# data[].attributes.headline
 STANISŁAW AUGUST PONIATOWSKI       (1732-1798) – elekcyjny król Polski, ostatni władca I Rzeczpospolitej. Był synem wpływowego, ale niezbyt zamożnego arystokraty, Stanisława Poniatowskiego. Starannie wykształcony, w 1748 roku rozpoczął karierę w kancelarii litewskiej. Był posłem na sejmy, od 1755 roku stolnikiem litewskim. Przez kilka lat przebywał w Petersburgu, wpierw jako sekretarz posła angielskiego, a następnie poseł saski. Wdał się wówczas w romans z żoną rosyjskiego następcy tronu, przyszłą carycą Katarzyną Wielką. Przy jej wsparciu, wysunięty przez rodzinę Czartoryskich, którym się wysługiwał, został w 1764 roku obrany polskim królem.

# data[].attributes.subject
 STANISŁAW AUGUST PONIATOWSKI       (1732-1798) – elekcyjny król Polski, ostatni władca I Rzeczpospolitej. Był synem wpływowego, ale niezbyt zamożnego arystokraty, Stanisława Poniatowskiego. Starannie wykształcony, w 1748 roku rozpoczął karierę w kancelarii litewskiej. Był posłem na sejmy, od 1755 roku stolnikiem litewskim. Przez kilka lat przebywał w Petersburgu, wpierw jako sekretarz posła angielskiego, a następnie poseł saski. Wdał się wówczas w romans z żoną rosyjskiego następcy tronu, przyszłą carycą Katarzyną Wielką. Przy jej wsparciu, wysunięty przez rodzinę Czartoryskich, którym się wysługiwał, został w 1764 roku obrany polskim królem.

# data[].attributes.body
Stanisław August Poniatowski od początku swojego panowania zaczął wprowadzać reformy. Działania te szybko jednak zahamowała Rosja, która dawała odczuć Poniatowskiemu, że ten nie powinien nadmiernie korzystać z władzy królewskiej, którą w końcu otrzymał dzięki protekcji carycy.

W 1765 roku król Stanisław założył Szkołę Rycerską – elitarną uczelnię wojskową, która miała kształcić przyszłą armię. Utworzył również będącą zalążkiem rządu konferencję króla z ministrami i kancelarię królewską. Z kolei w 1773 roku powstała Komisja Edukacji Narodowej – pierwsza na świecie centralna instytucja o charakterze dzisiejszego Ministerstwa Edukacji.

# data[].attributes.body
W latach 1788 – 1792 obradował w Warszawie sejm, któremu nadano nazwę Wielkiego lub Czteroletniego. Uczestnicy pragnęli przeprowadzić takie reformy, które przywróciłyby Polsce suwerenność i umożliwiły rozwój kraju.
Uchwalono m.in. powiększenie armii do 100 tysięcy ludzi, zmuszono Rosję do wycofania wojsk z Polski. Odebrano szlachcie, która nie miała

majątków, prawo głosu na sejmikach. W kwietniu 1791 r. uchwalono prawo o miastach. Mieszczanie z miast królewskich zyskali samorząd niezależny od szlachty, dostęp do urzędów i mogli nabywać ziemie.
KONSTYTUCJA 3 MAJA
Była to najważniejsza uchwała sejmu

zlikwidowano odrębne instytucje centralne koronne i litewskie oraz wprowadzono wspólny skarb i wojsko;

litewska szlachta miała prawo obsadzić połowę stanowisk w urzędach centralnych (obie te zmiany umocniły związek Polski i Litwy);

najważniejszym organem władzy był sejm (był to sejm zawsze gotowy, czyli w każdej chwili mógł zostać zwołany przez króla lub marszałka);

zniesione zostało liberum veto (żeby uchwalić ustawę na sejmie, wystarczyła teraz większość głosów) i konfederacje;

po Stanisławie Auguście na tron miał wstąpić Wettin z rodziny elektorów saskich;

organem władzy wykonawczej stała się Straż Praw, którą tworzyli król, 5 ministrów, następca tronu i marszałek sejmu.

# data[].attributes.body
Głównym czynnikiem ograniczającym działania króla były pieniądze, których ciągle brakowało w królewskiej kasie. W tej kwestii nie mógł znaleźć też porozumienia ze swoim bratankiem, księciem Józefem, który często wyrzucał królowi, że powinien więcej inwestować w armię. Stanisław przez swoje wielkie długi był jeszcze bardziej zależny od łaski carskiego ambasadora.
OBIADY CZWARTKOWE
Król pomimo ograniczeń władzy nadal zabiegał o rozwój kultury. Słynne stały się jego obiady czwartkowe, na których spotykali się polscy intelektualiści. Pieczę nad królewskimi zbiorami sztuki powierzono malarzowi Marcello Bacciarellemu. Z polecenia króla zbudowano też przy zamku w Warszawie nowy gmach biblioteki królewskiej, której zbiory szacowano wówczas nawet na 20 tys. woluminów.

# data[].attributes.body
Uzyskał staranne wykształcenie w konwikcie teatynów w Warszawie, gdzie uczył się m.in. języków obcych – francuskiego, niemieckiego, włoskiego i angielskiego. Rodzice wysyłali go często w długie podróże za granicę. W 1748 roku zwiedził Niemcy i Holandię, w 1750 roku przebywał w Berlinie, w 1751 roku w Saksonii, w 1752 roku w Wiedniu, a w latach 1753–1754 we Francji i Anglii. Dzięki wyjazdom na Zachód znalazł się pod silnym wpływem kultury oświeceniowej, poznał osobiście wielu wybitnych intelektualistów, np. Monteskiusza, oraz zaznajomił się z funkcjonowaniem angielskiego parlamentu.