# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dzień Edukacji Narodowej - polskie święto oświaty i szkolnictwa wyższego ustanowione 27 kwietnia 1972 roku, określone ustawą - Karta praw i obowiązków nauczyciela jako Dzień Nauczyciela. Od 1982 roku na mocy ustawy Karta Nauczyciela obchodzone jako Dzień Edukacji Narodowej.

Upamiętnia rocznicę powstania Komisji Edukacji Narodowej, która została utworzona z inicjatywy króla Stanisława II Augusta Poniatowskiego i zrealizowana przez Sejm Rozbiorowy w dniu 14 października 1773 roku. Potocznie dzień ten nadal zwany jest Dniem Nauczyciela.

Historia Dnia Nauczyciela w Polsce ma swoje początki w 1957 roku. Podczas Światowej Konferencji Nauczycielskiej w Warszawie ustalono, że dzień 20 listopada będzie Międzynarodowym Dniem Karty Nauczyciela i świętem nauczycieli. Konferencja została zorganizowana przez Związek Nauczycielstwa Polskiego. Ustawa z dnia 27 kwietnia 1972 roku, zwana Kartą praw i obowiązków nauczyciela, wprowadziła Dzień Nauczyciela obchodzony w rocznicę powołania Komisji Edukacji Narodowej. W 1982 roku Kartę praw i obowiązków nauczyciela zastąpiła Karta Nauczyciela, zmieniając nazwę święta na Dzień Edukacji Narodowej oraz wprowadzając przepis: Dzień ten uznaje się za święto wszystkich pracowników oświaty (...).

Dzień Edukacji Narodowej jest uroczyście obchodzony w instytucjach związanych z oświatą. Jest okazją do nagradzania wyróżniających się nauczycieli i pracowników niepedagogicznych. Minister Edukacji Narodowej wręcza nauczycielom złote, srebrne, brązowe Krzyże Zasługi, medale Komisji Edukacji Narodowej oraz nagrody Ministra Edukacji Narodowej za osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze. Odznaczenia i wyróżnienia dla nauczycieli wręczane są przez kuratorów oświaty, władze samorządowe oraz dyrektorów szkół na uroczystych galach.

Dzień Nauczyciela obchodzi większość państw na świecie m.in.:

W jednych państwach ma on charakter oficjalny, w innych zwyczajowy. Dzień ten, podobnie jak w Polsce, związany jest z lokalnymi wydarzeniami.

Światowy Dzień Nauczyciela ( ang. World Teacher's Day) pod patronatem UNESCO obchodzony jest 5 października. Dzień ten proklamowany został w 1994 r. na pamiątkę podpisania w 1966 r. „Rekomendacji w sprawie statusu nauczyciela", opracowanej przez UNESCO i Międzynarodową Organizację Pracy. Jest okazją do podkreślenia wiodącej roli nauczycieli w zapewnieniu najwyższej jakości edukacji na wszystkich poziomach nauczania.

W Polsce od 1997 roku 5 października również jest obchodzony Światowy Dzień Nauczyciela przez nauczycieli reprezentujących sektor nauki i szkolnictwa wyższego.

5 października Dzień Nauczyciela obchodzony jest w Rosji i na Litwie.

Ustawa z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta Praw i Obowiązków Nauczyciela (Dz.U. z 1972 r. nr 16, poz. 114) (uchylona).

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2021 r. poz. 1762).

Ustawa z dnia 27 kwietnia 1956 r. - o prawach i obowiązkach nauczycieli (Dz.U. z 1956 r. nr 12, poz. 63). (uchylona)

nertila, Albański Dzień Nauczyciela, [w:] Gazeta.pl, [dostęp 2012-10-10].

Ministerstwo Edukacji Narodowej, MEN świętuje Dzień Edukacji Narodowej, [dostęp 2009-10-12].

Związek Nauczycielstwa Polskiego. Jubileusz 100-lecia Związku Nauczycielstwa Polskiego, [dostęp 2009-10-06], [strona zarchiwizowana].

Dzień Nauczyciela, święto obchodzone 14 października, [dostęp 2009-10-06].

Związek Nauczycielstwa Polskiego, Światowy Dzień Nauczyciela 5 października 2009 r., [dostęp 2010-03-03], [strona zarchiwizowana].

Ika, Dziś obchodzimy Międzynarodowy Dzień Nauczyciela [w;] „Głos Nauczycielski", nr 41 z dnia 12 października 2005 r., [strona zarchiwizowana].

# data[].attributes.attachment_link.title
Dzień Edukacji Narodowej - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Dzień Edukacji Narodowej - polskie święto oświaty i szkolnictwa wyższego ustanowione 27 kwietnia 1972 roku, określone ustawą - Karta praw i obowiązków nauczyciela jako Dzień Nauczyciela. Od 1982 roku na mocy ustawy Karta Nauczyciela obchodzone jako Dzień Edukacji Narodowej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nauczyciel (zawód) - rodzaj specjalności zawodowej, wykonywanej przez specjalistę odpowiednio przygotowanego do prowadzenia pracy dydaktyczno-wychowawczej w instytucjach oświatowo-wychowawczych, która bywa uważana za jeden z zawodów zaufania publicznego; według innych źródeł - osoba posiadająca potwierdzone osobiste predyspozycje i kompetencje, poparte odpowiednim kierunkowym wykształceniem wyższym oraz przygotowaniem pedagogicznym i zawodowym do nauczania formalnego w oświacie.

...społeczny portret nauczycieli koresponduje z wysokim poziomem prestiżu i zaufania obywateli wobec ich zawodowej działalności. Charakteryzując uogólniony wizerunek tej profesji należy ją opisać jako zawód trudny, stresujący i odpowiedzialny, lecz jednocześnie przynoszący satysfakcję zawodową i życiową jej przedstawicielom.

Wykonywanie zawodu nauczyciela-wychowawcy nie jest rzemiosłem - przygotowanie do jego wykonywania nie ogranicza się do opanowania treści nauczanych przedmiotów oraz metodyki nauczania. Nie mniej ważna jest wychowawcza rola nauczyciela, której odgrywanie wymaga szczególnych predyspozycji (np. inteligencja emocjonalna, autorytet epistemiczny).

Zasadami właściwego doboru kandydatów do zawodu nauczyciela zajmuje się pedeutologia - dziedzina pedagogiki, u której podstaw leżą założenia „pedagogiki naukowej" Johanna Herbarta, m.in. pięć jego „idei moralnych". Według Herbarta podstawami pedagogiki są:

etyka (nauka o moralnym smaku), wyznaczająca i uzasadniająca cele pracy dydaktyczno-wychowawczej - kształtowanie woli i charakteru oraz budzenie w uczniach i wychowankach szerokich zainteresowań

psychologia, uzasadnia środki do osiągnięcia celu, wśród nich Regierung - karność (utrzymanie w karności dopuszcza kary cielesne) i nauczanie wychowujące, polegające na tworzeniu u wychowanka wyobrażeń (źródła uczuć i woli), które mają wpływ na kształtowanie się osobowości i charakteru.

Herbart wskazał pięć idei moralnych. Dwie z nich dotyczą osobowości wychowanka - „idea wewnętrznej wolności" i „idea życzliwości" (uznajemy zgodność naszej woli z naszymi przekonaniami oraz z wolą innych). Trzy pozostałe, to „idea moralności", „idea prawa" i „idea słuszności" (za cechę pozytywną uznajemy silną wolę; w przypadkach, gdy niezgodność woli rodzi walkę, potrzebne jest uznawanie praw; gdy przestrzeganie praw prowadzi do przykrości i krzywdy innych, potrzebne jest łamanie prawa).

Nauczyciel to jeden z zawodów zaufania publicznego. Do zawodu nauczyciela w uczelni pedagogicznej przygotowuje grono pedagogiczne, wraz z zespołem współpracujących kompetentnych osób z innych dziedzin nauki, jak: socjolodzy, psycholodzy, filozofowie i inni.

Standardy kształcenia, przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela - świadczenia usług edukacyjnych polegających na udzielaniu lekcji na godziny - określa system norm prawnych. Prowadzenie wykładów czy lekcji na godziny winno być poprzedzone odpowiednimi referencjami zgodnymi z Konstytucją danego państwa (terytorium), ustawami ( Karta Nauczyciela) oraz rozporządzeniami ministerialnymi, a także unormowaniami komisji senackich np.: do spraw polityki naukowej lub edukacyjnej bądź powołanej rady pedagogicznej (uczelni, szkół, przedszkoli) danego kraju w którym prowadzony jest wykład lub lekcja z danego kierunku przedmiotowego, bądź zainteresowania naukowego czy światopoglądowego.

Bywają formułowane twierdzenia, że w polskim systemie oświaty nauczyciele, jako pracownicy oświaty, winni przedstawiać oświatę narodową tak, by była zgodna z polityką rządu i kierunkiem rozwoju państwa oraz regionu, a jego obywatele mają powszechne prawo do nauki.

Problemy, związane z przygotowaniem do wykonywania zawodu nauczyciela, w tym ze zmianami systemu edukacji kandydatów do tego zawodu, są tematem licznych prac naukowych i specjalistycznych publikacji. Modeli współczesnego kształcenia nauczycieli dotyczą np. prace:

H. Kwiatkowska, „Nowa orientacja w kształceniu nauczycieli. Założenia i metody edukacji nauczycielskiej", Warszawa 1988

J. Rutkowiak, Metodologiczna sytuacja pedagogiki a modele kształcenia nauczycieli w: „Ruch Pedagogiczny", 1986, nr 3, 5-6

B. Kwiatkowska-Kowal, „Kształcenie nauczycieli w szkole wyższej. Nowe konteksty, stan, możliwości przeobrażeń"', Warszawa 1994

T. Lewowicki (zob. Komitet Nauk Pedagogicznych PAN), O dotychczasowych koncepcjach edukacji nauczycielskiej i potrzebie określenia nowej koncepcji w edukacji w: „Ruch Pedagogiczny", 1990, nr 1-2

A.A. Kotusiewicz, Kształcenie nauczyciela a problemy współczesnej edukacji, Warszawa 1989, w: R. Parzęcki, R. Cierniewska (red.), Doświadczenia i projekcja przyszłości w treściach pedagogicznego kształcenia nauczycieli, Bydgoszcz-Kraków 2000

R. Kwaśnica, Wprowadzenie do myślenia o nauczycielu w: Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Pedagogika: podręcznik akademicki, Warszawa 2004

R. Kwaśnica, Wprowadzenie do myślenia o wspomaganiu nauczycieli w rozwoju, w: „Studia Pedagogiczne", 1965, t. 61

A.T. Pearson, Nauczyciel. Teoria i praktyka w kształceniu nauczycieli, WSP, Warszawa 1994

W wielu publikacjach przypominane są opinie Tadeusza Kotarbińskiego ( Pisma etyczne, Ossolineum, 1987), m.in.: „Uprawianie zawodu nauczycielskiego wiąże się z respektowaniem między innymi takich wymogów moralnych, do których przestrzegania nie jest zobowiązana reszta społeczeństwa". ... odpowiedzialności nauczyciela nie można ograniczyć do konsekwencji 'za coś' i odpowiedzialności 'przed kimś'... „Pojawia się problem odpowiedzialności 'za kogoś' - za ucznia, jego zdrowie, bezpieczeństwo i rozwój"....

Prawne zobowiązania, dotyczące problemów edukacji ukierunkowanej na wszechstronny rozwój człowieka, są przedmiotem porozumień międzynarodowych. Kierunki takich działań wskazał m.in. raport Międzynarodowej Komisji do Spraw Edukacji dla XXI Wieku pod przewodnictwem Jacques'a Delors'a ( UNESCO 1996), w którym uwypuklono rolę współczesnego nauczyciela w wychowaniu do wolności i odpowiedzialności. W Unii Europejskiej opracowano priorytety edukacyjne, zakładające:

1. równość szans edukacyjnych

2. podniesienie jakości kształcenia

3. wypracowanie ideału wychowania Europejczyka „obywatela świata"

4. konieczność modelowania nowoczesnego kształcenia nauczycieli.

Do zawodowego kształcenia i doskonalenia nauczycieli zobowiązuje Deklaracja bolońska (1999). Podkreśla się, że nauczyciel powinien być przede wszystkim intelektualistą, człowiekiem szybko reagującym na wszystko co postępowe i twórcze, nieustannie poszukującym prawdy i wartości, starającym się życzliwie inspirować młodzież do takich poszukiwań .

W Polsce standardy kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela ( Dz.U. z 2012 r. poz. 131, z późn. zm.). Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. w sprawie standardów kształcenia nauczycieli ( Dz.U. z 2004 r. nr 207, poz. 2110), które utraciło moc z dniem 1 października 2011 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2011 r. nr 84, poz. 455, z późn. zm.). Prawo wykonywania zawodu nauczyciela na terenie RP to uznawanie kwalifikacji zawodowych do wykonywania zawodu nauczyciela. O uznanie kwalifikacji do wykonywania zawodu nauczyciela na terenie RP może ubiegać się także osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie nabyte w państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Zawód nauczyciela regulowany jest w dwóch zupełnie odmiennych aktach prawnych. Obowiązujące w Polsce ustawodawstwo rozróżnia:

Karta Nauczyciela stanowi:

Art. 1. 1. Ustawie podlegają nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w:

1) 1 publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz placówkach doskonalenia nauczycieli działających na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59), z zastrzeżeniem ust. 2 pkt la, lb oraz pkt 2 lit. a;

2) zakładach poprawczych oraz schroniskach dla nieletnich działających na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2016 r. poz. 1654 oraz z 2017 r. poz. 773);

3) (uchylony);

4) publicznych kolegiach pracowników służb społecznych.

W Polsce kandydatowi na stanowisko nauczyciela stawia się, wymagania dotyczące kwalifikacji, postaw moralnych, odpowiedniego zdrowia, itp..

Art. 9. 1. Stanowisko nauczyciela, ... , może zajmować osoba, która:

1) posiada wykształcenie wyższe z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje,

2) przestrzega podstawowych zasad moralnych,

3) spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania zawodu.

Dyrektorzy szkół, kierownicy placówek oświatowo - wychowawczych, decydują o zatrudnieniu nauczyciela. Karta Nauczyciela (art. 9 ust. 4) grupy wymagań:

1. poziom wykształcenia adekwatny do typu i rodzaju szkoły, w którym chce pracować przykładowa osoba

2. kwalifikacje do nauczania konkretnego przedmiotu bądź prowadzenia konkretnego typu zajęć

3. przygotowanie pedagogiczne

4. zaświadczenie lekarskie o spełnianiu warunków zdrowotnych niezbędnych w pracy nauczyciela

5. niekaralność.

Ww. warunki muszą być spełnione łącznie.

Od 5 kwietnia 2000 roku we wszystkich szkołach publicznych i placówkach im równoważnym nauczyciele podlegają systemowi awansu zawodowego. Na poszczególnych szczeblach uzyskują kolejno tytuły:

Istnieje także tytuł honorowego profesora oświaty, przyznawany najbardziej zasłużonym nauczycielom dyplomowanym.

Nauczycielem prowadzonego przez siebie przedmiotu, staje się osoba odpowiednio przygotowana specjalista z danej dziedziny nauki lub sztuki. Przyszły nauczyciel obowiązkowo winien posiadać odpowiednie kompetencje i przygotowanie pedagogiczne oraz zaliczoną praktykę pedagogiczną ok. 170 godzin, zaświadczającą o dydaktycznym i umiejętnym przekazywaniu wiedzy - w sposób przystępny i zrozumiały - uczniom, gimnazjalistom lub słuchaczom w czasie kursów. Nauczycieli nauczanego przez nich przedmiotu prawo nie zwalnia od prowadzenia dokumentacji kształcenia.

Pedagog szkolny wspiera działania podległych mu pedagogicznie i merytorycznie nauczycieli w placówce szkolnej czy przedszkolnej. Jest on pomocnikiem dyrektora szkoły do spraw profilaktyki pedagogicznej. Umiejętność odróżniania nauczyciela od pedagoga szkolnego przez uczniów, rodziców i samych nauczycieli powierzonych przedmiotów jest cechą poznawczą wykształcenia społecznego.

Klasyfikację stanowisk, stosowaną w zakresie:

1. pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego

2. szkolenia zawodowego

3. gromadzenia danych do określania polityki zatrudnienia i kształcenia ustawicznego

4. prowadzenia badań, analiz, prognoz i innych opracowań dotyczących rynku prac

zamieszczono w załączniku do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 kwietnia 2010 roku (poz. 537). Z chwilą wydania rozporządzenia straciły moc rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 2004 roku, Dz. U. Nr 265, poz. 2644 oraz z 2007 roku, Dz. U. Nr 106, poz. 728. Nauczyciele zostali zaliczeni do grupy 2. Specjaliści. W podgrupie 23. Specjaliści nauczania i wychowania wyodrębniono 5 głównych rodzajów stanowisk:

231 Nauczyciele akademiccy

232 Nauczyciele kształcenia zawodowego

233 Nauczyciele gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych (z wyjątkiem nauczycieli kształcenia zawodowego)

234 Nauczyciele szkół podstawowych i spraw wychowania małego dziecka

235 Inni specjaliści nauczania i wychowania

Okoń W., (1973), Elementy Dydaktyki szkoły wyższej, wydanie II, Warszawa

Krawcewicz S., (1979), Współczesne problemy zawodu nauczyciela, Warszawa

Pilch T., (1996), Rozważania wokół etyki zawodu nauczyciela, Warszawa

Philipe M., (2003), Moralne wybory nauczycieli, Warszawa

# data[].attributes.attachment_link.description
Nauczyciel (zawód) - rodzaj specjalności zawodowej, wykonywanej przez specjalistę odpowiednio przygotowanego do prowadzenia pracy dydaktyczno-wychowawczej w instytucjach oświatowo-wychowawczych, która bywa uważana za jeden z zawodów zaufania publicznego; według innych źródeł - osoba posiadająca potwierdzone osobiste predyspozycje i kompetencje, poparte odpowiednim kierunkowym wykształceniem wyższym oraz przygotowaniem pedagogicznym i zawodowym do nauczania formalnego w oświacie.

# data[].attributes.headline
Dnia 6 października gościliśmy w szkole reporterów  TVP Bydgoszcz.                                Celem ich wizyty było zebranie informacji  o Patronie naszej szkoły Jerzym Pietrkiewiczu, do cyklu reportaży Urszuli Guźleckiej ,,Małe miejscowości- wielcy ludzie”, opowiadającego o związkach wybitnych postaci polskiej kultury wywodzących się  z Kujaw i Pomorza. Dziennikarze obejrzeli Izbę Pamięci Jerzego Pietrkiewicza, gdzie znajdują się liczne pamiątki z życia osobistego i zawodowego. W bibliotece szkolnej obejrzeli zbiór dzieł poety. O terminie emisji filmu uczniowie zostaną poinformowani.

# data[].attributes.subject
Dnia 6 października gościliśmy w szkole reporterów  TVP Bydgoszcz.                                Celem ich wizyty było zebranie informacji  o Patronie naszej szkoły Jerzym Pietrkiewiczu, do cyklu reportaży Urszuli Guźleckiej ,,Małe miejscowości- wielcy ludzie”, opowiadającego o związkach wybitnych postaci polskiej kultury wywodzących się  z Kujaw i Pomorza. Dziennikarze obejrzeli Izbę Pamięci Jerzego Pietrkiewicza, gdzie znajdują się liczne pamiątki z życia osobistego i zawodowego. W bibliotece szkolnej obejrzeli zbiór dzieł poety. O terminie emisji filmu uczniowie zostaną poinformowani.

# data[].attributes.body
W dniu 14. 10. uczniowie klasy I zostali pasowani na czytelników biblioteki szkolnej. Otrzymali pamiątkowe dyplomy oraz zakładki do książek.

# data[].attributes.headline
Pamiątki po patronie szkoły: biurko, maszyna do pisania...

# data[].attributes.subject
Pamiątki po patronie szkoły: biurko, maszyna do pisania...

# data[].attributes.headline
Jerzy Pietrkiewicz                     ur.29. września 1916 Fabianki    zm.26. października 2007 Londyn 

# data[].attributes.subject
Jerzy Pietrkiewicz                     ur.29. września 1916 Fabianki    zm.26. października 2007 Londyn 

# data[].attributes.headline
Wizyty poety w SP Fabianki oraz w klasztorze w Skępem

# data[].attributes.subject
Wizyty poety w SP Fabianki oraz w klasztorze w Skępem

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ukończył gimnazjum we Włocławku, studiował w Warszawie. Był związany z grupą warszawskich pisarzy pochodzących ze środowisk wiejskich - „ autentystów". Publikował w pismach „ Kuźnia Młodych", „ Okolica Poetów", „ Prosto z Mostu ".

Jego teksty publicystyczne i wiersze z okresu dwudziestolecia międzywojennego należały najpierw do „nurtu chłopskiego", a pod koniec lat trzydziestych były coraz bardziej nacjonalistyczne.

Wiosną 1939 opublikował w czasopiśmie „Jutro Pracy" tekst, który stał się głośny i został przedrukowany w innych gazetach. W artykule tym zaatakował bezpośrednio poetów żydowskiego pochodzenia: Tuwima, Słonimskiego i Wittlina za ich pacyfistyczne wiersze publikowane w latach dwudziestych, sugerując konfiskatę wszystkich książek tych twórców, a nawet powieszenie autorów; charakter jego tekstu publicystycznego był ogólnie antysemicki. Tekst spotkał się z mocnymi reakcjami, zarówno popierającymi, jak i krytycznymi. Wkrótce potem opublikował kolejny pamflet pod pseudonimem Eugenia Zebska w dzienniku "Polska Zbrojna". Kontynuacją tej publikacji była broszura Marii Jehanne Wielopolskiej „Silni, zwarci, gotowi ale i... czujni. Rzecz o wczorajszych dywersantach". Istnieją przekazy wskazujące, że Pietrkiewicz zmienił swe poglądy na Żydów po wojnie.

W 1939 r. opuścił kraj i przez Rumunię oraz Francję udał się na emigrację do Wielkiej Brytanii. Tu ukończył studia na uniwersytecie w St. Andrews. Doktorat z anglistyki uzyskał w 1947 r. na londyńskim King's College. W latach 1950-1979 był profesorem i kierownikiem Departamentu Języków i Literatur Słowiańskich na Uniwersytecie Londyńskim, gdzie wykładał literaturę polską. Za jego najważniejsze dzieło naukowe uchodzi praca Literatura polska w perspektywie europejskiej (1986).

Laureat Nagrody Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie w 1980 roku.

W latach 80. XX w. zaczęły ukazywać się w Polsce tłumaczenia niektórych jego angielskojęzycznych powieści oraz wiersze. Od tego czasu publikował też swoje teksty w takich czasopismach, jak: „ Pamiętnik Literacki", „Inspiracje", „Regiony", „ Poezja", „Gazeta Niedzielna", „ Przekrój", „ Słowo", „Przegląd Katolicki", „ Odra ".

Przyjaźnił się z księdzem Janem Twardowskim i Karolem Wojtyłą.

Zmarł w Londynie w 2007 r. Został pochowany w Polsce w dwóch miejscach: pierwsza urna z prochami spoczęła w grobie rodzinnym w Szpetalu Górnym, druga w miejscowości Skępe - obie w woj. kujawsko-pomorskim. Jest patronem Publicznej Szkoły Podstawowej w Fabiankach oraz Ośrodka Kultury Dobrzyńskiej w Rypinie. Jego imieniem została również nazwana biblioteka w Zespole Szkół Katolickich imienia księdza Jana Długosza we Włocławku. W 2007 r. uhonorowany został tytułem „Honorowy Członek Dobrzyńskiego Towarzystwa Naukowego w Rypinie".

Nieznany szerzej i niedoceniany w Polsce - zarówno w czasach PRL (jako twórca emigracyjny z antykomunistycznymi poglądami), jak i współcześnie. Określany przez znawców jako „Drugi po Conradzie mistrz słowa angielskiego i polskiego".

Postanowieniem prezydenta RP Lecha Wałęsy z 28 czerwca 1995 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla kultury polskiej.

Zadebiutował w wieku 19 lat tomikiem Wiersze o dzieciństwie ( 1935 r.). Rok później ukazał się, tematycznie związany z debiutem, poemat Prowincja. Pierwszy okres jego twórczości to wiersze i poematy, głównie o tematyce religijnej i egzystencjalnej (wybór Kula magiczna 1980).

Po 1939 r. napisał m.in. Szarżę pod Kutnem czy zbiór opowiadań Umarli nie są bezbronni.

Jest autorem ośmiu powieści w języku angielskim, publikowanych pod pseudonimem Peterkiewicz od 1953 r. Już w pierwszej - The knotted cord ( Sznur z węzłami z 1953 r.) - zaprezentował typ wyobraźni chłopskiej i zarazem polskiej. Jej tematyka to dzieciństwo autora, dom rodzinny, wieś i ojczyzna. Za jedną z najważniejszych uznawana jest powieść Isolation ( Odosobnienie z 1959 r.), W języku angielskim opublikował także autobiografię i szereg opracowań krytycznoliterackich.

Tłumaczył poezję polską na język angielski i angielską na polski ( Antologia liryki angielskiej 1300-1950). Był jedynym tłumaczem na świecie oficjalnie upoważnionym do przekładu poezji Karola Wojtyły na język angielski.

Publikacje

Beletrystyka opublikowana po raz pierwszy w języku polskim:

Wiersze o dzieciństwie (wiersze), 1935

Prowincja (poemat), 1936

Po chłopsku (powieść), 1941

Pokarm cierpki (wiersze), Londyn: nakł. Myśli Polskiej 1943

Pogrzeb Europy, 1946

Piąty poemat, 1950

Poematy londyńskie i wiersze przedwojenne (wiersze), Paryż: Instytut Literacki 1965

Kula magiczna (wybór wierszy), 1980

Poezje wybrane, Warszawa 1986

Modlitwy intelektu (wybór wierszy), Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax" 1988

Wiersze dobrzyńskie, Warszawa: Civitas Christiana 1994

Słowa są bez poręczy (wiersze), Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax" 1998

Zdobycz i wierność (powieść), Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. 2018

Inne publikacje w języku polskim (w tym przełożone z angielskiego - bez powieści):

Literatura polska w perspektywie europejskiej: studia i rozprawy [przeł. Anna Olszewska-Marcinkiewicz i Ignacy Sieradzki; wyb. i oprac. Jerzy Starnawski], Państwowy Instytut Wydawniczy 1986.

Polish Prose and Verse (antologia tekstów w języku polskim przeznaczona dla celów akademickich na anglojęzycznych uniwersytetach), London: The Athlone Press 1956.

Antologia liryki angielskiej: 1300-1950 (tłumaczenie), Londyn: Katolicki Ośrodek Wydawniczy Veritas 1958, [wyd. 1 krajowe] Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax" 1987

Proroctwo mesjaniczne: rzecz do ponownego rozważenia [przeł. Alicja H. Moskalowa], London: School of Slavonic and East European Studies 1991

Małe ojczyzny na mapie czasu, Warszawa; Londyn: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza 2001

Dla pokrzepienia mózgów: szkice literackie z lat 1940-1948, Toruń: Wydawnictwo UMK 2002

Druga strona milczenia: poeta u krańców mowy [przeł. Jan Jackowicz], Warszawa: Agawa 2002.

Sami swoi: zdarzyło się w czasie żniw, Toruń: Archiwum Emigracji: Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2003.

Powieści opublikowane po raz pierwszy w języku angielskim:

The knotted cord (powieść), 1953 wyd. polskie Sznur z węzłami, Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax" 2005

Loot and Loyalty (powieść) 1955

Future to Let (powieść), 1958

Isolation (powieść), 1959 wyd. polskie Odosobnienie: powieść w pięciu aktach, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1990

The Quick and the dead (powieść), 1961 wyd. polskie Gdy opadają łuski ciała: powieść, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1986

My Left Side (powieść), 1963 wyd. polskie Anioł ognisty, mój anioł lewy, Lublin: Norbertinum, Warszawa: Mart 1993

Inner Circle (powieść), 1966 wyd. polskie Wewnętrzne koło, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1988

Green flows the Bile (powieść), 1969

Inne publikacje w języku angielskim:

Five Centuries of Polish Poetry (przekład), 1960

Polish Literature in its European Context, London: School of Slavonic and East European Studies 1962

The Other Side of the Silence (krytyka literacka), 1970

The Third Adam (praca o mariawitach), 1975

Easter vigil and other poems (przekład poezji Karola Wojtyły), New York: Random House 1979

Collected poems (przekład poezji Karola Wojtyły), 1982

In the scales of fate: an autobiography (autobiografia), London; New York: Marion Boyars 1993.

Metropolitan idyll, London: Poets and Painters Press 1997

Poems, letters, drawings (przekład poezji Cypriana Norwida we współp. z Christine Brooke-Rose i Burns Singer), Manchester: Carcanet 2000

Roman triptych: meditations (przekład: Jan Paweł II Tryptyk rzymski: medytacje), Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2003.

Polish literature from the European perspective: studies and treaties (we współp. z Krystyną Kujawińską-Courtney i in.), Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe 2006

Bibliografia

Maria Jakitowicz, Młodzieńcze sny o potędze. (O międzywojennej poezji Jerzego Pietrkiewicza), [w:] Acta Universitatis Nicolai Copernici. Filologia polska XXII, Toruń 1982, s. 65-77;

Mirosław Krajewski, Koryfeusz dobrej ziemi, Rypin 2008, ​ISBN 978-83-88702-36-8 ​;

Monika Karolczuk-Kędzierska (red.), Wielka Encyklopedia Polski, Kraków 2004; Tom II, s. 945;

B. Czarnecka, J. Kryszak (red.), Jerzy Pietrkiewicz. Inna wersja emigracji. Materiały Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej 11-12 maja 2000 roku w Toruniu, Toruń 2000;

# data[].attributes.attachment_link.description
Ukończył gimnazjum we Włocławku, studiował w Warszawie. Był związany z grupą warszawskich pisarzy pochodzących ze środowisk wiejskich - „ autentystów". Publikował w pismach „ Kuźnia Młodych", „ Okolica Poetów", „ Prosto z Mostu ". Jego teksty publicystyczne i wiersze z okresu dwudziestolecia międzywojennego należały najpierw do „nurtu chłopskiego", a pod koniec lat trzydziestych były coraz bardziej nacjonalistyczne.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jerzy Pietrkiewicz - pisarz z naszego regionu

# data[].attributes.headline
Uczniowie SP Fabianki ze swoim patronem w  Bibliotece Gminnej    w 2000 r.

# data[].attributes.subject
Uczniowie SP Fabianki ze swoim patronem w  Bibliotece Gminnej    w 2000 r.

# data[].attributes.attachment_link.title
11   Sztandar szkoły i tablica pamiątkowa

# data[].attributes.headline
Uroczyste odsłonięcie tablicy upamiętniającej ojca poety            Jana Pietrkiewicza -  jednego z pomysłodawców budowy szkoły w Fabiankach.

# data[].attributes.subject
Uroczyste odsłonięcie tablicy upamiętniającej ojca poety            Jana Pietrkiewicza -  jednego z pomysłodawców budowy szkoły w Fabiankach.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Finał obchodów setnej rocznicy urodzin Jerzego Pietrkiewicza w Filharmonii Pomorskiej, fot. Tymon Markowski

Światowe prawykonanie symfonicznej modlitwy „To Holy Mother of Skępe" Andrzeja Panufnika i Roxany Panufnik w Filharmonii Pomorskiej zakończyło odbywające się w naszym regionie obchody setnej rocznicy urodzin Jerzego Pietrkiewicza, zmarłego na emigracji w Wielkiej Brytanii wybitnego poety, prozaika i eseisty, który urodził się w Fabiankach w powiecie włocławskim. Podczas piątkowego (9 grudnia) wieczoru w filharmonii, z udziałem przewodniczącego sejmiku województwa Ryszarda Bobera i byłego wicemarszałka Senatu Jana Wyrowińskiego, nagrody i wyróżnienia odebrali młodzi laureaci regionalnych konkursów poświęconych twórczości pisarza.

- Choć w naszym kraju jego twórczość jest wciąż jeszcze mało znana, w europejskiej literaturze Jerzy Pietrkiewicz to postać wybitna i ceniona. Autor napisanych po angielsku powieści i wydanych po polsku tomów wierszy był także mistrzowskim tłumaczem poezji, w tym twórczości Karola Wojtyły. Nigdy nie zapomniał o swoich korzeniach i religii, w której został wychowany. Czcimy pamięć wielkiego rodaka, krajana rodem z Kujaw, ale też staramy się wykorzystać jego spuściznę do promocji naszego regionu - mówił marszałek Piotr Całbecki podczas październikowej inauguracji obchodów.

Rocznicowe wydarzenia pietrkiewiczowskie - wystawy, promocje książek, premiera sztuki, koncert, konferencja naukowa - odbywały się wcześniej w Toruniu, Włocławku, sanktuarium maryjnym w Skępem w powiecie lipnowskim, w Lipnie oraz w Fabiankach i Szpetalu Górnym, gdzie znajduje się grób pisarza. Były wśród nich premiera wczesnego dramatu Pietrkiewicza „Scena ma trzy ściany" w Impresaryjnym Teatrze Muzycznym, poświęcone twórcy wystawa i konferencja naukowa w toruńskim Muzeum Uniwersyteckim, uroczysty koncert kameralny Pietrkiewiczowi w hołdzie w sanktuarium Matki Boskiej Skępskiej w Skępem w powiecie lipnowskim, uroczystości w szkole, której jest patronem. W tym roku po raz pierwszy wyszła w Polsce autobiografia pisarza „Na szali losu".

Światowa prapremiera „To Holy Mother of Skępe" - utworu ze słowami wiersza Pietrkiewcza pod tym samym tytułem, napisanego przez zaprzyjaźnionego z nim wielkiego Andrzeja Panufnika i Roksanę Panufnik - była w miniony piątek (9 grudnia) mocnym akcentem kończącym obchody.

W regionalnym młodzieżowym konkursie na recenzję utworu Jerzego Pietrkiewcza najlepsza okazała się Nadia Szumiło z IX LO z Bydgoszczy. Więcej informacji

W konkursie recytatorskim zwyciężyli Bartosz Rochnowski ze Szkoły Podstawowej w Ugoszczu pow. rypiński i Kornelia Wójcik z Gimnazjum w Rypinie. Więcej informacji
Beata Krzemińska rzecznik prasowa Urzędu Marszałkowskiego
14 grudnia 2016 r.

Czytaj więcej

# data[].attributes.attachment_link.title
Jerzy Pietrkiewicz - jego korzenie, nasza promocja

# data[].attributes.attachment_link.description
Finał obchodów setnej rocznicy urodzin Jerzego Pietrkiewicza w Filharmonii Pomorskiej, fot. Tymon Markowski Światowe prawykonanie symfonicznej modlitwy „To Holy Mother of Skępe" Andrzeja Panufnika i Roxany Panufnik w Filharmonii Pomorskiej zakończyło odbywające się w naszym regionie obchody setnej rocznicy urodzin Jerzego Pietrkiewicza, zmarłego na emigracji w Wielkiej Brytanii wybitnego poety, prozaika i eseisty, który urodził się w Fabiankach w powiecie włocławskim.

# data[].attributes.headline
Jerzy Pietrkiewicz w naszej szkole (1998)

# data[].attributes.subject
Jerzy Pietrkiewicz w naszej szkole (1998)

# data[].attributes.headline
Wpis do księgi pamiątkowej podczas uroczystości 70- lecia powstania szkoły (1998)

# data[].attributes.subject
Wpis do księgi pamiątkowej podczas uroczystości 70- lecia powstania szkoły (1998)

# data[].attributes.headline
Kompozytor Andrzej Panufnik        o ,,Modlitwie do Matki Boskiej Skępskiej":                                    ,,Mój dobry przyjaciel, poeta Jerzy Pietrkiewicz, zapoznał mnie ze swoim pełnym pasji wierszem poświęconym Matce Boskiej Skępskiej i chciał, żebym napisał do niego muzykę.                    Wiersz był sam w sobie tak piękny, że wydawało mi się, iż moja muzyka niewiele może już dodać.                    Dlatego napisałem tylko muzyczną ramę do oryginalnych polskich słów, traktując je z pełnym respektem, w sposób, który, mam nadzieję, zachowuje intensywność i żarliwość wiersza''. 

# data[].attributes.subject
Kompozytor Andrzej Panufnik        o ,,Modlitwie do Matki Boskiej Skępskiej":                                    ,,Mój dobry przyjaciel, poeta Jerzy Pietrkiewicz, zapoznał mnie ze swoim pełnym pasji wierszem poświęconym Matce Boskiej Skępskiej i chciał, żebym napisał do niego muzykę.                    Wiersz był sam w sobie tak piękny, że wydawało mi się, iż moja muzyka niewiele może już dodać.                    Dlatego napisałem tylko muzyczną ramę do oryginalnych polskich słów, traktując je z pełnym respektem, w sposób, który, mam nadzieję, zachowuje intensywność i żarliwość wiersza''. 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Modlitwa do Matki Boskiej Skępskiej na głos solowy lub chór unisono i organy (lub fortepian/ lub grupę instrumentów) | Andrzej Panufnik

Posłuchaj więcej utworów w Kolekcji specjalnej ANDRZEJ PANUFNIK

Opis materiału

Jest to krótka pieśń-modlitwa do otoczonej kultem Matki Boskiej z miejscowości Skępe w Ziemi Dobrzyńskiej. Za tekst utworu posłużył wiersz przyjaciela Panufnika, Jerzego Pietrkiewicza - poety wywodzącego się z Ziemi Dobrzyńskiej, który mimo wieloletniej emigracji był wciąż mocno związany z tamtejszym kultem Matki Boskiej Skępskiej. Pietrkiewicz poprosił Panufnika o proste opracowanie muzyczne tekstu, aby tak powstała pieśń mogła zostać rozpowszechniona wśród ludzi w jego rodzinnych stronach, a dochód ze sprzedaży nut mógł wspomóc renowację figury Maryi.

Kompozytor spełnił prośbę przyjaciela w sposób dość oryginalny, tworząc nie tyle pieśń, co rodzaj krótkiego poematu słowno-muzycznego. Utwór rozpoczynają organy solo, po tym wstępie następuje recytacja wiersza bez podkładu muzycznego; dopiero na końcu pojawia się śpiewana unisono melodia do słów popularnej modlitwy Aniele Boży, stróżu mój (włączonej w nieco zmienionej wersji do wiersza Pietrkiewicza), kończąc w ten sposób dwuminutową zaledwie Modlitwę. Tak tłumaczył swój pomysł Panufnik w nocie programowej:

Mój dobry przyjaciel, poeta Jerzy Pietrkiewicz, zapoznał mnie ze swoim pełnym pasji wierszem poświęconym Matce Boskiej Skępskiej i chciał, żebym napisał do niego muzykę. Wiersz był sam w sobie tak piękny, że wydawało mi się, iż moja muzyka niewiele może już dodać. Dlatego napisałem tylko muzyczną ramę do oryginalnych polskich słów, traktując je z pełnym respektem, w sposób, który, mam nadzieję, zachowuje intensywność i żarliwość wiersza.

Po śmierci kompozytora jego córka, Roxanna, opracowała napisaną przez ojca melodię na kwartet smyczkowy i obecnie Modlitwa funkcjonuje w dwóch wersjach: prostej, przeznaczonej na głos (lub chór unisono) i organy (lub fortepian albo inny akompaniament instrumentalny), napisanej przez Andrzeja Panufnika, oraz w bardziej wyszukanej, autorstwa jego córki.

Modlitwa do Matki Boskiej Skępskiej powstała w Wielkiej Brytanii w 1990 roku, a została wykonana po raz pierwszy podczas koncertu w Piwnicy Wandy Warskiej w Warszawie, 17 września 1990 roku, podczas pobytu kompozytora w Polsce.

# data[].attributes.attachment_link.title
Modlitwa do Matki Boskiej Skępskiej na głos solowy lub chór unisono i organy (lub fortepian/ lub grupę instrumentów) | Andrzej Panufnik

# data[].attributes.attachment_link.description
Posłuchaj więcej utworów w Kolekcji specjalnej ANDRZEJ PANUFNIK Opis materiału Jest to krótka pieśń-modlitwa do otoczonej kultem Matki Boskiej z miejscowości Skępe w Ziemi Dobrzyńskiej. Za tekst utworu posłużył wiersz przyjaciela Panufnika, Jerzego Pietrkiewicza - poety wywodzącego się z Ziemi Dobrzyńskiej, który mimo wieloletniej emigracji był wciąż mocno związany z tamtejszym kultem Matki Boskiej Skępskiej.

# data[].attributes.headline
Modlitwa do Matki Boskiej Skępskiej                                                                                                               Z jeziora na jezioro,                           z kępy na kępę,                  pogańskie Skępe,                         aleś ochrzciła je uśmiechem, Panno pochylona nad grzechem Na obraz i podobieństwa, czekającego dziewczęcia, wywiodło Cię doczesne dłuto,   iżby nawet z drewnianego poczęcia wióry cudu padały w pokutę.                                       Aniele Stróżu mój –którego nie znam z twarzy ni z imienia.           Ty zawsze przy mnie stój               na urwistą odległość sumienia. 

# data[].attributes.subject
Modlitwa do Matki Boskiej Skępskiej                                                                                                               Z jeziora na jezioro,                           z kępy na kępę,                  pogańskie Skępe,                         aleś ochrzciła je uśmiechem, Panno pochylona nad grzechem Na obraz i podobieństwa, czekającego dziewczęcia, wywiodło Cię doczesne dłuto,   iżby nawet z drewnianego poczęcia wióry cudu padały w pokutę.                                       Aniele Stróżu mój –którego nie znam z twarzy ni z imienia.           Ty zawsze przy mnie stój               na urwistą odległość sumienia. 

# data[].attributes.headline
Świadectwo szkolne              Jerzego Pietrkiewicza z kl.I

# data[].attributes.subject
Świadectwo szkolne              Jerzego Pietrkiewicza z kl.I

# data[].attributes.attachment_link.title
34   Wykaz postępów w nauce J.Pietrkiewicza, 1923-24

# data[].attributes.headline
Tablica na grobie poety w Szpetalu Górnym

# data[].attributes.subject
Tablica na grobie poety w Szpetalu Górnym

# data[].attributes.headline
W bibliotece szkolnej znajdziecie książki autorstwa                  Jerzego Pietrkiewicza 

# data[].attributes.subject
W bibliotece szkolnej znajdziecie książki autorstwa                  Jerzego Pietrkiewicza 

# data[].attributes.headline
Tablica w Klasztorze oo.  Bernardynów w Skępem.

# data[].attributes.subject
Tablica w Klasztorze oo.  Bernardynów w Skępem.

# data[].attributes.headline
W IZBIE PAMIĘCI PATRONA SZKOŁY POJAWIŁY SIĘ PIĘKNE CHRYZANTEMY...

# data[].attributes.subject
W IZBIE PAMIĘCI PATRONA SZKOŁY POJAWIŁY SIĘ PIĘKNE CHRYZANTEMY...