# data[].attributes.body
Kanser, vücudun temel yapı taşları olan hücrelerin hastalığıdır. Kanser hücrelerin nasıl davrandığını kontrol eden bazı genlerdeki değişikliklerden kaynaklanır. Yaklaşık 200 farklı kanser türü vardır ve vücudun çoğu bölgesi kanserden etkilenebilir. Genel olarak kanser, vücuttaki normal hücreler kontrolsüz bir şekilde büyüdüğünde ortaya çıkar. İnsan vücudu milyarlarca farklı hücre türünden oluşur. Özel genler, yeni hücrelerin olması gerektiği gibi gelişmesini ve davranmasını sağlar. Bu genler hasar görürse hücreler hızla çoğalabilir ve anormal şekilde büyüyebilir. Bu anormal hücre büyümesi kansere dönüşebilir. Kanser hücreleri sağlıklı hücrelerin yerini aldığında bu durumdan etkilenen organ artık düzgün çalışamaz.

# data[].attributes.body
Tümörler, anormal doku büyümesi, kontrolsüz bir şekilde büyüyebilen ve bölünebilen hücre kümeleridir.
Bir doku veya organda ilk gelişen kansere birincil kanser denir. Kötü huylu bir tümör, genellikle etkilenen organ veya hücre tipinden sonra adlandırılır. Vücudun diğer bölgelerine yayılmamış kötü huylu bir tümöre lokalize kanser denir. Bir tümör çevreleyen dokuyu daha derinden istila edebilir ve kendi kan damarlarını büyütebilir. Bu süreç anjiyogenez olarak da bilinmektedir. Kanserli hücreler büyür ve yeni bir bölgede başka bir tümör oluşturursa, buna ikincil kanser veya metastaz denir. Bir metastaz, orijinal kanserin adını korur. Örneğin, karaciğere sıçrayan bağırsak kanserine, kişi karaciğerdeki sorunlardan kaynaklanan semptomlar yaşıyor olsa da, metastatik bağırsak kanseri denir.

# data[].attributes.body
Kanser tümörleri iyi huylu, kötü huylu ve prekanseröz (premalign) olarak üç gruba ayrılabilir.

İyi huylu tümörler kanserli değildir ve nadiren yaşamı tehdit eder. İyi huylu tümörler oldukça yavaş büyüme eğilimindedirler, vücudun diğer bölgelerine yayılmazlar ve genellikle normal veya sağlıklı hücrelere oldukça benzer hücrelerden oluşurlar. İyi huylu tümörler çok büyürse ve diğer organlara baskı yaparlarsa sorun oluşturabilirler. (Örneğin kafatasının içindeki bir beyin tümörü)

Kötü huylu tümörler, iyi huylu tümörlerden daha hızlı büyür ve komşu dokuyu yayma ve yok etme özelliğine sahiptir. Kötü huylu tümör hücreleri, ana (birincil) tümörden kopabilir ve metastaz olarak bilinen bir süreçle vücudun diğer bölgelerine yayılabilir. Yeni bölgedeki sağlıklı dokuyu işgal ettikten sonra bölünmeye ve büyümeye devam eder. Bu ikincil bölgeler metastaz olarak bilinir ve bu durum metastatik kanser olarak adlandırılır.

Prekanseröz (veya premalign) ise kansere dönüşebilecek (veya gelişmesi muhtemel) anormal hücreleri içeren durumu
tanımlar.

# data[].attributes.body
Onkoloji, kanser ve tümörlerin incelenmesidir. ‘Onko kelimesi kitle veya tümör anlamına, ‘loji’ ise herhangi bir alanda çalışma anlamına gelir. Onkologlar, kanser teşhisi ve tedavisi konusunda uzmanlaşmış hekimlerdir . Üç ana tip onkolog vardır;

Kemoterapi ve diğer ilaçlarla kanseri tedavi eden tıbbi onkologlar,
Kanseri ameliyatla tedavi eden cerrahi onkologlar,
Kanseri radyasyonla tedavi eden radyasyon onkologları,
Kanser tedavisi multidisipliner ekip işidir. Nitekim tıbbi yukarıda bahsedilen onkologlar; bir patolog , moleküler patalog, psikioonkoloji uzmanı, radyolog, girişimsel radyolog, birinci basamak hekimi , genetik uzmanı, hematolog, palyatif bakım uzmanı, onkoloji hemşiresi gibi uzmanlıkları içerebilen multidisipliner bir ekibin parçası olarak çalışır.
Bir onkologun uygulama kapsamı büyük ölçüde malignite (kanser) aşamasına göre belirlenir. Örneğin, erken evre kanserin tedavisi cerrahi prosedür veya radyoterapi içerebilirken, ileri evre kanser tedavisinde kemoterapi uygulanması gerekebilir.

# data[].attributes.body
Yaş:

Birçok kanser türü yaşın ilerlemesiyle birlikte daha yaygın hale gelir. İnsanlar ne kadar uzun yaşarlarsa, kanserojenlere o kadar çok maruz kalır ve hücrelerinde genetik değişikliklerin veya mutasyonların meydana gelmesi fazlalaşabilir.

Kansere neden olan maddeler (kanserojenler)

Kanserojenler bir hücrenin davranışını değiştiren ve kansere yakalanma olasılığını artıran maddelerdir

Genetik

Bazı insanlar kalıtsal olarak yüksek bir kanser riski ('genetik yatkınlık) ile doğarlar. Bu durum kanser gelişiminin kesinlikle gerçekleşeceğini göstermese de, hastalığı daha olası hale getirir. Örneğin BRCA 1 ve BRCA 2 meme kanseri genlerini taşıyan kadınlar, normal meme kanseri riski olan kadınlara göre bu kanser türünü geliştirme konusunda daha yüksek bir yatkınlığa sahiptir. Bununla birlikte, tüm meme kanserinin% 5'inden daha azının genlere bağlı geliştiği bilinmektedir. Dolayısıyla, bu genlerden birine sahip kadınların bireysel olarak meme kanserine yakalanma olasılığı daha yüksek olsa da , çoğu vakaya yüksek riskli kalıtsal gen hatası neden olmaz.

# data[].attributes.body
Bağışıklık sistemi

Bağışıklık sistemleri zayıf olan kişiler, bazı kanser türlerine yakalanma riski altındadır. Organ nakli olan ve organ reddini durdurmak için bağışıklık sistemlerini baskılamak için ilaç kullanan kişiler ayrıca HIV gibi hastalıklar neticesinde bağışıklık sistemi zayıflayan kişiler kanser riski altında olabilir.

# data[].attributes.body
Alkol  tüketimi

Aşırı alkol tüketimi; bağırsak (kolorektal), meme, ağız, farenks ve gırtlak (ağız ve boğaz), özofagus, karaciğer ve mide dahil olmak üzere altı kanser türü için riski artırabilir.

Aşırı kilolu veya obez olmak

Obezite; mesane kanseri ve pankreas kanserleri dahil olmak üzere 12 farklı kanser türünün gelişme riskini artırabilir.

# data[].attributes.body
Diyet ve beslenmedeki yanlışlık

Uzmanlar, özellikle kırmızı etler, işlenmiş etler, tuzlu yiyeceklerin bol miktarda tüketilmesinin ve meyve ve sebzelerin yer almadığı diyetlerin özellikle kolorektum, nazofarenks ve mide kanseri üzerinde etkili olduğunu öne sürüyor.

Fiziksel aktivite azlığı

Düzenli fiziksel aktivite sadece aşırı vücut yağını ve bununla ilişkili kanser risklerini azaltmaya yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda fiziksel olarak aktif olmak kolon, meme ve endometriyal kanser gelişme risklerini azaltmaya da yardımcı olabilir

# data[].attributes.body
Sigara kullanımı

Sigara dumanı en az 80 farklı kansere neden olan madde (kanserojen maddeler) içerir. Duman solunduğunda kimyasallar akciğerlere girer, kan dolaşımına geçer ve tüm vücutta taşınır. Bu nedenle sigara içmek veya tütün çiğnemek sadece akciğer ve ağız kanserine neden olmakla kalmaz, aynı zamanda diğer birçok kanserle de ilişkilidir.

İyonlaştırıcı radyasyon

Radon, x-ışınları, gama ışınları ve diğer yüksek enerjili radyasyon biçimleri kanser riskini artırabilir. Güneşten, güneş ışığından ve bronzlaşma yataklarından gelen ultraviyole radyasyonlarına uzun süreli ve korunmasız maruz kalmak da melanoma ve cilt malignitelerine yol açabilir. Açık tenli kişiler, vücudunda çok sayıda ben bulunan, ailesinde melanom veya melanom dışı cilt kanseri geçmişi olan kişiler iyonlaştırıcı radyasyon risk altındadır.

Bazı iş yerlerindeki tehlikeler

Bazı insanlar yaptıkları iş nedeniyle kansere neden olan bir maddeye maruz kalma riskiyle karşı karşıyadır. Örneğin, kimyasal boya endüstrisindeki işçilerin normalden daha yüksek bir mesane kanseri insidansına sahip olduğu ortaya çıkartılmıştır.

# data[].attributes.body
Enfeksiyonlar

Bulaşıcı ajanlar, yılda yaklaşık 2,2 milyon kanser ölümünden sorumludur. Örneğin rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 70’i insan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonlarından kaynaklanırken karaciğer kanseri ve Hodgkin Dışı Lenfoma; Hepatit B ve C virüsünden kaynaklanabilir, lenfomalar Epstein-Barr ile de bağlantılıdır. Bakteriyel enfeksiyonlar geçmişte kansere neden olan ajanlar olarak düşünülmemiştir; ancak yapılan yeni çalışmalarda midelerinde helikobakter pilori enfeksiyonu olan kişilerin mide zarında iltihaplanma geliştirdiğini ve bu durumun da mide kanseri riskini artırdığını göstermiştir.

# data[].attributes.body
Kanserin belirtileri hastalığın türüne bağlı olarak büyük ölçüde değişir. Örneğin, kötü huylu bir tümör kanserin geliştiği bölgenin yakınında yapıları istila edebilir, işlevlerini etkileyebilir veya sinirlere baskı yapabilir (örneğin, yumurtalık kanseri kolona baskı yaparak kabızlığa neden olabilir; akciğer kanseri, göğüsten geçerken bir sinire baskı yaparak ses kısıklığına neden olabilir). Birçok doku ve organda ortaya çıkabilen kanser, birbirinden farklı birçok belirti ile kendini gösterebilir. Kanser çoğunlukla yorgunluk, kilo kaybı ve genel bir rahatsızlık hissi gibi genel semptomlarla sonuçlanan metabolik değişikliklere neden olur.

Kanserin belirti ve semptomlarının farkında olmak erken teşhis ve etkili tedavi için büyük önem teşkil eder. Bununla birlikte kanserin erken evrede teşhis edilmesi ve doğru bir tedavinin uygulanabilmesi için kanser tarama testlerine de önem verilmesi elzemdir. Kişinin herhangi bir şikayeti olmasa bile belli yaşlarda kanser tarama testleri ile kendini koruma altına alması gerekir. Kanserin en yaygın belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

Açıklanamayan kilo kaybı

Topaklar, yumrular veya genişlemiş lenf düğümleri

Gece terlemeleri

Kanamalar (Anormal vajinal kanama, dışkıda kan veya rektal kanama, idrardan kan gelmesi)

Bağırsak hareketlerindeki değişiklikler (Dışkılama veya idrar yapma alışkanlığında değişiklik)

İnatçı ve geçmeyen öksürük

Nefes darlığı

Vücudun herhangi bir yerinde meydana gelen ağrı,

Kalıcı, şiddetli yorgunluk

Cilt değişiklikleri

Karında şişkinlik hissi

Yutma güçlüğü

Bu belirti-semptomlardan bazıları belirli kanser türlerine özgü olabilirken, bazıları da birkaç kanser türünde ortaya çıkabilir.

# data[].attributes.body
Kanseri teşhis etmek için kullanılan araçlar kapsamlıdır, laboratuvar testleri, görüntüleme çalışmaları ve diğer invaziv veya non-invaziv prosedürleri içerir

Fiziksel muayeneler

Kansere işaret eden topaklar, kitleler, lezyonlar veya cilt rengindeki değişiklikleri değerlendirmek için kullanılır.

Tam kan sayımları (CBC)

Tedavi sırasında anemi, enfeksiyon veya diğer komplikasyonların gelişimini izlenirken, kan kimyasındaki lösemiyi düşündüren anormallikler tespit edilebilir.

Tümör belirteç testleri

Tümör belirteç testleri kandaki kanser varsa yükselme eğilimi gösteren maddeleri ölçmek için kullanılan kan testleridir. Bunlar arasında prostat kanserini saptamak için prostata özgü antijen testi (PSA), hem meme hem de yumurtalık kanseri için kullanılan BRCA1 ve BRCA2 testleri ve bir dizi kanserle ilişkili bir tümörü saptamak için kullanılan CA-125 testi bulunur
Akış sitometrisi

Akış sitometrisi, sıvı içinde süspanse edilmiş hücreleri değerlendirir ve bir kan veya kemik iliği örneğinden lösemi veya lenfoma teşhisinde faydalıdır.

Biyopsi

Biyopsi, mikroskop altında değerlendirme için vücuttan bir doku veya sıvı örneğinin alınmasıdır. İnce iğne aspirasyonu (FNA), çekirdek iğne biyopsisi, koni biyopsisi veya ameliyatla elde edilebilir.

Görüntüleme testleri

Görüntüleme testleri, kanseri teşhis etmek için kullanılır. Bu testler X-ışını, bilgisayarlı tomografi (CT) ve manyetik rezonans görüntülemeyi (MRI) içerebilir. Radyoaktif izleyicileri kullanan nükleer tıp görüntüleme, belirli kanser türlerini teşhis edebilirken, pozitron emisyon tomografisi ile tutarlı olarak metabolizmadaki değişiklikler saptanabilir.

Genomik test

Genomik test bir tümörün kromozomal özelliklerini tanımlamaya yardımcı olabilir ve onkoloğun hastalığı neyin tetiklediğini anlamasına ve en uygun ilaç tedavilerini seçmesine yardımcı olabilir

# data[].attributes.body
Doktorlar; kanserin türüne, teşhis sırasındaki aşamasına ve kişinin genel sağlığına göre kanser tedavisini uygular.

Kemoterapi uygulamasında hızla bölünen hücreleri hedef alan ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlarla kanserli hücreleri yok etmek amaçlanır. İlaçlar aynı zamanda tümörleri küçültmeye de yardımcı olabilir. Kemoterapinin bazı yan etkileri şiddetli olabilir.

Hormon tedavisi, belirli hormonların çalışma şeklini değiştiren veya vücudun onları üretme kabiliyetine müdahale eden ilaçların alınmasını içerir. Hormonal tedavi vücuttaki hormon miktarını değiştirerek meme, prostat kanseri ve üreme sistemi kanserlerinin tedavisinde kullanılır.

Kanser hastalığında yeni nesil tedavi yaklaşımlarından biri olan immünoterapi bağışıklık sistemini harekete geçirerek, vücudun kanseri kendi kendine yenmesini sağlamayı hedefler. Kemoterapi ve hedefe yönelik akıllı tedavilere göre çok daha az yan etki gösteren İmmünoterapi, bağışıklık hücrelerinde bir hafıza oluşturarak, daha iyi, uzun süreli ve kalıcı yanıtlar oluşmasını sağlar.

Radyoterapi uygulamasında kanserli hücreleri yok etmek için yüksek doz radyasyon kullanır. Ayrıca, doktor cerrahi prosedürden önce tümörü küçültmek veya tümörle ilgili semptomları azaltmak için radyaterapi uygulanmasını önerebilir.

Kök hücre nakli, özellikle lösemi veya lenfoma gibi kanla ilişkili kanserli kişiler için faydalı olabilir.

Kanser tedavisinde cerrahi prosedür tedavi planının parçalarındandır. Örneğin cerrah, hastalığın yayılmasını azaltmak veya önlemek için lenf düğümlerini çıkarabilir.

Hedefe yönelik tedaviler, kanserli hücrelerin çoğalmasını önlemek için işlev görür. Ayrıca bağışıklık sistemini de güçlendirebilirler. Bu tedavilerin iki örneği, küçük moleküllü ilaçlar ve monoklonal antikorlardır.

Bu tedavi yöntemleri tek başına veya birlikte uygulanmaktadır. İlk uygulanan tedavi genellikle birinci basamak tedavi olarak bilinmektedir. Birinci basamak tedavinin arkasından verilen tedavi adjuvan tedavi olarak adlandırılır. Nitekim cerrahi prosedürün ardından uygulanan kemoterapi adjuvan tedavidir. İlk basamak tedaviden önce uygulanan tedavi de neoadjuvan tedavi olarak adlandırılır.

# data[].attributes.body
Kanser, ülkemizde ve dünyada ölümlerin en yaygın nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Kimyasal maddelere maruz kalmak, sigara ve alkol tüketmek, stres ve sağlıksız beslenmek, kanser vakalarının artmasına neden oluyor. Bu dış etkenlerden uzak durularak kanser riski azaltılabilir mi? Uzmanlar yaşam tarzı değişikliğinin kanser riskini azalttığını söylüyor. Özellikle beslenme alışkanlıkları değiştirilerek, sigara ve alkol gibi alışkanlıklardan uzaklaşılarak ve hareketli bir yaşam ile kansere yakalanma oranı düşürülebiliyor. Kanserin önlenmesindeki en önemli iki konu, sağlıklı besinlerin seçimi ve sigara gibi kanserojenlerden uzak durmaktır. Yapılan son çalışmalar sebze ve meyveden zengin bir diyet, sigarasız yaşam, düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı vücut ağırlığının korunması ile kanser gelişiminde yüzde 40’lara varan bir azalma sağlanabileceğini göstermektedir. Bu da her yıl dünyadaki 3-4 milyon yeni kanser vakasının önlenmesi anlamına gelmektedir. Besinler iyi ve sağlıklı bir yaşam için gerekli olan vitamin, mineral ve lifleri; aynı zamanda koruyucu etkileri olan ve antioksidanlar olarak bilinen biyoaktif molekülleri içerirler. Bunlar vücudu kanser de dahil birçok ciddi hastalığa karşı korurlar.

İstatistiklere göre en çok akciğer, meme ve kalın bağırsak kanserleri için tanı konulduğu hayati kayıpların ise en çok akciğer, karaciğer ve mide kanserlerinden kaynaklandığını göstermektedir. Kanserin erken evrede teşhis edilmesi ve doğru bir tedavinin uygulanabilmesi için kanser tarama testlerine önem verilmesi gerekmektedir.  Kişinin herhangi bir şikayeti olmasa bile belli yaşlarda kanser tarama testleri ile kendini koruma altına alması gerekir.

Kanserden korunmak için aşağıdaki önerilerin dikkate alınması önerilmektedir:

Kişi ideal kilosunu korumaya çalışmalıdır.

Tek yönlü beslenmeden kaçınılmalıdır. Et, süt, tahıl, meyve- sebze ve yağ olmak üzere tüm besin gruplarından gün içinde uygun miktarlarda tüketilmelidir.

Günde 5 porsiyon meyve ve 2 porsiyon sebze yemeye dikkat edilmelidir.

Kanserden korunmada posa alımının çok önemlidir. Bu sebeple beyaz ekmek yerine çavdar, kepek veya tam buğday ekmeğini tercih edilmelidir. Kabuklarıyla yenebilen meyveler soyulmadan tüketilmelidir.

İdeal kilonun korunması amacıyla, fazla şeker tüketiminden kaçınılmalıdır.

Pişirme yöntemi olarak fırında veya haşlamayı tercih edilmelidir. Kızartmalardan uzak durulmalı, yemekleri fazla kavurmadan pişirilmelidir.

Sigara içmemek ve içilen ortamlarda bulunmamak önemlidir.

Hareketsizlikten kaçınılmalı, günlük fiziksel aktiviteleri artırmaya özen gösterilmelidir. Haftada en az 2 gün spor yapılması sağlıklı bir yaşam için önemli koşullardandır.

Günde 2-2,5 litre su tüketilmelidir.

Çay ve kahve tüketimi azaltılmalıdır. Kahve içerken süt tozu yerine yarım yağlı süt kullanılabilir. Asitli içecekler, hazır meyve suları gibi şeker içeriği yüksek içecekler yerine, az şekerli komposto, hoşaf, taze sıkılmış meyve suları içilebilir.

Aşırı alkol alımından uzak durulmalıdır.

İçerdiği Omega- 3 yağ asidinin olumlu etkilerinden faydalanmak için haftada 2 veya 3 kez balık tüketimi önemlidir.

Brokoli, karnabahar, lahana gibi antioksidan içeriği yüksek besinlerin tüketim sıklığı artırılmalıdır.

Her türlü besinin iyi yıkanıp temiz hazırlanmasına özen gösterilmeli ve temiz su kullanılmalıdır.

Kızartma yağları tekrar tekrar kullanılmamalıdır.

Doğrudan ateşte pişirilen yiyecekler haftada en fazla bir gün tüketilmelidir.

Günlük tuz tüketimi 5 gramın altında olmalıdır. Salamura, turşu gibi tuz oranı yüksek yiyeceklerin tüketimi sınırlandırılmalıdır.

Salam, sosis ve tütsülenmiş yiyecek gruplarından mümkün olduğunca uzak durulmalıdır.

Gün içinde 2 bardak süt veya yoğurt tüketimi önemlidir.

Özellikle yaz mevsiminde direkt güneş ışığından kaçınılmalıdır