# data[].attributes.body
Wie maakt er gebruik van de clementieregeling?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Europese Commissie heeft een boete van in totaal 31,6 miljoen euro uitgedeeld aan twee bedrijven die ingeblikte groenten verkopen. Zij zouden jarenlang verboden prijsafspraken hebben gemaakt. Het Nederlandse bedrijf Coroos moet 13,6 miljoen euro betalen, het Franse bedrijf CECAB 18 miljoen euro.

Het kartel maakte meer dan dertien jaar lang prijsafspraken over de verkoop van onder meer ingeblikte mais, sperziebonen, erwten en erwt-wortelcombinaties in Europa.

Ook het Franse Bonduelle was betrokken bij het kartel. Dat bedrijf heeft een boete van 250 miljoen euro weten te ontwijken, omdat Bonduelle het bestaan van het kartel aan het licht heeft gebracht.

"Deze kartels raken uiteindelijk de Europese consument en met deze beslissing sturen wij een duidelijk bericht naar bedrijven dat kartels niet worden geaccepteerd", schrijft EU-commissaris Margrethe Vestager.

Het onderzoek naar het conservenkartel begon in 2013. Omdat de bedrijven meewerkten aan het onderzoek en akkoord gingen met een schikking, zijn hun boetes verlaagd. Naar blikgroentenbedrijf Conserve Italia is nog een onderzoek aan de gang.

Het is het tweede conservenkartel dat wordt beboet. In juni 2014 kwamen verboden prijsafspraken rond ingeblikte champignons aan het licht. De Europese Commissie legde toen drie bedrijven, waaronder Bonduelle, een boete op van 32 miljoen euro.

# data[].attributes.attachment_link.title
Europese Commissie deelt miljoenenboete uit voor blikgroentenkartel

# data[].attributes.attachment_link.description
De Europese Commissie heeft een boete van in totaal 31,6 miljoen euro uitgedeeld aan twee bedrijven die ingeblikte groenten verkopen. Zij zouden jarenlang verboden prijsafspraken hebben gemaakt. Het Nederlandse bedrijf Coroos moet 13,6 miljoen euro betalen, het Franse bedrijf CECAB 18 miljoen euro.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Marketing is alles wat een bedrijf doet om meer te verkopen.
De marketingmix laat zien welke keuzes een bedrijf moet maken om zo goed mogelijk aan de wensen van de klanten te voldoen.

Marketingmix

De marketingmix wordt vaak aangegeven met 6 P's (of in sommige boeken 4 P's).

Belangrijk is dat al deze keuzes op elkaar aansluiten.
Bijvoorbeeld: een duur parfum stop je in een mooi flesje. Dat verkoop je niet via een supermarkt. Een speciaalzaak met personeel dat je goed kan voorlichten past beter bij dat product.

Voor elke P uit de marketingmix moet het bedrijf dus keuzes maken:

# data[].attributes.attachment_link.description
Marketing is alles wat een bedrijf doet om meer te verkopen. De marketingmix laat zien welke keuzes een bedrijf moet maken om zo goed mogelijk aan de wensen van de klanten te voldoen. Marketingmix De marketingmix wordt vaak aangegeven met 6 P's (of in sommige boeken 4 P's).

# data[].attributes.body
In Zweden wil de overheid niet te snel overstappen op digitaal betalen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een comité van de overheid heeft maandag gezegd dat banken moeten garanderen dat rekeninghouders contant geld kunnen storten en opnemen bij banken.

Zo zouden er voor 99 procent van de Zweden binnen 25 kilometer pinautomaten beschikbaar moeten zijn. Hoe banken dit voor elkaar moeten krijgen, wordt niet in detail uitgelegd. Het zou de banken 8 tot 15 miljoen Zweedse kronen (800.000 tot 1,5 miljoen euro) kosten.

In een opiniestuk voor dagblad Dagens Nyheter schrijft het comité dat de ontwikkeling naar minder contant geld op een gecontroleerde manier moet plaatsvinden. Ze vrezen dat kwetsbare groepen zoals gepensioneerden zullen lijden onder een verminderde toegang tot contant geld.

Europese wetgeving

Banken zijn tegen de maatregel. Volgens de Zweedse branchevereniging voor banken kan de rekening zelfs oplopen tot 100 miljoen kroon (10 miljoen euro). Banken denken ook dat de maatregel in strijd zouden zijn met Europese wetgeving.

Veel Zweden zijn al zo goed als gestopt met het gebruiken van contant geld. In de laatste tien jaar is de hoeveelheid circulerende munten en bankbiljetten gehalveerd van 112 miljard kroon naar ruim 50 miljard kroon.

Digitale munt

De Zweedse centrale bank kijkt zelfs naar de ontwikkeling van een eigen digitale munt, de e-krona, die moet dienen als alternatief voor cash.

De Riksbank vreest dat banken te veel controle op financiële middelen krijgen door het overgaan op digitale betalingen. Eind dit jaar worden de resultaten van een studie gepresenteerd.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zweden wil banken dwingen contant geld te gebruiken

# data[].attributes.attachment_link.description
Een comité van de overheid heeft maandag gezegd dat banken moeten garanderen dat rekeninghouders contant geld kunnen storten en opnemen bij banken. Zo zouden er voor 99 procent van de Zweden binnen 25 kilometer pinautomaten beschikbaar moeten zijn. Hoe banken dit voor elkaar moeten krijgen, wordt niet in detail uitgelegd.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Je creditcards, een persoonlijke leningen of die auto op afbetaling: al heel snel krijg je een registratie bij het BKR. En vandaag is daar weer iets nieuws bijgekomen. Ook je telefoonabonnement met mobieltje op afbetaling wordt nu gezien als een lening. Maar hoe zit dat precies? En waarom heb je er last van?

# data[].attributes.attachment_link.description
Je creditcards, een persoonlijke leningen of die auto op afbetaling: al heel snel krijg je een registratie bij het BKR. En vandaag is daar weer iets nieuws bijgekomen. Ook je telefoonabonnement met mobieltje op afbetaling wordt nu gezien als een lening. Maar hoe zit dat precies? En waarom heb je er last van?

# data[].attributes.body
De regeringsplannen voor 2020

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Video | 17-09-2019

Video waarin minister Hoekstra (Financiën) een extra uitleg geeft bij de plannen in de Miljoenennota 2020. De minister van Financiën bood deze Miljoenennota op Prinsjesdag 2019 aan de Tweede Kamer aan.

Wat staat er in de Miljoenennota 2020?

Uitgeschreven tekst

Op Prinsjesdag presenteer ik namens het kabinet de Miljoenennota voor 2020.
Hierin staan de plannen van het kabinet voor het komende jaar en hoe die plannen worden betaald.
We verwachten dat 2020 het zevende jaar op rij is met economische groei.
En dat is goed nieuws, al staat hier wel tegenover dat het groeitempo lager ligt dan de afgelopen jaren.
De begroting staat er goed voor met een staatsschuld die naar verwachting daalt tot onder de 50 procent.
Daarmee zijn we steeds beter in staat om economische tegenslagen in de toekomst op te vangen.
Het aantal banen blijft toenemen en de werkloosheid blijft laag.
Dit jaar en volgend jaar gaan er naar verwachting maar liefst 160.000 Nederlanders extra aan het werk en krijgen meer mensen een vaste baan in plaats van een flexibel contract.
Daar staat wel tegenover dat er ook nog steeds mensen niet aan het werk zijn die dat wel graag zouden willen.
En het is mooi dat we steeds ouder worden, maar dat maakt de uitdaging wel groter om de zorg en de ouderdomsvoorziening betaalbaar te houden.
Bovendien is de wereldeconomie volop in beweging.
De lang verwachte brexit lijkt nu echt voor de deur te staan.
Onze buurlanden worstelen met lage groeicijfers of zelfs met krimp.
De handelsspanningen tussen de Verenigde Staten en China lopen op.
En ook zijn de internationale spanningen de afgelopen jaren sterk toegenomen.
Laten we onze vrijheid, onze veiligheid en onze publieke voorzieningen die we samen hebben opgebouwd, blijven waarderen.
Onze economie verder versterken met als doel om onze welvaart te vergroten.
Daar werkt het kabinet hard aan, ook met deze Miljoenennota.
Met het klimaat- en pensioenakkoord werken we aan een duurzamer Nederland en een pensioenstelsel voor de toekomst.
Met lastenverlichting voor huishoudens zorgen we ervoor dat mensen meer profiteren van de economische groei.
Met extra geld werken we aan meer betaalbare woningen, aan defensie en jeugdzorg.
En we bouwen de gaswinning in Groningen nog sneller af.
Daarnaast gaan we de mogelijkheden onderzoeken om verder te investeren in onder meer innovatie, in kennisontwikkeling en in infrastructuur en werken we de contouren uit van een fonds voor verstandige investeringen in het verdienvermogen van Nederland op de lange termijn.
Belastinggeld is van Nederlanders, niet van de politiek.
En door zorgvuldig om te gaan met belastinggeld en te investeren in onze toekomst, maken we ons land nog beter voor iedereen.
Voor ons nu, maar ook voor onze kinderen en kleinkinderen.

RUSTIGE MUZIEK DIE WEGEBT

# data[].attributes.attachment_link.description
Video | 17-09-2019 Video waarin minister Hoekstra (Financiën) een extra uitleg geeft bij de plannen in de Miljoenennota 2020. De minister van Financiën bood deze Miljoenennota op Prinsjesdag 2019 aan de Tweede Kamer aan. Op Prinsjesdag presenteer ik namens het kabinet de Miljoenennota voor 2020.

# data[].attributes.attachment_link.description
De Keuringsdienst van Waarde doet aan huishoudjournalistiek. Simpele vragen, verbazingwekkende antwoorden. Fascinerende televisie over de verhalen uit ons boodschappenmandje.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ja, zelfs McDonald's. Herken jij ze ook?

Het lijkt zo eenvoudig, een bedrijfslogo ontwerpen. Het maken van een effectief logo is echter een bijzonder complexe klus. Vaak dienen er meerdere doelen in één beeldmerk voort te vloeien; het moet opvallen, de juiste snaar raken - én soms een onbewuste boodschap herbergen. Een pittige opdracht.

Goede ontwerpers hebben talent voor dit speciale ambacht. Grafische finesse is slechts de eerste stap om als merk diep in het brein van de consument te wortelen. Een subtiele onbewuste boodschap kan dan een handje helpen. Laten we duiken in de psychologie van deze 'verborgen boodschappen' en ontrafelen hoe ze de beeldvorming van een merk onopgemerkt bijsturen.

1. FedEX

Hoe snel zag jij 'm? Er zit onmiskenbaar een pijl verborgen tussen de E en de X. Het idee: FedEx beweegt altijd vooruit.

De psychologie: Vooropgesteld, deze pijl zit goed verborgen. Als je er niet op gewezen wordt, zal je hem waarschijnlijk niet zelf ontdekken. Dat betekent niet dat je brein dit niet onbewust oppikt. Eye-track onderzoek zou hier uitkomst over kunnen bieden.

Het fluency principe stelt dat dingen die van links naar rechts bewegen, makkelijker verwerkt worden door het brein. Simpelweg omdat het brein gewend is informatie van links naar rechts te verwerken. Dit verband ontstaat deels door de leesrichting waarmee je bent opgegroeid; zou het FedEx-logo het minder goed doen in Arabische landen?

Zo'n klein detail als de richting, maakt dit nou echt verschil? Bizar genoeg wel. Een grootschalig onderzoek in Amerikaanse rechtzalen heeft aangetoond dat verdachten die de rechtazaal vanuit de rechterkant betraden significant vaker schuldig werden bevonden dan degenen die van links kwamen. Een gerelateerde tip: moet je ergens presenteren? Kom dan altijd vanaf links het podium oplopen!

Direct beginnen met neuro?

2. Baskin Robbins

De roze '3' en '1' welke je ziet in de B en de R, vertegenwoordigen het ruime aanbod van de 31 soorten ijs die je er als klant kunt krijgen.

De psychologie: Het brein is geneigd om dingen te zien in de context waarin ze worden getoond. Bekijk maar eens de afbeelding hieronder. Wat in de eerste rij een -B lijkt, is in de tweede rij het getal 13. Puur context, volgens Daniel Kahneman ( bron). In dit geval heeft de ontwerper de 3 en de 1 een contrasterende kleur gegeven, zodat de 31 sowieso opvalt. De B en R waren van ondergeschikt belang.

3. Amazon

Voel je je blij? Het bijzondere aan dit logo is de gele pijl. Deze versterkt op twee manieren het Amazon-merk. De eerste staart u recht in het gezicht: Amazon heeft alles wat je maar wilt, van A tot Z. De tweede zal veel minder opvallen; de pijl is ook een perfecte glimlach.

De psychologie: Ons brein heeft een bijzonder gave: met een paar simpele 'cues' ziet het ergens een gezicht in. De emotie van dit gezicht beïnvloedt door middel van spiegelneuronen subtiel ons eigen humeur. Zouden we deze gave niet hebben, dan zouden de smileys veel minder logisch zijn ;-).

4. Heineken

Ons grootste exportproduct van eigen bodem kan natuurlijk niet in dit rijtje ontbreken. De gedraaide -e zou, net als bij Amazon, de associatie wekken van een glimlach, hoewel net een tikkeltje subtieler. De draai in de -e zou door eigenaar Freddy Heineken zelf zijn geïntroduceerd. Sommigen gaan zo ver te beweren dat deze draai verantwoordelijk is voor het wereldwijde succes van Heineken.

Oordeel zelf eens over het logo zonder gedraaide -e:

5. McDonald's

Toen het bedrijf in 1960 naar een nieuw logo zocht, schakelden ze de hulp in van psycholoog Louis Cheskin. Hij suggereerde de, inmiddels beroemde, gouden bogen, omdat ze op een set 'voedzame borsten' zouden lijken ( bron).

De psychologie: Cheskin baseerde z'n idee op Freudiaanse theorieën, die veronderstelden dat onze impulsen en gedrag het meest beïnvloed worden door libido en belevenissen uit onze (vroege) jeugd. Tegenwoordig is er veel kritiek op deze eenzijdige benadering, maar de aantrekkingskracht van seks staat nog altijd buiten kijf.

Wanneer je het McDonald's-concept onder de loep neemt, zie je dat het bedrijf zich sowieso sterk op kinderen richt (denk Ronald McDonald, de Happy Meal en de ballenbak). Wellicht geen slechte match met de 'voedzame borsten'.

6. Soundcloud

Het logo van Soundcloud mixt een oranje wolk met het kenmerkende beeld van audiogolven. Een creatieve weergave van hun online muziekdienst. Wellicht onbedoeld raakten ze met de verticale strepen nog een andere snaar... met hoge kwaliteit.

De psychologie: Onderzoeker en psycholoog Thomas van Rompay onderzocht in hoeverre verticale lijnen, ten opzichte van horizontale lijnen, de geschatte waarde van een product zou kunnen beïnvloeden.

Zoals je ziet in de afbeelding hierboven, wordt de eye-liner 12,7% hoger op waarde geschat. Dit berust op een onbewuste associatie die mensen met opwaartse lijnen hebben: al het goede gaat omhoog. Denk maar eens aan positieve cijfers op de beurs, planten die groeien en het gezegde dat je omhoog kan klimmen in de sociale ladder. Mogelijk hebben de verticale lijnen in het Soundcloud-logo bijgedragen aan het evenzo opwaartse marktsucces van de afgelopen jaren.

7. Toblerone

We sluiten af met een bekende. Als je maar lang genoeg kijkt, zie je hem vanzelf: de beer die zich verstopt in de hellingen van de berg. Een leuk verborgen weetje.

De psychologie: Dieren worden verrassend vaak ingezet om een gewenste merkidentiteit te versterken. Van de Exxon slogan 'Put a Tiger in Your Tank' tot de zachte puppy in de Page reclames. De associaties die door de dieren worden opgewekt, vloeien voort in het merk. Daarom associëren we Exxon met snelheid en Page met zachtheid. Waartoe leidt dan de beer van Toblerone? Een krachtige smaak? Jij mag het zeggen.

Buiten dit associatieve effect is de Toblerone-beer een van de meest veelbesproken 'hidden secrets', iets wat het merk nog altijd veel gratis exposure oplevert. En hoe vaker je een logo ziet, des te positievere gevoelens deze oproept. Een psychologische principe dat bekendstaat als het mere exposure effect.

Zo zie je maar, er schuilt meer achter een logo dan je op het eerste gezicht zou durven vermoeden. Je hebt het weliswaar niet door, maar het is goed mogelijk dat deze onbewuste laag de grootste stempel drukt op hoe wij over een merk denken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Deze 7 logo's verbergen een geheime boodschap

# data[].attributes.attachment_link.description
Het lijkt zo eenvoudig, een bedrijfslogo ontwerpen. Het maken van een effectief logo is echter een bijzonder complexe klus. Vaak dienen er meerdere doelen in één beeldmerk voort te vloeien; het moet opvallen, de juiste snaar raken - én soms een onbewuste boodschap herbergen. Een pittige opdracht.

# data[].attributes.headline
Middelburg;Jullie huiswerk van 4 september 

# data[].attributes.subject
Middelburg;Jullie huiswerk van 4 september 

# data[].attributes.body
Hoofdstuk 1 paragraaf 1 en 2; opgaven 2.4, 5,11 en 16 succes
Daarna gaan jullie aan de slag met 21, 26 en 27, 32 , 34 en 36. Succes de komende week!

# data[].attributes.body
Jack Ma verwacht dat we met een 12 -urige werkweek toekunnen....

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kunstmatige intelligentie ( artificial intelligence, of AI) zou er volgens Alibaba-oprichter Jack Ma wel eens voor kunnen zorgen dat men minder werkt.

"Ik denk dat mensen drie dagen van vier uur zouden moeten werken", aldus Jack Ma tijdens de World Artificial Intelligence Conference in Sjanghai, meldt .

"Ik denk dat mensen dankzij kunstmatige intelligentie meer tijd zullen hebben om gewoon mens te zijn. Ik denk niet dat we veel banen nodig hebben", aldus Ma. "De banen die we nodig hebben zijn de banen die mensen gelukkiger maken."

Ma vergelijkt AI met de industriële revolutie. "De kracht van elektriciteit is dat we meer tijd voor mensen kunnen creëren, zodat je in de avond kunt gaan dansen of naar een karaokebar kunt gaan."

Overigens is niet iedereen zo optimistisch over AI. De vorig jaar overleden wetenschapper Stephen Hawking waarschuwde zelfs dat de technologie tot het einde van de mensheid kan leiden.

# data[].attributes.attachment_link.title
AI kan leiden tot 12-urige werkweek, denkt Alibaba-miljardair Jack Ma

# data[].attributes.attachment_link.description
Kunstmatige intelligentie ( artificial intelligence, of AI) zou er volgens Alibaba-oprichter Jack Ma wel eens voor kunnen zorgen dat men minder werkt. "Ik denk dat mensen drie dagen van vier uur zouden moeten werken", aldus Jack Ma tijdens de World Artificial Intelligence Conference in Sjanghai, meldt .

# data[].attributes.body
gratis geld .....bestaat dat? ...ja eigenlijk

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Nederlandse overheid heeft dinsdag 2,3 miljard euro geleend voor vijf jaar.

De verwaarloosbare rente over de lening was daarbij aanzienlijk lager dan bij de vorige, vergelijkbare veilingen.

De gemiddelde rente op de lening tot januari 2020 kwam uit op 0,01 procent. Bij de vorige veiling, in september, moest nog een rente van 0,4 procent worden geboden om vijfjarige obligaties te slijten. In mei en april kwam het rendement op vergelijkbare leningen uit op 0,6 en 0,8 procent.

Het rendement en de waarde van een obligatie bewegen tegengesteld. Een dalende rente wijst op een stijgende waarde en een toenemende vraag naar de betreffende leningen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Overheid leent 2,3 miljard euro bijna gratis

# data[].attributes.attachment_link.description
De Nederlandse overheid heeft dinsdag 2,3 miljard euro geleend voor vijf jaar. De verwaarloosbare rente over de lening was daarbij aanzienlijk lager dan bij de vorige, vergelijkbare veilingen. De gemiddelde rente op de lening tot januari 2020 kwam uit op 0,01 procent.

# data[].attributes.body
Onze economie koelt af. Wat betekent dit voor de productie, ons inkomen, en de werkgelegenheid

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fabrieken zien de orders afnemen, de handel daalt en ondernemingen stellen hun verwachtingen bij. Wereldwijd koelen economieën af onder druk van onder meer het handelsconflict tussen China en de Verenigde Staten en hoewel een recessie in Nederland voorlopig nog niet dichtbij lijkt, zijn de gevolgen ook hier te merken.

Het oude gezegde luidt: als Duitsland niest, is Nederland verkouden. Met andere woorden: als de Duitse economische groei vertraagt, voelt Nederland dat meteen.

Maar op dit moment is de Nederlandse economie nog in goede gezondheid. Aan de andere kant ligt de Duitse economie met de industrie voorop al langer op zijn gat en waarschijnlijk wordt er in het tweede kwartaal helemaal geen groei genoteerd.

Op woensdag 14 augustus komt zowel Nederland als Duitsland met groeicijfers over het tweede kwartaal.

Krimp in Duitse industrie

Die malaise in de Duitse industrie is goed te zien in de zogeheten inkoopmanagersindex. In zo'n onderzoek wordt inkoopmanagers bij bedrijven gevraagd hoe het gaat. Die inkoopmanagers hebben perfect zicht op wat er gebeurt bij hun bedrijven en hoeveel ze moeten inkopen voor de komende periodes.

Onderzoeksbureau IHS Markit maakt op basis hiervan een index met als neutrale waarde vijftig punten. Een stand hierboven betekent een groei van de bedrijvigheid in de industrie. Een stand onder vijftig punten betekent een krimp. Volgens deze maatstaf krimpen de activiteiten in de Duitse industrie al sinds begin dit jaar en wordt de krimp ook steeds groter.

'Wereldeconomie heeft last van grote politieke onzekerheid'

Analisten en economen schatten de kans op een Amerikaanse recessie steeds hoger in. Wereldwijd verlagen centrale banken de rente omdat ze de bedrijvigheid zien vertragen. Ook de Europese Centrale Bank (ECB) maakte onlangs de weg vrij om de Europese economie verder te stimuleren.

En ook in Nederland zit de industrie in een dalende trend. Zo daalde de Nederlandse industriële productie in juni voor de vierde maand op rij. Maar in tegenstelling tot Duitsland wordt voor de Nederlandse economie geen krimp verwacht, hoewel het tempo van de groei afneemt.

Volgens Bas Jacobs, hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, heeft de wereldeconomie last van grote politieke onzekerheid. Zo zorgt het handelsconflict tussen de VS en China voor een aanzienlijke vertraging in de groei van de wereldhandel.

"Alle handelseconomieën, zoals Nederland en Duitsland, hebben er last van als minder internationale handel wordt gedreven", vertelt Jacobs. Hij legt uit dat voor Nederland drie risico's vooral van belang zijn: het handelsconflict tussen de VS en China, de Brexit en de problemen in Italië.

Meer onzekerheid maakt bedrijven voorzichtiger

Grotere economische onzekerheid zet mensen op de rem, zegt Jacobs. "Meer onzekerheid zorgt ervoor dat bedrijven voorzichtiger worden met het doen van nieuwe investeringen. Ook worden mensen voorzichtiger bij grote beslissingen, zoals het kopen van een nieuw huis. Je ziet dat ook terug in vertrouwensindicatoren van producenten en consumenten. Die zijn omlaaggegaan. Bedrijven en huishoudens zijn dus minder optimistisch geworden."

Volgens Jacobs kan dit een zelfversterkend effect oproepen. Als het sentiment van bedrijven en huishoudens verslechtert, stellen ze aankopen en investeringen uit, waardoor de economische groei afneemt en hun pessimistische verwachtingen ook daadwerkelijk uitkomen.

Hij benadrukt dat de economie groter is dan alleen maar de industrie. In Nederland is de dienstensector twee derde van de economie. "De lagere groei in de industrie is een belangrijk signaal en geeft een negatief effect op de economie."

Maar de economie bestaat uit veel meer dan de industrie alleen. Kan Nederland te maken krijgen met een recessie? "Dat is in een glazen bol kijken en dat doe ik niet. Maar duidelijk is wel dat de kans op een recessie is toegenomen."

Binnenlandse economie blijft goed draaien

Carlijn Prins, econoom bij Rabobank, ziet ook dat de binnenlandse economie nog goed draait. Zo neemt de werkgelegenheid nog toe, is het consumentenvertrouwen weer opgekrabbeld na dalingen vorig jaar en begin dit jaar en blijven ondernemingen ook investeringen doen.

Prins merkt op dat ook de cao-loon aantrekt. In juli stegen de cao-lonen met 2,6 procent, iets meer dan de inflatie die maand. Dit betekent dat consumenten door de loonstijging ook daadwerkelijk hun koopkracht licht zien stijgen.

Maar de vraag is dan ook wanneer de problemen in de industrie te voelen zullen zijn in bijvoorbeeld de werkgelegenheid. "Als die zwakte aanhoudt, dan zou je verwachten dat dat doorsijpelt naar de rest van de economie."

Voorlopig lijkt een recessie er niet in te zitten, denken de economen van de Rabobank. Na flinke groeicijfers in 2017 en 2018, zal de Nederlandse economie dit jaar waarschijnlijk rond de 1,7 procent groeien. Eerder voorspelde het Centraal Planbureau eenzelfde groeicijfer voor dit jaar.

Maar deze verwachtingen zijn wel gebaseerd op een ordelijk Brits vertrek uit de Europese Unie en een handelsoorlog die niet verder uit de hand loopt. En vooral een harde Brexit kan de Nederlandse economie echt onder druk gaan zetten.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wereldeconomie koelt af, is een recessie dichtbij?

# data[].attributes.attachment_link.description
Fabrieken zien de orders afnemen, de handel daalt en ondernemingen stellen hun verwachtingen bij. Wereldwijd koelen economieën af onder druk van onder meer het handelsconflict tussen China en de Verenigde Staten en hoewel een recessie in Nederland voorlopig nog niet dichtbij lijkt, zijn de gevolgen ook hier te merken.

# data[].attributes.body
Wat is geld eigenlijk?

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom Nederland stapels goud onder de grond heeft

# data[].attributes.headline
Jullie studiewijzer voor de eerste periode

# data[].attributes.subject
Jullie studiewijzer voor de eerste periode

# data[].attributes.body
In het in deze padlet bijgevoegde document kun je zien welke stof we de komende 7 weken gaan behandelen. Succes en veel plezier met het vak economie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Erben en Fabia wonen al weer tien jaar in hun eengezinswoning in Utrecht. Ze hebben plannen om een ander huis te kopen, maar ze zijn bang dat ze hun oude huis niet kunnen verkopen. Ze zitten dan met twee huizen, waardoor ze dubbele woonlasten hebben. Misschien is het beter om het huidige huis te verbouwen, maar dan wel milieubewust!

# data[].attributes.attachment_link.description
Erben en Fabia wonen al weer tien jaar in hun eengezinswoning in Utrecht. Ze hebben plannen om een ander huis te kopen, maar ze zijn bang dat ze hun oude huis niet kunnen verkopen. Ze zitten dan met twee huizen, waardoor ze dubbele woonlasten hebben.

# data[].attributes.body
samenvatting van de begrippen die horen bij het onderdeel consumptie

# data[].attributes.attachment_link.description
Your Content Goes Here Inkomsten en uitgaven consumentengedrag en beïnvloeding, keuzes, behoeften, inkomen Uitleg Vragen Geld functies van het geld, het verkrijgen van vreemd geld, budgeteren, spaarvormen en leningsvormen Uitleg Vragen

# data[].attributes.headline
Beetje oefenen kan natuurlijk geen kwaad

# data[].attributes.subject
Beetje oefenen kan natuurlijk geen kwaad

# data[].attributes.body
Naast de vele opgaven uit je boek (waarvan de antwoorden op deze padlet staan) zijn er nog veel mogelijkheden te oefenen voor je se. Alleen begrippen leren is zeker niet voldoende!

# data[].attributes.body
Over welke rekenvaardigheden moet je nu beschikken om de rekenopdrachten van je examen economie goed te kunnen maken?

# data[].attributes.attachment_link.description
Rekenen is een belangrijke vaardigheid voor dit vak. Ook op je examen moet je vaak rekenen. En dat leer je vooral door het veel te oefenen. Je zult zien dat het steeds beter gaat!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Net zoals het internet onvoorziene invloed bleek te hebben op allerlei sectoren, van de muziekindustrie tot de taxibranche, zal ook de transitie naar duurzame energie de energiesector ontstijgen. En met een veel bredere impact dan nu wordt verondersteld. Maar over hoe die wereld eruit komt te zien, en hoe mensen daarin gaan wonen, werken en bewegen, is verrassend weinig bekend.

De verwachting is dat tegen het midden van deze eeuw wereldwijd tweederde van de opgewekte elektriciteit duurzaam zal zijn. Ook Nederland is ambitieus. Maar naar welke wereld zijn we met al die duurzame maatregelen eigenlijk onderweg? Op deelgebieden is dat duidelijk: massaal van het gas af, veel windmolens en zonnepanelen, en wellicht een zelfrijdende zonneauto voor de deur. Maar een bredere visie op hoe de verduurzaamde wereld er uit zal zien ontbreekt vooralsnog.

# data[].attributes.attachment_link.title
Voorbij de groene horizon - VPRO Tegenlicht

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe ziet de verduurzaamde wereld er straks uit? Hoe gaan we bouwen, wat is de invloed op onze mobiliteit en zal energie misschien ooit gratis worden? Net zoals het internet onvoorziene invloed bleek te hebben op allerlei sectoren, van de muziekindustrie tot de taxibranche, zal ook de transitie naar duurzame energie de energiesector ontstijgen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Shoppen is leuk, maar er zijn ook mensen die vinden dat het best een beetje minder mag. In deze clip zie je actievoerster van 'consuminderen'.

# data[].attributes.attachment_link.title
Propaganda filmpje van de ECB over prijsstabiliteit

# data[].attributes.attachment_link.description
Propaganda filmpje van de ECB over prijsstabiliteit (voor scholen) http://sdw.ecb.int/home.do?chart=t1.2 Doelstelling ECB: geldgroei M3 4,5% inflatie (HICP) kleiner dan 2% U ziet dat beide doelstellingen niet worden gehaald. Centrale banken zetten bij een dreigende recessie altijd de geldpers aan (rente verlagen). Hyperinflatie is voor banken en overheden nu eenmaal beter dan deflatie....

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: De Rekenkamer in de klas - Wat kost een spijkerbroek?

# data[].attributes.attachment_link.description
Vak: economie. De spijkerbroek is altijd in de mode. Maar niet altijd even goedkoop. Hoe komt het dat je spijkerbroeken hebt van 8 euro en 250 euro? De rekenkamer onderzoekt of die dure jeans inderdaad beter is dan die hele goedkope, of komt het vooral door het merk?

# data[].attributes.attachment_link.description
Een exclusief kijkje in de goudkluis van de Nederlandsche Bank! Verder: hoe wordt geld gemaakt? Hoe betaalden we toen er geen geld was? En hoe herken je vals geld? Programma: SchoolTV-Weekjournaal regie: NikiPadidar

# data[].attributes.body
Ook al weet je nog lang niet alle vragen.....je leert er altijd van

# data[].attributes.headline
Beetje oefenen kan natuurlijk geen kwaad

# data[].attributes.subject
Beetje oefenen kan natuurlijk geen kwaad

# data[].attributes.body
Naast de vele opgaven uit je boek (waarvan de antwoorden op deze padlet staan) zijn er nog veel mogelijkheden te oefenen voor je se. Alleen begrippen leren is zeker niet voldoende!

# data[].attributes.body
Een digitale manier om je de stof eigen te maken.

# data[].attributes.headline
Voetbal je in de premierleaque..?..dan wil je euro's en geen ponden

# data[].attributes.subject
Voetbal je in de premierleaque..?..dan wil je euro's en geen ponden

# data[].attributes.body
Dat heeft alles te maken met de toekomstige Brexit.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Deze spelers ontvangen hun loon in ponden, maar doen aankopen of investeringen in bijvoorbeeld dollars of euro's. Als de koers van het pond daalt, is hun loon minder waard in buitenlandse valuta en sinds het Brexit-referendum is de munt zwakker geworden.

Met speciale financiële producten kunnen die voetballers hun miljoeneninkomen in andere munten vast laten zetten zodat ze geen valutarisico lopen.

Argentex, een bedrijf dat zich specialiseert in valutahandel voor de sportmarkt, ziet een stijging van 45 procent in het volume van deze producten sinds het referendum over het Britse vertrek uit de EU in 2016. Sinds dat jaar heeft het bedrijf voor meer dan 100 miljoen dollar aan inkomen afgedekt van een daling van het pond.

Spelers willen steeds vaker in euro's betaald worden

Jon Goss van het bedrijf zegt tegen The Financial Times dat veel internationale spelers hun salaris naar andere landen overschrijven om er bijvoorbeeld investeringen mee te doen. Ongeveer 70 procent van de spelers in de Premier League komt uit het buitenland, het hoogste percentage ter wereld.

Manchester United, de club met de hoogste omzet ter wereld, zei vorig jaar al dat internationale spelers steeds vaker in euro's in plaats van ponden betaald willen worden. In sommige gevallen krijgen deze spelers nul op het rekest. Cliff Baty, financieel directeur bij de club, zei toen al dat het voor Manchester lastig is om hiermee om te gaan.

Maar waarschijnlijk zorgt een lagere waarde van het pond vooral voor kleinere clubs voor problemen. Organisaties zoals Manchester die internationaal op het hoogste niveau spelen, hebben veel inkomsten in euro's, maar voetbalclubs in de lagere divisies hebben vaak alleen inkomen in ponden.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Premier League-spelers dekken zich in tegen daling pond om Brexit'

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze spelers ontvangen hun loon in ponden, maar doen aankopen of investeringen in bijvoorbeeld dollars of euro's. Als de koers van het pond daalt, is hun loon minder waard in buitenlandse valuta en sinds het Brexit-referendum is de munt zwakker geworden.

# data[].attributes.body
Veel van jullie leeftijdsgenoten worden onderbetaald.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Albert Heijn interpreteert de cao anders dan Jumbo. Het bedrijf wijst op een andere passage, waarin staat dat je betaald krijgt voor het werk wat je doet. Bij dit bedrijf stroom je als kassamedewerker dus niet na een jaar automatisch door naar een hogere loonschaal, maar alleen als je achter de servicebalie staat.

Maar ook Albert Heijn houdt zich niet altijd aan de eigen regels. NOS Mashup sprak met 35 AH-medewerkers van verschillende filialen die op het laagste niveau salaris krijgen, maar wel regelmatig (aankomend) kassamedewerkers en vakkenvullers aansturen. Een aantal van hen trok aan de bel bij hun leidinggevende, maar zonder resultaat.

"Ik werk om de week als teamleider, waarbij ik de planning moet maken en het team in de gaten moet houden", vertelt een AH-medewerker. "Maar ik krijg soms minder dan de mensen die ik aanstuur. Een collega heeft dit aangekaart, maar die was opeens teamleider-af. Ook mij zien ze als een zeikerd. Ik ben bang dat als ik er weer over begin, mijn contract niet meer verlengd wordt."

# data[].attributes.attachment_link.title
Jonge supermarktmedewerkers klagen over onderbetaling en overwerk

# data[].attributes.attachment_link.description
Albert Heijn interpreteert de cao anders dan Jumbo. Het bedrijf wijst op een andere passage, waarin staat dat je betaald krijgt voor het werk wat je doet. Bij dit bedrijf stroom je als kassamedewerker dus niet na een jaar automatisch door naar een hogere loonschaal, maar alleen als je achter de servicebalie staat.

# data[].attributes.body
Dat betekent dat je de zelfde hoeveelheid geld minder kunt kopen....Inflatie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dat is de grootste stijging in bijna vijf jaar tijd, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek ( CBS) dinsdag. In juni gingen de prijzen op jaarbasis nog met 1,7 procent omhoog.

Vooral woninghuren gingen in juli hard omhoog. Die waren in juli 2,3 procent hoger dan een jaar eerder, waardoor de huren ook de consumentenprijzen als geheel stuwden. Daarnaast werden elektriciteit en aardgas duurder.

De consumentenprijsindex is een belangrijke indicator van de inflatie, maar is niet hetzelfde. De index geeft de prijsontwikkeling weer van een pakket goederen en diensten, zoals dagelijkse boodschappen, kleding, benzine, huur en verzekeringspremies. Het begrip inflatie is breder, want bijvoorbeeld ook industriële producten, aandelen en grondstoffen veranderen van prijs.

In Europees verband wordt gekeken naar de geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP). Hierin worden bijvoorbeeld de woninghuren niet meegenomen. Volgens deze maatstaf stegen de conusumentenprijzen met 1,9 procent in juli. In juni was dat nog 1,7 procent. In de eurozone steeg dit cijfer van 2 procent naar 2,1 procent.

# data[].attributes.attachment_link.title
Consumentenprijzen stijgen het hardst in vijf jaar

# data[].attributes.attachment_link.description
Dat is de grootste stijging in bijna vijf jaar tijd, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek ( CBS) dinsdag. In juni gingen de prijzen op jaarbasis nog met 1,7 procent omhoog. Vooral woninghuren gingen in juli hard omhoog. Die waren in juli 2,3 procent hoger dan een jaar eerder, waardoor de huren ook de consumentenprijzen als geheel stuwden.

# data[].attributes.headline
Werk je in een winkel.....dan ging je per 1 juli meer verdienen. 

# data[].attributes.subject
Werk je in een winkel.....dan ging je per 1 juli meer verdienen. 

# data[].attributes.body
Als het goed is heb je het gemerkt aan je salaris ....je bent als winkelmedewerker (iets)meer gaan verdienen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In de nieuwe cao stijgen de lonen van de circa 170.000 medewerkers in de non-foodsector vanaf 1 juli met 1,03 procent. Tussen 2018 en 2021 worden de lonen in vijf stappen verder verhoogd, telkens met hetzelfde percentage waarmee het wettelijk minimumloon stijgt.

Naast een hoger loon, zijn de bonden en werkgevers het ook eens geworden over een persoonlijk opleidingsbudget. Ook krijgen winkelmedewerkers eerder duidelijkheid over hun rooster en hebben ze het recht iedere maand een zaterdag of zondag vrij te nemen.

De nieuwe cao geldt onder meer voor sport-, kleding- en woonwinkels. Ook zijn tuincentra en grootwinkelbedrijven aangesloten.

FNV werd naar eigen zeggen niet uitgenodigd voor de cao-gesprekken. De grootste vakbond van Nederland eiste een loonsverhoging van 3,5 en vindt het huidige akkoord maar niets.

De bond wijst erop dat de loonstijgingen alleen gelden voor medewerkers die nog niet in hun maximale schaal zitten. Daarnaast hekelt FNV dat uitzendkrachten niet zijn meegenomen in de cao-onderhandelingen.

# data[].attributes.attachment_link.description
In de nieuwe cao stijgen de lonen van de circa 170.000 medewerkers in de non-foodsector vanaf 1 juli met 1,03 procent. Tussen 2018 en 2021 worden de lonen in vijf stappen verder verhoogd, telkens met hetzelfde percentage waarmee het wettelijk minimumloon stijgt.

# data[].attributes.headline
Er zit altijd wel een smakelijk onderwerp bij

# data[].attributes.subject
Er zit altijd wel een smakelijk onderwerp bij

# data[].attributes.body
De keuringsdienst van waarde

# data[].attributes.attachment_link.title
Keuringsdienst van waarde gemist? Start met kijken op NPO Start

# data[].attributes.attachment_link.description
Klopt het wat fabrikanten claimen en wat ze ons in reclames verkopen? De verslaggevers van de Keuringsdienst nemen de telefoon ter hand en duiken in de wondere wereld van ons voedsel.

# data[].attributes.attachment_link.description
De Schooltv-serie Economie in beeld maakt economische onderwerpen begrijpelijk en concreet en belicht de historische achtergrond.

# data[].attributes.body
De begrippen die je moet kennen om in mei 2019....... je examen te kunnen maken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
zijn de voorwaarden waaronder iemand moet werken.

De arbeidsvoorwaarden worden vaak onderverdeeld in:

primaire arbeidsvoorwaarden
dat zijn de belangrijkste voorwaarden. Bijvoorbeeld: loon, aantal vakantiedagen, werktijden en pensioen.

secundaire arbeidsvoorwaarden
dat zijn alle andere voorwaarden. Bijvoorbeeld: regels over bijscholing, werkkleding, enz.

# data[].attributes.attachment_link.description
zijn de voorwaarden waaronder iemand moet werken. De arbeidsvoorwaarden worden vaak onderverdeeld in: primaire arbeidsvoorwaarden dat zijn de belangrijkste voorwaarden. Bijvoorbeeld: loon, aantal vakantiedagen, werktijden en pensioen. secundaire arbeidsvoorwaarden dat zijn alle andere voorwaarden. Bijvoorbeeld: regels over bijscholing, werkkleding, enz.

# data[].attributes.body
Wat zou je nog meer kunnen bedenken om onze "plastic soup" aan te pakken.

# data[].attributes.body
Een mooi onderwerp voor je sectorwerkstuk.

# data[].attributes.attachment_link.description
Vandaag in de Volkskrant. Artikel legt heel aardig de huidige geldscheppingsmechanismen uit in het kader van mogelijke nationalisering van geldschepping in Zwitserland. Leuke discussiestof. Jammer...

# data[].attributes.body
leg deze maar eens uit!

# data[].attributes.attachment_link.title
Vanaf komend weekend importheffingen van de EU op Amerikaanse producten

# data[].attributes.attachment_link.description
De heffing treft Amerikaanse bourbon, spijkerbroeken van Levi's en Harley-Davidson-motoren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bij producten waarbij consumenten specifiek dat merk willen hebben, zoals bij Harley-Davidson-motoren, is het waarschijnlijker dat een groot deel van de prijsstijging wordt doorberekend aan de consument. Bij Harley-Davidson Nederland hebben ze nog geen zicht op de precieze gevolgen voor de prijzen bij de dealers.

Spijkerbroeken zijn weer een ander verhaal, want niet alle broeken van Amerikaanse merken worden in de VS gemaakt. "Wij verwachten niet dat de prijzen van Levi's, Wrangler en Lee gaan stijgen", zegt Leon van Elteren van spijkerbroekenwinkel de Rode Winkel. "Het overgrote deel van die broeken wordt namelijk in Turkije, Bangladesh en Sri Lanka gemaakt. Bepaalde lijnen die wel in Amerika worden gemaakt, zullen wel een stuk duurder worden."

Voorraad

Sowieso zijn producten niet meteen vanaf vandaag duurder in de winkel. Veel winkeliers hebben nog een voorraad en spullen die al onderweg waren naar Europa krijgen nog geen heffing. Maar als er straks een nieuwe voorraad moet overkomen uit de VS, dan moet over die producten wel de extra toeslag worden betaald.

"Veel importeurs zijn er ook nog niet zo mee bezig", merkt whiskey-importeur Jan Beek. "Ze denken dat het wel zal loslopen, maar als ze straks zien welke percentages er boven op de prijs komen, zullen ze zeker schrikken."

Ook voor de prijs van Amerikaanse make-up hebben de heffingen gevolgen. "Er gelden heffingen voor oog-make-up, producten voor manicure en pedicure en ook voor huidverzorgingsproducten", zegt Lonneke Jongmans van de Nederlandse Cosmetica Vereniging. "Lippenstift zou eerst ook onder de heffingen vallen, maar is er uiteindelijk af gehaald. Die staat nu op de tweede lijst voor latere maatregelen." Er volgen namelijk nieuwe prijsverhogingen als de VS vasthoudt aan de heffingen op Europees staal en aluminium. Op spijkerbroeken komt dan bijvoorbeeld een heffing van 50 procent.

# data[].attributes.attachment_link.title
Duurdere whiskey en make-up; consument betaalt deels rekening handelsoorlog

# data[].attributes.attachment_link.description
Bij producten waarbij consumenten specifiek dat merk willen hebben, zoals bij Harley-Davidson-motoren, is het waarschijnlijker dat een groot deel van de prijsstijging wordt doorberekend aan de consument. Bij Harley-Davidson Nederland hebben ze nog geen zicht op de precieze gevolgen voor de prijzen bij de dealers.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Economie voor het vmbo - Duurzaam produceren

# data[].attributes.attachment_link.description
We produceren steeds meer en op verschillende manieren. De gevolgen zijn niet uitgebleven. Vandaar dat sinds de jaren vijftig er steeds meer aandacht is voor duurzaam produceren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Onderwijs, op elk niveau, speelt een cruciale rol bij het bereiken van een duurzame toekomst. Wat wordt onderwezen vormt de geest van volgende generaties en daarmee onze samenleving. Met het oog op een duurzame toekomst pleiten wij voor een vernieuwing van het economieonderwijs.
De afgelopen decennia is het curriculum op economische faculteiten enorm uitgekleed. De neoklassieke theorie domineert de economische wetenschap. Alternatieve theorieën worden niet serieus behandeld. Het verdwijnen van het wetenschappelijke debat tussen verschillende economische theorieën leidt tot kwaliteitsverlies, waardoor het wetenschappelijke karakter van de economie op het spel komt te staan.

Het gebrek aan intellectuele diversiteit heeft niet alleen gevolgen voor de kwaliteit van de wetenschap, maar beperkt ook ons vermogen om oplossingen te vinden voor de uitdagingen van de 21e eeuw, zoals de instabiliteit van het financiële systeem, de toenemende ongelijkheid, de ecologische crisis en opwarming van de aarde. De wereld staat voor gigantische uitdagingen. Overal ter wereld roepen economiestudenten op om de kloof tussen vragen waarvan het publiek verwacht dat economen die beantwoorden (met inbegrip van de vragen die leerlingen inbrengen in klaslokalen) en de vaak daaraan niet-verwante smalle inhoud van het huidige curriculum, te overbruggen. Ze pleiten voor meer diversiteit in het curriculum omdat ze beseffen dat voor het oplossen van de huidige financiële en ecologische crisis nieuwe inzichten vereist zijn.

Noodzaak van historisch perspectief

Het gebrek aan ideologische tegenstellingen, en de dominantie van het huidige marktdenken, wekt de indruk dat er maar één 'juiste' economische theorie bestaat. Iedereen met een beetje historisch besef weet dat dit zeer onwaarschijnlijk is. Nu al denken velen heel anders over economie. Dit dwingt ons tot relativering van de huidige neoklassieke theorie, en benadrukt de noodzaak om in het curriculum meer aandacht te besteden aan de ontwikkeling van het economisch gedachtegoed door de eeuwen heen.

De neoklassieke economie presenteert zichzelf graag als objectieve waardenvrije wetenschap. Andere economische theorieën worden weggezet als normatief en niet wetenschappelijk. In werkelijkheid berust elke wetenschappelijke theorie op vooronderstellingen gebaseerd op mensenbeelden. Een economische paradigma wat als zodanig niet herkent wordt is gevaarlijk. Waarden blijven impliciet en worden niet verantwoord in het maatschappelijke debat. Economen verschuilen zich achter wiskundige modellen en zijn niet bereid tot het stellen van fundamenteel ethische vragen zoals: hoe ziet een economie eruit die streeft naar een menswaardig bestaan voor iedereen, nu en later? Daar kan verandering in komen door meer aandacht voor ethiek in het economieonderwijs.

Economie in dienst van samenleving

Volgens de filosoof Sedlácek is de huidige neoklassieke economie in tegenstelling tot haar waardevrije claim 'omgekeerd normatief'. Dat wil zeggen dat wij niet onze waarden inbrengen in de economie, maar dat de economie ons haar waarden oplegt. De economie kolonialiseert de leefsfeer. Zorg en onderwijs worden onderworpen aan economisch rendement. Universiteiten worden gezien als een instelling waar studenten worden opgeleid voor de arbeidsmarkt, studierendement wordt aldoor gemeten. Maar onafhankelijke wetenschap leidt niet op tot een goed betaalde baan in de Londense city, maar tot een nieuwe Einstein van de economie. Tot vrije en onafhankelijke denkers, die niet bang zijn om verantwoordelijkheid te dragen voor de samenleving en een duurzame toekomst.

De wereld wordt steeds complexer. De uitdagingen waarvoor wij staan zijn niet economisch, sociologisch, juridisch of filosofisch. Ze zijn het allemaal tegelijk. Vanuit de wil de samenleving te begrijpen en oplossingen te vinden voor complexe maatschappelijke problemen moeten we de grenzen tussen disciplines en vakken openbreken, en ook die tussen "vakmensen" en stakehoulders. De econoom van de toekomst is breed georiënteerd. Hij voert het gesprek met andere disciplines en betrokken "leken".

In het voorgezet onderwijs zou deze multidisciplinaire benadering tot uitdrukking kunnen komen in een nieuw vak als Ecosofie, waarin economie, ecologie en filosofie in hun onderlinge verwevenheid worden bestudeerd.

# data[].attributes.attachment_link.title
Vernieuw economie-onderwijs - De Grote Transitie

# data[].attributes.attachment_link.description
Onderwijs, op elk niveau, speelt een cruciale rol bij het bereiken van een duurzame toekomst. Wat wordt onderwezen vormt de geest van volgende generaties en daarmee onze samenleving. Met het oog op een duurzame toekomst pleiten wij voor een vernieuwing van het economieonderwijs. De afgelopen decennia is het curriculum op economische faculteiten enorm uitgekleed.

# data[].attributes.body
oefenen en nog eens oefenen voor se...in deze docs de antwoorden van het boek.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Economie voor het vmbo - Overheidsfinanciën

# data[].attributes.attachment_link.description
De overheid komt op verschillende manieren aan haar geld. Naast directe belastingen zoals loonheffing en inkomstenbelasting heb je indirecte belastingen zoals btw en accijns.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Economie voor het vmbo - Armoede in Nederland

# data[].attributes.attachment_link.description
Nederland is een van de rijkste landen ter wereld. Toch zijn er bijna 1,1 miljoen armen. Wat is armoede en wat zijn de oorzaken van armoede en wat kan er aan armoede gedaan worden?

# data[].attributes.body
Deze video moet je zelf maar eens bekijken.

# data[].attributes.attachment_link.description
uitleg economie voor vmbo/mavo: waarom verzekeren mensen zich, hoe moet je de premie van een verzekering uitrekenen, waarom zijn er zoveel verschillen tussen soorten verzekeringen.

# data[].attributes.body
Je kunt bijna alles verzekeren

# data[].attributes.body
Meneer Jetten heeft voor jullie de belangrijkste zaken van de hoofdstukken voor SE op een rijtje gezet.

# data[].attributes.attachment_link.title
Keuringsdienst van Waarde: Kipfilet kijk je op npo.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Een enorme kipfilet van 700 gram, gekocht bij een Turkse slagerij. Dat is twee keer het gewicht van de gewone supermarkt kip. Met welke reuze kip hebben we hier te maken? Een enorme kipfilet van 700 gram, gekocht bij een Turkse slagerij. Dat is twee keer het gewicht van de gewone supermarkt kip.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Niet alle landen hebben de euro als munteenheid. Zo hebben bijvoorbeeld de Amerikanen de dollar ($), de Japanners de yen (¥) en de Engelsen het pond (£).

Als je in die landen contant moet betalen, heb je dus niets aan euro's, je zult moeten omwisselen. Hoe dat in zijn werk gaat, staat hieronder uitgelegd.
Stap 1 Welke koers?
Waar je als eerste rekening mee moet houden, is dat er twee koersen zijn voor vreemd geld. De HOGE koers wordt gebruikt als je vreemd geld wilt KOPEN en de LAGE koers als je vreemd geld wilt VERKOPEN. De banken gebruiken hiervoor de laatkoers: de koers die ze hanteren bij het verkopen van vreemd geld en de biedkoers: de koers die ze hanteren bij het kopen van vreemd geld.

Laatkoers = de HOGE koers: de bank verkoopt, jij koopt

Biedkoers = de LAGE koers: de bank koopt, jij verkoopt.
Stap 2 Welke omrekenregel?
De volgende stap het bepalen welke omrekenregel van toepassing is.

Van vreemd geld naar euro = vermenigvuldigen

Van euro naar vreemd geld = delen
Stap 3 Nog transactiekosten?
In deze stap ga je na of je nog transactiekosten moet betalen. Transactiekosten, een ander woord hiervoor is provisiekosten, zijn extra kosten voor het wisselen van geld. Die betaal je altijd in euro's als je in Nederland omwisselt naar vreemd geld.

Als je vreemd geld verkoopt aan de bank, dan wordt de provisie afgetrokken van het euro-bedrag dat je ontvang, als je vreemd geld koopt van de bank dan moet je de provisie bijtellen bij het euro-bedrag dat je moet betalen.
Stap 4 Berekenen
Kopen van vreemd geld = omwisselen van euro's naar vreemd geld:

Bedrag in euro's - transactiekosten
hoge koers = hoeveelheid vreemd geld dat je krijgt

Verkopen van vreemd geld = omwisselen van vreemd geld naar euro's:

Bedrag in vreemd geld x lage koers - transactiekosten = aantal euro's dat je krijgt
Actuele wisselkoersen
Hieronder staat de link naar de wisselkoersenpagina van het GWK
Naar de wisselkoersen van het GWK
Lezen van de wisselkoersen van het GWK

Hierboven staat de koers van de Amerikaanse dollar op 4 november 2011. Hoe moet je die nu lezen? De wisselkoersentabel van het GWK gaat uit van de euro. Dan staat er het volgende:

U moet $ 1,5059 aan het GWK verkopen om € 1 te krijgen;

U krijgt $ 1,2799 van het GWK als u € 1 wilt wisselen in dollars.

Hierboven staat de koers van het Engelse pond op 4 november 2011. Er staat dus:

U moet £ 0,9373 aan het GWK verkopen om € 1 te krijgen;

U krijgt £ 0,7941 van het GWK als u € 1 wilt wisselen in ponden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Niet alle landen hebben de euro als munteenheid. Zo hebben bijvoorbeeld de Amerikanen de dollar ($), de Japanners de yen (¥) en de Engelsen het pond (£). Als je in die landen contant moet betalen, heb je dus niets aan euro's, je zult moeten omwisselen. Hoe dat in zijn werk gaat, staat hieronder uitgelegd.

# data[].attributes.attachment_link.description
De NVWA brengt vertrouwen in de veiligheid van voedsel en gebruiksartikelen, de gezondheid en het welzijn van dieren, en het veilig terugdringen van plantenziekten en plagen. We controleren aanbieders, en informeren burgers en ondernemers bij risico’s.

# data[].attributes.headline
In Zeeland zijn vooral boeren miljonair!

# data[].attributes.subject
In Zeeland zijn vooral boeren miljonair!

# data[].attributes.attachment_link.description
Op 1 januari 2015 telde Nederland 106 duizend huishoudens met een vermogen van één miljoen euro of meer. CBS hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen heeft meer cijfers over miljonairs.

# data[].attributes.body
De hoogte van de huurprijs is afhankelijk van een aantal factoren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Huurprijs en puntentelling | Onderwerp | Rijksoverheid.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Met het puntensysteem berekent u de maximale huurprijs van uw woning. Lees meer op Rijksoverheid.nl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Alle kokosnoten komen dan wel van één en dezelfde palmboom, maar er bestaan tig soorten. Zit er in jouw pakje een oranje kokosnoot of een...
Alle kokosnoten komen van één en dezelfde boom: de kokospalm. Dat is lekker overzichtelijk, maar er bestaan wel meer dan 100 verschillende kleuren en formaten kokosnoten. Door mensen meegenomen van de warme kunstlijnen naar de kweek. Wat zit er in jouw pakje? Tussde de roden lijnen kun je kokosnoten tegenkomen.
De oorsprong
Waar vielen de eerste kokosnoten uit de boom? De oorsprong van de kokospalm is niet officieel vastgesteld. De meeste wetenschappers zijn het er wel over eens dat ze uit India en Indonesië komen en zich vanuit daar verspreid hebben langs warme kustgebieden. Een kokosnoot valt namelijk uit de boom het water in om zich ergens anders voort te planten, ook wel kruisbestuiving. Daar bracht de mens snel verandering in. Kokos bleek een prima landbouwproduct waar nog wel wat aan te sleutelen viel.

Zelfbestuiver
De kokospalm heeft toch twee ondersoorten, 'tall' en 'dwarf'. De originele palm is de tall en is in de wereld het meest vertegenwoordigd. De dwarf stamt daar vanaf en is een zelfbestuiver, met zowel mannelijk als vrouwelijke zaden. Een goed teken, want hij kan zich dus zelf voortplanten tot 'ie er bij neervalt of wordt neer gekapt. Bij de dwarf-palmen zie je ook de meeste diversiteit in kokosnootsoorten, waar mensen een duidelijke rol in hebben gehad.

Kokosnootonderzoeksbureau
Geknutselde dwarf-palmen worden 'hybrides' genoemd. Ze zijn ontwikkeld door een kokosnootonderzoeksbureau in India waar meerdere soorten gekweekt worden, de één met juist meer kokosvlees en de ander met meer water. Zo heb je de Andaman Ordinary, een soort met meer vlees dan gebruikelijk. In de oranje King kokosnoot die je alleen op Sri Lanka vindt, overheerst het kokoswater. Door dit gekweek nam zijn drijvend vermogen af, maar de trotse vrucht viel inmiddels zo ver van zee af, dat hij deze ook niet meer hoefde te trotseren.

Rijpen in de palmtop
Na een half jaar zijn kokosnoten drinkbaar. Het kokoswater wordt zoeter en het vlees begint zich meer te vormen als de kokosnoot langer in de palmtop hangt. De kleur verandert van jong groen, naar geel, dan oranje en uiteindelijk bruin. Tot veertien maanden blijft een kokosnoot een lekkernij. Vlak voordat de noot uit zichzelf uit de boom valt, is hij haast niet meer te drinken of te eten. Eenmaal gevallen groeit er snel een nieuwe palm uit. Tenzij de plukkers al aan het werk zijn geweest; zij exporteren de meeste noten naar het westen en zo komen ze toch nog even op zee terecht.

Auteur: Bram Beckmans

# data[].attributes.attachment_link.description
Alle kokosnoten komen van één en dezelfde boom: de kokospalm. Dat is lekker overzichtelijk, maar er bestaan wel meer dan 100 verschillende kleuren en formaten kokosnoten. Door mensen meegenomen van de warme kunstlijnen naar de kweek. Wat zit er in jouw pakje? Tussde de roden lijnen kun je kokosnoten tegenkomen.

# data[].attributes.body
voor vandaag moet je de opgaven 9, 10, 11, 15, 16 en 18t/m 23 maken.

# data[].attributes.headline
De antwoorden van hoofdstuk(economie mavo)

# data[].attributes.subject
De antwoorden van hoofdstuk(economie mavo)

# data[].attributes.body
Ben je benieuwd of je je opgaven goed hebt gemaakt???? In dit deel van de padlet staan de antwoorden van het eerste hoofdstuk.

# data[].attributes.attachment_link.title
Prijsstabiliteit: waarom is dat belangrijk voor jou?

# data[].attributes.attachment_link.description
Volg Anna en Alex als ze door de tijd reizen en kom meer te weten over inflatie en het effect ervan op prijsstabiliteit. De hoofdtaak van de Europese Centrale Bank is het handhaven van prijsstabiliteit, en op die manier vertrouwen in de euro te bevorderen zodat men spaart en investeert.

# data[].attributes.body
Wat zijn de effecten van inflatie en waarom bestrijdt de ECB inflatie

# data[].attributes.attachment_link.title
Propaganda filmpje van de ECB over prijsstabiliteit

# data[].attributes.attachment_link.description
Propaganda filmpje van de ECB over prijsstabiliteit (voor scholen) http://sdw.ecb.int/home.do?chart=t1.2 Doelstelling ECB: geldgroei M3 4,5% inflatie (HICP) kleiner dan 2% U ziet dat beide doelstellingen niet worden gehaald. Centrale banken zetten bij een dreigende recessie altijd de geldpers aan (rente verlagen). Hyperinflatie is voor banken en overheden nu eenmaal beter dan deflatie....

# data[].attributes.body
Wanneer je het budgetteren serieus aanpakt, ga je ongeveer op deze manier te werk.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het Nibud onderzocht voor de 6e keer hoe huishoudens er financieel voor staan. Het gaat de goede kant op met de financiële situatie van de Nederlandse huishoudens. Tegelijkertijd zien we groepen die moeilijk rondkomen en een hoge mate van financiële onzekerheid ervaren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting)

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Nibud is een onafhankelijk kennis- en adviescentrum op het gebied van huishoudfinanciën. Het voorkomen van geldproblemen is ons doel.

# data[].attributes.body
Indirect betaal je belasting door de aanschaf van goederen en diensten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het bedrijf wil eigenlijk maar € 200 vragen voor haar product.
De overheid wil belasting ophalen. Dat is nodig om de overheidsuitgaven te kunnen betalen.

Omdat de overheid 21% BTW vraagt,
stijgt de prijs voor de consument met € 42.
In plaats van € 200 is de consument nu € 242 kwijt voor het kopen van dit product.

De BTW wordt door het bedrijf ontvangen en doorgegeven aan de belastingdienst. Daarom noemen we het indirecte belasting.

# data[].attributes.attachment_link.description
Als burger betalen we verschillende soorten belasting. Daarbij maken we een verdeling tussen directe of indirecte belasting. Sommige belastingen betalen we als burger rechtstreeks aan de overheid. Bijvoorbeeld de inkomstenbelasting. Inkomsten belasting is daarom een voorbeeld van een directe belasting. Andere belastingen betalen we eerst aan een bedrijf.

# data[].attributes.body
Hoe kun je er voor zorgen dat je product verkocht wordt!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Marketing is alles wat een bedrijf doet om meer te verkopen.
De marketingmix laat zien welke keuzes een bedrijf moet maken om zo goed mogelijk aan de wensen van de klanten te voldoen.

Marketingmix

De marketingmix wordt vaak aangegeven met 6 P's (of in sommige boeken 4 P's).

Belangrijk is dat al deze keuzes op elkaar aansluiten.
Bijvoorbeeld: een duur parfum stop je in een mooi flesje. Dat verkoop je niet via een supermarkt. Een speciaalzaak met personeel dat je goed kan voorlichten past beter bij dat product.

Voor elke P uit de marketingmix moet het bedrijf dus keuzes maken:

# data[].attributes.attachment_link.description
Marketing is alles wat een bedrijf doet om meer te verkopen. De marketingmix laat zien welke keuzes een bedrijf moet maken om zo goed mogelijk aan de wensen van de klanten te voldoen. Marketingmix De marketingmix wordt vaak aangegeven met 6 P's (of in sommige boeken 4 P's).

# data[].attributes.body
Beetje vloggen en je loopt binnen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Vlogger koopt lippenstift en de online verkoop explodeert

# data[].attributes.attachment_link.description
"De verkopen gaan door het dak als vloggers bij ons een lippenstift kopen", zegt Kruidvat.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Meer dan de helft van de studenten gebruikt een deel van hun lening om te sparen. Uit onderzoek van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) onder 1383 studenten blijkt dat 54 procent hun studielening daarvoor gebruikt.

Studenten doen dat om later een huis te kunnen kopen, om na de studie geld achter de hand te hebben of simpelweg omdat de rente erg laag is.

Het Nibud waarschuwt dat meer lenen dan nodig is voor de studie tot onnodig hoge schulden kan leiden. De rente is nu verwaarloosbaar, maar het rentepercentage van 0 staat niet vast, omdat de rente na afloop van de studie eens per vijf jaar opnieuw wordt vastgesteld.

Uit het onderzoek blijkt ook dat studenten het steeds minder erg vinden om een studieschuld te hebben. In 2015 vond bijna 30 procent van de studenten lenen een probleem, nu is dat 12 procent.

Normaal

Lenen lijkt dus gewoner te worden. Studenten groeien na het afschaffen van de basisbeurs op met het idee dat lenen heel normaal is, aldus het Nibud.

En dat bevestigen de cijfers. In twee jaar tijd verdubbelde het percentage leners van 30 in 2015 naar 62 in 2017.

"Dat is op zich geen probleem, zolang de studenten maar goed kijken naar wat ze precies nodig hebben", zegt Radstaak. "Maar als je meer leent dan het noodzakelijke neem je onnodig risico's."

Ouders

Studenten doen vaker een beroep op hun ouders. Ze blijven vaker thuis wonen (56 procent) en krijgen vaker financiële steun van de ouders. Voor 39 procent van de studenten betalen de ouders het collegegeld, voor 34 procent betalen ze de zorgverzekering.

Net als in 2015 werkt tweederde van de studenten, maar degenen die werken maken wel meer uren.

In Nederland heeft 73 procent van de studenten een studieschuld. Dit zijn zowel studenten die nog onder het oude stelsel met de basisbeurs vallen, als onder het nieuwe leenstelsel.

# data[].attributes.attachment_link.title
Meer dan helft studenten leent om te sparen

# data[].attributes.attachment_link.description
Meer dan de helft van de studenten gebruikt een deel van hun lening om te sparen. Uit onderzoek van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) onder 1383 studenten blijkt dat 54 procent hun studielening daarvoor gebruikt. Studenten doen dat om later een huis te kunnen kopen, om na de studie geld achter de hand te hebben of simpelweg omdat de rente erg laag is.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het is een nek-aan-nekrace met de oer-Hollandse appel en toch wint de exotische banaan; hét populairste fruit van Nederland.