# data[].attributes.headline
JIKA ADA PERTANYAAN BOLEH MESEJ CIKGU DI SINI..👇👇👇👇👇👩

# data[].attributes.subject
JIKA ADA PERTANYAAN BOLEH MESEJ CIKGU DI SINI..👇👇👇👇👇👩

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Slides ini merupakan adaptasi daripada topik Halangan Komunikasi dalam Kemahiran Komunikasi bagi subjek Pengajian Perniagaan Semester Dua STPM. Slides ini merangkumi nota ringkas, definisi, contoh dan penerangan yang berkaitan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Successfully reported this slideshow.

1. 1. SMK LUI BARAT, JEMPOL EN HAIRULNIZAM HASSAN PROSES PEMBUATAN KEPUTUSAN

2. 2. DEFINISI PEMBUATAN KEPUTUSANPembuatan keputusan ialah prosespenyelesaian masalah dengan memilihsatu jalan atau tindakan antara beberapaalternatif.Merupakan proses asas dalampengurusan.Pembuatan keputusan secara kualitatiftidak melibatkan maklumat berangkatetapi cenderung berbentuk cungkilanidea-idea.

3. 3. Pembuatan keputusan secara kuantitatif ialah keputusan dalam bentuk angka yang membolehkan analisis secara statistik dilakukan.

4. 4. JENIS KEPUTUSAN ORGANISASI1.KEPUTUSAN BERSIFAT RUTIN Bergantung terutamanya kepada kriteria yang telah ditetapkan sebelumnya. Digunakan untuk masalah berstruktur. Kebanyakan berlaku di peringkat bawah dalam hierarki pengurusan.

5. 5. 2.KEPUTUSAN BERSIFAT ADAPTIF Perantaraan keputusan yang dirancang dan tidak dirancang. Keputusan yang diambil mengikut kepentingan dan kesesuaian mengikut keadaan.

6. 6. 3.KEPUTUSAN BERSIFAT INOVATIF Penemuan, pengenalpastian dan penentuan masalah yang tidak berstruktur dengan pembentukan alternatif penyelesaian yang unik dan kreatif. Melibatkan kumpulan profesional untuk membangunkan sesuatu yang tidak dijangka.

7. 7. KEADAAN PERSEKITARAN1.PEMBUATAN KEPUTUSAN DALAM KEADAAN KEPASTIAN Maklumat yang diperolehi lengkap dan boleh dipercayai. Tahu tindakan yang perlu diambil dan kesannya. Jarang berlaku kerana faktor yang berada di luar kawalan.

8. 8. 2.PEMBUATAN KEPUTUSAN DALAM KEADAAN RISIKO Maklumat ada tetapi masih belum lengkap. Jangkaan kemungkinan sesuatu keadaan berlaku dapat ditentukan menerusi kebarangkalian objektif. Walaupun maklumat tidak lengkap,dengan perancangan yang baik dan teliti,kualiti maklumat boleh ditingkatkan.

9. 9. 3.PEMBUATAN KEPUTUSAN DALAM KEADAAN KETIDAKPASTIAN Wujud apabila dalam keadaan yang tidak diketahui dan sukar ditentukan kerana tiada data dan maklumat yang boleh dirujuk. Menggunakan pengalaman serta pertimbangannya untuk membuat penilaian yang subjektif.

10. 10. LANGKAH-LANGKAH DALAM PROSES PEMBUATAN KEPUTUSAN YANG RASIONAL

11. 11. 1.MENGENAL PASTI MASALAH Penting untuk mengenal pasti masalah atau peluang perniagaan serta menakrifkannya dengan jelas. Perlu dilengkapi dengan kemahiran memerhati,menafsir serta menghubungkaitkan masalah.

12. 12. 2.MENGUTIP DAN MENGANALISIS DATA ATAU MAKLUMAT Maklumat berkaitan sesuatu masalah perlu dikutip dan dianalisis untuk mengesahkan masalah sebenar yang dihadapi. Kesahihan teknik pengumpulan maklumat dan kualiti maklumat perlu dititikberatkan.

13. 13. 3.MENCARI ALTERNATIF Kualiti maklumat akan menentukan kualiti alternatif yang dibentuk. Berfikiran kreatif, nasihat pakar dan penyelidikan. Masa yang cukup mesti diperuntukkan.

14. 14. 4.MENILAI ALTERNATIFa)Kecukupan Boleh selesaikan atau meringankan masalah yang dihadapi. Analisis faedah-kos juga boleh dijalankan ke atas setiap alternatif supaya menghasilkan lebih banyak faedah berbanding dengan kos yang perlu dibayar.

15. 15. b)Kesauran Alternatif yang boleh dilaksanakan setelah mempertimbangkan segala kekangan- kekangan yang wujud. Pelaksanaannya mungkin bercanggah dengan kriteria etika sesebuah organisasi.

16. 16. c)Realistik Keputusan yang diingini mesti boleh dicapai. Alternatif yang ingin dipertimbang dan dinilai bersifat tersaur dan realistik secara serentak.

17. 17. 5.MEMILIH ALTERNATIF TERBAIK Kelebihan dan kelemahan setiap alternatif perlu diketahui supaya alternatif yang terbaik dapat dipilih. Alat pembuatan keputusan berbentuk kualitatif dan kuantitatif boleh digunakan. Pengalaman dan rujukan hasil penyelidikan dapat membantu.

18. 18. Pemilihan alternatif yang tepat tidakselalunya menjamin kejayaan.

19. 19. 6.MENILAI KEPUTUSAN Penilaian keputusan dapat membantu melihat keberkesanan keputusan yang telah dibuat dan dijadikan panduan untuk menyelesaikan masalah yang serupa pada masa hadapan.

20. 20. FAKTOR-FAKTOR YANG MEMPENGARUHI PEMBUATAN KEPUTUSAN

21. 21. 1.SIFAT MASALAH TERSEBUT Keputusan rutin hanya sesuai untuk masalah berstruktur manakala keputusan adaptif dan inovasi lebih sesuai untuk masalah tidak berstruktur.2.MASA YANG DIPERUNTUKKAN Jumlah masa akan mempengaruhi jumlah maklumat yang dapat dikumpul dan kualiti keputusan yang dibuat.

22. 22. 3.SIKAP ORGANISASI Dasar organisasi akan menentukan sejauh mana para pekerja akan terlibat dalam pembuatan keputusan. Sokongan pihak pengurusan dari segi sumber dan moral juga penting untuk menggalakkan penglibatan para pekerja.

23. 23. 4.DARJAH PENERIMAAN DAN KOMITMEN PEKERJA DAN PIHAK PENGURUSAN Menentukan kejayaan sesuatu keputusan.5.KEUPAYAAN DAN SIKAP PEMBUAT KEPUTUSAN Membantu dalam menjamin kualiti keputusan.

24. 24. PEMBUATAN KEPUTUSAN SECARA KUMPULAN

25. 25. 1.SUMBANGSARAN Teknik penjanaan idea dengan setiap ahli dalam kumpulan dibenar untuk memberi pendapat secara bebas tentang sesuatu masalah atau tajuk perbincangan. Sesuai digunakan apabila idea-idea baru diperlukan.

26. 26. Kumpulan sumbangsaran yang berkesanbiasanya terdiri daripada lima hingga tujuhorang individu.Dalam sesi,idea yang baik atau tidak baikdigalakkan dengan tujuan merangsangahli-ahli lain untuk menjana lebih banyakidea.

27. 27. Sebarang kritikan atau perbahasan tidakdigalakkan kerana ini akan melemahkansemangat penjanaan idea secara kreatif dikalangan ahli-ahli.Pembatasan dari segi bilangan idea yangboleh dihasilkan adalah tidak digalakkan.

28. 28. Sinergi perlu digalakkan menerusisumbangan bersama dan persainganyang sihat agar dapat menghasilkan lebihbanyak idea.

29. 29. 2.KUMPULAN NOMINAL Digunakan apabila persetujuan sebulat suara atau penyelesaian masalah perlu diselesaikan dalam masa yang singkat. Satu panel ditubuhkan untuk menyelesaikan sesuatu masalah. Mengenal pasti penyelesaian atau peluang-peluang alternatif bagi masalah tersebut secara bebas.

30. 30. Setiap penyelesaian atau alternatif yangdicadangkan akan dinilai.Selepas dinilai,penyelesaian atau alternatifyang paling baik akan diundi.Untuk memperolehi persetujuan bersamadi kalangan ahli-ahli,sesuatu penyelesaianatau alternatif itu perlu dibaiki.Pendapat setiap ahli panel dianggap sulit.

31. 31. 3.TEKNIK DELPHI Kaedah tinjauan untuk menggembleng pendapat ahli-ahli kumpulan dalam proses pembuatan keputusan yang kreatif. Ahli akan ditinjau menerusi beberapa pusingan penyiasatan. Ahli-ahli tidak bertemu dan identiti ahli dirahsiakan.

32. 32. Kelemahan teknik Delphi: Keahlian panel mungkin berubah,khasnya jika proses berkenaan memerlukan masa yang panjang. Ahli-ahli kumpulan mungkin bukan pakar dalam hal-hal yang dibincangkan.

33. 33. Identiti secara rahsia mungkin akanmenjejaskan sikap akauntabiliti dantanggungjawab di kalangan ahli-ahlikumpulan.Soalan-soalan yang tidak jelas mungkinmenyebabkan ahli-ahli panel mencapaikonsensus yang tidak tepat.

34. 34. KELEBIHAN PEMBUATAN KEPUTUSAN SECARA KUMPULAN

35. 35. Dapat menjana lebih banyak ideaberbanding dengan yang dapat dilakukansecara individu.Meningkatkan peluang penjanaankeputusan yang kreatif dari pelbagai sudutyang berlainan.Ahli kumpulan lebih komited danbermotivasi untuk menjayakan keputusantersebut.

36. 36. Meningkatkan kualiti keputusan yangbakal dibuat kerana segala ketidakpastiantelah dibincangkan dalam sesiperbincangan.

37. 37. KELEMAHAN PEMBUATAN KEPUTUSAN SECARA KUMPULAN

38. 38. Mengambil masa yang lama untukmencapai sesuatu keputusan berbandingdengan individu.Kemungkinan wujud ahli kumpulan yangcuba menguasai suatu sesi perbincanganyang akan menjejaskan keputusan yangakan dibuat serta penglibatan ahli-ahli lain.

39. 39. Menimbulkan persoalan tanggungjawabterhadap keputusan yang dibuat walaupunahli itu tidak bersetuju dengan keputusantersebut.Ahli-ahli terpaksa bertolak ansur untukmengelakkan konflik menyebabkankeputusan tidak mencapai optimum.

# data[].attributes.attachment_caption
Pembimbing Rakan Sebaya (definisi, falsafah, logo, lagu, ikrar, peranan)

# data[].attributes.attachment_link.title
Pembimbing Rakan Sebaya (definisi, falsafah, logo, lagu, ikrar, peranan)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Modul Pembimbing Rakan Sebaya
i

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

KATA ALU-ALUAN
MENTERI PELAJARAN MALAYSIA

Assalammualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera. Terima kasih kerana memberi
peluang kepada saya merakamkan penghargaan syabas dan tahniah kepada kumpulan Pembina Modul
Pembimbing Rakan Sebaya kerana berinisiatif dan proaktif menyediakan alternatif program dalam
Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling di sekolah.

Matlamat kerajaan untuk membina sebuah Negara Bangsa adalah selaras dengan gagasan
1Malaysia; rakyat didahulukan dan pencapaian diutamakan yang dihasratkan oleh YAB Dato' Sri Mohd
Najib bin Tun Haji Abdul Razak, Perdana Menteri Malaysia. Hasrat 1Malaysia ialah membina sebuah
negara yang bersatu padu serta menyanjung masa hadapan yang dikongsi bersama, menikmati
kehidupan bersama yang sepenuhnya berasaskan keadilan.

Justeru, jika nilai-nilai ini dapat diterapkan melalui proses pendidikan yang terancang, seperti
mana Modul Pembimbing Rakan Sebaya yang diilhamkan oleh kumpulan Guru Bimbingan dan
Kaunseling, saya yakin dan percaya perpaduan dalam kalangan rakyat akan dapat diperkukuhkan dengan
memanfaatkan Modul Pembimbing Rakan Sebaya ini. Kementerian Pelajaran Malaysia akan terus
menyokong pembinaan Negara Bangsa bagi memperkukuhkan perpaduan, membina identiti nasional
dan semangat kebangsaan.

Akhir kalam, saya menaruh penuh keyakinan dan berharap Guru Bimbingan dan Kaunseling
dapat memainkan peranan yang penting dan melaksanakan modul yang dihasilkan seterusnya dapat
membantu menyemai dan memupuk perpaduan, semangat patriotisme, menyampaikan ilmu
pengetahuan dan kemahiran; serta membentuk akhlak dan jati diri murid bagi melahirkan modal insan
cemerlang.

ii

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

KATA ALU-ALUAN KETUA PENGARAH PELAJARAN MALAYSI

KATA ALU-ALUAN
KETUA PENGARAH PELAJARAN MALAYSIA.

KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA
Assalamualaikum Warahmatullahi Wabarakatuh dan Salam Sejahtera. Saya ingin merakamkan ucapan
setinggi-tinggi penghargaan dan tahniah kepada Bahagian Pengurusan Sekolah Harian atas penerbitan
Modul Pembimbing Rakan Sebaya ini. Saya percaya penerbitan modul ini adalah hasil kerjasama dan
komitmen yang tinggi semua Guru Bimbingan dan Kaunseling sekolah dalam membantu proses
kemenjadian murid umumnya khasnya Pembimbing Rakan Sebaya (PRS).
Pendidikan yang berkualiti menjamin masa depan yang lebih cerah. Dalam mengharungi cabaran abad
ke-21 yang semakin hari semakin mencabar, para Guru Bimbingan dan Kaunseling Sekolah perlu
dilengkapi dengan PRS yang berkualiti dan berkeyakinan tinggi di samping mempunyai kemahiran
kaunseling asas yang betul. Justeru, peranan Guru Bimbingan dan Kaunseling yang sekian lama telah
diperjuangkan oleh Kementerian Pelajaran Malaysia dapat dilihat dengan lebih jelas dengan
kemantapan Pembimbing Rakan Sebaya di sekolah kelak. Sumbangan Modul Pembimbing Rakan Sebaya
ini dapat merealisasikan hasrat KPM untuk melihat permasalahan dan disiplin murid dapat ditangani
oleh Guru Bimbingan dan Kaunseling bahkan menjadi wahana kepada kecemerlangan murid.

Sehubungan itu, sekali lagi saya merakamkan ucapan syabas dan tahniah kepada kumpulan Guru
Bimbingan dan Kaunseling yang terus mengambil langkah aktif dan proaktif menghasilkan Modul
Pembimbing Rakan Sebaya ini demi manfaat diri, keluarga, masyarakat dan negara.

iii

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

KATA ALU-ALUAN PENGARAH BAHAGIAN PENGURUSAN SEKOLAH HARIAN

KATA ALU-ALUAN
PENGARAH BAHAGIAN PENGURUSAN SEKOLAH HARIAN

KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA

Assalamualaikum Warahmatullahi Wabarakatuh dan salam sejahtera. Alhamdullilah, saya bersyukur ke
hadrat Allah SWT kerana dengan izin dan limpah kurniaNya, saya dapat bersama-sama dengan
Kumpulan Guru Bimbingan dan Kaunseling, dalam sebuah buku yang sangat memberi makna kepada
Kementerian Pelajaran Malaysia iaitu Modul Pembimbing Rakan Sebaya ini.

Sesungguhnya, Modul Pembimbing Rakan Sebaya yang dihasilkan kumpulan Guru Bimbingan
Kaunseling yang merangkumi aspek Kemahiran Interpersonal, Kemahiran Kepimpinan, Kemahiran
Menyelesaikan Masalah, Kemahiran Membuat Keputusan, Kemahiran Kaunseling Asas dan juga
Penilaian dapat membantu pihak Kementerian Pelajaran Malaysia dalam proses membentuk
kemenjadian insan yang sempurna dalam semua aspek. Justeru, saya sangat percaya, menyediakan
masyarakat 20 tahun akan datang yang berteraskan 1Malaysia yang digagaskan oleh Perdana Menteri
Malaysia, adalah bermulanya dari pelaksanaan Modul Pembimbing Rakan Sebaya yang dibina oleh
kumpulan Guru Bimbingan dan Kaunseling yang sangat dedikasi.

Saya ingin menegaskan bahawa Guru Bimbingan dan Kaunseling adalah sebagai warga pendidik
telah terbukti memainkan peranan utama dalam membina negara bangsa. Guru Bimbingan dan
Kaunseling perlu berfikiran global dan bertindak secara terarah dengan menjadikan modul yang
dihasilkan sebagai wadah untuk membentuk warganegara dengan ciri-ciri individu dan masyarakat
bangsa Malaysia. Justeru, negara akan hilang daya saing dan ketinggalan dari kemajuan global sekiranya
para Guru Bimbingan dan Kaunseling tidak menjalankan tugas secara jujur, ikhlas dan penuh
tanggungjawab. Akhir kata, ucapan tahniah dan syabas atas kejayaan menghasilkan Modul Pembimbing
Rakan Sebaya ini.

iv

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

KANDUNGAN

KATA ALU-ALUAN ...........................................................................................................................................i
KATA ALU-ALUAN KETUA PENGARAH PELAJARAN MALAYSIAKATA ALU-ALUAN ........................................ iii
KATA ALU-ALUAN PENGARAH BAHAGIAN PENGURUSAN SEKOLAH HARIAN.............................................. iv
KANDUNGAN................................................................................................................................................. v
1.0 PENGENALAN ....................................................................................................................................1

1.1 SEJARAH PERKEMBANGAN PRS.....................................................................................................1
1.2 RASIONAL ......................................................................................................................................3
1.3 MATLAMAT ...................................................................................................................................4
1.4 FALSAFAH ......................................................................................................................................4
1.5 VISI.................................................................................................................................................4
1.6 MISI ...............................................................................................................................................5
1.7 IKRAR .............................................................................................................................................5
1.8 ETIKA .............................................................................................................................................5
1.9 PERANAN SEBAGAI GURU/ JURULATIH PRS..................................................................................6
1.10 PERANAN MURID SEBAGAI PRS ...................................................................................................6
2.0 PROSEDUR PELAKSANAAN MEREKAYASA PROGRAM PRS DI SEKOLAH............................................8
2.1 PELANTIKAN PRS ...........................................................................................................................8

2.1.1 KRITERIA PEMILIHAN PRS......................................................................................................8
2.1.2 KAEDAH PEMILIHAN PRS.......................................................................................................8
2.2 LATIHAN ........................................................................................................................................9
2.2.1 KAEDAH PELAKSANAAN ........................................................................................................9
2.2.2 RANGKA MODUL PRS ..........................................................................................................42
3.0 MODUL PEMBIMBING RAKAN SEBAYA ...........................................................................................43
3.1 MODUL TAHAP BONGSU.............................................................................................................43
3.1.1 Pengenalan PRS (Ceramah PowerPoint) ...................................................................................43

v

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

3.1.2 Konsep Kendiri (Ceramah PowerPoint) ....................................................................................43
3.1.3 Pengenalan Komunikasi ( Ceramah Power Point)...............................................................49
3.1.4 Perkembangan Kanak-kanak ( Ceramah Power Point) .......................................................56
3.1.5 Penilaian ..............................................................................................................................62
3.1.6 Skema Pemarkahan Penganugerahan Latihan Tahap 1 : Bongsu ......................................73
3.2 MODUL TAHAP MUDA ......................................................................................................................74
3.2.1 Pendedahan dan Kesedaran Kendiri (Ceramah dalam PowerPoint)..................................74
3.2.2 Komunikasi...............................................................................................................................84
3.2.3 Remaja dan Akil Baligh (Ceramah Power Point) .................................................................93
3.2.4 Latihan Lanjutan..................................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.5 Kemahiran Asas Kaunseling (Ceramah Power Point) ........................................................105
3.2.6 Penilaian ............................................................................................................................112
3.2.7 Skema Pemarkahan Penganugerah Latihan Tahap 2 : Muda............................................126
3.3 MODUL KAUNSELING SULONG .......................................................................................................127
3.3.1 Kemahiran Interpesonal (Ceramah Power Point)....................................................................127
3.3.2 Kemahiran kepimpinan (Ceramah)..........................................................................................132
3.3.3 Menyelesaikan Masalah (Ceramah) ........................................................................................140
3.3.4 Membuat Keputusan (Ceramah) .............................................................................................146
3.3.5 Kemahiran Kaunseling .............................................................................................................148
3.3.6 Penilaian ..................................................................................................................................159
3.3.7 Skema Pemarkahan Penganugerah Latihan Tahap 3 : Sulong ..........................................160
3.4 MODUL KAUNSELING BESTARI..................................................................................................161
3.4.1 JADUAL LATIHAN ANUGERAH LENCANA PRS BESTARI (PENGISIAN TAHAP 4) ...............161
3.4.2 Skema Pemarkahan Penganugerah Latihan Tahap 4 : Bestari..........................................162
3.5 ANUGERAH PINGAT POTENSI DIRI PRS ...................................................................................163
3.4.8 JAWATANKUASA PENGANUGERAH LENCANA PRS ...........................................................164
3.4.9 MODUL PANDUAN PENASIHAT PRS ........................................................................................165

vi

Modul Pembimbing Rakan Sebaya
4.0 PENGHARGAAN .............................................................................................................................176

4.1 SENARAI NAMA GURU BIMBINGAN DAN KAUNSELING YANG TERLIBAT DALAM PENYEDIAAN
MODUL..................................................................................................................................................176
4.4 JAWATANKUASA PENULISAN BUKU PANDUAN PENGURUSAN PEMBIMBING RAKAN SEBAYA
SEKOLAH RENDAN DAN SEKOLAH MENENGAH....................................................................................178
5.0 RUJUKAN/ BIBLIOGRAFI ................................................................................................................180

vii

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

1.0 PENGENALAN

Kajian luar negara dan tempatan telah membuktikan bahawa rakan sebaya mempunyai
pengaruh yang kuat terhadap remaja. Dalam usaha mencari identiti diri, remaja banyak
bergantung kepada rakan sebaya untuk mendapat panduan hidup ke arah yang mereka ingini.
Jika rakan sebaya yang digauli itu mempunyai pengaruh negatif, maka remaja itu akan terikut-
ikut dengan perlakuan negatif juga. Oleh itu pelbagai usaha harus dijalankan supaya pengaruh
negatif itu dapat digantikan dengan pengaruh positif bagi membolehkan remaja membina nilai
hidup yang sihat untuk menyediakan mereka menjadi orang dewasa yang matang dan
bertanggungjawab. Gegala inilah yang mendorong kita melatih remaja dengan beberapa
kemahiran untuk mempengaruhi kawan melalui pembinaan perhubungan mesra dan menjadi
contoh teladan.

1.1 SEJARAH PERKEMBANGAN PRS
1.1.1. Pada tahun 1984, Bahagian Sekolah (Unit Bimbingan dan Kaunseling) telah merangka

dan mengeluarkan buku Panduan Pelaksanaan Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling
di sekolah. Satu daripada kandungan buku itu ialah perkhidmatan dan tugas "Kaunselor
Sebaya". Dengan ini, konsep "Kaunselor Sebaya" (sekarang dikenali sebagai Pembimbing
Rakan Sebaya) telah sedia ada tetapi tidak diperkembangkan dalam kalangan murid
secara sistematik dan menyeluruh. Pada 1986, program Pembimbing Rakan Sebaya mula
diperkenalkan di sekolah-sekolah secara tidak formal melalui projek perintis "Kaunselor
Sebaya" yang dikendalikan oleh Pn. Zuraidah Bt. Abdul Rahman, Ketua Jabatan di Institut
Aminuddin Baki.

1.1.2. Pada tahun 1987, satu Seminar-Bengkel PRS diadakan dan dihadiri oleh Ketua Penolong
Pengarah Hal Ehwal Murid dan Penyelia Bimbingan dan Kaunseling Jabatan Pelajaran
Negeri, Guru-guru Bimbingan dan Kaunseling yang telah dikenalpasti oleh Kementerian
serta Pensyarah Maktab Perguruan. Dalam seminar ini, nama Pembimbing Rakan Sebaya
diterima secara rasmi. Hasil dari seminar/bengkel satu draf modul latihan yang
mengandungi elemen-elemen konsep, falsafah, rasional dan objektif program
Pembimbing Rakan Sebaya telah dikeluarkan untuk dicuba di peringkat sekolah.

1.1.3. Pada November 1987 satu mesyuarat menggubal kurikulum Kursus Pengurusan dan
Latihan Program Pembimbing Rakan Sebaya diadakan di IPPN (IAB) dengan disertai oleh
Pensyarah IAB, Pensyarah UKM, UPM dan USM, Pengetua sekolah, Ketua Penolong

1

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

Pengarah Hal Ehwal Murid dan Penyelia Bimbingan dan Kaunseling Jabatan Pelajaran
Negeri, Pegawai-Pegawai Bahagian Sekolah dan Pensyarah Maktab Perguruan.
1.1.4. Pada Ogos 1988, bengkel mengemaskini draf modul latihan di IAB supaya modul dicetak
dan dihantar ke semua sekolah menengah di seluruh negara untuk dijadikan panduan.
1.1.5. Pada September 1988, mesyuarat menyelaras program desentralisasi latihan PRS di IAB
dan telah dipersetujui bahawa kurus-kursus desentralisasi (Teragih) di peringkat negeri
mengikut panduan kandungan kursus yang sama iaitu:
a. Pengenalan Konsep, Falsafah dan Matlamat Program PRS
b. Teknik tafsiran keperluan
c. Teknik-teknik latihan.
d. Teknik penilaian program
e. Kemahiran yang diperlukan oleh PRS seperti kesedaran kendiri, asas komunikasi, asas

kaunseling dan kemahiran lanjutan yang spesifik.
f. PRS dari perspektif Islam

1.1.6. Pada 1989 IAB dengan kerjasama Bahagian Sekolah telah mengadakan satu bengkel
penelitian semula modul latihan PRS bertajuk Bengkel Membina Instrumen Kajian
Keberkesanan Pelaksanaan Program Pembimbing Rakan Sebaya untuk dijalankan pada
penghujung tahun 1989 di sekolah-sekolah terlibat dan hasil daripada kajian telah
dibentang dalam Seminar Status dan Halatuju Program Pembimbing Rakan Sebaya pada
16-19 Disember 1990.

1.1.7. Pada Jun 1991, kursus Intensif Kejurulatihan dan Pengurusan Program Pembimbing
Rakan Sebaya telah diadakan di bawah pembiayaan pinjaman Bank Dunia. Seramai 42
orang guru bimbingan dan kaunseling yang hadir. Hasil daripada bengkel tersebut, pada
tahun 1992, Kementerian Pelajaran Malaysia, Unit Bimbingan dan kaunseling, Bahagian
Sekolah dengan kerjasama IAB berjaya menerbitkan buku modul bertajuk " Pembimbing
Rakan Sebaya: Modul Latihan Asas".

2

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

1.1.8. Pada 2007, PRS telah menerima nafas baru dengan pengenalan nyanyian lagu dan lirik
Pembimbing Rakan Sebaya hasilan En. Badruddin Shukor diikuti dengan pelancaran
pemakaian 'vest' PRS oleh Datuk Razali Ismail, Timbalan Menteri Pelajaran ketika itu.

1.1.9. Pada November 2008, Dato' Sri Hishammuddin Tun Hussein telah memperkenalkan e-
PRS dalam Majlis Persidangan Guru Bimbingan dan Kaunseling Kebangsaan di MITC,
Melaka.

1.1.10. Pada Ogos 2011, draf Modul PRS KPM telah dibuat semakan bacaan (Proof Reading) di
Kuala Lumpur International Hotel, Kuala Lumpur oleh Bahagian Pengurusan Sekolah
Harian, Kementerian Pelajaran Malaysia.

1.2 RASIONAL

Perkhidmatan Bimbingan dan Kaunseling telah lama bertapak dalam sistem pendidikan
kita. Walaupun perkhidmatan ini masih mempunyai ruang yang luas untuk diperbaiki,
khidmat "murid membantu murid" merupakan satu khidmat sokongan yang penting
untuk mengisi ruang tersebut. Oleh sebab murid adalah lebih ditemui dan dijangka lebih
memahami curahan perasaan rakan, maka mereka lebih mudah dirapati. Golongan
murid yang terlatih dalam kemahiran-kemahiran asas menolong sangat penting untuk
meningkatkan lagi perkhidmatan bimbingan dan kaunseling di sekolah.

Untuk melengkapkan pengetahuan dari sumbangan murid membantu rakan,
maka mereka perlu diberi latihan supaya khidmat mereka lebih berkesan. Maka satu
modul latihan telah dibentuk oleh beberapa orang Guru Bimbingan dan Kaunseling
untuk dijadikan panduan dalam melatih pelajar sebagai Pembimbing Rakan Sebaya.

Walau bagaimanapun, pihak pentadbir sekolah, guru, staf lain dan masyarakat
haruslah sedar bahawa PRS ini adalah remaja atau murid biasa yang masih mempunyai
kekurangan diri dan perlukan bimbingan berterusan daripada orang dewasa. Mereka
juga tidak akan berupaya menjadi murid serba sempurna tanpa membuat kesilapan.
Mereka juga tidak akan berupaya memenuhi tuntutan pentadbir dan guru untuk
mengatasi masalah disiplin sekolah. Apa yang boleh mereka lakukan melalui bimbingan
dan galakan daripada pentadbir, guru dan orang dewasa lain ialah dengan menggunakan

3

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

pengaruh positif serta contoh teladan untuk menarik perhatian rakan-rakan ke arah
perlakuan yang diterima.

1.3 MATLAMAT
Melahirkan PRS yang berkemampuan membantu rakan sebaya secara positif, berkesan,
berkemahiran dan berketrampilan antaranya :
1. membina budaya kasih mesra dan saling membantu dalam kalangan murid.
2. membina murid yang yakin diri dan menghayati nilai-nilai murni berasaskan
kepada kepercayaan kepada Tuhan.
3. memupuk potensi/bakat kepemimpinan dan menjadi individu yang peka,
bertimbangrasa, rela, taat, menolong dan berupaya hidup selesa dalam
masyarakat majmuk.
4. melalui pengaruh positif dan persepaduan dalam aktiviti lain, PRS dapat
memainkan peranan membantu mengurangkan masalah salahlaku di kalangan
pelajar.

1.4 FALSAFAH
"BANTU DIRI UNTUK BANTU ORANG LAIN"

PRS harus dilengkapi dengan ilmu pengetahuan, perlakuan, perhubungan, kemahiran,
kreativiti dan keimanan.
1.5 VISI

Sistem pengurusan Perkhidmatan Pembimbing Rakan Sebaya yang cemerlang dan
berkualiti.

4

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

1.6 MISI

Membentuk dan melahirkan insan yang seimbang dari aspek jasmani, emosi, rohani,
intelek dan cemerlang berdasarkan falsafah dan etika Pembimbing Rakan Sebaya.

1.7 IKRAR

Saya/Kami dengan ini berikrar menerima dan mematuhi serta mengamalkan teras-teras
perkhidmatan semasa berkhidmat sebagai Pembimbing Rakan Sebaya (PRS ) sesi _____.

Menerima jawatan ini dan sanggup memikul tanggungjawab serta amanah yang
diberikan tanpa mengira tempat, masa, dan rakan.
Berpegang teguh kepada etika Pembimbing Rakan Sebaya.
Berusaha menjadi pelajar contoh.
Berazam meningkatkan mutu akademik dan disiplin diri.
Berkhidmat dengan penuh kemesraan dan kasih sayang.
Sentiasa berusaha meningkatkan kualiti perkhidmatan PRS.

1.8 ETIKA

Sebagai PRS mereka perlu sentiasa ingat dan patuh kepada etika, iaitu:
a. Amanah dan menyimpan rahsia.
b. Menerima dan menghormati rakan dan orang lain.
c. Memahami batasan dan keupayaan diri.
5

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

d. Sentiasa berusaha meningkatkan diri dari pelbagai aspek.
e. Melapor kepada Guru Bimbingan dan Kaunseling tentang kes yang boleh

merosakkkan diri dan/atau orang lain.
f. Merujuk kes rumit kepada Guru Bimbingan dan Kaunseling
g. Mematuhi peraturan sekolah, dan norma masyarakat dan agama.

1.9 PERANAN SEBAGAI GURU/ JURULATIH PRS

1.6.1 Memilih ahli-ahli PRS berdasarkan kriteria yang telah ditetapkan.
1.6.2 Melaksana dan melatih ahli-ahli PRS berpandukan modul yang telah disediakan.
1.6.3 Merancang, menyelia dan melaksanakan program PRS.
1.6.4 Menjadi fasilitator dalam aktiviti-aktiviti PRS di sekolah.
1.6.5 Memberi ujian kepada ahli-ahli PRS mengikut tahap yang ditetapkan.
1.6.6 Memberi anugerah latihan PRS mengikut tahap dan kelayakan yang digariskan.
1.6.7 Mengawal selia dan menasihati PRS dalam peningkatan prestasi akademik dan sahsiah.
1.6.8 Membimbing PRS dalam memainkan peranan mereka di sekolah.
1.6.9 Menjadi pakar rujuk (sesi bimbingan atau perundingan) bagi setiap isu berkaitan murid

yang dikemukakan oleh PRS.
1.6.10 Memastikan setiap PRS membuat catatan dan laporan dalam buku log PRS.

1.10 PERANAN MURID SEBAGAI PRS

Sebagai seorang PRS, peranan yang perlu mereka lakukan adalah:
1.7.1. Menjadi rakan yang peka kepada perasaan orang lain dan keadaan sekeliling.

6

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

1.7.2. Membantu menggerakkan perkhidmatan bimbingan dan kaunseling di sekolah.
1.7.3. Sebagai salah satu sumber kepada rakan untuk mendapat bantuan.
1.7.4. Sebagai penghubung kepada khidmat bimbingan dan kaunseling seperti membuat

rujukan jika perlu.
1.7.5. Sebagai peninjau rasa untuk membolehkan Kaunselor/Guru Bimbingan dan Kaunseling

menjalankan strategi intervensi jika perlu.
1.7.6. Sebagai Role Model kepada pelajar lain.
1.7.7. Menjadi fasilitator yang bersikap terbuka, yakin dan percaya diri, berasa selesa dan

berempati.
1.7.8. Menerima rakan secara terbuka dan tanpa syarat.
1.7.9. Mendengar, menjelas dan membantu rakan melihat beberapa alternatif sebelum

membuat keputusan.
1.7.10. Memberi sokongan dan galakan untuk rakan mengambil langkah positif.
1.7.11. Mematuhi etika kerahsiaan.
1.7.12. Menyedari bahawa bukan semua masalah boleh diatasi.
1.7.13. Berbincang dan membantu rakan yang menghadapi masalah biasa/normal.
1.7.14. Memimpin rakan melihat masalah dengan objektif dan mengalakkannya mencari

penyelesaian sendiri supaya ia belajar melalui pengalamannya.
1.7.15. Menjalankan program membantu sambil mempengaruhi rakan lain supaya melibatkan

diri.
1.7.16. Mengutamakan kesejahteraan diri dan memahami batasan diri untuk membantu.

7

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

2.0 PROSEDUR PELAKSANAAN MEREKAYASA PROGRAM PRS DI SEKOLAH

2.1 PELANTIKAN PRS

2.1.1 KRITERIA PEMILIHAN PRS

Antara kriteria murid yang boleh dipilih sebagai PRS di sekolah adalah seperti yang berikut :

2.1.1.1 Menunjukkan minat dan komitmen yang tinggi untuk membantu diri dan orang lain
serta boleh berkomunikasi dengan baik.

2.1.1.2 Mempunyai ciri dan personaliti PRS (mendengar dengan penumpuan, memahami,
menerima tanpa menilai atau melabel, mengambil berat, komited, terima tanpa syarat,
jujur dan tulen)

2.1.1.3 Mempunyai ciri-ciri kepimpinan diri.

2.1.1.4 Trampil dalam aspek akademik, sahsiah, ko kurikulum dan spiritual.

2.1.2 KAEDAH PEMILIHAN PRS
Pemilihan murid-murid PRS adalah melalui beberapa kaedah antaranya:

Pemilihan melalui permohonan

2.1.2.1.1 Mengiklan dan mempelawa permohonan murid melalui pengumuman semasa
perhimpunan sekolah, kempen dari kelas ke kelas atau poster dan maklumat papan
notis.

2.1.2.1.2 Menyediakan borang permohonan untuk proses pemilihan

2.1.2.1.3 Mengadakan sesi temuduga untuk mengenal pasti calon-calon yang sesuai.

8

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

Pemilihan melalui rakan sebaya
Pemilihan melalui Pengetua/ Penolong Kanan dan Guru-guru
Pemilihan melalui Guru Bimbingan dan Kaunseling
Pemilihan oleh PRS yang berpengalaman.
Pemilihan dari kalangan murid yang mempunyai rekod salah laku disiplin.
Pemilihan secara objektif - melalui penggunaan alat-alat pengukur yang sedia ada seperti ujian-ujian
personaliti, sikap, kerjaya, minat dan konsep kendiri.

2.2 LATIHAN
Setiap PRS yang telah dilantik perlu menjalani latihan berdasarkan modul.

2.2.1 KAEDAH PELAKSANAAN

2.2.1.1 Setiap PRS yang telah dilantik mesti melalui 4 Tahap iaitu Tahap Bongsu, Tahap Muda,
Tahap Sulong dan Tahap Bestari.

2.2.1.2 PRS juga akan menerima watikah pelantikan pada setiap tahap yang dilalui untuk ke
tahap yang seterusnya.

2.2.1.3 Dicadangkan bahawa setiap watikah hendaklah dianugerahkan sekali setahun iaitu pada
bulan Jun.

2.2.1.4 Sebelum penganugerahan watikah tersebut, setiap PRS hendaklah memperolehi atau
mencapai markah sebanyak 80% dari keseluruhan latihan dan ujian setiap tahap.
Sekiranya tidak mencapai markah tersebut, jurulatih PRS perlu memberi kerja atau
projek tambahan bagi mencukupi markah tersebut.

9

Modul Pembimbing Rakan Sebaya
2.2.1.1 CARTA ALIRAN PENGURUSAN PRS

Carta Aliran Pengurusan PRS
Kajian Tindakan
Penyediaan Kertas Cadangan Penubuhan
Perbincangan dengan Pengetua
Taklimat kepada semua guru
Hebahan/Publisiti/Iklan
Borang Permohonan Keahlian
& Borang Cadangan
Proses Borang Permohonan
Temuduga
Surat Tawaran/Surat Makluman
kepada Ibu Bapa
Surat Panggilan Kursus

10

2.2.1.2 Modul Pembimbin
PELAN TINDAKAN PENUBUHAN PRS

Bil. Perkara Jan Feb Mac

1. Publisiti / Taklimat Guru

2. Keluarkan borang Permohonan & borang
cadangan.

3. Proses Borang Permohonan

4. Temuduga

5. Surat makluman kepada ibu bapa/guru
tingkatan/surat tawaran kepada pelajar

6. Surat Panggilan Kursus

7. Kursus Asas PRS

8. PRAKTIKAL / Percubaan/Ujian (Lisan&Bertulis)

9. Kursus Lanjutan

10. Perlantikan Rasmi

11. Calon-calon PRS yang gagal kursus perlu ulang
tahap 7 (Kursus Asas ) dan seterusnya

11

ng Rakan Sebaya

April Mei Jun Julai Ogos Sept Okt Catatan

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

2.2.1.3 LAMPIRAN PELAKSANAAN PRS

Unit Bimbingan dan Kaunseling Borang PRS 1.1
SMK Taman Seraya, Ampang
Telefon/ Fax : 03 4292 3696 / 03 4295 8340

BORANG PERMOHONAN KEAHLIAN
PEMBIMBING RAKAN SEBAYA (PRS)

Nama :___________________________________ Ting. :___________________

Jantina : Lelaki / Perempuan Kaum : _________________

Mykad / No. S.B: ___________________________ Tarikh Lahir: ______________

Tempat Lahir : ___________________________

Alamat : ______________________________________________________________________

_________________________________________________________________

Sebab anda berminat untuk menjadi PRS :
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________

..........................................................................potong di sini ..........................................................................

Unit Bimbingan dan Kaunseling Borang PRS 1.2
SMK Taman Seraya, Ampang
Telefon/ Fax : 03 4292 3696 / 03 4295 8340

Ruj. Kami : Bil. ( 07 ) dlm. SMKTS/02/02/006
Tarikh : _________________

JAWAPAN PANGGILAN TEMUDUGA PRS

Sukacita dimaklumkan bahawa saudara/saudari dijemput untuk menghadiri temuduga seperti

ketetapan berikut :

Tarikh : _____________________

Tempat : _____________________

Masa : _____________________

Sekian, terima kasih.
"BERKHIDMAT UNTUK NEGARA"

Saya Yang Menjalankan Tugas,

________________________
()
Guru Bimbingan dan Kaunseling
SMK Taman Seraya, Ampang

12

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

BORANG CADANGAN KEAHLIAN Borang PRS 1.2
PEMBIMBING RAKAN SEBAYA (PRS) * Kriteria Pencalonan

Pengetua,
SMK Taman Seraya, Ampang
(U.P: Penasihat UBK)

Tuan/Puan,

Cadangan Calon Pembimbing Rakan Sebaya (PRS)

Berikut dikemukakan calon-calon PRS Tahun _______________ Maykad
Bil. Nama Jant. Ting.

Ciri -ciri calon PRS : 2. Bertanggungjawab 3. Peramah & mudah mesra
1 .Suka menolong 5.
4. Boleh dipercayai Mudah diterima oleh rakan sebaya

Sekian, terima kasih.

Tanda tangan Tarikh : ____________
_____________________
Guru Kelas / Guru tingkatan

................................................................................potong di sini ...............................................................

Unit Bimbingan dan Kaunseling Borang PRS 1.2
SMKTaman Seraya, Ampang

Ruj. Kami : Bil. ( ) dlm. SMKTS /02/02/006
Tarikh :

JAWAPAN PANGGILAN TEMUDUGA PRS

Sukacita dimaklumkan bahawa saudara/saudari dijemput untuk menghadiri temuduga seperti
ketetapan berikut :

Tarikh : ....................................
Tempat : .....................................
Masa : .....................................

Sekian, terima kasih.

"BERKHIDMAT UNTUK NEGARA"

Saya Yang Menjalankan Tugas,

________________________

()

Guru Bimbingan dan Kaunseling
SMK Taman Seraya, Ampang

13

Modul Pembimbing Rakan Sebaya Borang PRS 2.2

Unit Bimbingan dan Kaunseling
SMK Taman Seraya, Ampang
Telefon/ Fax : 03 4292 3696 / 03 4295 8340

BORANG TAWARAN KEAHLIAN
PEMBIMBING RAKAN SEBAYA (PRS)

Ruj. Kami : Bil. ( ) dlm. SMKTS /02/02/006
Tarikh :

Kepada:

------------------------------------------------
Ting. --------------------------------

Saudara /Saudari,

TAWARAN MENJADI PEMBIMBING RAKAN SEBAYA (PRS) TAHUN ........................

Dengan segala hormatnya perkara di atas dirujuk.

2. Sukacita dimaklumkan bahawa saudara/saudari telah terpilih sebagai Pembimbing Rakan
Sebaya (PRS) Tahun ................... di sekolah ini.

3. Diharap saudara/saudari dapat memberi komitmen dan perkhidmatan yang cemerlang.

4. Saudara/saudari juga dikehendaki mengikuti Kursus Asas PRS yang akan dimaklumkan
kemudian.

Sekian, terima kasih.

"BERKHIDMAT UNTUK NEGARA"

Saya Yang Menjalankan Tugas ,

_______________________
()
Guru Bimbingan dan Kaunseling
SMK Taman Seraya, Ampang

14

Modul Pembimbing Rakan Sebaya Borang PRS 2.3

Unit Bimbingan dan Kaunseling
SMK Taman Seraya, Ampang
Telefon/ Fax : 03 4292 3696 / 03 4295 8340

SURAT MAKLUMAN KEAHLIAN KEPADA IBU/BAPA
PEMBIMBING RAKAN SEBAYA (PRS)

Ruj. Kami : Bil. ( ) dlm. SMKTS /02/02/006
Tarikh :

Kepada:

Ibu Bapa/Penjaga/Guru Tingkatan

Tuan/Puan

MAKLUMAN TAWARAN PEMBIMBING RAKAN SEBAYA (PRS) TAHUN ...................

Nama Pelajar : ____________________________________________

No. K.P. : ______________________________

Kelas/Ting. : ______________________________

Dengan hormatnya perkara di atas dirujuk.

2. Sukacita dimaklumkan bahawa anak/anak jagaan/pelajar tuan/puan telah dilantik sebagai
Pembimbing Rakan Sebaya (PRS) di sekolah ini. Syabas dan tahniah diucapkan.

3 Sehubungan dengan itu, pelajar tersebut dikehendaki mengikuti Kursus Asas PRS dan
dikehendaki lulus kursus-kursus yang akan diadakan dari semasa ke semasa.

4. Sokongan dan komitmen daripada tuan/puan amatlah diharapkan .

Sekian, terima kasih.
"BERKHIDMAT UNTUK NEGARA"
Saya Yang Menjalankan Tugas ,

_______________________
()
Guru Bimbingan dan Kaunseling
SMK Taman Seraya, Ampang

15

Modul Pembimbing Rakan Sebaya Borang PRS 2.4

Unit Bimbingan dan Kaunseling
SMK Taman Seraya, Ampang
Telefon/ Fax : 03 4292 3696 / 03 4295 8340

SURAT JAWAPAN PENERIMAAN
PEMBIMBING RAKAN SEBAYA (PRS)

Ruj. Kami : Bil. ( ) dlm. SMKTS /02/02/006
Tarikh :

____________________________
(Nama ibu/bapa/penjaga)

Alamat : ____________________

Kepada :

Pengetua,
SMK Taman Seraya, Ampang
(U.P. Penasihat UBK)

Tuan/Puan,

SURAT JAWAPAN TAWARAN KEAHLIAN PEMBIMBING RAKAN SEBAYA (PRS) TAHUN ...................

Bahawasanya saya, ................................................................. bersetuju /tidak bersetuju anak/jagaan saya
yang bernama .................................................................... tingkatan/kelas .....................................................
menjadi Ahli Pembimbing Rakan Sebaya (PRS) tahun ..........................................

Sekian, terima kasih.

Saya Yang Benar,

................................................
()

Nama Ibu/Bapa/Penjaga

16

Modul Pembimbing Rakan Sebaya Borang PRS 2.4

Unit Bimbingan dan Kaunseling
SMK Taman Seraya, Ampang
Telefon/ Fax : 03 4292 3696 / 03 4295 8340

SURAT PANGGILAN KURSUS ASAS
PEMBIMBING RAKAN SEBAYA (PRS)

Ruj. Kami : Bil. ( ) dlm. SMKTS /02/02/006
Tarikh :

Kepada:

Saudara / Saudari,

Nama : _____________________________
Ting. : ____________________________

Saudara / Saudari,

KURSUS ASAS PRS TAHUN ......................................

Dengan hormatnya perkara di atas dirujuk.

2. Adalah dimaklumkan bahawa saudara /saudari diminta menghadiri kursus di atas seperti
ketetapan berikut :

Tarikh : ....................................
Tempat : .....................................
Masa : .....................................

3 Sebarang kemusykilan, sila hubungi Guru Bimbingan dan Kaunseling Sekolah anda di talian :
...........................................

Sekian, terima kasih.
"BERKHIDMAT UNTUK NEGARA"
Saya Yang Menjalankan Tugas ,

_______________________
()
Guru Bimbingan dan Kaunseling
SMK Taman Seraya, Ampang

17

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

CONTOH KERTAS CADANGAN PENUBUHAN PRS PERINGKAT SEKOLAH

1.0 RASIONAL

Khidmat pelajar bantu pelajar merupakan satu khidmat sokongan yang penting dalam Perkhidmatan
Bimbingan dan Kaunseling di sekolah. Oleh sebab pelajar adalah lebih mudah ditemui dan dijangka lebih
memahami curahan perasaan rakan, maka mereka lebih mudah dirapati. Golongan pelajar yang terlatih
dalam kemahiran asas menolong sangat penting untuk menguatkan lagi Perkhidmatan Bimbingan dan
Kaunseling.

2.0 MATLAMAT

Membina satu kumpulan pelajar ( PRS ) yang mempunyai kemahiran asas untuk membantu dan
membimbing serta menjadi kumpulan rakan sebaya yang positif.

3.0 OBJEKTIF

3.1 Memahami dan menguasai kemahiran asas komunikasi dan berupaya mempraktikkannya
dengan rakan-rakan, guru, keluarga, dan orang lain.

3.2 Memahami dan menguasai teknik-teknik asas dalam kemahiran kaunseling supaya
mereka dapat berfungsi sebagai PRS yang peka kepada perasaan rakan.

3.3 Mendapat pengetahuan dan berupaya memahami dan menilai kelebihan dan kelemahan
diri.

3.4 Membina strategi bagaimana meningkatkan kelebihan diri dan mengurangkan kelemahan
diri supaya dapat membina sikap positif.

3.5 Memahami sifat-sifat remaja dan aspirasi mereka dan dapat membantu diri dan rakan-
rakan untuk membina matlamat hidup yang positif.

3.6 Membina daya dorongan untuk membina budaya saling membantu, hormat, dan kasih
mesra antara rakan-rakan dan masyarakat sekolah.

4.0 KUMPULAN SASAR

Pelajar yang berminat:

 Kumpulan Perintis - Tingkatan 1 dan 2 seramai 40 orang pelajar lelaki dan perempuan di bawah
kelolaan seorang jurulatih / guru pembimbing.

5.0 INPUT KURSUS

Merujuk kepada Modul Latihan Asas PRS Kementerian Pendidikan Malaysia 1992.

6.0 JANGKA MASA KURSUS

Masa tidak kurang daripada 15 jam
( Satu sesi 2 jam x 3 kali seminggu )

18

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

7.0 SUMBER KEWANGAN

PCG Bimbingan dan Kaunseling
Sumbangan pelajar yang dilantik sebagai PRS
Derma PIBG
Derma masyarakat

8.0 ANGGARAN PERBELANJAAN

Bagi tahun ini, kursus melatih kumpulan PRS akan diadakan pada peringkat dalaman sahaja iaitu

dikendalikan oleh Guru Kaunseling dengan menjalankan aktiviti-aktiviti asas dalam bidang

Perkembangan Diri dan Kemahiran Asas Komunikasi. Oleh yang demikian, hanya keperluan

untuk membeli peralatan tulis sahaja yang diperlukan:

 Kertas Sebak = 10 x 50 sen = RM 5.00
 Kad manila = 10 x 60 sen = RM 6.00

 Kertas warna = 5 x 80 sen = RM 4.00
= RM 15.00
 Pen Marker ( Merah, Hitam, Biru ) =6 x RM 2.50

Jumlah = RM 30.00

9.0 PEMILIHAN PEMBIMBING RAKAN SEBAYA ( PRS )
Pemilihan PRS sekolah dilakukan berdasarkan langkah-langkah berikut:

LANGKAH 1

 Kaedah 1
 Guru Kaunseling mengiklan di papan kenyataan tentang pemilihan PRS baru.
 Masa yang diperuntukkan adalah dalam tempoh seminggu ( 7 hari ) dari tarikh iklan.
 Pelajar yang berminat diminta untuk mengisi borang permohonan yang boleh didapati dari
Unit Bimbingan dan Kaunseling.

 Kaedah 2
 Dengan mengedarkan soal selidik. Pelajar-pelajar diminta memilih dan mencatatkan nama
pelajar lain yang mereka merasa selesa untuk berbincang tentang sebarang masalah /
persoalan.

 Kaedah 3
 Guru memilih dan mengisi borang cadang nama pelajar yang dianggap sesuai dilantik

sebagai PRS.

LANGKAH 2

 Kaedah 1
 Semua nama pelajar yang dicalonkan akan disenaraikan. Guru Kaunseling akan membuat
satu pemberitahuan tentang tarikh, masa, dan tempat untuk calon-calon PRS mengikuti
ujian personaliti.

19

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

ATAU
 Kaedah 2

 Sekiranya bilangan pencalonan tidak melebihi 30 orang, maka satu sesi temuduga akan
dijalankan untuk memilih calon-calon yang layak dilantik sebagai PRS.

 Calon yang terpilih adalah layak untuk mengikuti latihan asas PRS yang akan dimaklumkan.

CONTOH RISALAH / IKLAN PRS

PROGRAM LATIHAN
PEMBIMBING RAKAN SEBAYA

Apa itu Pembimbing Rakan Sebaya (PRS)?

Ia adalah seorang pelajar yang berkhidmat dan membantu pelajar lain, terutama mereka yang
memerlukan pertolongan di dalam mengendalikan masalah. Pembimbing Rakan Sebaya akan dilatih di
dalam bidang perhubungan manusia supaya ia berupaya menggalakkan kawan-kawan berbincang
tentang masalah, pandangan, kebimbangan, dan lain-lain aspek lagi. Maklumat-maklumat yang diberi
akan dirahsiakan. Pembimbing Rakan Sebaya dilatih bagaimana menjadi seorang kawan yang berkesan
melalui pembinaan hubungan yang berasaskan rasa hormat dan faham.

Pembimbing Rakan Sebaya akan diselia dengan teliti oleh Guru Kaunseling dalam masa mereka
menjalankan tugas. Satu faedah yang didapati ialah dalam masa mereka menolong kawan memahami
diri dan masalahnya, Pembimbing Rakan Sebaya sendiri akan belajar memahami dirinya sendiri. Ini yang
dipanggil kesedaran-kendiri (self-awareness).

Adakah anda masih berminat mengikuti latihan ini?

Ringkasnya Pembimbing Rakan Sebaya ( PRS ) ialah:

 seorang yang mesra dan senang bergaul dan berupaya menolong orang lain.
 mempunyai sifat menerima, sabar, mengambil berat, berminat, dan boleh dipercayai.
 mempunyai sikap yang positif terhadap kawan-kawan sebaya, sekolah, dan juga orang dewasa.

Apa tanggungjawab Pembimbing Rakan Sebaya?

 Menjadi pendengar yang faham kepada masalah kawan.
 Membantu Guru Kaunseling dalam aktiviti bimbingan dan kaunseling.
 Membantu pelajar baru dalam masa orientasi.
 Memimpin kumpulan perbincangan.
 Membantu Guru Kaunseling dalam kaunseling kelompok.
 Menjadi tenaga pengajar kepada pelajar yang lemah dalam satu-satu mata pelajaran.
 Menjadi sebagai contoh / model.
 Merancang projek membantu pelajar-pelajar yang memerlukan pertolongan dari segi moral dan

material.
 Menolong menjayakan kempen-kempen untuk faedah pelajar umumnya.

20

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

Masihkah anda berminat?

Jika masih berminat, isikan borang permohonan yang boleh didapati daripada Guru Kaunseling di Bilik
Kaunseling sama ada:

Anda sendiri berminat untuk memohon menjadi ahli PRS ; atau
Anda ingin mencadangkan nama rakan anda yang anda tahu dia berminat dan berpotensi untuk menjadi
ahli PRS.

Pemilihan akan dibuat sedikit masa lagi. Borang yang telah lengkap diisi hendaklah dimasukkan ke
dalam kotak berwarna merah yang diletakkan di pintu Bilik Bimbingan & Kaunseling.

Disediakan oleh: Tarikh :

_______________________
()
Guru Bimbingan dan Kaunseling
SMK Taman Seraya, Ampang

21

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

CONTOH BORANG CADANG NAMA PRS

Unit Bimbingan dan Kaunseling
SMK Taman Seraya, Ampang
Telefon/ Fax : 03 4292 3696 / 03 4295 8340

CADANGAN PESERTA

PEMBIMBING RAKAN SEBAYA ( PRS )
Saya ingin mencadangkan ___________________________________________________dari Tingkatan
_________________________ menjadi peserta dalam projek Latihan Pembimbing Rakan Sebaya
Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Seraya. Pelajar ini saya dapati layak untuk menjadi seorang PRS
kerana :

__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________

Nama *Guru / Pelajar yang mencalonkan nama: Tarikh : ................................

_________________________________
Tingkatan : ..............................................

* Potong yang tidak berkenaan

22

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

CONTOH LANTIKAN JAWATANKUASA

Jawatankuasa Induk

Penasihat : Pengetua / Guru Besar
Pengerusi : GPK HEM
Naib Pengerusi : Penyelia Petang
Setiausaha : Guru Bimbingan dan Kaunseling
Penolong Setiausaha : Guru Bimbingan dan Kaunseling
Bendahari : Bendahari PIBG
AJK : Penyelaras Tingkatan 1 - 5 / Penyelaras Darjah 4 - 6

Guru Disiplin
Guru Pendidikan Islam / Guru Pendidikan Moral

Jawatankuasa Pelaksana Kursus

Contoh :

Penasihat : Pengetua/ Guru Besar
Pengerusi : Penolong Kanan Hal Ehwal Murid
Naib Pengerusi : Penyelia Petang
Setiausaha : Guru Kaunseling SM / Guru Bimbingan SR/
Guru Penasihat PRS
Naib Setiausaha: Guru Kaunseling/ Guru Bimbingan
Bendahari : Bendahari PIBG
AJK : i) Penyelaras Tingkatan 1-5
ii) Guru disiplin
iii) Guru Agama / Pendidikan Moral

23

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

CONTOH MESYUARAT JK PELAKSANA KURSUS

 Berbincang dengan GPK HEM dan usul kertas cadangan.
 Mendapatkan kelulusan
 Tetapkan tarikh mesyuarat dan tentukan agenda dan tempahan bilik mesyuarat
 Keluarkan surat panggilan mesyuarat
 Menjalankan mesyuarat
 Menyediakan minit mesyuarat yang juga terkandung senarai tugas Jawatankuasa
 Maklumkan rancangan tahunan kepada Jawatankuasa

CARTA ALIRAN MESYUARAT JAWATANKUASA PELAKSANA KURSUS
Contoh :
Berbincang dengan PK HEM
(Usulkan kertas cadangan)
Dapatkan kelulusan
Tetapkan tarikh mesyuarat,
Tentukan agenda, tempahan bilik mesyuarat
Keluarkan surat panggilan mesyuarat
Mesyuarat dijalankan
# Rujuk contoh minit mesyuarat, senarai tugas J/K,
Rancangan Tahunan PRS.

24

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

CONTOH SURAT JEMPUTAN PENCERAMAH

 Surat yang dikeluarkan adalah ditandatangani oleh Pengetua / Guru Besar
 Surat jemputan/pelepasan kepada penceramah perlu melalui dan salinan PPD (Ketua Sektor

Pengurusan & Pembangunan Manusia).

SMK Taman Seraya, Ampang
Jalan Bunga Melati 8,
56100 Ampang, Selangor

Ruj. Kami : Bil. ( ) dlm. SMKTS /02/02/006
Tarikh :

Pengetua,
_______________________
_______________________
_______________________
(U.P: Nama Pencermah)

Tuan,

JEMPUTAN SEBAGAI PENCERAMAH

Dengan segala hormatnya, perkara di atas adalah dirujuk.

2. Sukacita dimaklumkan SMK........................................ akan mengadakan Program Peningkatan
Pembimbing Rakan Sebaya (PRS). Tujuan program ini diadakan untuk memantapkan lagi kemahiran asas
kaunseling di kalangan PRS.

3. Sehubungan ini pihak kami memohon pertimbangan tuan untuk memberi kebenaran kepada

pegawai di sekolah tuan iaitu Encik ...................................... Guru Bimbingan Kaunseling untuk

menyampaikan ceramah seperti ketentuan berikut :

Masa :

Tempat Tajuk :

Sasaran :

4. Untuk makluman pegawai tuan, pihak penganjur akan menyediakan kemudahan peralatan
ceramah seperti berikut :

a) Pembesar suara
b) Overhead Projektor / LCD
c) Skrin

5. Bersama surat ini dikepilkan borang biodata diri penceramah dan diharapkan pihak pegawai
tuan dapat mengisi dan membawanya ke sekolah berkenaan pada hari tersebut.

25

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

6. Sekiranya pihak pegawai tuan mempunyai sebarang kemusykilan berhubung perkara diatas,sila
hubungi pegawai berikut iaitu En....................... No. Telefon........................

Pihak kami terlebih dahulu merakankan ucapan terima kasih di atas pertimbangan tuan mengenai
perkara di atas.

Sekian, terima kasih.

"BERKHIDMAT UNTUK NEGARA"

______________________ )
(
Pengetua,
SMK Taman Seraya, Ampang

26

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

MENGENDALIKAN TEMUDUGA, UJIAN LISAN DAN UJIAN BERTULIS

Contoh / Panduan Skrip Temuduga

Bil Soalan Markah
/10
1 Ceritakan serba sedikit tentang diri anda
/10
Bagaimana hubungan anda dengan
/10
rakan-rakan
/10
2 keluarga
/10
masyarakat /10
/10
Ceritakan /10
/10
3 Apa yang anda akan lakukan sekiranya anda bertemu dengan rakan /10
baru?

Namakan

4 Perdana Menteri kita
Timbalan Perdana Menteri

Menteri Pelajaran

5 Cuba nyatakan prinsip-prinsip Rukun Negara

6 Apa yang anda faham dengan Pembimbing Rakan Sebaya?

7 Mengapa anda ingin menjadi seorang ahli Pembimbing Rakan
Sebaya?

8 Kalau anda dipilih menjadi seorang ahli Pembimbing Rakan sebaya,
apa yang dapat anda sumbangkan?

9 Kenapa anda rasa anda layak menjadi seorang ahli Pembimbing Rakan
Sebaya?

10 Apa pandangan anda tentang masa depan Pembimbing Rakan Sebaya
sekolah kita?

Skala pemarkahan

0 - 40 Gagal
41 - 70 Lulus dan dalam pertimbangan
71- 100 Lulus dan layak

27

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

CONTOH-CONTOH SOALAN UJIAN LISAN DAN BERTULIS
UJIAN LISAN

1. Nama, tempat tinggal, kampung, anak yang ke berapa, ibu bapa/penjaga, cita-cita, hobi, isu-isu
semasa dan lain-lain.

2. Bagaimana anda boleh menjadikan unit bimbingan dan kaunseling lebih diminati di kalangan
pelajar ?

3. Dari mana anda mendapatkan maklumat tentang PRS.
4. Kenapa anda berminat untuk menjadi PRS?
5. Apakah maksud PRS?
6. Bagaimana anda menghabiskan masa lapang anda?
7. Apakah peranan anda yang boleh anda mainkan sebagai PRS yang berjaya?
8. Apakah kekuatan/ kelemahan yang ada pada diri anda untuk menjadi seorang PRS?
9. Pada pendapat anda, apakah masalah-masalah yang sering dihadapi oleh para pelajar di sekolah

ini?
10. Bagaimana cara yang boleh menjadikan seseorang pelajar itu sebagai PRS yang berkesan?
11. Adakah pernah anda menolong rakan anda dalam menyelesaikan masalah?
12. Apakah program / aktiviti unit bimbingan dan kaunseling yang telah anda ikuti di sekolah ini?
13. Apakah pandangan anda mengenai unit bimbingan dan kaunseling?
14. Pada pandangan anda, apakah personaliti , kebolehan, kemahiran yang mesti ada pada PRS?
15. Jika anda ada masalah, mahukah anda berbincang dengan seseorang mengenai masalah

tersebut. Mengapa?
16. Apakah harapan anda/ cadangan anda untuk meningkatkan keberkesanan unit bimbingan dan

kaunseling di sekolah?
17. Berapakah jumlah guru Unit Bimbingan dan Kaunseling di sekolah ini?
18. Apakah yang anda tahu tentang kaunseling/ komunikasi?
19. Bagaimanakah cara anda mengendalikan sesebuah kes rakan anda yang kronik?
20. Bagaimanakah cara anda memberi respon / tindakbalas terhadap cerita rakan anda?
21. Apakah perasaan anda jika anda tidak terpilih sebagai PRS pada tahun ini?
UJIAN BERTULIS

28

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

Nama :__________________________________
Tingkatan
: ______________________ Tarikh : _________________

ARAHAN : Sila beri respon kepada satu jawapan sahaja, dengan membulatkan jawapan yang anda
pilih.

1. Komunikasi antara manusia ialah

A. Cara kita berhubung dengan orang lain
B. Cara kita menggunakan pancaindera
C. Cara kita menggunakan khidmat orang lain
D. Cara kita berusaha mencari bantuan orang lain

2. Di bawah ialah sebab-sebab berlakunya masalah perhubungan di antara manusia, melainkan:

A. Tidak faham bahasa
B. Sudah ada prasangka
C. Maksud yang dihantar tidak jelas
D. Persefahaman di antara satu dengan lain

3. Kaunseling bermaksud

A. Pertemuan bersemuka di antara Kaunselor dengan Klien
B. Kaunselor beri nasihat
C. Klien diberi pertolongan material
D. Menyelesaikan semua masalah

4. Satu cara meninggikan kepercayaan terhadap seseorang ialah

A. Pendedahan diri yang tinggi
B. Beri pinjam duit
C. Perhubungan yang berkesan
D. Selalu berjumpa

5. Di dalam memberi kepercayaan kepada seseorang terdapat risiko:

A. Sama ada hubungan menjadi lebih baik atau buruk terpulang kepada kelakuan seseorang itu
pada masa hadapan

B. Hubungan dengan seseorang akan bertambah erat
C. Kepercayaan yang diberi akan menambahkan beban seseorang
D. Hubungan dengan seseorang tidak akan berlanjutan.

29

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

6. Etika Kaunselor ialah seperti di bawah MELAINKAN:

A. Menyimpan rahsia
B. Memberi rujukan khidmat lain jika Kaunselor tidak upaya menolong
C. Menerangkan dengan jelas syarat-syarat menerima pertolongan
D. Menganggap Klien bukan unik, mereka serupa sahaja

7. Di dalam perhubungan kaunseling, pekara yang pertama yang harus diusahakan oleh Kaunselor
ialah:

A. Memberi pertolongan secepat mungkin
B. Membina hubungan Kaunselor-Klien yang kukuh
C. Mendapat beberapa banyak maklumat mengenai Klien
D. Memberi nasihat yang berguna

8. Kemahiran penting yang harus dipelajari oleh Kaunselor ialah:

A. Memberi nasihat
B. Memberi maklumat
C. Memberi perhatian
D. Memberi panduan

9. Empati bererti:

A. Faham tentang perasaan dan emosi seseorang seolah-olah diri sendiri
B. mengalaminya.
C. Berasa kasihan terhadap penderitaan seseorang
D. Menghormati perasaan seseorang dengan tidak mencungkil
E. Memberi pertolongan supaya seseorang itu tidak menderita lagi

10. Respon yang menunjukkan empati kepada ayat ini: "Saya tidak tahu apa yang mesti saya buat.
Setiap kali saya beri cadangan ada saja yang tidak betul. Kalau macam ini lebih baik saya
berdiam diri"

A. Kalau macam itu, memang baik awak berdiam diri.
B. Mungkin awak cakap kasar dengan dia
C. Awak rasa bosan dengan sikap dia
D. Usaha awak untuk mengambil bahagian tidak dihargai, ini membuat awak marah dan kecil

hati.

11. Pendedahan Diri' di dalam konteks kaunseling bererti:

A. Membuka minda
B. Mendedahkan rahsia orang
C. Menceritakan hal peribadi yang sulit kerana percaya.
D. Berkongsi perasaan

30

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

12. Di dalam memberi respon menunjukkan empati, perkara yang ditekankan ialah:

A. Kisah yang diceritakan oleh seseorang
B. Perasaan seseorang apabila berlaku satu peristiwa
C. Keinginan seseorang untuk bercerita
D. Perkara-perkara yang ditinggalkan semasa bercerita

13. Memberi respon (maklumbalas) yang minimum adalah seperti di bawah:

A. "Hmm...m...m
B. "Ceritakanlah lagi, apa berlaku"
C. "Tentu awak rasa marah pada saya"
D. "Oh, begitu rupanya"

14. Kumpulan perkataan-perkataan di bawah menunjukkan perasaan seseorang, MELAINKAN:

A. Benci, marah, gundah
B. Terlupa, terkenang, bersepah
C. Gembira, senang, tenang
D. Kecewa, hampa, bangga

15. Maksud yang hendak disampaikan boleh diberi melalui, MELAINKAN

A. Gerak Badan
B. Air Muka
C. Pandangan Mata
D. Tanpa pertemuan

16. Satu daripada kenyataan di bawah menunjukkan soalan jenis terbuka:

A. Ini awak punya?
B. Bagaimana perasaan awak sekarang?
C. Awakkah yang buat?
D. Tahukah awak siapa yang melakukannya?

17. Matlamat kaunseling individu yang bermasalah ialah:

A. Menukar perlakuan kepada yang lebih diterima
B. Menerima masalahnya
C. Memberi pertolongan seberapa yang boleh
D. Menggalakkan perlakuan yang sedia ada

31

Modul Pembimbing Rakan Sebaya
18. Kaunseling individu ialah untuk:

A. Orang sakit jiwa
B. Orang yang ada masalah biasa
C. Orang gila
D. Orang yang dirasuk fikiran yang karut
19. Satu daripada cara memastikan seseorang kaunselor itu faham tentang apa yang dicadangkan
oleh klien ialah
A. Mengesahkan (Checking)
B. Cungkil
C. Berdiam diri
D. Menerima
20. Satu daripada cara untuk menolong seseorang mengetahui tentang dirinya ialah:
A. Beri maklumbalas yang jujur
B. Jangan ditegur
C. Perhatikan sahaja
D. Beritahu orang lain

32

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

UJIAN EMPATI
(RESPON BERKESAN)

Nama :__________________________________
Tingkatan
: ______________________ Tarikh : _________________

ARAHAN: Baca kenyataan di bawah. Cuba anda pilih satu jawapan sahaja dengan menandakan kepada
respon yang anda fikir PALING sesuai untuk kenyataan-kenyataan berikut.

1. "Kedua ibu bapa terutama ayah saya merasa kecewa dengan saya. Dia sering membandingkan saya
dengan kakak saya. Kenapa dia tidak menerima hakikat bahawa saya tidak dapat menandingi kakak
saya?

A. Mungkin ayah anda berpendapat bahawa anda tidak benar-benar berusaha seperti kakak anda.
B. Telah menjadi kebiasaan bagi ibu bapa membandingkan anak-anak mereka. Mungkin anda

bersikap terlalu sensitif.
C. Anda merasa marah dan kecil hati kerana ayah anda tidak menghargai diri anda?
D. Apakah sebab-sebab kenapa ibu bapa anda tidak berpuas hati dengan anda?

2. " Saya cuba ikut nasihat cikgu. Saya tidak mahu lagi berkawan dengan budak-budak jahat itu, tetapi
mereka sentiasa mengganggu saya. Apa patut saya buat?"

A. Jangan pedulikan mereka, buat tak tahu saja.
B. Kenapa awak berkenalan dengan dia dulu
C. Awak rasa menyesal sekarang berkawan dengan dia dulu.
D. Awak rasa bimbang dan takut setiap kali mereka menganggu awak. Awak rasa diri awak

terancam dan sekarang awak serba salah.

3. "Saya tak dapat langsung menumpukan perhatian pada pelajaran. Fikiran saya melayang setiap kali
saya mula belajar. Apa pun tak dapat saya kerjakan. Kalau beginilah seterusnya, saya pasti gagal. Oh
Tuhan, apa yang harus saya lakukan? Saya tak pernah gagal sebelum ini. Kedua ibu bapa menaruh
penuh harapan kepada saya."

A. Jangan bimbang. Kadang-kadang seseorang itu gagal. Saya pasti ibu bapa anda akan faham.
B. Saya rasa awak ini terlalu memberatkan harapan keluarga anda
C. Oleh kerana penumpuan perhatian merupakan masalah anda, bolehkah anda sebutkan perkara-

perkara menganggu fikirkan anda sehingga menghalang kerja-kerja anda?
D. Rasa takut gagal buat pertama kalinya di dalam hidup dan tidak dapat memenuhi harapan ibu

bapa amat merunsingkan anda.

4. "Adik saya tidak mahu mengaku saya ini kakak dia. Tiap-tiap kali dia cakap dengan kawannya saya
bukan kakak dia. Saya ingat dia benci saya"

33

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

A. Awak rasa kecil hati adik awak menolak awak sebagai kakaknya. Dia buat awak rasa kekurangan
pada diri awak.

B. Mengapa dia tidak mahu mengaku, kan ke awak kakak dia? Semua orang tahu.
C. Agaknya dia iri hati dengan awak sebab awak cantik?
D. Awak cakaplah dengan dia yang awak rasa kecil hati, bila dia kata begitu.

5. " Kadang-kadang saya mahu berhenti sekolah. Saya tidak nampak faedah mempelajari semua ini
yang kebanyakannya tidak berguna langsung apabila saya bekerja nanti."

A. Jangan lakukan sesuatu yang akan anda kesali kemudian kelak. Anda tidak akan sedar
pentingnya pelajaran sehingga anda mengharungi alam pekerjaan

B. Kenapa anda mengatakan yang pelajaran tiada kaitan dengan pekerjaan anda pada masa
depan?

C. Mempelajari sesuatu yang kurang berkaitan dengan dunia pekerjaan benar-benar
membosankan anda dan ini membuat anda ingin behenti sekolah

D. Saya faham sekolah menjemukan kerana saya pernah merasa begitu

6. " Saya tahu saya gemuk. Itu sebab orang tak suka saya."

A. Lebih baik awak diet
B. Biasanya orang gemuk memang orang tak suka
C. Awak rasa awak tak cantik sebab awak gemuk
D. Awak rasa sedih bila orang tak pedulikan awak. Awak rasa diketepikan kerana awak gemuk.

7. "Saya sedang memikirkan dengan serius untuk menarik diri daripada pencalonan sebagai ketua
murid. Saya rasa ada pelajar lain yang lebih berkebolehan untuk menjalankan tugas itu"

A. Anda tidak sepatutnya mengundur diri disaat akhir. Apa anggapan kawan-kawan dan guru-guru
anda nanti.

B. Bagi saya anda mempunyai kebolehan menyandang jawatan itu, lebih-lebih lagi pada tahun lalu
anda adalah nai ketua murid.

C. Adakah sesuatu kurang pada diri anda yang membuatkan anda merasa tidak dapat menjalankan
tugas itu sebaik orang lain?

D. Anda ragui kebolehan anda memikul tanggungjawab sebagai ketua murid.

8. " Macam mana nak belajar? Mak bapa saya sentiasa berkelahi. Macam mana saya nak tumpukan
fikiran pada pelajaran?"

A. Mengapa mak bapa awak selalu berkelahi?
B. Awak pergilah belajar di perpustakaan
C. Awak rasa curiga dan takut setiap kali mak bapa awak berkelahi. Ini membuatkan awak runsing

dan tak tenteram
D. Awak tak boleh tumpukan fikiran pada pelajaran sebab emak bapa awak selalu berkelahi.

34

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

9. "Saya tak tahan lagi dengan ibu bapa saya. Asyik nak ambil tahu hal saya saja. Kenapa tak boleh
biarkan sahaja saya sendirian? Kadang-kadang saya rasa lebih baik mereka mati."
A. Anda tidak harus mengeluarkan kata-kata begitu terhadap ibu bapa anda. Saya pasti mereka
kasihkan anda.
B. Anda rasa ibu bapa anda mengongkong hidup anda dan ini benar-benar membosankan anda.
C. Kemungkinan ibu bapa anda merasa anda masih memerlukan perhatian dan perlindungan.
D. Bersabarlah. Saya faham perasaan anda. Saya pasti ibu bapa anda akan memberi anda
kebebasan yang lebih setelah anda dewasa.

10. "Saya tak ada masa untuk belajar. Saya orang miskin dan terpaksa membantu emak saya menjual
kuih.
A. Awak rasa bertanggungjawab terhadap adik beradik awak.
B. Tanggungjawab yang awak pikul sangat berat & awak tak berani melepaskannya kerana takut
bersalah.
C. Saya kasihan melihat penderitaan awak. Boleh saya beri RM50 untuk menolong awak.
D. Adik-beradik awak yang lain tak boleh menolong awak?

35

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

LATIHAN KOMUNIKASI
ARAHAN: Tandakan satu respon yang anda fikirkan boleh menunjukkan anda mendengar dengan empati
dan boleh menggalakkan rakan anda berkongsi maklumat tambahan selanjutnya.
1. "Ali beritahu saya, cikgu hendak jumpa saya."

A. Ya, saya dengar awak tak boleh bergaul dengan orang lain di dalam kelas
B. Oh ya, memang betul. Cakaplah apa yang telah berlaku antara awak dengan kawan-kawan lain

di dalam kelas
C. Memang sudah lama saya hendak bercakap dengan awak. Bagaimana perasaan awak tentang

kawan-kawan awak di dalam kelas selama ini?
D. Ya, saya cuma ingin menolong anda supaya berasa senang di dalam kelas. Boleh kita bincang

tentang apa yang berlaku di dalam kelas selama ini.
E. Saya hendak dengar cerita awak tentang apa yang berlaku di dalam kelas.

2. "Memang saya tak akan berjaya di dalam temuduga itu. Saya tahu saya akan gagal seperti dulu juga."

A. Tidak, Awak takkan gagal. Katakan pada diri awak, awak takkan gagal
B. Hai, awak harus yakin pada diri sendiri, saya pasti awak berjaya
C. Awak bertanyalah orang yang pernah pergi temuduga, mungkin mereka boleh tolong awak

untuk jadikan panduan.
D. Awak bertanyalah orang yang pernah pergi temuduga, mungkin mereka boleh tolong awak

untuk jadikan panduan.
E. Awak rasa, sebab awak pernah gagal masa lepas di dalam temuduga, kali ini pun akan gagal

juga.

3. " Saya datang berjumpa awak kerana saya perlukan pertolongan. Apa patut saya buat?

A. Nampaknya awak mahu saya beritahu awak apa yang harus awak lakukan.
B. Perkara pertama pertama yang patut awak buat ialah mendapatkan seberapa banyak

maklumat. Sudah awak Tanya tentang biasiswa?

36

Modul Pembimbing Rakan Sebaya
C. Saya tak boleh menyelesaikan masalah awak
D. Apa yang awak hendak buat?
E. Saya tidak pasti. Boleh kita bincang lagi tentang perkara itu?

4. "Kalaulah saya dengar cakap bapa saya, perkara ini tidak akan berlaku"
A. Kita hidup dan kita belajar. Bukan buruk sangat membuat kesilapan.
B. Menyesali perkara yang telah berlaku tiada guna
C. Memang susah. Cakaplah pada saya apa yang telah berlaku.
D. Awak rasa takut sebab bapa awak selalu betul di dalam beberapa perkara.Mungkin ada perkara
lain yag dia betul.
E. Saya tertanya-tanya apa yang awak telah usahakan untuk menolong diri awak sendiri.

Ingat! bila anda memberi respon, anda tidak mahu menjadi seperti hakim, penyiasat atau seolah-olah
tidak berminat. Memang sukar untuk kita menyampaikan rasa mesra dan penerimaan melalui kata-kata.
Pendedahan diri yang sangat awal, tidak akan menolong kerana perhatian ditumpukan pada diri sendiri.
Cubalah sampaikan perasaan yang sedang dialami oleh Klien anda.

"SELAMAT MENCUBA"

37

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

CONTOH SOALAN-SOALAN LISAN:

1. Berikan definisi Pembimbing Rakan Sebaya ?
Jawapan :

Pembimbing Rakan Sebaya ialah seorang pelajar yang telah dilatih dalam bidang kemahiran
asas komunikasi dan kaunseling. Ia berfungsi sebagai seorang kawan yang berkesan kepada
rakan sebaya terutama mereka yang memerlukan pertolongan.

2. Apakah falsafah Pembimbing Rakan Sebaya?
Jawapan:

Bantu Diri Supaya Berupaya Membantu Orang Lain

3. Apakah visi Pembimbing Rakan Sebaya ?
Jawapan :

Sistem pengurusan perkhidmatan Pembimbing Rakan Sebaya yang cemerlang dan berkualiti.

4. Apakah misi Pembimbing Rakan Sebaya?
Jawapan:

Membentuk dan melahirkan insan yang seimbang dari aspek jasmani, emosi, rohani, intelek dan
cemerlang berdasarkan etika Pembimbing Rakan Sebaya.

5. Senaraikan 5 daripada 7 etika PRS yang anda tahu?
Jawapan:

i. amanah dan menyimpan rahsia
ii. menerima dan menghormati rakan dan orang lain
iii. tahu batasan dan keupayaan diri
iv. sentiasa berusaha meningkatkan diri dari pelbagai aspek
v. melapor kepada kaunselor/ guru bimbingan dan kaunseling tentang kes yang boleh

merosakkan diri atau orang lain
vi. merujuk kes rumit kepada kaunselor / guru bimbingan dan kaunseling
vii. mematuhi peraturan sekolah dan norma masyarakat serta agama

38

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

6. Apakah matlamat utama PRS ?
Jawapan :

i. membina budaya kasih-sayang , mesra dan saling membantu di kalangan pelajar
ii. membina pelajar yang yakin diri dan menghayati nilai-nilai diri berasaskan kepercayaan

kepada Tuhan
iii. memupuk potensi / bakat kepemimpinan dan menjadi individu yang peka, bertimbangrasa,

rela, taat, menolong dan berupaya hidup selesa dalam masyarakat majmuk

7. Senaraikan tugas dan tanggungjawab PRS?
Jawapan :

i. menjadi rakan yang peka kepada perasaan orang lain dan keadaan sekeliling.
ii. sebagai khidmat sokongan, PRS membantu menggerakkan perkhidmatan bimbingan dan

kaunseling sekolah.
iii. sebagai salah satu sumber kepada rakan untuk mendapat bantuan.
iv. sebagai penghubung kepada khidmat bimbingan dan kaunseling seperti membuat rujukan

jika perlu.
v. sebagai peninjau rasa untuk membolehkan kaunselor / guru bimbingan dan kaunseling

menjalankan strategi intervensi jika perlu.
vi. sebagai role model kepada pelajar lain.
vii. menjadi fasilitator yang bersikap terbuka, yakin dan percaya diri, berasa selesa dan

berempati.
viii. menerima rakan secara terbuka dan tanpa syarat.

8. Nyatakan satu kemahiran asas dalam kaunseling?
Jawapan:

i. kemahiran mendengar
ii. kemahiran memberi perhatian
iii. kemahiran memberi respons dan maklum balas
iv. kemahiran membuat refleksi

9. Nyatakan peringkat umur alam remaja?
39

Modul Pembimbing Rakan Sebaya
Jawapan:

Remaja ialah mereka yang berada dalam peringkat umur 12 tahun hingga 18 tahun.
10. Apakah bentuk-bentuk kegiatan yang dilakukan oleh remaja?
Jawapan:

Jawapan yang berkaitan boleh diterima

40

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

CONTOH SOALAN BERTULIS
1. Apakah isu salah laku yang sering berlaku di sekolah anda?

__________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________

2. Apakah respon anda terhadap isu di atas?
__________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________

3. Pada pandangan anda adakah murid boleh dan mesti dilatih supaya mereka dapat membantu murid
lain dengan berkesan ?
__________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________

4. Pada pandangan anda bidang adakah PRS dapat membantu menjayakan program sekolah dengan
lebih berkesan. Bagaimana?
__________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________

5. Senaraikan ciri-ciri seorang PRS yang berkesan?
__________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________

41

Modul Pembimbing Rakan Sebaya

2.2.2 RANGKA MODUL PRS
Secara keseluruhannya, modul ini merangkumi 4 tahap iaitu :

2.2.2.1 Di sekolah rendah PRS bermula dari Tahun 4 hingga 6. Mereka hanya boleh melalui modul
Tahap Bongsu sahaja.

2.2.2.2 Majlis anugerah dan pengiktirafan PRS peringkat negeri dan kebangsaan akan dianugerahkan
kepada PRS yang berjaya melalui Tahap Bongsu, Muda, Sulong dan Bestari.

BONGSU MUDA SULONG BESTARI

TAHAP 1 TAHAP 2 TAHAP 3 TAHAP 4

1. PENGENALAN PRS 1. KONSEP KENDIRI 1. KEMAHIRAN 1. KEMAHIRAN
2. KESEDARAN 2. KOMUNIKASI INTERPERSONAL FASILITATOR
3. PSIKOLOGI REMAJA
KENDIRI 4. ASAS KAUNSELING 2. KEMAHIRAN 2. KEMAHIRAN
3. ASAS KOMUNIKASI 5. PENILAIAN KEPIMPINAN KUALITI
4. AWAL REMAJA 6. ANUGERAH KETRAMPILAN DIRI
5. PENILAIAN 7. SKEMA 3. MENYELESAIKAN
6. ANUGERAH MASALAH 3. PENGURUSAN
7. SKEMA PEMARKAHAN ORGANISASI
4. MEMBUAT
PEMARKAHAN KEPUTUSAN 4. PENILAIAN
5. ANUGERAH
5. KEMAHIRAN 6. SKEMA
KAUNSELING
PEMARKAHAN
6. PENILAIAN
7. ANUGERAH
8. SKEMA

PEMARKAHAN

42

# data[].attributes.attachment_link.description
CikguDila menerbitkan MODUL PEMBIMBING RAKAN SEBAYA pada 2021-09-17. Baca versi flipbook dari MODUL PEMBIMBING RAKAN SEBAYA. Muat turun halaman 1-50 di AnyFlip.

# data[].attributes.attachment_caption
KURSUS ASAS DAN KEMAHIRAN PEMBIMBING RAKAN SEBAYA - Membalik Buku Halaman 1-27 | AnyFlip

# data[].attributes.attachment_link.title
KURSUS ASAS DAN KEMAHIRAN PEMBIMBING RAKAN SEBAYA - Membalik Buku Halaman 1-27 | AnyFlip

# data[].attributes.attachment_link.description
nursyahirahdiyana menerbitkan KURSUS ASAS DAN KEMAHIRAN PEMBIMBING RAKAN SEBAYA pada 2021-03-03. Baca versi flipbook dari KURSUS ASAS DAN KEMAHIRAN PEMBIMBING RAKAN SEBAYA. Muat turun halaman 1-27 di AnyFlip.

# data[].attributes.body
Sila baca nota , info yang telah disediakan diatas.. boleh baca setiap nota yg diberikan dan sila buat coretan di buku yg telah diberikan semasa perhimpunan.q