# data[].attributes.headline
ინტეგრირებული პროექტი  

# data[].attributes.subject
ინტეგრირებული პროექტი  

# data[].attributes.body
ხელოვნებასა და ისტორიაში

პროექტის თემა:

,,კულტურული მემკვიდრეობის ერთი კონკრეტული ძეგლის კვლევა''

ცაიშის მიძინების ტაძრის კვლევა.

პროექტს ხელმძღვანელობდნენ:

ირინა სოსელია /სახვითი ხელოვნების მასწალებელი/

გულნაზ მოდებაძე /ისტორიის მასწავლებელი/

# data[].attributes.headline
ექსკურსია ცაიშის ტაძარში

# data[].attributes.subject
ექსკურსია ცაიშის ტაძარში

# data[].attributes.body
ტაძრის სამრეკლოს იგი ორსართულია, ზედა სართულზე დადგმულია ცილინდრული ფორმის გუმბათი. სამრეკლოსთან დაკავშირებით საგულისხმოა მის ქვედა სართულზე, ჩრდილო ფასადზე, კარის მარცხნივ ჩაყოლებული ბარელიეფი. სავარაუდოდ იგი ქტიტორთა ბარელიეფია, რადგან სამთაღედში, რომელსაც სიმბოლურად ეკლესიის დატვირთვა აქვს გამოსახულია ორი პიროვნება. სავარაუდოდ მარცხნივ კაცი და მარჯვნივ ქალი უნდა იყოს. გამოსახულება საკმაოდ დაზიანებულია, სამწუხაროდ არც რაიმე წარწერის კვალი შეიმჩნევა.

სესილი სოსელია

# data[].attributes.headline
ცაიშის ტაძრის ფრესკული მხატვრობა

# data[].attributes.subject
ცაიშის ტაძრის ფრესკული მხატვრობა

# data[].attributes.body
ტაძრის შიდა სივრცის შემამკობლი ფრესკული მხატვრული ცხოველი ყურადღებას იპყრობს საკურთხევლის კონქზე შესრულებული ღმრთისმშობლისა და მიქელ-გაბრიელის გამოსახულებები. ღმრთისმშობელი ფეხზე მდგომარეა, მას ყრმა იესო უჭირავს. მარიამის სახე, სახის ნაკვთები და მდიდრული მოსასხამი ყრმა იესოს სახეში იკვეთება და მოყავისფრო ლოცვაი ჩრდილები.

ღმრთისმშობლის გამოსახულებებიდან ყურადღებას იპყრობს დასავლეთის მკლავის ცილინდრული კამარის მოხატულობა. აქ ცენტრალური ადგილი უკავია სფეროში ჩახატულ ღვთისმშობელს. მარიამის სახე სიმკაცრითა და ძალმოსილებით. მისი, მოყავისფრო-მოწითალო სამოსის მკვეთრი ნაკეცები ხაზს უსვამს მხატვრის რეალისტურ სტილს. ღმრთისმშობელს ორივე ხელი ზეაპყრობილი აქვს. საგულისხმოა ყრმა იესოს გამოსახულებაც; მიუხედავად იმისა, რომ იესო ღვთისმშობლის ფონზეა დახატული, მაინც კარგად იკვეთება მისი ფიგურა, რის ხელშემწყობი პირობადაც მძაფრი კონტურები, თეთრი სამოსი და ოქროს შავანდი გვევლინება.

საუკეთესო რეალისტური სტილით შექმნილი აღმოსავლეთ კარიბჭის თაღზე მოთავსებული ჩვენთვის უცნობი სცენა (სამი მამაკაცი მთაში). აქ ყურადღებას იქცევს ადამიანთა ფიგურები და სახეთა გამოსახვის მანერა. სცენის კოლორიტი რბილ, ზუსტად მიგნებულ ტონთა რიტმულ შეხამებაზეა აგებული. ახალგაზრდა სახეები შუქჩრდილებით არის გაცხოველებული, მთლიანად სცენა მშვიდია და სათუთხაზოვან რიტმშია შესრულებული.

ანასტასია მიქავა

# data[].attributes.attachment_caption
მურმან ძიგუა

# data[].attributes.headline
ცაიშის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი

# data[].attributes.subject
ცაიშის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი

# data[].attributes.headline
პრეზენტაცია ,,ცაიშის საკათედრო ტაძარი''

# data[].attributes.subject
პრეზენტაცია ,,ცაიშის საკათედრო ტაძარი''

# data[].attributes.body
გიგი შუკვანი

# data[].attributes.attachment_caption
ირაკლი ზაქრაია

# data[].attributes.headline
დიტო გობეჩია

# data[].attributes.body
დიტო გობეჩია

# data[].attributes.headline
გიორგი თორდია

# data[].attributes.body
გიორგი თორდია

# data[].attributes.headline
სესილი სოსელია

# data[].attributes.body
სესილი სოსელია

# data[].attributes.headline
რუსუდან კუხალეიშვილი

# data[].attributes.body
რუსუდან კუხალეიშვილი

# data[].attributes.headline
ცაიშის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი

# data[].attributes.subject
ცაიშის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი

# data[].attributes.body
მასალა მოიძია ელენე კუხალეიშვილმა

# data[].attributes.attachment_link.title
ცაიშის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი / Tsaishi Cathedral

# data[].attributes.headline
ტაძრის ბარელიეფები

# data[].attributes.subject
ტაძრის ბარელიეფები

# data[].attributes.body
საინტერესოა ტაძრის ბარელიეფები, რომელიც გაფანტულია ძეგლის სხვადასხვა ადგილებში. ყველაზე დიდი ბარელიეფი მოთავსებულია დასავლეთ ფასადის  ცენტრალური სარკმლის ზემოთ. იგი შედგება ორი ნაწილისაგან: მოჩარჩოებისაგან და თვით ბარელიეფისგან, რომელიც ძალიან დაზიანებულია, თუმცა შეიძლება გაირჩეს ადამიანის გამოსახულება, სავარაუდოდ ეს ტაძრის ქტიტორი უნდა ყოფილიყო. კომპოზიციის მოჩარჩოების ზედა ნაწილში მოგვიანებით  ჩაუსვამთ წმიდა გიორგის გამოსახულება. ტაძრის აღმოსავლეთ ფასადის  მარჯვენა ნაწილში, სარკმლის ზემოთ კიდევ ერთი კვადრატული ფორმის ქვა რელიეფია, რომელზეც სავარაუდოდ გამოსახულია იონა წინასწარმეტყველის თავგადასავალი. გარდა ჩამოთვლილი ბარელიეფებისა ტაძარზე კიდევ არის ფრინველების რამდენიმე კომპოზია, მაგალითად: დასავლეთის ფასადზე ორი მტრედის რელიეფი. ამავე ფასადზე არის კიდევ ერთი ფრინველის გამოსახულება, რომელიც აგრეთვე ძალიან დაზიანებულია. მესამე ფრინველის გამოსახულება სამხრეთის ფასადზეა ჩატანებული და მასზე გამოსახულია ფარშევანგი.

http://www.novators.ge/dzeglebi.php?id=16099

ელენე კუხალეიშვილი

# data[].attributes.headline
ცაიშის მონასტერი

# data[].attributes.subject
ცაიშის მონასტერი

# data[].attributes.attachment_caption
ნახატი შეასრულა ირაკლი გოგილაშვილმა

# data[].attributes.headline
ცაიშის ტაძრი

# data[].attributes.subject
ცაიშის ტაძრი

# data[].attributes.attachment_caption
დავით გოგოხია

# data[].attributes.attachment_caption
გიორგი თორდია

# data[].attributes.attachment_caption
გიორგი თორდია

# data[].attributes.headline
პროექტის მიზანი

# data[].attributes.subject
პროექტის მიზანი

# data[].attributes.body
პროექტის მიზანი:

1. მოსწავლეებმა შეისწავლონ და შეიმუშაონ მათ მიერ შერჩეული კულტურული მემკვიდრეობის, კერძოდ ცაიშის მიძინების ტაძრის კვლევა. შეიმუშაონ მისი პოპულარიზაციის გზები. გამოიმუშაონ ძეგლის შესახებ საჭირო ლიტერატურის მოძიების და დამუშავების უნარი.

2. გამოიმუშაონ ესეების საკითხების განსაზღვრის და წერის უნარი.

3. შეძლოს ძეგლზე მუშაობა, მისი აღწერა და ფიქსირება ჩანახატების  ფოტო და ვიდეო მასალების მეშვეობით.

4. გამოიმუშაოს საკუთარი ნამუშევრების წარდგენა აუდიტორიის წინაშე.

# data[].attributes.headline
ცაიშის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარის შესახებ

# data[].attributes.subject
ცაიშის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარის შესახებ

# data[].attributes.body
ცაიშის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის საკათედრო ტაძარი მდებარეობს სამეგრელოს მხარეში, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, მისგან სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს სოფელ ცაისში. იგი ზუგდიდისა და ცაიშის ეპარქიის საკათედრო ტაძარი და საქართველოს ერთ-ერთი საეპისკოპოსოს კათედრაა.

ცაიშის ღვთისმშობლის ტაძრის კომპლექსში შემავალი ნაგებობებია: ღვთისმშობლის ტაძარი, გალავანი, სამრეკლო, პალატი.

დიანა ქვარცხავა

# data[].attributes.headline
ტაძრის მოკლე ისტორია

# data[].attributes.subject
ტაძრის მოკლე ისტორია

# data[].attributes.body
ცაიშის ყოვლადწმიდა ღმრთისმშობლის მიძინების სახელობის საკათედრო ტაძარი (X–XI სს. მიჯნა, XII–XIV სს. მიჯნა) — ცაიშის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია ზუგდიდისა და ცაიშის ეპარქიის საკათედრო ტაძარი და საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი საეპისკოპოსო კათედრაა[1].

VI-VII საუკუნეთა მიჯნაზე აქ უკვე იყო საეპისკოპოსო კათედრა. 602-610 წლებს შორის შედგენილ საეპისკოპოსო კათედრათა ნუსხაში მოიხსენიება ცაიშის ეპარქია ლაზიკაში. ქართულ წყაროებში ამ საეპისკოპოსოს შესახებ უძველესი ცნობა X-XI საუკუნეთა მიჯნისაა. ეს არის საწინამძღვრო ჯვრის წარწერა, სადაც "ბაგრატ აფხაზთა მეფე და კურაპალატის” გვერდით იხსენიება ცაიშელი ეპისკოპოსი ეფრემი.

ცაიშში დღეს მდგარი გუმბათოვანი ტაძარი XIII-XIV საუკუნეთა მიჯნაზეა აშენებული. მანამდე კი აქ X-XI საუკუნეთა მიჯნაზე აგებული დარბაზული ეკლესია მდგარა. თუ როგორი იყო ადრინდელი ტაძარი არ ვიცით. წყაროებში შემონახულია ცნობები XI საუკუნიდან 1823 წლამდე ოცამდე ცაიშელი ეპისკოპოსის შესახებ. მათ შორის ყველაზე ღვაწლმოსილნი ჩანან მალაქია II და გრიგოლ ჩიქოვანი (1777-1823).

1614 წელს მომხდარი დიდი მიწისძვრის შედეგად საშინლად დანგრეული ცაიშის ტაძარი მალე აღადგინა და შეამკო მეუფე მალაქიამ. მეუფე გრიგოლმა კი კაცია II დადიანის მხარდაჭერით შეძლო ეკლესიისათვის დაებრუნებინა თავადაზნაურთა მიერ მიტაცებული ყმა-მამული, ააშენა სამრეკლო და ტაძარს შემოავლო გალავანი. 1823 წელს რუსეთის ხელისუფლებამ სამეგრელოს სხვა საეპისკოპოსოებთან ერთად გააუქმა ცაიშის საეპისკოპოსოც. ამის შემდეგ 1879 წლამდე აქ იყო მონასტერი, შემდეგ კი სადეკანოზო, რომელშიც შედიოდა ზუგდიდის მაზრის 20 ეკლესია. ცაიშის ტაძარი განათლების მძლავრ კერას წარმოადგენდა. ამ ეკლესიასთან იყო სკოლა.

ცაიშის ხუროთმოძღვრული კომპლექსის ერთ-ერთი ძველი ნაგებობა გალავანის გარეთ, მის დასავლეთ მხარეშია მოთავსებული და იქვე ფერდობზე მიშენებული. მას „პალატს” უწოდებენ და ინტერიერის მიხედვით XI საუკუნის გვიან არ ათარიღებენ.

1989 წლიდან გაუქმებულ ტაძარში უწმინდესისა და უნეტარესის ილია II-ის ლოცვა-კურთხევით აღდგა და მრევლიც გაჩნდა. ამ დროიდან სიცოცხლის ბოლომდე ტაძრის წინამძღვარი იყო ეპარქიის მოღძვართ-მოძღვარი აწ განსვენებული დეკანოზი ამირან შენგელია, რომელიც ტაძრის სამხრეთ კარიბჭესთანაა დაკრძალული. ამჟამად ტაძრის წინამძღვარია დეკანოზი ზაბულონ ქობალია.

ანანო თორდია

# data[].attributes.attachment_caption
დიანა ქვარცხავა

# data[].attributes.headline
ცაიშის ტაძარი

# data[].attributes.subject
ცაიშის ტაძარი