na listę światowegodziedzictwa UNESCO.

Ludność

Australia jest najsłabiej zaludnionym spośród kontynentów. Na jej obszarze mieszka nieco ponad 24 mln ludzi. W związku z tym Australia ma też najmniejszą gęstość zaludnienia naświecie (nieco ponad 3 os./ km²). Obecnie około 15%mieszkańców to ludność powyżej 65 roku życia. Największyodsetek osób starszych występuje na Tasmanii (blisko 19%), a najniższy - w stanie Terytorium Północne.

Mieszkańcy

Społeczeństwo imigrantówWiększość ma pochodzenie europejskie (brytyjskie), kiedyś ten kontynent był brytyjską koloniąDobrowolny napływ imigrantów z Europy w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku był główną przyczyną szybkiego wzrostu liczby ludnościObecnie do Australii przybywa wiele osób z Oceanii (Nowa Zelandia), krajów azjatyckich ( Chin, Indii, Wietnamu, Filipin) oraz WłochRdzenni mieszkańcy: Aborygeni

Przed przybyciem Europejczyków na terenie Australii żyło około 700 tys. Aborygenów. Obecnie żyje ich około 500 tys., co stanowi w przybliżeniu 2% wszystkich Australijczyków Część Aborygenów mieszka w rezerwatachNiektórzy przeprowadzają się na przedmieścia wielkich miast i starają zintegrować z pozostałymi mieszkańcami

Przemysł

Duże znaczenie ma przemysł wydobywczyPierwsze miejsce na świecie pod względem eksportu rud żelaza oraz węgla kamiennegoDrugie miejsce pod względem eksportu boksytów (skała osadowa)Mniejsze znaczenie mają złoża ropy naftowej oraz gazu ziemnegoNajwięksi odbiorcy wydobywanych surowców: Chiny i Indie

Większe znaczenie niż przemysł wydobywczy ma nowoczesny przemysł przetwórczy - zarówno tradycyjny, związany z produkcją stali, wyrobów chemicznych czy artykułów spożywczych, jak i przemysł zaawansowanych technologii

Usługi

Główne centra usługowe, tak jak ośrodki przemysłu przetwórczego, są zlokalizowane w pobliżu wielkich miast, na południowym wschodzieDuże dochody gospodarce Australii przynosi turystykaAtrakcyjne wybrzeża PacyfikuNiskie bezrobocieNowoczesny przemysł przetwórczy wykorzystujący bazę surowcową sprawia, że gospodarka tego państwa w coraz mniejszym stopniu jest uzależniona od eksportu płodów rolnych i surowców

Oczami podróżnika

Największy kamień na Ziemi

Ponad 9 km obwodu i około 350 m wysokości - takie wymiaryma Ayers Rock, samotna formacja skalna, wznosząca się narozległej australijskiej równinie, zbudowana z odpornych nawietrzenie piaskowców. Jest ona świętym miejscemAborygenów, którzy nazywają ją Uluru.

Powracający kij

Nie wiadomo, kto pierwszy skonstruował bumerang,, jeden z dzisiejszych symboli Australii. Wiadomo jednak, że Aborygeni posługiwali się tym narzędziem już 10 tys. lat temu. Niezwykłą siłę bumerangu wykorzystywali do polowań, walki, a czasem również do zabawy. Nazwa pochodzi od wyrażenia „Bou-mar-ang", które w języku Aborygenów z plemienia Tharaval oznacza „powracający kij". Najsłynniejsze z bumerangów to właśnie te, które - rzucone w powietrze - wracają do swojego właściciela.

Rapa Nui

Wyspa Wielkanocna, przez Polinezyjczyków zwana Rapa Nui,jest najbardziej oddaloną od innych lądów zamieszkaną wyspą naZiemi. Została odkryta w niedzielę wielkanocną w 1722 roku -stąd wzięła się jej europejska nazwa. Rapa Nui słynie z około 900kamiennych posągów zwanych moai. Większość z nich makilkanaście metrów wysokości i waży do kilkudziesięciu ton.Kogo przedstawiają te tajemnicze posągi i w jaki sposóbmieszkańcy wyspy przenosili je na duże odległości? Mimolicznych badań naukowych pytania te wciąż pozostają bezodpowiedzi.

Na odcinku o długości około 2000 km, wzdłuż północno-wschodniego wybrzeża kontynentu, ciągnie się Wielka RafaKoralowa. Jest to największa bariera koralowa na Ziemi, którą tworzy około 400 gatunków koralowców. Wielką Rafę zamieszkuje 1500 gatunków ryb oraz wiele innych organizmów morskich. Dla wszystkich turystów odwiedzających Australięnurkowanie na Wielkiej Rafie czy chociażby podziwianie jejogromu z pokładu statku jest niezapomnianą przygodą.

Australia i Oceania zaprasza 

Dziękuję za uwagę 

# data[].attributes.attachment_link.title
AUSTRALIA i OCEANIA by Magorzata Tajak-Skrok on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
AUSTRALIA I OCEANIA Mapa fizyczna Australii Najmniejszy kontynent na ZiemiPowierzchnia: 7,7 mln km²Najsłabiej zaludniony kontynentAustralie zamieszkuje 24 mln ludziNa kontynencie znajduje się tylko jedno państwo - Związek AustralijskiWaluta: Dolar australijskiStolica: Canberra Podział polityczny Środowisko przyrodnicze Australii i Oceanii Kangur jest jedną z największych osobliwości Australii,ponieważ żyją one tylko na tym kontynencie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
AUSTRALIA

Terra Australis to łacińska nazwa oznaczająca 'ziemię południową'.1. Tego tajemniczego lądu poszukiwano na półkuli południowej w XVIII wieku, w tzw. okresie wielkich odkryć geograficznych.2. W 1770 roku wyprawa Jamesa Cooka dopłynęła do wschodnich wybrzeży nieznanego lądu i od tego momentu najmniejszy kontynent na Ziemi znalazł się w strefie wpływów imperium brytyjskiego.3. Obecnie, co jest także wyjątkowe, cały kontynent zajmuje jedno państwo - Związek Australijski - które utworzono w 1901 roku.

Środowisko przyrodnicze

Cechy środowiska Australii wpływające na osadnictwo i gospodarkę:1. ukształtowanie terenu;2. klimat;3. niewielkie zasoby wód powierzchniowych;4. wody artezyjskie;5. słabo rozwinięta linia brzegowa oraz Wielka Rafa Kolralowa na NE wybrzeżu;6. położenie w znacznym oddaleniu od Europy.

1

2

3

4

5

Australia jest najmniejszym kontynentem na Ziemi.- powierzchnia 7,7mln km2, co stanowi zaledwie 5,2% ogólnej powierzchni wszystkich lądów na Ziemi.- zwarty blok lądu leży w całości na półkuli południowej, a przez jego środek przebiega zwrotnik Koziorożca.

- wschodnie i północnewybrzeże Australii oblewa Ocean Spokojny,- wybrzeża południowe i zachodnie- wody Oceanu Indyjskiego,

- słabo rozwinięta linia brzegowa.- jedyne większe zatoki:na południuWielka Zatoka Australijskawcinająca się między dwa półwyspy - Ziemię Arnhem i Półwysep Jork-Zatoka Karpentaria.

- do Australii zalicza się też wyspęTasmanię oddzieloną od głównego lądu Cieśniną Bassa.

Botany Bay (Zat. Botaniczna)Miejsce pierwszego przybycia Jamesa Cooka do Australii; dziś nad Zatoką znajduje się m.in. Park Narodowy i wielkie miasto Sydney

Przylądek Jork - najdalej na północ wysunięty punkt Australii;pokrywają go lasy równikowe i piaszczyste wydmy.

Australia to państwo federalne podzielone na 6 stanów i 3 terytoria federalne

Australia/ Związek Australijski stanowi tzw. dominium Wielkiej Brytanii.Oficjalnie głową państwa jest królowa brytyjska, od 1971r. nosząca też tytuł Królowej Australii, nadany przez parlament australijski.

Stany i terytoria wewnętrzne posiadają własne parlamenty oraz rządy.Szefowie rządów stanowych noszą tytuł premierów, natomiast w terytoriach są oni zwani szefami ministrów.Dodatkowo w każdym ze stanów funkcjonuje urząd gubernatora, oficjalnie będącego osobistym reprezentantem królowej, a w praktyce odgrywającego rolę analogiczną do tej, jaką na szczeblu federalnym pełni gubernator generalny.W Terytorium Północnym funkcję tę spełnia administrator, natomiast w terytorium stołecznym urzędu takiego de facto nie ma.

Cechy środowiska przyrodniczego Australii

Australia jest lądem równinnym i mało urozmaiconym pod względem ukształtowania powierzchni.Średnia wysokość terenu wynosi tam zaledwie292 m n.p.m.Na mapie hipsometrycznej Australii doskonale widoczne są trzy wielkie formyukształtowania powierzchni.Nizinne ukształtowanie terenu sprzyja osadnictwu i rozwojowi rolnictwa.

Wyżyna Zachodnioaustralijska- od 300 m n.p.m. do 600 m n.p.m.- Charakterystycznym elementem ukształtowania powierzchni są tam rozległe obniżenia terenu, które zajmują pustynie i półpustynie.- We wschodniej i północnej części regionu leżą pasma górskie zbudowane z odpornych skał, sięgające do 1500 m n.p.m.

Nizina Środkowoaustralijska z Wielkim Basenem Artezyjskim- rozciąga się szerokim pasem od Zatoki Karpenteria na północy po Wielką Zatokę Australijską na południu.- środkową część tego regionu zajmuje Wielki Basen Artezyjski.

łańcuch Wielkich Gór WododziałowychStoki górskie są tam łagodne, a linię grzbietową tworzą wyrównane wierzchowiny leżące na wysokości od 800 m n.p.m. do 1800 m n.p.m.

https://www.youtube.com/watch?v=0VyBI4gMepw

Najwyższym pasmem sąAlpy Australijskie przekraczające 2 tys. m n.p.m., w których znajduje się najwyższy szczyt Australii -Góra Kościuszki o wysokości 2230 m n.p.m.Nazwę nadał jej Paweł Edmund Strzelecki - polski badacz południowo‑wschodniej części tego kontynentu.

Klimat

Australia położona jest w 3 strefach klimatycznych:1. równikowej (typ: podrównikowy);2. zwrotnikowej;3. podzwrotnikowej (typ: śródziemnomorski).W części północnej obsewuje się wpływ cyrkulacji monsunowej (monsuny - przypomnienie).

Największy obszar zajmuje klimat zwrotnikowy z odmianą kontynentalną suchą.Są to tereny pustyń i półpustyń.

Południowe i południowo-wschodnie mają najbardziej sprzyjający człowiekowi klimat, dlatego w tym regionie osodnictwo było i jest najitensywniejsze.Tu znajdują się największe miasta Australii (znajdź na mapie):- Sydney- Melbourne- Brisbane- Adelaide- Canberra

Czynniki klimatotowórcze:zwartość lądu leżącego między równoleżnikami 11°S a 39°S, symetrycznie względem zwrotnika Koziorożca;bariera górska wzdłuż wschodniego wybrzeża;rozległy, wyrównany obszar kontynentu wczęści zachodniej iśrodkowej;układ prądów morskich - zimny prąd opływający wybrzeże zachodnie, ciepły prąd płynący wzdłuż wschodniego wybrzeża;cyrkulacja atmosferyczna charakterystyczna dla strefy międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej.

1

2

2

3

Zwróć uwagę, że jesteśmy na półkuli południowej:1. lato rozpoczyna się 22. grudnia2. najcieplejszym miesiącem jest styczeń

Zimne prądy morskie powodują, że powietrze jest chłodniejsze i bardziej suche.

Ciepłe prądy morskie powodują, że powietrze jest cieplejsze, ale jednocześnie bardziej wilgotne.

Klimat zwrotnikowy gorący i suchyzajmujący największy obszar w Australii kształtuje sieć wodną na tym kontynencie.Australia jest najuboższym w wody powierzchniowe lądem na ziemi- aż 44% powierzchni w środkowej części Australii zajmuje obszar bezodpływowy, na którym występują suche doliny rzek okresowych wypełniające się wodami po sporadycznych, obfitych opadach.Okresowe rzeki i strumienie nazywane są creeks .

Wody śródlądowe Australii

Ważnym elementem sieci wodnej Australii są słone jeziora i solniska znajdujące się w dnach niecek.Największym z nich jest jezioro Eyre leżące w depresji 12 m p.p.m. w środkowej części lądu. Jego powierzchnia zmienia się w zależności od wysokości opadu.

Jedyną dużą stałą rzeką Australii jest Murray mająca źródła w Alpach Australijskich.Wraz z największym swym dopływem - rzeką Darling - tworzy najważniejszy system rzeczny na tym lądzie.

Australia ma jednak znaczne zasoby wody słodkiej znajdujące się w basenach artezyjskich.Powierzchnia ich obejmuje ok. 1/3 kontynentu.Największym z nich jest Wielki Basen Artezyjski leżący w środkowej części Niziny Środkowoaustralijskiej.

Strefy krajobrazowe

Wysokość opadów i ich roczny przebieg decydują o rozmieszczeniu naturalnych formacji roślinnych.

W środkowej części kontynentu występują pustynie i półpustynie.Zbiorowiskiem roślinnym typowym dla tych obszarów jest skrub (scrub) składający się z suchych krzewów eukaliptusowych lub akacjowych tworzących zwarte zarośla.SKRUB -lokalna nazwa formacji roślinnej złożonej zsuchych itwardolistnych zarośli krzaczastych występujących na półpustyniach Australii

FLORA I FAUNA

Blok kontynentalny stanowiący dzisiejszą Australię już ok. 50 mln lat temu oddzielił się od prakontynentu Gondwany i cały czas pozostawał w odosobnieniu. Ten czynnik wpłynął na wielką odrębność flory ifauny na tym lądzie.Szacuje się, że 85% gatunków roślin to endemity, czyli organizmy występujące wyłącznie na obszarach o ograniczonym zasięgu i dostosowane do lokalnych warunków środowiskowych.

Stekowce

Stekowce są prymitywnymi ssakami mającymi cechy gadów i ptaków.Są jajorodne, ale młode ssą mleko matki tak jak inne ssaki. Zachowały się dwa gatunki tych zwierząt:dziobak żyjący w wodach orazkolczatka żyjąca głównie na terenach pustynnych.

Torbacze

Torbaczeaustralijskie mają wiele cech wspólnych z ssakami łożyskowymi, ale ich rozwój przebiega inaczej.Zapłodnienie i początkowy rozwój płodu zachodzi wewnątrz ciała matki. Jednak dość wcześnie embrion opuszcza układ rozrodczy samicy i przenosi się do torby, gdzie przywiera do sutka matki i tam następuje dalszy jego rozwój.

Ptaki

Niezwykle bogaty i odrębny jest świat ptaków, do którego należą liczne odmiany papug, ptaki rajskie, altanniki i ptaki nielotne - emu orazkazuary.

Rośliny

Info

Kangur - występujące w Australii w kilkunastu gatunkach, mogą osiągać prędkość nawet do 60km/h i skakać na wysokość 3 metrów, potrafią również pływać.Koale - ich mózgi są tak skonstruowane, aby wykonywać w kółko te same, proste czynności, śpią po ok. 20h/dobę.

Emu - połykają duże kamienie, które pomagają zmielić żywność trafiającą do żołądka; potrafią pływać, ale latać już nie.Kazuar - są owocożercami. Przyczyna posiadania wielkiego grzebienia na głowie jest nieznana. Przypuszcza się, że może on symbolizować wiek oraz dominację kazuara. Niedawne badania sugerują również, że może on służyć do odbierania infradźwięków przekazywanych przez inne kazuary.

Eukaliptus - występuje tutaj w ok. 500 gatunkach począwszy od form karłowatych do ogromnych drzew.

KolczatkaDziobak

Czynniki, które umożliwiły przetrwanie gatunków zwierząt, które wyginęły na innych kontynentach:wczesne oddzielenie się Australii od pozostałych lądów,zwartość lądu,przewaga obszarów, na których występuje suchy i gorący klimat,późne pojawienie się ssaków łożyskowych Do osobliwych grup zwierząt należą stekowce i torbacze.

Diabeł tasmański - potrafi zjeść martwe zwierzę wraz z jego kośćmi. Jest to obecnie po wyginięciu wilka workowatego największy torbacz mięsożerny.Niełaz plamisty- usuwa szkodniki, które niszczą uprawy np. myszy i owady (w tym ich larwy), co wpływa pozytywnie na rolnictwo.Potrafi atakować drób i słabsze zwierzęta hodowane przez farmerów, co wpływa negatywnie na hodowlę.

Australia - oddalenie od Europy

Aborygeni

Od początków osadnictwa białych ich liczba znacznie zmalała, obeznie stanowią ok. 1% ludności kraju.Do lat 60-tych XX wieku byli pozbawieni wszelkich praw człowieka, a dopierood 1984 r. posiadają prawa wyborcze.

Przybyli do Australii około 40-65 tys. lat temu, prawdopodobnie z południowo-wschodniej Azji, przez pomost wyspowy dzisiejszej Indonezji i wyspę Nową Gwineę.Prowadzili koczowniczy tryb życia. Byli uzależnieni od otaczającego ich środowiska i bardzo z nim związani.Do ich podstawowych zajęć należały: łowiectwo i zbieractwo, a w rejonach nadbrzeżnych także rybołówstwo.

Obecnie Aborygeni zamieszkują głównie słabo zaludnione i nieurodzajne obszary Australii Zachodniej, Queenslandu i Terytorium Północnego.Mieszkaja również w slumsowych dzielnicach wielkich miast.

Wiara Aborygenów jest totalnie abstrakcyjna i składa się z kilku elementów, z których tzw. Czas Snu i totemiczność odgrywają największą rolę.Czas Snu jest niezależny od czasu linearnego, codziennego. Istniał, zanim pojawili się ludzie i wówczas, kiedy wprost z ziemi wyłoniły się mityczne istoty totemicznych przodków.To właśnie owe istoty własnymi ciałami stworzyły świat duchowy i materialny - skały, drzewa, góry, kangury i strusie - krajobraz, rośliny i zwierzęta. Nie byli ludźmi, ale zachowywali się i żyli jak ludzie. Pozostawili też zwyczaje oraz rytuały, które od 60 tys. lat przekazywane są ustnie, Aborygeni bowiem nigdy nie stworzyli pisma.

W ramach ogłoszonego w 1993 r. Native Title Act zaczęto zwracać Aborygenom grunty.Pod zarząd społeczności Aborygenów przekazano już wiele parków narodowych, w tym Uluru Kata-Tjuta, na którego terenie znajduje się święta góra Uluru(inaczej nazywana Ayers Rock ).Według wierzeń aborygeńskiego plemienia Anangu to miejsce powstania świata, otaczane przezeń czcią jako najważniejszy punkt na Ziemi.Dla plemienia Anangu wejście na skałę związane jest ze świętymi ceremonią inicjacji .

THANKS!

Dziś poznaliście niesamowite środowisko przyrodnicze Australii.Za tydzień zapraszam do Oceanii :)

# data[].attributes.attachment_link.description
AUSTRALIA Terra Australis to łacińska nazwa oznaczająca 'ziemię południową'.1. Tego tajemniczego lądu poszukiwano na półkuli południowej w XVIII wieku, w tzw. okresie wielkich odkryć geograficznych.2. W 1770 roku wyprawa Jamesa Cooka dopłynęła do wschodnich wybrzeży nieznanego lądu i od tego momentu najmniejszy kontynent na Ziemi znalazł się w strefie wpływów imperium brytyjskiego.3.

# data[].attributes.attachment_link.title
AUSTRALIA | Ciekawostki i fakty (nie tylko) na lekcję geografii | Dobrze Pojechane