# data[].attributes.body
Były to polskie formacje wojskowe  utworzone 27 sierpnia 1914; Legionom Polskim początek dała Pierwsza Kompania Kadrowa, sformowana 3 sierpnia 1914 w Krakowie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego.

# data[].attributes.body
Na tym zdjęciu można zobaczyć ,,Czwórke legionową" czyliczterech polskich żołnierzy, symbolizujących Królestwo Polskie, Małopolskę, Śląsk i Wielkopolskę rzeźba Jana Raszki upamiętniająca legionistów (1917).

# data[].attributes.body
Oto Orzełki obowiązujące w Legionach Polskich od 1916

# data[].attributes.body
W szczytowym okresie rozwoju w Legionach służyło ponad 16 tys. żołnierzy (jesień 1915 r.). Organizacyjnie dzieliły się na trzy brygady:

- I Brygada powołana została 19 grudnia 1914, dowodził nią Józef Piłsudski (do 27 września 1916)

- II Brygada powołana została 19 grudnia 1914, I dowódcą był Ferdynand Küttner - do 14 lipca 1916, następnie Józef Haller do 19 lutego 1918

- III Brygada powołana została 8 maja 1915. Dowodzili nią: Wiktor Grzesicki do 14 lipca 1916, Stanisław Szeptycki do 14 listopada 1916, Zygmunt Zieliński do 25 kwietnia 1917, Bolesław Roja do 30 lipca 1917.

W okresie od powołania do później jesieni 1915 r. Brygady działały na różnych frontach:

- I Brygada na Ziemi Krakowskiej i na terenie zaboru rosyjskiego (najważniejsze bitwy to m. in. Krzywopłoty, bitwa limanowska, Łowczówek, walki nad Nidą, Konary i Jastków.

- II Brygada w Karpatach Wschodnich (najważniejsze bitwy to m. in. Rafajłowa i Zielona, Mołotków, Kirlibaba, Szarża pod Rokitną.

- III Brygada weszła do boju od sierpnia 1915 r. i współdziałała z Brygadą Józefa Piłsudskiego.

Od jesieni 1915 roku do września 1916 Legiony walczyły już wspólnie na płn. Wołyniu, nad Styrem i Stochodem.

W lipcu 1916 r. miała miejsce największa bitwa Legionów, Bitwa pod Kosiuchnówką. Wówczas to Legioniści pomimo huraganowego ognia i ciągłych ataków Rosjan przez kilka dni utrzymali linię frontu. Wycofali się dopiero po załamaniu frontu na flankach bronionych przez Węgrów i Czechów.

Na jesieni 1916 r. doszło do wycofania Legionów z frontu na tyły i dymisji Józefa Piłsudskiego z funkcji brygadiera.

W lecie 1917 r. wybuchł jeszcze głębszy kryzys –  legioniści odmówili złożenia przysięgi na wierność Niemiec. Rozwiązano Legiony Polskie, część oficerów internowano w obozie w Beniaminowie, żołnierzy w Szczypiornie.

II Brygadę i pozostałych legionistów, poddanych austro-węgierskich, przemianowano na Polski Korpus Posiłkowy i wysłano we wrześniu/październiku na Bukowinę i Besarabię.

W lutym 1918 r. doszło do otwartego buntu w oddziałach Korpusu i legioniści pod dowództwem płk Józefa Hallera przeszli front na stronę rosyjską pod Rarańczą. Tam doszło do połączenia się z II Korpusem Polskim na Ukrainie. (PAP)

# data[].attributes.body
Narodowe święto niepodległości to polskie święto narodowe, obchodzone co roku 11 listopada, na pamiątkę odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku po 123 latach rozbiorów dokonanych przez Austrię, Prusy i Rosję. Święto państwowe zostało ustanowione w ostatnich latach II Rzeczpospolitej, przywrócone w 1989 r.
Do czasu wybuchu II wojny światowej święto obchodzono tylko dwa razy – w roku 1937 i 1938. W latach 1939–1944 – podczas okupacji hitlerowskiej oficjalne świętowanie, podobnie jak i każde inne przejawy polskości, było niemożliwe. W roku 1945 władze komunistyczne świętem państwowym uczyniły dzień 22 lipca jako Narodowe Święto Odrodzenia Polski.
W czasach komunizmu wielokrotnie organizowane w całym kraju przez opozycję manifestacje patriotyczne były tego dnia brutalnie tłumione przez policję, a ich uczestnicy aresztowani przez Służbę Bezpieczeństwa.Święto obchodzone 11 listopada zostało przywrócone przez Sejm lecz pod nieco zmienioną nazwą: Narodowe Święto Niepodległości. Obecnie dzień ten jest dniem wolnym od pracy. Główne obchody, z udziałem najwyższych władz państwowych, odbywają się w Warszawie na placu Józefa Piłsudskiego, przed Grobem Nieznanego Żołnierza. Co roku, w Warszawie organizowany jest Bieg Niepodległości, w którym z roku na rok, bierze udział coraz więcej uczestników. Bieg Niepodległości organizowany jest przez Warszawski Ośrodek Sportu i Rekreacji. Bieg Niepodległości odbywa się 11 listopada. Od 2009 roku zawodnicy biegają nową, atestowaną trasą, liczącą 10 km, która prowadzi głównymi ulicami Warszawy.

Oto Bieg Niepodległości:

# data[].attributes.body
Tu możemy zobaczyć obchody w Warszawie na placu Józefa Piłsudskiego, przed Grobem Nieznanego Żołnierza:

# data[].attributes.body
W okrsie II Rzeczypospolitej kawaleria miała bardzo wysoką rangę nie tylko w strukturach wojskowych, ale też w całym społeczeństwie. Po pierwszej wojnie światowej w Warszawie działał legendarny 1. Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego posiadał on swoje tradycje, które wywodziły się z 1. Pułku Ułanów - słynnej jednostki Bieliny będącej częścią Legionów Polskich. Nazwa szwoleżerowie oznacza lekkokonnego kawalerzystę i wywodzi się z języka francuskiego. Dzięki temu że ich pochodzenie wiązane było z kawalerią uznawania byli nie tylko w środowisku wojskowym za znaczącą jednostkę, co było w planach samego przywódcy. Pragnął on wyróżnienia dla swojej załogi, której od samego początku był wiernym wodzem. W 1919 r. przywództwo przejął sam Józef Piłsudski na osobistą prośbę ówczesnego dowódcy, którym był mjr. Gustawa Orlicz-Dreszera. Dodając tym samym swoje nazwisko do nazwy jednostki.

# data[].attributes.body
Pierwszy Marszałek Polski, ur. 1867 w Żułowie pod Wilnem, w rodzinie, zaangażowanej czynnie w powstaniu styczniowym, wychował się w atmosferze tradycji patriotycznych i walki orężnej z Rosją.

# data[].attributes.body
Ukończywszy gimnazjum w Wilnie, zapisał się 1885 na wydział medyczny uniwersytetu charkowskiego, skąd został wkrótce wydalony za udział w rozruchach studenckich. Wróciwszy do Wilna brał udział w kółkach młodzieży o zabarwieniu socjalistycznym. 1887 został wmieszany w przygotowywany przez rewolucjonistów rosyjskich spisek na życie cara i zesłany na pięć lat na Syberię wschodnią, początkowo do Kiryńska nad Leną, potem do Tunki.

# data[].attributes.body
1892 powrócił do Polski i wziął udział w stworzeniu Polskiej Partii Socjalistycznej.
1894 objął redakcję jej organu "Robotnika". Niestrudzony propagator idei niepodległości, przyczynił się wydatnie do nadania socjalizmowi polskiemu zabarwienia patriotycznego. Pod pseudonimem "Wiktor" objeżdżał Królestwo i "ziemie zabrane", rozwożąc drukowane przez się pismo, zakładał wszędzie tajne organizacje, apelując w pierwszym rzędzie do robotników. Po ośmioletniej pracy podziemnej został 1900 aresztowany i osadzony w X. Pawilonie w Warszawie. Symulując obłęd, zmusił tym władze do przeniesienia go do szpitala św. Mikołaja w Petersburgu, skąd zbiegł 1901 przy pomocy lekarza Wład. Mazurkiewicza. Osiadłszy w Krakowie, brał udział w życiu politycznym Galicji, krzewiąc myśl walki zbrojnej z caratem. Po wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej wyjechał do Tokio, aby uzyskać od rządu Mikada pomoc dla ruchu zbrojnego w Królestwie. Wróciwszy do kraju, zorganizował 13 listopada 1904 zbrojne wystąpienie przeciw władzom rosyjskim na pl. Grzybowskim w Warszawie, następnie utworzył organizację bojową, jako zawiązek przyszłej siły zbrojnej i kierował jej walką przeciw caratowi. Gdy w Pol. Partii Socjalistycznej wziął górę kierunek, wrogi dążeniom niepodległościowym, Piłsudski wystąpił z niej wraz z grupą swych zwolenników i utworzył t. zw. "Frakcję Rewolucyjną". Po upadku rewolucji w Królestwie, terenem jego działalności stała się Galicja.

# data[].attributes.body
W przewidywaniu wojny europejskiej głównym celem Piłsudskiego stało się przygotowanie polskiej siły zbrojnej. Propaganda jago w tym kierunku przez długi czas trafiała na opór i brak rozumienia szerokich warstw, odzwyczajonych od myśli o polskim czynie orężnym

# data[].attributes.body
Dopiero po przesileniu z powodu aneksji Bośni i Hercegowiny nastąpił zwrot i Piłsudskiemu udało się powołać do życia "Związki Strzeleckie". Zajęty odtąd tworzeniem szkół oficerskich i kursów obozowych, kształceniem instruktorów, rozwojem polskiej literatury wojskowej, z chwilą wybuchu wojny światowej zarządził mobilizację strzelców i 6 sierpnia na czele kompanii kadrowej wkroczył do Królestwa i zajął opróżniony przez Rosjan pas pograniczny. Po utworzeniu Legionów objął dowództwo nad pierwszą brygadą i na jej czele stoczył z Rosjanami kilkadziesiąt bitew, potyczek i utarczek, zdobywając sobie sławę wskrzesiciela polskiej armii. Równocześnie począł tworzyć niezależnie od Legionów tajne wojsko niepodległościowe - Polską Organizację Wojskową (P. O. W.), której odgałęzienia sięgnęły w głąb Rosji. Narażony na ustawiczne starcia z władzami wojskowymi państw centralnych w lipcu 1916 podał się do dymisji z dowództwa I. brygady Legionów. Po proklamacji 5 listopada 1916 wszedł do Tymczasowej Rady Stanu jako dyrektor departamentu wojskowego. Po wybuchu rewolucji rosyjskiej doszedł do przekonania, że głównym wrogiem stali się odtąd Niemcy i przeciw nim skierował działalność P. O. W. Gdy na porządek dzienny weszła sprawa przysięgi legionistów na braterstwo broni z Niemcami, Piłsudski sprzeciwił się jej. 20 lipca 1917 został przez władze niemieckie uwięziony i osadzony w Magdeburgu. Po katastrofie państw centralnych wypuszczony na wolność, powrócił do Warszawy i przejął z rąk Rady Regencyjnej władzę wojskową, następnie zaś (14 list. 1918) cywilną. Zwołany przezeń Sejm Ustawodawczy uchwałą z 20 lutego 1919 poruczył mu sprawowanie obowiązków Naczelnika Państwa do chwili uchwalenia konstytucji. Jako Naczelny Wódz wojsk polskich przeprowadził Piłsudski zwycięską wojnę z Sowietami, w trakcie której starał się urzeczywistnić ideę federacji Polski z Litwą i Ukrainą. W marcu 1920 armia ofiarowała mu buławę Pierwszego Marszałka Polski. Występując w tym czasie jako mąż sztandarowy lewicy, popadał Piłsudski w częste konflikty z najsilniejszym w sejmie stronnictwem demokratyczno-narodowym, zarówno o kierunek w polityce zagranicznej, jak stosunek Naczelnika Państwa do sejmu. Po zebraniu się drugiego sejmu odmówił Piłsudski kandydowania na prezydenta Rzpltej i objął funkcje szefa sztabu generalnego. Po utworzeniu się gabinetu Witosa 1923 wystąpił z czynnej służby w wojsku i wycofał się do Sulejówka pod Warszawą, oddając się ,pracy literackiej i opozycyjnej propagandzie politycznej. W maju 1926 niezadowolony z istniejących w państwie stosunków stanął na czele oddanych mu pułków i wkroczył do Warszawy, zmuszając po trzechdniowej walce do ustąpienia Prezydenta Rzpltej i gabinet Witosa. Od tej chwili sprawuje Piłsudski faktyczną dyktaturę. Obrany w czerwcu 1926 przez Zgromadzenie Narodowe Prezydentem Rzpltej, odmówił przyjęcia tej godności, obejmując natomiast tekę ministra spraw wojskowych i stanowisko przewodniczącego ścisłej Rady Wojennej i generalnego inspektora armii. Dwukrotnie (X. 1927 - VI. 1928, VIII-XII. 1930) sprawował prezesurę gabinetu.

Od maja 1926 do maja 1935 wywierał decydujący wpływ na wszystkie ważniejsze zagadnienia polityczne w Polsce, piastując bez przerwy urzędy Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, oraz Ministra Spraw Wojskowych. Rezerwując dla siebie specjalnie dziedzinę wojskowości i politykę zagraniczną, decydował faktycznie we wszystkich ważnych wypadkach, czy to polityki wewnętrznej, czy ustawodawstwa, oraz w sprawach zmian rządów, które, mimo zmian na stanowisku premiera, zachowały w tym czasie wszystkie charakter rządów Józefa Piłsudskiego. Jako twórca polskich sił zbrojnych przeprowadził po r. 1926 reorganizację armii, złożonej z różnolitych dawnych wojsk zaborczych i formacji nowszych, w duchu ujednolicenia korpusu oficerskiego oraz uzbrojenia. Z myślą o wychowaniu zdrowego fizycznie pokolenia popierał ideę wychowania fizycznego, którym interesował się osobiście, przysposobienia wojskowego, rozwoju lotnictwa (imprezy lotnicze, challenge), oraz szybownictwa. - W polityce zagranicznej, kierując jej głównymi posunięciami, przeprowadzał zasadę realizmu i samodzielności drogą polityki pokojowej i układów dwustronnych. Doceniając znaczenie sojuszów z Francją i Rumunią, podjął równocześnie próby bezpośredniego porozumienia z Niemcami, które doprowadziły do układu o nieagresji w 1934 r. i wygładzenia licznych tarć, a przede wszystkim usunęły groźbę zatargu, co odbiło się na uspokojeniu obustronnym opinii publicznej. Już poprzednio doprowadził do podpisania podobnego układu dwustronnego z Rosją Sowiecką, oraz do usunięcia nieporozumień rumuńsko-rosyjskich. W r. 1927 udał się osobiście do Genewy, gdzie swym stanowczym i nieugiętym stanowiskiem zmusił Litwę do wycofania z terenu międzynarodowego sprawy wileńskiej. Parokrotnie też próbował nawiązać z Litwą normalne stosunki sąsiedzkie, co jednak natrafiło na opór polityki kowieńskiej. Jednocześnie zacieśnił stosunki z państwami bałtyckimi. - Był przeciwnikiem polityki wielkich mocarstw, dążących do prowadzenia polityki nadrzędnej, ponad wolą państw średnich i mniejszych, i udaremnił powstanie paktu czterech mocarstw, spychających Polskę do roli drugorzędnej. Dzięki tej realnej i pokojowej polityce, sytuacja międzynarodowa Polski uległa wybitnej zmianie na lepsze. - Mogąc po roku 1926 stać się dyktatorem, i mając do tego zachętę ze strony większości społeczeństwa oraz możliwości realne, wolał, zgodnie ze swymi zasadami, pozostać w roli wychowawcy społeczeństwa, zabierając głos decydujący tylko w momentach specjalnie ważnych i trudnych. Pozostawiwszy reprezentację parlamentarną, zwalczał sejmowładztwo i partyjnictwo deprawujące społeczeństwo, oraz rozpowszechnioną przed majem 1926 korupcję polityczną. - Gdy w r. 1935 parlament przeprowadził zmianę konstytucji, Piłsudski nie poszedł drogą wzorów państw totalnych, ale przeprowadził w nowej Konstytucji zasadę równowagi naczelnych organów Państwa, podnosząc autorytet i prerogatywy głowy Państwa oraz władzy wykonawczej, przy zachowaniu uprawnień władzy ustawodawczej. W stosunku do mniejszości narodowych był zwolennikiem metody współpracy w obrębie i dla dobra wspólnego państwa, zwalczając wybujałości szowinizmów. Utrzymując pełną tolerancję w stosunku do mniejszości, uważał sprawę tę za wewnętrzną i ogłosił w Lidze Narodów deklarację o nie wykonywaniu traktatu o ochronie mniejszości, uważając, że nie da się on pogodzić z prestiżem mocarstwowym Polski i daje sposobność do rozgrywek politycznych w Genewie. - Nieuleczalna choroba, rak wątroby stwierdzony na wiosnę 1935, zmogła 12 maja 1935 wycieńczony pracą organizm. Pogrzeb Piłsudskiego stał się żałobną manifestacją całego społeczeństwa. Ciało Jego złożono na Wawelu (18 maja 1935) zrazu w krypcie św. Leonarda, potem w specjalnie na ten cel przygotowanej krypcie pod wieżą "Srebrnych dzwonów", serce zaś na cmentarzu wileńskim "na Rossie", obok ciała Jego matki.

# data[].attributes.body
Nie każdy wie, że jego losy wielokrotnie splatały się z Chełmem. Po raz pierwszy pojawił się tutaj 1901 roku. W czerwcu, po ucieczce z Petersburga nocował u niejakiego Filipowicza. Piłsudski zajmował wtedy pokój przy aptece.
Po raz kolejny w Chełmie pojawił się w 1915 roku - we wrześniu, w trakcie marszu 1 Brygady Legionów na wschód.
Potem marszałek pojawiał się jeszcze kilkukrotnie - 19 marca 1920 dokonywał inspekcji pułków kawalerii. Między 30 lipca a 2 sierpnia, w bursie męskiej Gimnazjum Państwowego w Chełmie znajdowała się jego kwatera.

Jedna z najważniejszych wizyt odbyła się 19 marca 1921 roku. Tego dnia, w uznaniu zasług, odznaczył 1 Pułk Szwoleżerów wojennym, bojowym Orderem Virtuti Militari V klasy.
Warto też wiedzieć, że Piłsudski otrzymał honorowe obywatelstwo Chełma - stało się to za sprawą uchwały rady miasta z 17 czerwca 1925 roku.
Mówiąc o marszałku, nie można oczywiście pominąć ulicy jego imienia. Aleja Piłsudskiego otrzymała swoją nazwę w 1928 roku.

# data[].attributes.body
Mianem Orląt Lwowskich określa się młodych mieszkańców Lwowa, który w listopadzie 1918 ochotniczo walczyli o miasto z oddziałami wojsk ukraińskich. Młodzi ochotnicy walczyli też na przedpolu miasta z Armią Czerwoną w czasie wojny polsko-bolszewickiej latem 1920 roku. W skład oddziałów ochotniczych wchodzili studenci, robotnicy, urzędnicy, uczniowie, chłopcy i dziewczęta.

# data[].attributes.body
Często nazywany jest Cmentarzem Orląt, gdyż spośród pochowanych tam prawie 3000 żołnierzy, część to Orlęta Lwowskie, czyli młodzież szkół średnich i wyższych oraz inteligencja. Nazywany on był przez Polaków miejscem świętym.

# data[].attributes.body
Lokalizacja

# data[].attributes.body
W walkach we Lwowie do 22 listopada 1918 włącznie uczestniczyło  6022 osób, w tym 1374 uczniów szkół powszechnych i średnich oraz studentów. 2640 nie przekroczyło 25 roku życia, najmłodszy miał 9 lat. Zginęło lub zmarło od ran 439 żołnierzy i członków wojskowej służby sanitarnej, w tym 12 kobiet. 120 poległych było uczniami, a 76 studentami uczelni. Jeden z nich, 13-letni Antoś Petrykiewicz, został najmłodszym w historii kawalerem Orderu Virtuti Militari.

# data[].attributes.body
Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura byli pasjonatami lotnictwa, zwycięzcy międzynarodowych zawodów. Zginęli 11 września 1932 roku w katastrofie lotniczej.

Podczas lotu do Pragi polscy piloci zostali zaskoczeni przez gwałtowną burzę. Ich samolot rozbił się koło Cieszyna. Podczas burzy w ich samolocie oderwało się skrzydło. Okoliczności tragedii wspominał, w 70. rocznicę tych wydarzeń, 82-letni kapitan nawigator Józef Franek, który był świadkiem katastrofy.

W 1929 roku dokonali turystycznego lotu dookoła Europy polskim samolotem, na liczącej 5 tysięcy kilometrów trasie. Zwyciężali w wielu sportowych konkursach lotniczych, w których przez kilka lat byli niepokonani. Kilkanaście dni przed katastrofą Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura zostali zwycięzcami na międzynarodowych zawodach lotniczych w Berlinie. Był to wielki sukces polskiego lotnictwa, osiągnięty dzięki współpracy pilota i konstruktora. Za osiągnięcia w dziedzinie polskiego lotnictwa Franciszek Żwirko otrzymał order  oraz Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi. Stanisław Wigura był odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Krzyżem Zasługi. Na pamiątkę ich zwycięstwa w 28 sierpnia obchodzimy Święto Lotnictwa Polskiego.

# data[].attributes.body
Od 1895 w Stronnictwie Ludowym, w latach 1908–1914 poseł do galicyjskiego Sejmu Krajowego, od 1909 do 1931 wójt Wierzchosławic. Poseł do austriackiej Rady Państwa (1911–1918), członek Wydziału Finansowego Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, od 1914 w PSL „Piast” (prezes ugrupowania w latach 1918–1931) i w Naczelnym Komitecie Narodowym, później w Lidze Narodowej (1917–1918), prezes Polskiej Komisji Likwidacyjnej. Od 1919 poseł na polski Sejm. Trzykrotnie sprawował funkcję premiera (od 24 lipca 1920 do 13 września 1921, od 28 maja 1923 do 14 grudnia 1923 i od 10 maja 1926 do 14 maja 1926), jego rząd został obalony w wyniku przewrotu majowego. W latach 1929–1930 jeden z przywódców Centrolewu. W 1930 aresztowany przez władze sanacyjne, osadzony w twierdzy brzeskiej, oskarżony w tzw. procesie brzeskim o przygotowywanie zamachu stanu, skazany na 1,5 roku więzienia, udał się na emigrację do Czechosłowacji. Do kraju powrócił tuż przed wybuchem II wojny światowej

# data[].attributes.body
Janusz Korczak urodził się w Warszawie w zasymilowanej rodzinie żydowskiej, jako syn adwokata Józefa Goldszmita (1844–1896) i Cecylii z domu Gębickiej (1854–1920). Rodzina Goldszmitów wywodziła się z Lubelskiego, zaś Gębickich z Kaliskiego; jeden z pradziadków był szklarzem, inny, Maurycy Gębicki, lekarzem – podobnie jak dziadek Hersz Goldszmit. Groby ojca Janusza Korczaka i jego dziadków ze strony matki (jej grobu nie odnaleziono) znajdują się na cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej w Warszawie.

Rodzina Goldszmitów mieszkała przy ulicy Bielańskiej 18 (prawdopodobne miejsce urodzenia), w 1881 przeprowadziła się na Krakowskie Przedmieście 77, gdzie przyszły pisarz mieszkał z rodzicami, siostrą Anną i babcią ze strony matki, Emilią (Mila) Gębicką, w 1883 zamieszkali przy ul. Miodowej 19, gdzie zajmowali siedem pokoi, następnie przy placu Krasińskich 3, przy Nowosenatorskiej 6 (obecnie ul. Moliera), na Świętojerskiej i na Leszno 18 m. 10.

Od połowy lat 80. Korczak uczęszczał do szkoły początkowej Augustyna Szmurły przy ulicy Freta, a następnie w 1891 rozpoczął naukę w ośmioklasowym (licząc z klasą wstępną) VII Rządowym Gimnazjum Męskim mieszczącym się tamtym czasie w wynajmowanej kamienicy Karola Mintera przy ul. Brukowej 16 (obecnie Sierakowskieg).Gimnazjum miało wtedy profil filologiczny z nieobowiązkowym językiem polskim (jego tradycje kontynuuje VIII Liceum Ogólnokształcące im. Władysława IV przy Jagiellońskiej 38). Jako uczeń gimnazjum udzielał korepetycji, by pomóc w utrzymaniu rodziny, a jego matka Cecylia Goldszmit prowadziła stancję dla uczniów przy ulicy Leszno i Nowosenatorskiej. Zaczął się gorzej uczyć i musiał powtarzać jedną klasę.

W 1898 zdał maturę i rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Cesarskiego Uniwersytetu w Warszawie, na którym studiował sześć lat, powtarzając pierwszy rok. Uczestniczył w wykładach m.in. Edwarda Przewoskiego (anatomia i bakteriologia), Nikołaja Nasonowa (zoologia) i Aleksandra Szczerbaka (psychiatria)]. Uczęszczał na Uniwersytet Latający. Jego mentorem był m.in. Wacław Nałkowski.

# data[].attributes.headline
Marian Pilarski był zawodowym żołnierzem. Brał udział w wojnach na wielu frontach : front czeski, ukraiński, rozbrajanie Niemców w 1918 roku, front bolszewicki i front niemiecki 1939 roku. W kwietniu 1915 wstępuje do legionów 3 pułk piechoty brygady karpackiej. Od 10 listopada 1918 roku walczy u boku generała F. Latinika na Śląsku Cieszyńskim. Od lutego 1919 do listopada 1921 roku w 30 pułku Strzelców Kaniowskich. Dwukrotnie ranny w 1919 roku i 1920 roku.Brał udział w walkach o Lwów , a następnie w 1920 roku w wojnie polsko-bolszewickiej po której zakończeniu służył w 83 pułku piechoty Strzelców Poleskich w Kobryniu. Pełnił funkcje adiutanta dowódcy baonu Mariana Ścisłowskiego, szefa II baonu, szefa 4 kompanii strzelców, szefa 8 kompanii, szefa 5 kompanii, dowódcy plutonu i kancelisty pułkowego.Awans na chorążego uzyskał w 1935. 12 kwietnia 1950 zostaje aresztowany i osadzony w więzieniu zamojskim a następnie na zamku lubelskim. W 1951 roku Pilarski został skazany na karę śmierci. 4 marca 1952 zostaje zamordowany w podziemiach Zamku Lubelskiego przez komunistów a zwłoki pogrzebano anonimowo. 

# data[].attributes.subject
Marian Pilarski był zawodowym żołnierzem. Brał udział w wojnach na wielu frontach : front czeski, ukraiński, rozbrajanie Niemców w 1918 roku, front bolszewicki i front niemiecki 1939 roku. W kwietniu 1915 wstępuje do legionów 3 pułk piechoty brygady karpackiej. Od 10 listopada 1918 roku walczy u boku generała F. Latinika na Śląsku Cieszyńskim. Od lutego 1919 do listopada 1921 roku w 30 pułku Strzelców Kaniowskich. Dwukrotnie ranny w 1919 roku i 1920 roku.Brał udział w walkach o Lwów , a następnie w 1920 roku w wojnie polsko-bolszewickiej po której zakończeniu służył w 83 pułku piechoty Strzelców Poleskich w Kobryniu. Pełnił funkcje adiutanta dowódcy baonu Mariana Ścisłowskiego, szefa II baonu, szefa 4 kompanii strzelców, szefa 8 kompanii, szefa 5 kompanii, dowódcy plutonu i kancelisty pułkowego.Awans na chorążego uzyskał w 1935. 12 kwietnia 1950 zostaje aresztowany i osadzony w więzieniu zamojskim a następnie na zamku lubelskim. W 1951 roku Pilarski został skazany na karę śmierci. 4 marca 1952 zostaje zamordowany w podziemiach Zamku Lubelskiego przez komunistów a zwłoki pogrzebano anonimowo. 

# data[].attributes.headline
Wiktor Grzegorz Ambroziewicz (ur. 21 kwietnia 1882, zm 23 listopada 1968 w Warszawie) – pedagog, dyrektor szkół średnich, kurator Okręgu Szkolnego Warszawskiego, członek Komisji Rewizyjnej Straży Kresowej w 1920 roku.

# data[].attributes.subject
Wiktor Grzegorz Ambroziewicz (ur. 21 kwietnia 1882, zm 23 listopada 1968 w Warszawie) – pedagog, dyrektor szkół średnich, kurator Okręgu Szkolnego Warszawskiego, członek Komisji Rewizyjnej Straży Kresowej w 1920 roku.

# data[].attributes.body
Gustaw Konstanty Orlicz-Dreszer ps. ,,Orlicz" (ur. 2 październik 1889r. w Jadowie, zm. 16 lipca 1936r. Opodal Gdyni - Orłowa). Był żołnierzem Legionów Polskich, członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej, kawalerzystą, generałem dywizji Wojska Polskiego. Był także uczestnikiem I wojny światowej oraz walczył o niepodległość Polski w wojnie z bolszewikami.
Gustaw Konstanty Orlicz-Dreszer byl synem Jana Augusta (adwokat, notariusz, działacz niepodległościowy) i Emilii z domu Rusch. Miał 3 braci : Zygmunt (polityk , poseł) , Rudolf (Generał) , Julian (oficer, adwokat). W 1900r. rodzina przeniosła się do Częstochowy i tam bracia Dreszerowie uczęszczali do gimnazjum rządowego. Gustaw działał w organizacji ,,ZET" jako uczeń ósmej klasy gimnazjalnej był aresztowany i więziony przez władze carskie za działalność patriotycznej. W 1907r. ukończył IV liceum ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza w Częstochowie, zdał maturę. Studiował prawo na Uniwersytecie Franciszkańskim we Lwowie, a następnie handel na uniwersytecie w Leodium w Belgii oraz w Akademi Eksportowej w Hawrze we Francji.
3 sierpnia 1914r. Wybuchła I wojna światowa a on został zmobilizowany do armii rosyjskiej, w stopniu pod porucznika rezerwy kawalerii, i przydzielony do 3 szfadrownu 14 Mitawskiego Pułku Huzarów. Z oddziału tego zdezerterował. W 1914r. został mianowany porucznikiem a w 1915r. rotmistrzem. Następnie walczył w szeregach 1 Pułku Ułanów Legionów Polskich. W 1917r. Był komendantem batalionu 1 Pułku Piechoty Legionów.
1918r. mianowany był przez dowódcę POW Edwarda Śmigłego-Rydza komendantem okręgu wojskowego w Chełmie, gdzie rozbroił stacjonujący tam garnizon austriacki oraz zarządził pobór do 1 Pułku Szwoleżerów i 35 Pułku Piechoty. W wojnie polsko-bolszewickiej dowodził 1 Pułkiem Szwoleżerów (od listopada 1918r. do lipca 1920r.) , IV Brygada Jazdy (lipiec 1920r.) oraz 2 Dywizją Jazdy ( sierpień 1920-lipiec 1921r.). 10 listopada 1930r. Prezydent Rzeczypospolitej Ignacy Mościcki nadał mu stopień gen. dywizji ze starszeństwem 1 stycznia 1931r. i II lokatą w korpusie generałów.
Przez wielu uważany był za wielkiego przyjaciela młodzieży. Wspierał między innymi harcerskie drużyny żeglarskie. Podkreślał, że w młodym pokoleniu trzeba kształtować przedsiębiorczość, odwagę a ponad wszystko umiłowanie ojczyzny. Jego dewiza życiowa brzmiala następująco :,, nie ma rzeczy niemożliwych ".

# data[].attributes.body
Przez wiele lat kierował szkołami średnimi, najpierw Gimnazjum im. Stanisława Żółkiewskiego w Siedlcach (do 1917). W latach 1917–1930 pełnił funkcję dyrektora Gimnazjum im. Stefana Czarnieckiego w Chełmie. Gdy 30 października 1918 Rada Regencyjna przejęła administrację c.k. Generalnego Gubernatorstwa Lubelskiego, w nocy z 1 na 2 listopada Wiktor Ambroziewicz, dyrektor chełmskiej Szkoły Filologicznej, przywiózł do Chełma nominacje dla nowych władz polskich. Następnie w latach 1930–1936 kierował Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. Pod jego kierunkiem prowadzony był przez nauczycieli tego gimnazjum eksperyment pedagogiczny, zakładający rozwój sprawności uczniów w praktycznym posługiwaniu się wiedzą teoretyczną. W sierpniu 1936 Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Wojciech Świętosławski mianował go na stanowisko kuratora Okręgu Szkolnego Warszawsko-Łódzkiego (w miejsce Ludwika Pytlakowskiego), które zajmował do wybuchu II wojny światowej.

Po II wojnie światowej był dyrektorem Państwowego Instytutu Robót Ręcznych, uruchomionego początkowo w Łodzi, a następnie przeniesionego do Bielska-Białej, tu pod nazwą Państwowego Instytutu Robót Ręcznych dla Nauczycieli im. Władysława Przanowskiego. W 1950 władze komunistyczne zlikwidowały Instytut bez podania przyczyny, zwalniając Ambroziewicza z pracy.

Wiktor Ambroziewicz był działaczem społecznym, aktywnym m.in. w Związku Młodzieży Polskiej „Zet”, Polskiej Macierzy Szkolnej, Światowym Związku Polaków z Zagranicy, Towarzystwie Miłośników Robót Ręcznych (prezes).

Podczas całej swojej pracy zawodowej był znany jako propagator idei świetlic pozaszkolnych, szczególnie w okresie, gdy był kuratorem. Był też inicjatorem powołania Muzeum Chełmskiego (obecnie Muzeum Ziemi Chełmskiej w Chełmie). Od 2009 roku jest jego patronem.

# data[].attributes.body
Ignacy Jan Paderewski urodził się 6 listopada 1860 roku we wsi Kuryłówka na Podolu, a zmarł 29 czerwca 1941 w Nowym Jorku. Przyczyną śmierci było zapalenie płuc. Po śmierci matki Polikseny jego jedynym opiekunem był ojciec, który za udział w powstaniu listopadowym musiał odbyć karę roku więzienia w Kijowie. Przez ten czas małym Ignacym opiekowała się ciotka. Od dzieciństwa był uzdolniony muzycznie i grał na starym, rodzinnym fortepianie. W jego wychowaniu pomagał także Michał Babiński-były powstaniec listopadowy, który nauczał go historii, geografii, języka francuskiego oraz literatury polskiej. Ignacy był nie tylko wybitnym polskim pianistą i kompozytorem, ale również znakomitym politykiem i działaczem społecznym. W latach 1872–78 studiował grę na fortepianie wInstytucie Muzycznym Warszawskim. W roku 1876 Paderewski odbył swą pierwszą podróż koncertową po prowincjonalnych miastach Rosji ipółnocnej Polski, zaś w 1878 r. podjął pracę nauczyciela w Instytucie Muzycznym Warszawskim, koncertując jednocześnie w największych europejskich miastach i komponując. W latach 1881-1884 kontynuował studia kompozytorskie w Berlinie oraz pianistyczne w Wiedniu. Następnie, w latach 1891–92, odbył swe pierwsze tournee po Stanach Zjednoczonych. W 1896 r. zamieszkał wMorges w Szwajcarii, a w 1913 r. osiadł na stałe w Stanach Zjednoczonych, zyskawszy uprzednio sławę jednego z najwybitniejszych pianistów świata.
Wswej twórczości kompozytorskiej, utrzymanej wstylistyce neoromantycznej, Ignacy Paderewski hołdował klasycznym formom (forma sonatowa, wariacje), często również nawiązywał do polskiej muzyki ludowej, stosując niekiedy archaizacje (np. popularny Menuet G-dur na fortepian).
NAJWAŻNIEJSZE DZIEŁA
Menuet G-dur (1886)
Koncert fortepianowy a-moll (1888)
Fantazja polska na fortepian iorkiestrę (1893)
Symfonia h-moll (1907)
utwory fortepianowe, m.in. Humoreski koncertowe (ze znanym Krakowiakiem fantastycznym)
pieśni solowe, duety
opera Manru (wyst. Drezno 1901)

# data[].attributes.headline
Muzeum Ziemi Chełmskiej im. Wiktora Ambroziewicza w Chełmie

# data[].attributes.subject
Muzeum Ziemi Chełmskiej im. Wiktora Ambroziewicza w Chełmie

# data[].attributes.body
Urodził się 1 grudnia 1867r. W Mierzanowie koło Płocka. Zmarł 2 października 1946 r. w Versoix, Szwajcaria. Był synem miejscowego ziemianina, uczestnika Powstania Styczniowego. Kształcił się w gimnazjum w Płocku, ukończył szkołę realną Babińskiego w Warszawie, w latach 1887-91 ukończył Wydz. Chemii politechniki w Rydze. Podczas studiów związał się z konspiracyjną patrotyczną organizacją socjalistyczną „II Proletariat”. Zagrożony aresztowaniem wyjechał w 1892 do Londynu, gdzie utrzymywał się z dorywczych zajęć, pracując m.in. jako robotnik w fabrykach. Jednocześnie pogłębiał wiedzę w zakresie fizykochemii, m.in. w laboratorium Technical College Finsbury. W Londynie zetknął się i związał politycznie z Józefem Piłsudzkim.

Przeniósł się do Fryburga i został asystentem J. Wierusza-Kowalskiego, profesora fizyki miejscowego uniwersytetu. Prowadził tam badania w zakresie chemii fizycznej i elektrochemii.

Inżynier chemik, profesor elektro-chemii, wynalazca, położył wielkie zasługi w dziedzinie elektrotechniki. Wykrył wyładowania powierzchniowe i opublikował prace z dziedziny wytrzymałości dielektryków na przebicie. Opracowywał technologie chemiczne (kwas azotowy, nawozy sztuczne i rafinacja ropy naftowej) oraz projektował fabryki chemiczne.

Opracował metodę i technologię produkcji tlenków azotu w łuku elektrycznym, rewelacyjną w skali światowej. Była ona podstawą produkcji nawozów azotowych. Opracował również wysokonapięciowe kondensatory produkowane we Fryburgu przez ok. 20 lat pod nazwą kondensatorów Mościckiego. Był profesorem elektrochemii na Uniwersytecie Lwowskim od 1912r., a od 1925 r. na Politechnice Warszawskiej. Doktor honoris causa Politechniki Warszawskiej (1924). W latach 1926-39 był Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej .

# data[].attributes.headline
Jadwiga Młodowska, urodzona 27 czerwca 1882r. w Piotrkowie Trybunalskim, była córką znanego adwokata Stefana i Heleny Mączewskich. Jadwiga ukończyła szkołę średniąw Piotrkowie, a w latach 1903-1908, następnie studiowała biologię i chemię w Uniwersytecie Jagiellońskim,  pracując jednocześnie w zakładzie embriologii U.J. Pracę doktorską „Z histogenezy mięśni szkieletowych” obroniła w 1910r. W latach 1912-1916 uczyła geografii, przyrody i języka niemieckiego w szkole Marii Ramułtowej w Krakowie. Dr Młodowska wprowadziła w szkole szereg zmian, np wycieczki krajoznawcze, albo ilustrowanie nauki obrazami świetlnymi. W 1917 r opracowała i wydała „Pogadanki przyrodnicze dla szkół początkowych”. Warto dodać że Dr Młodowska udzielała się również społecznie. Była członkiem zarządu krakowskiego Koła Ligi Kobiet, pracowała w sekcji opieki nad dziećmi i rodzinami legionistów oraz sekcji kulturalnej. Organizowała m.in. ogniska i półkolonie dla dzieci.Do Chełma przyjechała Jadwiga Młodowska w 1919 roku. Przez 15 lat pełniła funkcje dyrektorki PSNŻ  z jej inicjatywy seminarium jako pierwsze w Polsce zastosowało system daltoński . Dr Jadwiga była wspaniałą osobą I po dziś dzień powinna być wzorem do naśladowania dla wszystkich nauczycieli. 

# data[].attributes.subject
Jadwiga Młodowska, urodzona 27 czerwca 1882r. w Piotrkowie Trybunalskim, była córką znanego adwokata Stefana i Heleny Mączewskich. Jadwiga ukończyła szkołę średniąw Piotrkowie, a w latach 1903-1908, następnie studiowała biologię i chemię w Uniwersytecie Jagiellońskim,  pracując jednocześnie w zakładzie embriologii U.J. Pracę doktorską „Z histogenezy mięśni szkieletowych” obroniła w 1910r. W latach 1912-1916 uczyła geografii, przyrody i języka niemieckiego w szkole Marii Ramułtowej w Krakowie. Dr Młodowska wprowadziła w szkole szereg zmian, np wycieczki krajoznawcze, albo ilustrowanie nauki obrazami świetlnymi. W 1917 r opracowała i wydała „Pogadanki przyrodnicze dla szkół początkowych”. Warto dodać że Dr Młodowska udzielała się również społecznie. Była członkiem zarządu krakowskiego Koła Ligi Kobiet, pracowała w sekcji opieki nad dziećmi i rodzinami legionistów oraz sekcji kulturalnej. Organizowała m.in. ogniska i półkolonie dla dzieci.Do Chełma przyjechała Jadwiga Młodowska w 1919 roku. Przez 15 lat pełniła funkcje dyrektorki PSNŻ  z jej inicjatywy seminarium jako pierwsze w Polsce zastosowało system daltoński . Dr Jadwiga była wspaniałą osobą I po dziś dzień powinna być wzorem do naśladowania dla wszystkich nauczycieli. 

# data[].attributes.body
Zygmunt Piotr Bohusz-Szyszko herbu Odyniec (ur. 18 stycznia 1893 w Chełmie, zm. 20 czerwca 1982 w Londynie) – generał dywizji Polskich Sił Zbrojnych, Generalny Inspektor Sił Zbrojnych (na uchodźstwie) w latach 1976–1980, dowódca Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich, uczestnik walk o Narvik oraz walk podczas kampanii włoskiej.

# data[].attributes.body
Patron ZST przy ul. Granicznej w Chełmie.

# data[].attributes.body
Postacią niezwykle ważną w dziejach Chełma jest dr Edward Łuczkowski, którego imię nosi dawny rynek staromiejski. Bardziej dociekliwi mogą dostrzec jeszcze na kamienicy pod numerem 5 tablicę poświęconą doktorowi, ufundowaną w 1985 r. przez Zarząd Wojewódzki PTTK w Chełmie. To szczególne uhonorowanie wynika z ogromnych zasług doktora, który był jednym z najbardziej zasłużonych obywateli miasta, aktywnym w wielu organizacjach i różnorodnych dziedzinach.

Dr Edward Łuczkowski urodził się 12 marca 1865 r. w Chełmie, w rodzinie od dziesięcioleci związanej z miastem. Wśród Łuczkowskich było wielu rolników, rzemieślników i kupców. Ojciec doktora – Jan Łuczkowski, prowadził gospodarstwo rolne przy ulicy Browarnej (obecnie Zakątek). Matka Julia wywodziła się również ze starej chełmskiej rodziny Halickich. Edward Łuczkowski ukończył w Chełmie szkołę początkową, a następnie został uczniem rosyjskiego Rządowego Męskiego Gimnazjum Klasycznego, funkcjonującego w dawnym Kolegium Pijarów. Jednym ze szkolnych kolegów Edwarda Łuczkowskiego był urodzony w Białej Podlaskiej Józef Beck, który wraz młodszymi braćmi trafił do gimnazjum w Chełmie. Przyjaźń zaowocowała więzami rodzinnymi. Żoną Józefa Becka został młodsza siostra Edwarda Bronisława. Z tego związku urodził się w 1896 r. przyszły minister spraw zagranicznych Józef Beck.

W 1886 r. Edward Łuczkowski został studentem Uniwersytetu Warszawskiego na wydziale medycznym. Przebywał w Warszawie w gorącym okresie rozwoju ruchu narodowego i socjalistycznego (studiujący również w tym czasie Józef Beck był jednym z działaczy Związku Robotników Polskich i więźniem politycznym). Rozwijał swoje zainteresowania sportowe, działając między innymi w Warszawskim Towarzystwie Cyklistów. W 1891 r. po ukończeniu studiów powrócił do rodzinnego miasta rozpoczął prywatną praktykę lekarską. Od początku traktował swoją pracę wyjątkowo, często udzielając bezpłatnie porad biednym mieszkańcom Chełma. W 1894 r. poślubił Bronisławę Danielewicz. W kolejnym roku przyszła na świat jedyna córka Jadwiga. Równocześnie zaangażował się w działalność społeczną, w tym charytatywną. Posiadając bogate zainteresowania, w orbicie których znajdował sport, krajoznawstwo i turystyka, w 1905 r. był inicjatorem powołania Kółka Cyklistów. Po powstaniu w 1906 r. Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, został członkiem organizacji i podjął starania w celu powołania chełmskiego oddziału PTK. Wysiłki zostały zwieńczone sukcesem i 28 kwietnia 1910 r. jako jeden z pierwszych na Lubelszczyźnie (po utworzonym w 1908 r. Oddziale w Lublinie) powstał Oddział PTK w Chełmie. Dr Edward Łuczkowski, który został pierwszym prezesem Oddziału, wspierany był szerokie grono chełmskiej inteligencji, duchowieństwa i ziemiaństwa. Już w 1910 r. zorganizowano pierwsza wycieczkę krajoznawczą, a w kolejnych latach bibliotekę z czytelnią, muzeum i prężnie działającą sekcję odczytową.

W 1915 r. doktor wraz z rodziną został ewakuowany w głąb Rosji. Przez blisko dwa lata przebywał w Czernihowie, gdzie udzielał pomocy lekarskie polskim uchodźcom i miejscowej ludności. W 1916 r. powrócił do zajętego przez wojska austriackie Chełma. Potrzebą chwili była pomoc zubożonej w wyniku wojny ludności, szczególnie opuszczonym dzieciom. Z gronem chełmskich społeczników, powołał Chełmskie Towarzystwo Dobroczynności, które między innymi prowadziło ochronkę dla dzieci. 27 czerwca 1918 r. doprowadził również do reaktywowania Oddziału PTK.

Po odzyskaniu niepodległości aktywność dr. Edwarda Łuczkowskiego uległa wydatnemu rozszerzeniu. W 1919 r. został członkiem Rady Miejskiej Chełma (pełnił funkcję radnego do 1927 r.). W początku 1921 r. został powołany w skład Magistratu u boku burmistrza Antoniego Kusza, jednak władze wojewódzkie nie zatwierdziły tego wyboru. Nadal aktywny był w reaktywowanym Towarzystwie Cyklistów. Przez dwie kadencje kierował chełmskim gniazdem Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Uczestniczył w działalności sportowej i charytatywnej. Wielość działań nadwątliła zdrowie doktora, który cierpiał na dolegliwości sercowe. Po wielu latach zmagania z chorobą, dr Edward Łuczkowski zmarł 20 lutego 1932 r. Spoczął na cmentarzu przy ulicy Lwowskiej. Na skromnym nagrobku znajdującym się przy kaplicy Zajdlerów, wykuto znamienne słowa: „ŻYŁ SERCEM ZGINĄŁ PRZEZ SERCE”.

Mieszkańcy Chełma nie zapomnieli o wybitnym społeczniku. Pogrzeb doktora, według relacji zamieszczonej w tygodniku „Zwierciadło”, „był niespotykaną w dziejach miasta manifestacją”.Nad grobem przemawiali: ksiądz Wacław Adamski, kierujący wiele lat Ochronką, dr Kazimierz Zaleski w imieniu Związku Lekarzy oraz dr Edward Rettinger jako przedstawiciel Stronnictwa Narodowego. Według Konstantego Prożogo w pogrzebie uczestniczył także siostrzeniec doktora Józef Beck, pełniący w tym czasie funkcję wiceministra spraw zagranicznych. W ramach uczczenia pamięci wybitnego społecznika, decyzją Rady Miejskiej dotychczasowy Mały Rynek otrzymał nazwę: Plac Doktora Edwarda Łuczkowskiego. Po II wojnie światowej pamięć o doktorze była podtrzymywana przede wszystkich w środowisku działaczy Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (kontynuującego tradycje PTK). W 75. rocznicę powstania Oddziału ufundowano wspomnianą na wstępie tablicę na fasadzie domu doktora. W 1986 r. Oddział PTTK w Chełmie wydał medal z wizerunkiem pierwszego prezesa stowarzyszenia. Opublikowano także szereg artykułów poświęcony postaci doktora. Najczęściej o Edwardzie Łuczkowskim pisał Konstanty Prożogo (na łamach „Tygodnika Chełmskiego”, Kameny”, „Pro Patrii” i w publikacji „Patroni ulic Chełma”). Postać doktora przypominali także Zygmunt Gardziński (na łamach „Słowa Chełma”) i Waldemar Kozłowski (na łamach „Super Tygodnia Chełmskiego” i w publikacji „Zasłużeni chełmianie dla kultury fizycznej”). W 1992 r. doktor ponownie stał się patronem dawnego rynku staromiejskiego, który po II wojnie światowej funkcjonował jako Plac Konstytucji. Kolejną okazją do przypomnienia postaci zasłużonego społecznika będzie przypadające w przyszłym roku 100-lecie powstania Oddziału PTK w Chełmie.

# data[].attributes.headline
W latach 1912-1914 studiował architekturę w Szkole Politechnicznej we Lwowie. Po ukończeniu studiów (w latach 1919-1921) pracował jako nauczyciel rysunku w Radzyniu Podlaskim. W roku 1921 przeniósł się do Chełma. W latach 1936-1939 był członkiem Związku Artystów Plastyków w Lublinie.Od 1933, wspólnie z Kazimierzem Andrzejem Jaworskim, był wydawcą czasopisma literacko-artystycznego Kamena. Oprócz tego był także jego skarbnikiem i grafikiem.W Kamenie zamieszczał głównie recenzje nowo-wydawanych książek i swoje tłumaczenia poezji niemieckiej, takich poetów jak Alfreda Henschka, Georga Heima, Conrada Ferdinanda Meyera, Gustava Falkego, Hansa Carossy i innych. Ilustrował także czasopismo linorytami własnego autorstwa.Jako malarz miał swoje wystawy prac m.in. w Zachęcie.Utrzymywał bliskie stosunki z Bruno Schulzem (prowadził z nim korespondencję, namalował kilka jego portretów i był autorem pierwszego opowiadania, którego głównym bohaterem jest Bruno Schulz).Po klęsce wrześniowej brał czynny udział w konspiracji. Aresztowany 8 października 1942, trafił do obozu koncentracyjnego: najpierw na Majdanku, potem w Oświęcimiu i Oranienburgu a w końcu do obozu w Bergen-Belsen, gdzie zginął w kwietniu 1945. 

# data[].attributes.subject
W latach 1912-1914 studiował architekturę w Szkole Politechnicznej we Lwowie. Po ukończeniu studiów (w latach 1919-1921) pracował jako nauczyciel rysunku w Radzyniu Podlaskim. W roku 1921 przeniósł się do Chełma. W latach 1936-1939 był członkiem Związku Artystów Plastyków w Lublinie.Od 1933, wspólnie z Kazimierzem Andrzejem Jaworskim, był wydawcą czasopisma literacko-artystycznego Kamena. Oprócz tego był także jego skarbnikiem i grafikiem.W Kamenie zamieszczał głównie recenzje nowo-wydawanych książek i swoje tłumaczenia poezji niemieckiej, takich poetów jak Alfreda Henschka, Georga Heima, Conrada Ferdinanda Meyera, Gustava Falkego, Hansa Carossy i innych. Ilustrował także czasopismo linorytami własnego autorstwa.Jako malarz miał swoje wystawy prac m.in. w Zachęcie.Utrzymywał bliskie stosunki z Bruno Schulzem (prowadził z nim korespondencję, namalował kilka jego portretów i był autorem pierwszego opowiadania, którego głównym bohaterem jest Bruno Schulz).Po klęsce wrześniowej brał czynny udział w konspiracji. Aresztowany 8 października 1942, trafił do obozu koncentracyjnego: najpierw na Majdanku, potem w Oświęcimiu i Oranienburgu a w końcu do obozu w Bergen-Belsen, gdzie zginął w kwietniu 1945. 

# data[].attributes.body
Urodził się 29 marca 1865 w Telszach, zmarł 16 grudnia 1922 w Warszawie

# data[].attributes.body
Polski inżynier hydrotechnik, elektryk, profesor Politechniki w Zurychu, minister robót publicznych, minister spraw zagranicznych oraz pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej od 14 grudnia 1922 do 16 grudnia 192

# data[].attributes.body
Polski inżynier hydrotechnik, elektryk, profesor Politechniki w Zurychu, minister robót publicznych, minister spraw zagranicznych oraz pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej od 14 grudnia 1922 do 16 grudnia 1922.