# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fantastyka naukowa ( ang. science fiction) - gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych o fabule osnutej na przewidywanych osiągnięciach nauki i techniki oraz ukazującej ich wpływ na życie jednostki lub społeczeństwa. W świecie przedstawionym utworów nie występują elementy cudowności, a także przestrzega się zasad prawdopodobieństwa. Razem z fantasy i horrorem, fantastyka naukowa zaliczana jest do fantastyki.

Anglojęzyczny termin science fiction został spopularyzowany w latach dwudziestych XX wieku przez amerykańskiego wydawcę Hugo Gernsbacka.

Fantastyką naukową zajmuje się nie tylko historia literatury i krytyka literacka, ale także socjologia, psychologia i futurologia. Wizje przyszłych światów są też interesujące z punktu widzenia politologii.

Fantastyka naukowa jest gatunkiem trudnym do jednoznacznego zdefiniowania. W 1953 Isaac Asimov określił ją jako „gałąź literatury zajmującą się wpływem rozwoju nauki na istoty ludzkie", jednak nie ogranicza się ona jedynie do opisu kwestii postępu naukowego i jego konsekwencji. Współcześnie gatunek charakteryzuje się wielką różnorodnością formalną i tematyczną.

Fantastyka naukowa najczęściej (lecz niekoniecznie) opisuje wydarzenia umiejscowione w przyszłości wobec czasów autora i opiera się na hipotetycznym rozwoju nauki i techniki. Utwór fantastycznonaukowy zawiera zwykle takie cechy jak: neologizmy związane z rozwojem techniki, przedstawienie obcych cywilizacji, opis pozytywnych lub tragicznych społecznych i politycznych skutków wynalazków technicznych i odkryć naukowych, wizje możliwych dróg rozwoju ludzkości. Ważną zasadą jest brak sprzeczności realiów świata przedstawionego ze współczesnym autorowi stanem wiedzy o nauce i technice. Jak to określa Antoni Smuszkiewicz, „science fiction wymaga, aby przy wprowadzaniu motywów fantastycznych zostały zachowane pozory respektowania aktualnie obowiązujących reguł prawdopodobieństwa"

Najbardziej charakterystyczne motywy utworów fikcji naukowej to umiejscowienie akcji na innych planetach lub na pokładzie statku kosmicznego, podróż w czasie, kontakt z obcą cywilizacją lub obrona planety przed zagrożeniem z kosmosu. Akcja utworów fikcji naukowej może się jednak również toczyć w całości na Ziemi w przewidywanej odległej przyszłości lub w nieznacznie tylko zmodyfikowanych realiach współczesnych, czy też w czasie równoległym do naszej rzeczywistości. Bywa także, że spora część akcji toczy się w przeszłości (jak w Linii czasu Michaela Crichtona).

Samuel R. Delany proponuje określić science fiction jako literaturę mówiącą o „tym, co się nie zdarzyło" („events that have not happened"). Obszary tematyczne fantastyki naukowej wyznaczają rozmaite odmiany tej sytuacji. „To, co się nie zdarzyło, ale mogłoby się zdarzyć" opisuje SF futurologiczna i spekulacyjna ( speculative fiction), skoncentrowana na technologii; „to, co się jeszcze nie wydarzyło" - fantastyka utopijna lub dystopijna (Nowy wspaniały świat, etc.); „to, co się nie wydarzyło w przeszłości " jest przedmiotem dzieł traktujących o światach równoległych lub alternatywnych. Wreszcie przedstawienie „tego, co się nie nie zdarzy" jest według Delaneya dziedziną science-fantasy.

Arthur C. Clarke we wstępie do swoich dzieł zebranych, napisanym w czerwcu 2000, zadając pytanie „Czym właściwie jest fantastyka naukowa?" odpowiada żartobliwie: próby zdefiniowania fikcji naukowej będą kontynuowane tak długo, jak długo ludzie będą pisać prace doktorskie. Zgadza się jednak z definicją zaproponowaną przez jednego z doktorantów, Damona Knighta - „fantastyka naukowa to to, na co wskazując mówię: To jest fantastyka naukowa ".

Polski badacz Andrzej Zgorzelski wywodzi fantastykę naukową od utopii i wskazuje na określone konwencje gatunkowe, które pozwalają na jej scharakteryzowanie. Zaznacza, że umiejscowienie fabuły w przeszłości i jej „naukowy" charakter nie wystarczają, by określić przynależność gatunkową dzieła. Wymienia trzy modele, od których fantastyka naukowa zapożycza najczęściej swoje konwencje: fikcyjna historia, powieść przygodowa (w tym detektywistyczna), powieść grozy. Zwraca jednak uwagę, że świat przedstawiony utworów science fiction jest pozbawiony elementów fantastyczności (nadnaturalnych, wywołujących zdumienie i przerażenie postaci), zracjonalizowany i „uzwyczajniony", opisywany w sposób zbliżony do powieści realistycznej. W opinii Zgorzelskiego, konwencja science fiction opiera się przede wszystkim na sygnałach językowych, które wskazują czytelnikowi, z jakim tekstem ma do czynienia (sygnałami tymi są np. tytuły, zdania początkowe, imiona postaci, żargon naukowy).

Za wczesnych prekursorów literatury fantastycznonaukowej uznać można XVII-wiecznego pisarza i awanturnika francuskiego Cyrana de Bergerac, opisującego podróże do utopijnych krain znajdujących się na Księżycu i na Słońcu oraz XVIII-wieczne powieści Micromégas Voltaire'a czy L'An 2440 Merciera.

W początkach XIX w. gatunek reprezentuje Frankenstein Mary Shelley, jednak dla jego rozwoju bardziej znaczące są lata 60. XIX w., co związane jest z rozwojem zarówno powieści przygodowej, jak i techniki. Najważniejszym autorem tego okresu jest Jules Verne. Jego utwory, jak np. Pięć tygodni w balonie ( 1863), Podróż do wnętrza Ziemi ( 1864), Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi (1869), opisują wykorzystanie istniejących już bądź zakładanych wynalazków technicznych (balon, łódź podwodna etc.), inne przedstawiają futurystyczne wizje - Paryż w XX wieku (1863) - czy podróże kosmiczne: Wokół Księżyca (1869).

Dzieje w zasadzie już XX-wieczne otwiera H.G. Wells z Wehikułem czasu ( 1895) i Wyspą doktora Moreau ( 1896). W XX wieku powieść science-fiction rozwijał m.in. czeski pisarz Karel Čapek, autor utworów Krakatit i Fabryka absolutu. Oba okazały się prorocze wobec wykorzystania energii jądrowej. Čapek jest też autorem dramatu R.U.R., który wprowadził do języków świata słowo robot.

W latach trzydziestych i czterdziestych gatunek najdynamiczniej rozwijał się w USA, dzięki popularnym wydawnictwom - przede wszystkim „ Amazing Stories" i „ Astounding Stories of Super-Science" - publikującym utwory czołowych ówczesnych twórców, takich jak John W. Campbell, Robert A. Heinlein, Isaac Asimov, Theodore Sturgeon czy A.E. van Vogt. Wśród pisarzy brytyjskich wyróżnić należy za to autorów tworzących dystopijne obrazy totalitarnych społeczeństw: Aldousa Huxleya (Nowy wspaniały świat) i George'a Orwella ().

Tradycję polskiej fikcji naukowej stworzył Jerzy Żuławski w trylogii księżycowej: Na srebrnym globie ( 1903), ( 1910), Stara Ziemia ( 1911). Słynnym polskim pisarzem SF był Stanisław Lem.

anglojęzyczne:

polskie:

Do najważniejszych filmów zaliczanych do fantastyki naukowej należą: 2001: Odyseja kosmiczna Stanleya Kubricka wraz z kontynuacją 2010: Odyseja kosmiczna, na podstawie powieści Arthura C. Clarke'a oraz Łowca androidów (oryg. Blade Runner) Ridleya Scotta na podstawie powieści Philipa K. Dicka Czy androidy marzą o elektrycznych owcach? (ang. Do Androids Dream of Electric Sheep?). Znanym dziełem jest także rozpoczęty w 1979 przez tegoż reżysera cykl . Na uwagę zasługują także: na podstawie powieści Franka Herberta, Bliskie spotkania trzeciego stopnia Stevena Spielberga, Terminator Jamesa Camerona, w reżyserii rodzeństwa Wachowskich, Gwiezdne wojny w reżyserii George'a Lucasa.

Przykładem przeniesionej na ekrany polskiej SF jest w reżyserii Andrieja Tarkowskiego oparty na powieści Stanisława Lema o tym samym tytule. Polskim filmem tego gatunku jest w reżyserii Juliusza Machulskiego.

W rozwoju filmowej fantastyki ważną rolę odegrały też seriale telewizyjne: , , Battlestar Galactica, Kosmos 1999, Gwiezdne wrota, .

SF zainspirowało także wielu grafików i malarzy. Niektórzy niemal wyłącznie poświęcili się kreowaniu świata przyszłości m.in.:

Andrzej Zgorzelski: Fantastyka - utopia - science fiction. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980. ISBN 83-01-01558-6 .

Linki zewnętrzne

# data[].attributes.attachment_link.description
Fantastyka naukowa ( ang. science fiction) - gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych o fabule osnutej na przewidywanych osiągnięciach nauki i techniki oraz ukazującej ich wpływ na życie jednostki lub społeczeństwa. W świecie przedstawionym utworów nie występują elementy cudowności, a także przestrzega się zasad prawdopodobieństwa.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Baśń („bajka magiczna") - jeden z fantastycznych gatunków epickich, zazwyczaj niewielkich rozmiarów, przynależy do folkloru.

Bajka magiczna (fantastyczna) - zwana niekiedy baśnią lub klechdą ( ang. fairy-tale, fr. conte de fées, niem. Zaubermärchen, ros. Fairy, we francuskim Fée, co w polszczyźnie oddaje się wyrazem wróżka, skąd terminy angielskie i francuskie na oznaczenie danej kategorii bajek. wołszebnaja skazka), jest najbardziej typowym i charakterystycznym okazem bajki ludowej, określa się ją czasem mianem „bajki właściwej". Terminy, które się do niej stosuje, podkreślają jej cechę podstawową, domieszkę lub nawet przewagę pierwiastków fikcyjnych, fantastycznych, cudownych czy czarodziejskich nad realnymi, ludzkimi. Są to pierwiastki te same, które występują w religii, wyrastają z dawnych wierzeń magicznych, od religijnych zaś różnią się tym tylko, że nie mają oficjalnego uznania, nie wchodzą do kanonu wierzeń, reprezentowanego przez taką czy inną organizację religijną. Jako że przedstawicielką sił magicznych, zazwyczaj przyjaznych człowiekowi, bywa istota męska lub kobieca, w języku angielskim zwana

Dominują w niej elementy fantastyki; opowiada o siłach nadprzyrodzonych, cudownych zdarzeniach, nadnaturalnych postaciach i zjawiskach. Jednymi z ważniejszych cech baśni są nieokreślony czas, miejsce akcji oraz autor, ponieważ baśnie były wielokrotnie przeobrażane przez bajkopisarzy - ich pierwowzór, podobnie jak twórca, zatarły się w pamięci. Zawiera ludową mądrość, przedstawia wierzenia ludowe i magiczne; baśń może przenikać się z podaniami, legendami, opowiadaniami wspomnieniowymi.

Baśń literacka - określa się tak opowiadania pisarzy, które mają cechy i strukturę baśni. Rozwijała się ona równolegle do podejmowanych od początku XIX wieku prób naukowego podejścia do tradycji ludowej, a spopularyzował ją Hans Christian Andersen. Baśń literacka nie jest częścią folkloru, ponieważ powstaje odgórnie i stanowi przykład folkloryzmu. Idąc za esejem Stanisława Lema „Fantastyka i futurologia" takowe zjawisko literackie można wliczyć do fantastyki.

Analiza Brunona Bettelheima

Zdaniem Brunona Bettelheima baśń ukazuje problemy egzystencjalne w sposób zwarty i prosty, w formie przyswajalnej dla dziecka. Jej specyficzne cechy (m.in. odszczegółowienie fabuły oraz bohaterowie, którzy reprezentują określony typ, a nie niepowtarzalne indywiduum) sprawiają, że baśń może dostarczyć dziecku objaśnień dotyczących jego własnej psychiki i wspiera rozwój dziecięcej osobowości, dojrzewanie.

Bruno Bettelheim wskazuje na stałe motywy w baśniach, pozwalające dziecku pokonać lęki przed dorastaniem i usamodzielnieniem, oderwaniem od rodziców oraz lęki związane z płcią przeciwną. Baśnie zdaniem Bettelheima pełnią funkcję terapeutyczną, a także przekazują podstawową wiedzę na temat kultury, w której dziecko dorasta.

„Oczywista cudowność" - brak wyraźnej granicy świata realnego i magicznego.

Ukazuje ona dzieje ludzkich bohaterów swobodnie przekraczających granice między światem poddanym motywacjom realistycznym a sferą działania sił nadnaturalnych.

Fantastyczny świat baśni jest zaludniony krasnoludkami, skrzatami, czarownicami, wróżkami, dobrymi i złymi duchami, królewiczami, rycerzami.

Konstrukcja zdarzeń fabularnych jest nieskomplikowana.

Zdarzenia rozgrywają się w nieokreślonym miejscu i czasie.

Schemat kompozycyjny oparty jest na tryumfie dobra nad złem.

Baśń utrwala zasadnicze elementy ludowego światopoglądu:

wiarę w nieustającą ingerencję mocy nadprzyrodzonych,

antropomorficzną wizję przyrody,

niepisane normy moralne,

ideały sprawiedliwych zachowań

Do motywów baśniowych zaliczają się:

motyw walki dobra ze złem.

przenikanie się świata nadprzyrodzonego z realnym

motyw zwycięstwa miłości, sprawiedliwości i dobra

motyw mędrca. W baśniach często występuje postać, której wiedza jest ogromna, niedostępna dla większości śmiertelników. Mędrzec posiada także niesamowite moce służące wpływaniu na świat i inne osoby. Ta osoba jest swoistym wykładnikiem moralnym, drogowskazem dla innych bohaterów.

motyw wędrówki

motyw postaci nadprzyrodzonych, takich jak wróżki, trole i inne.

Pierwsze pełne europejskie wydanie Księgi tysiąca i jednej nocy zostało opublikowane po francusku w 12 tomach przez Antoniego Gallanda w latach 1704-1707.

Giovanni Francesco Straparola, Rozkoszne noce, przełom XV i XVI wieku

Giambattista Basile, Baśń nad baśniami (1634-1636)

Charles Perrault, Historie i baśnie z dawnych czasów z pouczeniami moralnymi znany pod tytułem Bajki Babci Gąski (1697)

Jakub i Wilhelm Grimm, Kinder und Hausmärchen (Baśnie dla dzieci i domu), 1812-1822

Zbiory bez opracowania literackiego:

Oskar Kolberg, Lud, jego zwyczaje, sposób życia, mowa, zabawy, pieśni, muzyka i tańce (1857)

Roman Zwoliński, Z powieści i pieśni górali beskidowych (1889)

Lucjan Malinowski, Powieści ludu polskiego na Śląsku (1900-1903)

Zbiory opracowane literacko:

Z polskich ludowych wątków i motywów korzystali autorzy w następujących dziełach:

Pierwszą polską baśnią literacką był utwór O krasnoludkach i o sierotce Marysi Marii Konopnickiej z 1896 roku.

Bibliografia

Antoni Smuszkiewicz, Literatura dla dzieci. Podręcznik dla studentów kierunków pedagogicznych, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2015, ​ISBN 978-83-232-2848-6 ​.

# data[].attributes.attachment_link.description
Baśń („bajka magiczna") - jeden z fantastycznych gatunków epickich, zazwyczaj niewielkich rozmiarów, przynależy do folkloru. Bajka magiczna (fantastyczna) - zwana niekiedy baśnią lub klechdą ( ang. fairy-tale, fr. conte de fées, niem. Zaubermärchen, ros. Fairy, we francuskim Fée, co w polszczyźnie oddaje się wyrazem wróżka, skąd terminy angielskie i francuskie na oznaczenie danej kategorii bajek.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Definicja

legenda to opowieść o życiu osób sławnych (świętych, bohaterów, gwiazd), w której fakty przemieszane są z elementami fantastycznymi, cudownymi, nieprawdopodobnymi

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)

Gramatyka

rzeczownik rodzaj żeński odmienny

Odmiana w przyjaznej postaci - zyskaj pełny dostęp

legend; legenda; legendach; legendami; legendą; legendę; legendo; legendom; legendy; legendzie

# data[].attributes.attachment_link.title
legenda - słownik języka polskiego i poradnia językowa - Dobry słownik

# data[].attributes.attachment_link.description
Definicja legenda to opowieść o życiu osób sławnych (świętych, bohaterów, gwiazd), w której fakty przemieszane są z elementami fantastycznymi, cudownymi, nieprawdopodobnymi Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa) Gramatyka rzeczownik rodzaj żeński odmienny Odmiana w przyjaznej postaci - zyskaj pełny dostęp legend; legenda; legendach; legendami; legendą; legendę; legendo; legendom; legendy; legendzie

# data[].attributes.body
W dużym uproszczeniu wiąże się z wiarą w duchy i w możliwość kontaktu zmarłych z żywymi.

# data[].attributes.headline
Wierzysz w Świętego Mikołaja, czekasz na wielkanocnego króliczka ? Tradycja nie jest Ci obca .

# data[].attributes.subject
Wierzysz w Świętego Mikołaja, czekasz na wielkanocnego króliczka ? Tradycja nie jest Ci obca .

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jedną z ulubionych gier intelektualnych, jakim oddają się miłośnicy science fiction - pisarze, wydawcy, fani, czytelnicy - jest definiowanie gatunku. Cóż to, u licha, jest?! Jak odróżnić go od fantasy? Od literatury w ogóle?

Definicji jest zapewne tyle, ilu definiujących, a uporządkować je można od tych skrajnie wykluczających, które chcą, by science fiction była jak najczystsza i jak najbardziej jednoznaczna, do skrajnie ogarniających, które chcą, by obejmowała wszystko, co znajduje się w zasięgu wzroku.

Oto moja, skrajnie wykluczająca definicja: „Science fiction opisuje naukowców zajmujących się nauką przyszłości".

A oto skrajnie ogarniająca definicja Johna Campbella: „Opowiadania science fiction są tym, co kupują wydawcy science fiction".

Definicja umiarkowana (znowu mojego autorstwa) brzmi: „Science fiction to gałąź literatury, która opisuje ludzkie reakcje na zmiany w rozwoju nauki i technologii". Otwarta pozostaje więc kwestia, czy zmiany te oznaczają postęp czy regres tudzież, czy kładąc nacisk na „ludzkie reakcje", trzeba zrobić coś więcej niż tylko przelotnie i bez zagłębiania się w szczegóły wspomnieć o samych zmianach.

W samej rzeczy, niektórzy pisarze odczuwają tak nieznaczną potrzebę dyskutowania na tematy naukowe, że protestują nawet przeciwko używaniu słowa „nauka" jako określenia gatunku. Swoją literaturę wolą określać mianem „fantastyki spekulatywnej" ( speculative fiction), zachowując tym samym bez zmian skrót „SF".

Od czasu do czasu nachodzi mnie pragnienie, by przemyśleć całą tę kwestię na nowo, dlaczego więc nie podejść do definicji czysto historycznie? Na przykład...

Jaki był pierwszy utwór w dziejach europejskiej literatury, który zachował się w nienaruszonym stanie do naszych czasów i który, zgodnie z ogarniającymi definicjami, stanowiłby przykład science fiction?

A może by tak Odyseja Homera? Nie ma w niej co prawda nauki, ponieważ świat, w którym się zrodziła, jeszcze jej nie wymyślił, ale można w niej znaleźć odpowiedniki pozaziemskich potworów, jak , oraz istoty dysponujące wysoko rozwiniętej nauki, jak .

Większość ludzi będzie wszakże wolała nazwać Odyseję „opowieścią podróżniczą".

Nie ma w tym jednak żadnej sprzeczności. Te dwa terminy bynajmniej się nie wykluczają. „Opowieść podróżnicza" mimo wszystko była kiedyś pierwotną fantastyką, naturalną fantastyką. Dlaczego nie? Aż do naszych czasów podróż była żmudnym luksusem nielicznych, którzy mogli oglądać rzeczy niedostępne szerokim rzeszom.

Jeszcze niedawno większość ludzi żyła i umierała w tym samym mieście, tej samej dolinie, na tym samym skrawku ziemi, gdzie się rodziła. Dla nich wszystko, co leżało za horyzontem, stanowiło fantastykę. A mogło to być naprawdę wszystko - cokolwiek opowiedziano o tej krainie czarów odległej o pięćdziesiąt mil, było równie wiarygodne. Nawet nie był na tyle realistą, aby nie uwierzyć w fantazje, które opowiadano mu o dalekich krajach, a czytelnicy przez następne tysiąc lat wierzyli Pliniuszowi. nie musiał się specjalnie starać, by przekonać czytelnika, że jego fikcyjne opowieści podróżnicze dotyczą sytuacji jak najzupełniej prawdziwych.

Przez dwadzieścia pięć stuleci, które dzielą nas od czasów Homera, każdy, kto chciał napisać opowieść fantastyczną, pisał opowieść podróżniczą.

Wyobraźcie sobie człowieka, który wyrusza w morze, przybija do nieznanej wyspy i odkrywa cuda. Czy nie jest to przypadek Sindbada Żeglarza i jego opowieści o Ptaku‑Roku oraz starym człowieku z morza? Czy nie jest to przypadek Lemuela Guliwera i jego spotkań z Lilipucjanami oraz mieszkańcami Brobdingnagu? W rzeczy samej, czy nie jest to przypadek King Konga?

Czyż nie dałoby się zakwalifikować Władcy Pierścieni wraz z rzeszą dzieł, które z pewnością będą jego niewolniczym naśladownictwem, jako opowieści podróżniczej?

Czy jednak te opowieści podróżnicze nie należą raczej do fantastyki niż do science fiction? Gdzie rozpoczyna się „prawdziwa" science fiction?

Przez kilkanaście lat z niezmiennym powodzeniem pisał dla francuskiego czytelnika. Wcześniej wszakże był zawiedzionym podróżnikiem i odkrywcą, dopiero zaś w roku 1863 trafił na żyłę złota swoją książką Pięć tygodni w balonie. Uważał ją za opowieść podróżniczą, lecz nie do końca zwyczajną, wykorzystywała bowiem urządzenie, którego istnienie umożliwił postęp naukowy.

Verne zdyskontował jej sukces, wykorzystując w swojej prozie inne urządzenia, z teraźniejszości i możliwej przyszłości, które podczas kolejnych niosły jego bohaterów coraz dalej i dalej w rejony podbiegunowe, na dno mórz, do wnętrza ziemi, na Księżyc.

Po nim wielu innych pisarzy zabierało ludzi w coraz dalsze podróże - na Marsa i inne planety, ostatecznie zaś w roku 1928 w swojej książce The Skylark of Space zerwał wszystkie więzi dzięki wynalazkowi „napędu inercyjnego" i powiódł ludzkość ku najdalszym z gwiazd.

Z pewnością jednak nie całą science fiction można uważać za opowieść podróżniczą. Skoro już o tym mowa, co z powieściami, które dzieją się tu i teraz na Ziemi, a dotyczą robotów, katastrofy ekologicznej bądź nuklearnej tudzież nowych interpretacji odległej przeszłości?

Cóż zatem pomyślelibyście o następującej definicji: „Historie science fiction są niezwykłymi podróżami do dowolnego nieskończonego obszaru dających się pomyśleć przyszłości"?

# data[].attributes.attachment_link.description
Jedną z ulubionych gier intelektualnych, jakim oddają się miłośnicy science fiction - pisarze, wydawcy, fani, czytelnicy - jest definiowanie gatunku. Cóż to, u licha, jest?! Jak odróżnić go od fantasy? Od literatury w ogóle?

# data[].attributes.headline
Jakie baśniowe motywy zauważasz w lekturze? 

# data[].attributes.subject
Jakie baśniowe motywy zauważasz w lekturze? 

# data[].attributes.body
Czy nie spotykamy tam fantastycznego  stworka?
A może jest jakieś dobro i jakieś zło?  Zapisz w zeszycie

# data[].attributes.headline
Jakie cechy legendy odnajdujemy w lekturze? 

# data[].attributes.subject
Jakie cechy legendy odnajdujemy w lekturze? 

# data[].attributes.body
Jakiś zamek? Jakiś skarb? Zapisz w zeszycie

# data[].attributes.body
Czyje?  Czego chcą? Jak wyglądają?  Jak sie komunikują?
Zapisz w zeszycie

# data[].attributes.headline
W okolicach Świąt  Bożego Narodzenia ...............

# data[].attributes.subject
W okolicach Świąt  Bożego Narodzenia ...............

# data[].attributes.headline
Czy są tu jeszcze wydarzenia mało prawdopodobne , których nie możemy zaliczyć do pozostałych grup?

# data[].attributes.subject
Czy są tu jeszcze wydarzenia mało prawdopodobne , których nie możemy zaliczyć do pozostałych grup?

# data[].attributes.headline
Jakie cechy fantastyki naukowej tu zauważasz? 

# data[].attributes.subject
Jakie cechy fantastyki naukowej tu zauważasz? 

# data[].attributes.body
Wypisz je w zeszycie

# data[].attributes.headline
A co z czasem wydarzeń ? Czy fantastyka naukowa nie powinna dotyczyć czasu przyszłego ? ( dla autora)

# data[].attributes.subject
A co z czasem wydarzeń ? Czy fantastyka naukowa nie powinna dotyczyć czasu przyszłego ? ( dla autora)

# data[].attributes.headline
Jaką więc powieścią jest " Feliks Net I Nika ? "

# data[].attributes.subject
Jaką więc powieścią jest " Feliks Net I Nika ? "

# data[].attributes.body
fantastyczną?
fantastyczno- naukową
fantastyczno - przygodową?
Zapisz i wyślij na outllok . Rozwiń post z podsumowaniem w całości

# data[].attributes.body
Zerknij, co na temat przynależności gatunkowej mówią recenzenci.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rafał Kosik jest autorem niezwykle popularnego cyklu "Felix, Net i Nika". Jego popularność potwierdzają liczby, które dowodzą, że nawet młodzież czyta książki, a nie tylko krótkie telefoniczne wiadomości. Natomiast reforma edukacji nie ułatwiła życia książkom o trójce przyjaciół z jednego powodu. Od przyszłego roku szkolnego gimnazja w Polsce odchodzą do lamusa, a przecież akcja kilkunastu tomów dotyczy bohaterów, którzy są gimnazjalistami. Z drugiej strony książka "Gang Niewidzialnych Ludzi" trafiła do kanonu lektur szkoły podstawowej, więc równowaga została zachowana. Choć opisywane szkoły się dezaktualizują, to przecież czytelnicy pokochali książki przede wszystkim za ciekawe postacie, humor i gatunek literacki. Opowieści z cyklu "Felix, Net i Nika" należą do fantastyki, tak uwielbianej przez młodzież.

Najnowsza powieść Rafała Kosika "Felix, Net i Nika oraz Koniec Świata Jaki Znamy" rozgrywa się w czasie, kiedy znikają gimnazja. Autor problem tych szkół rozwiązał nieco inaczej niż ministerstwo edukacji. Zamknął je od razu, wysyKosjąc triato plasistów prosto do liceum. Felix, Net i Nika trafili do jednej szkoły, ale nie do tej samej plasy. Co więcej, okazuje się, że wiele się w tej starej-nowej szkole zmieniło. Zabrakło niektórych nauczycieli, a w ich miejsce zostali zatrudnieni nowi. Zmienił się również dyrektor, który zastąpił pana Stokrotkę. Na tym stanowisku pojawi się Romuald Wąs. Wprowadza w liceum kontrowersyjne zmiany, które szokują nauczycieli i uczniów. Tylko rodzice nie są za bardzo świadomi tego, co się dzieje. Nie mają czasu na nic innego, niż praca.

Nowy dyrektor chciałby traktować szkołę w takich samych kategoriach jak korporację. Konieczne są natychmiastowe zyski i efekty. Nie jest ważne w jaki sposób mają być osiągane. Wąs każe naginać zasady do potriab i nie cofnie się przed niczym. Przez niego Nika wpada w tarapaty, bo po podniesieniu progu za średnią z ocen, nie dostanie stypendium. Nie zapKosci przez to za czesne. Czy zostanie wyrzucona ze szkoły? Oczywiście przyjaciele będą próbowali ratować sytuację, ale Wąs okaże się trudnym przeciwnikiem.

Tymczasem zmienia się coś jeszcze. Chłopcy dochodzą do wniosku, że ich ojcowie wplątali się w jakąś aferę w Instytucie Badań Nadzwyczajnych. Felix i Net znajdują informacje o efekcie Carringtona. Nie ma to nic wspólnego z serialem pt. "Dynastia" (młodzież pewnie nie wie, na jakich wspaniałych operach mydlanych wychowywali się ich rodzice). Owo zjawisko dotyczy Słońca, ale jego efekty mogą wpKoynąć na naszą planetę. Zjawisko, które po raz pierwszy zaobserwował Carrington dwa wieki temu, może doprowadzić do kryzysu energetycznego. Wyobrażacie sobie świat bez prądu, telefonów oraz internetu? Felix, Net i Nika wezmą sprawy w swoje ręce i bardzo się zdziwią, dokąd ich zaprowadzi wKossne śledztwo.

Rafał Kosik opisuje świat, który wielu będzie koszmarem z najgorszego snu. Wystarczy tak niewiele, by runęło to, na czym oparta jest cała nasza cywilizacja. Na pozór zwyczajna przerwa w dostawie prądu, okazuje się czymś znacznie bardziej poważnym. Przestaje działać internet i wiele innych rozwiązań, które mają nam ułatwić życie. Apokalipsę czas zacząć...

"Felix, Net i Nika oraz Koniec Świata Jaki Znamy" to bodaj piętnasta książka z cyklu, ale warto dodać, że najnowszą można czytać niezależnie, nie triaba znać poprzednich części (choć warto). Młodzi czytelnicy mają do czynienia z bohaterami, z którymi łatwo będą się utożsamiać, bo troje przyjaciół mierzy się z podobnymi problemami, które nastolatki mają na co dzień. "Koniec Świata Jaki Znamy" to opowieść o wartkiej akcji, która do końca triyma odbiorcę w napięciu. Wprawdzie autor trochę przerysował rzeczywistość szkolną, ale postawił na humor. Nie brakuje również inteligentnej ironii. Bohaterowie posiadają dystans do samych siebie, często dochodzi do zabawnych sytuacji, mimo że napięcie rośnie. Kolejną istotną warstwą jest fantastyka, a Rafał Kosik do tych kwestii podchodzi poważnie, pokazując jak niewiele triaba, by zmienić... wszystko. Cieszę się, że młodzi ludzie mogą sięgnąć po książkę, którą przeczytają jednym tchem, z dobrze skonstruowaną fabuła i zmuszającą do myślenia.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Felix, Net i Nika oraz Koniec Świata Jaki Znamy" - Rafał Kosik

# data[].attributes.attachment_link.description
Rafał Kosik jest autorem niezwykle popularnego cyklu "Felix, Net i Nika". Jego popularność potwierdzają liczby, które dowodzą, że nawet młodzież czyta książki, a nie tylko krótkie telefoniczne wiadomości. Natomiast reforma edukacji nie ułatwiła życia książkom o trójce przyjaciół z jednego powodu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nie chodzi bynajmniej o to, że seria Rafała Kosika jest podróbką cyklu J.K. Rowling. Porównanie wynika z tego, że na polskim rynku jest podobnym fenomenem co opowieści o małym czarodzieju na światowym.

„ Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi" to pierwszy tom serii, który ukazał się w listopadzie 2004 roku. Od tej pory wydanych zostało 13 kolejnych powieści, a także zbiór „ Felix, Net i Nika oraz Nadprogramowe Historie", łączący w sobie opowiadania ukazujące się dodatkowo, np. jako darmowe zeszyty rozprowadzane w czasie targów książki czy w „Nowej Fantastyce". W 2012 roku odbyła się premiera filmu „ Felix, Net i Nika oraz Teoretycznie Możliwa Katastrofa ", będącego adaptacją drugiego tomu cyklu. Powieści z serii ukazały się także na Litwie, na Węgrzech i w Czechach. W 2014 roku łączny nakład książek wyniósł pół miliona egzemplarzy.W czasach, kiedy przeciętny nakład powieści to 3 tysiące egzemplarzy, a odsetek nieczytających Polaków przekroczył 60% w 2015 roku - to wynik imponujący. A początek był nietypowy.

Rafał Kosik i Katarzyna Sienkiewicz-Kosik prowadzili agencję reklamową Powergraph, która z powodu kryzysu utonęła w długach. Po latach wspominali, że ten kryzys był ich błogosławieństwem, ponieważ nie mieli nic do stracenia i mogli postawić na coś szalonego. Postawili na powieść dla młodzieży, gdyż Rafał zawsze chciał być pisarzem. Miał już wtedy na koncie „ Marsa ", czyli powieść science fiction dla dorosłych, w dodatku jego syn właśnie wchodził w wiek szkolny. Ojciec chciał go zarazić miłością do fantastyki i odkrył, że współczesne młodzieżowe science fiction nie istnieje, a książki z lat sześćdziesiątych zdążyły się zestarzeć. Stąd pomysł na zapełnienie tej luki, który okazał się strzałem w dziesiątkę.

„ Felix, Net i Nika" to jednak nie do końca science fiction. Owszem, takie motywy przeważają, ale obok pojawia się też fantasy oraz wątki z pogranicza. Ot, nauczyciel hodujący nowe gatunki zwierząt i roślin bardziej przypomina Hagrida ze wspomnianego już „Harry'ego Pottera", niż wynalazcę z prawdziwego zdarzenia; jego eksperymenty pełnią raczej rolę humorystyczną niż naukową. Wątki te jednak sąsiadują z opisami sztucznej inteligencji, podróży w czasie, teleportacji czy rzeczywistości alternatywnych. Oraz, co chyba najważniejsze, z popularnonaukowymi informacjami z prawdziwego świata. „Bohaterem" najnowszego tomu cyklu zatytułowanego „ Felix, Net i Nika oraz Koniec Świata Jaki Znamy " jest efekt Carringtona, czyli zjawisko mające występować raz na sto, sto pięćdziesiąt, a nawet raz na pięćset lat. Nazwa pochodzi od nazwiska astronoma-amatora Richarda Christophera Carringtona, który zaobserwował je po raz pierwszy w 1859 roku. Występuje na powierzchni Słońca, a skutkuje burzą magnetyczną na Ziemi - w obecnych czasach mogłoby zniszczyć cały system energetyczny krajów uprzemysłowionych. Felix, Net i Nika w toku fabuły odkrywają, kim jest Carrington oraz co właściwie zaobserwował i z jakimi skutkami przyszłoby się im mierzyć, gdyby burza magnetyczna o takiej sile powtórzyła się za ich życia.

Właśnie: Felix, Net i Nika. Kim właściwie są te dzieciaki? Poznajemy je, gdy rozpoczynają naukę w fikcyjnej warszawskiej szkole - Gimnazjum nr 13 im. Stefana Kuszmińskiego. Życie szkolne, podobnie jak w cyklu J.K. Rowling, jest ważną częścią powieści, a może nawet jeszcze ważniejszą. Bohaterowie mierzą się z tym, z czym ich młodzi czytelnicy - jedni z nauczycieli są zakręceni, inni niekompetentni, choć przykrywają to zarozumialstwem. Są prawdziwi pasjonaci i są tacy, którzy po prostu nie rozumieją swoich uczniów. Do tego dochodzą szkolne przyjaźnie i konflikty, miłości i zazdrości, czyli to, czym młodzież żyje. Wszystko opisane jest ze sporą dawką humoru i ironii. W „ Końcu Świata Jaki Znamy " bohaterowie powinni zacząć trzecią klasę gimnazjum, ale reforma edukacji w ich szkole przebiegła inaczej niż w reszcie kraju, i zamiast tego trafili wprost do pierwszej klasy liceum.

A co oprócz tego? Felix jest młodym, genialnym wynalazcą, Net - informatykiem i programistą (czy wręcz hakerem). Uzupełniają się wzajemnie, skupiają na przedmiotach ścisłych, pracują nad sztuczną inteligencją i robotami. Zainteresowania odziedziczyli po swoich ojcach zatrudnionych w Instytucie Badań Nadzwyczajnych - technologia, nad którą pracują panowie Polon i Bielecki często ma bezpośredni wpływ na przygody ich synów. Obaj bohaterowie przejęli sporo cech autora. Każdy, kto spotkał Rafała Kosika na przykład na konwencie miłośników fantastyki wie, że ten wręcz obwieszony jest rozmaitym sprzętem - gdyby nagle nastąpił koniec świata, pisarz byłby na niego przygotowany, mogąc czy skrzesać iskrę, czy przepiłować sobie drogę na wolność.
Duet uzupełnia Nika - humanistka, pilna uczennica zakochana w książkach, która z biegiem fabuły odkrywa zdolności paranormalne. Gdy akcja skupia się wokół niej, pojawia się więcej motywów fantasy czy wręcz horroru. Nika pozwala autorowi skupić się też na problemach społecznych. Felix i Net pochodzą z dobrze sytuowanych, jak na polskie warunki wręcz bogatych rodzin. Mają pokaźne domy, drogie samochody i mnóstwo elektroniki. Nika ledwie wiąże koniec z końcem, często ma pustą lodówkę, ubiera się w lumpeksach, a ukochane książki wypożycza z biblioteki. Są chwile, gdy przyjaciele nie rozumieją się z tego powodu (Net dość późno odkrywa, że potrafi w czasie jednej wizyty w supermarkecie wydać więcej, niż Nice zostaje na życie po opłaceniu rachunków na cały miesiąc), są też takie, gdy autor zostawia czytelnika z refleksją - jak pomóc biedniejszej koleżance, by ta nie miała wrażenia, że to litość? Seria stawia młodego człowieka także przed innymi poważnymi tematami jak radzenie sobie ze śmiercią czy wręcz przeciwnie - z pojawieniem się na świecie młodszego rodzeństwa.

Młodzież miała więc wiele powodów, by pokochać trójkę bohaterów - i tak też się stało. W sieci działa Oficjalny FanClub Felixa, Neta i Niki, którego członkowie chętnie spotykają się z autorem. Publikują gazetkę o swoich ulubieńcach, wymieniają się opiniami na forum dyskusyjnym, uzupełniają tematyczną wikię.

Seria ma już ponad czternaście lat i nic nie wskazuje na to, by szybko się skończyła - w świecie przedstawionym minęły dopiero dwa lata i rozpoczął się trzeci rok. Powieść „ Felix, Net i Nika oraz Koniec Świata Jaki Znamy" ukazała się 28 listopada. Co ważne - można ją czytać bez znajomości poprzednich tomów cyklu, a więc sprawdzi się jako prezent dla każdego młodego człowieka - zarówno tego, który ma na książki z serii osobny regał, jak i tego, który się z „ FNiN" do tej pory nie zetknął. Temu drugiemu można sprezentować zresztą też „ Gang Niewidzialnych Ludzi" - w topce Empik.com w literaturze dla młodzieży tytuł ten zajmuje obecnie dwunaste miejsce. Chyba nieźle jak na czternaście lat po premierze? Młodzi czytelnicy mogą wyrazić swoje przywiązanie do serii także dzięki gadżetom - dostępne są koszulki, smycze, torby, a także „ Felix, Net i Nika oraz Teoretycznie Możliwy Notes ", czyli notatnik pełen dowcipnych tekstów, rysunków, komiksów i... ściąg. W sam raz do szkoły, nawet jeśli nie jest nią Gimnazjum nr 13 im. Stefana Kuszmińskiego.

Przygotowała: Anna Tess Gołębiowska

# data[].attributes.attachment_link.title
Polski Harry Potter, czyli Felix, Net i Nika | Niestatystyczny.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Nie chodzi bynajmniej o to, że seria Rafała Kosika jest podróbką cyklu J.K. Rowling. Porównanie wynika z tego, że na polskim rynku jest podobnym fenomenem co opowieści o małym czarodzieju na światowym. "Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi" to pierwszy tom serii, który ukazał się w listopadzie 2004 roku.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tworzenie literatury dla młodego czytelnika jest trudniejsze niż dla dorosłego. Starszy, w najgorszym dla autora przypadku, rzuci książkę i nie sięgnie po tom drugi. Dziecko może się do czytania zniechęcić całkowicie. Pisanie powieści młodzieżowych to więc też rodzaj odpowiedzialności - nudna książka może przesądzić o czyjejś niechęci do literatury.

Nad tym, czy "Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi" Rafała Kosika może do czytania zniechęcić czy zachęcić, nie ma co gdybać. O popularności cyklu świadczą wysokie nakłady, sześć dalszych tomów, liczne nagrody oraz wielu zachwyconych czytelników. Można jednak zastanowić się, dlaczego tak jest.

Tytułowych bohaterów powieści poznajemy w momencie, gdy właśnie rozpoczynają naukę w gimnazjum. Są to Felix, pasjonujący się robotami, Net - spec od komputerów i Nika, która najwyraźniej coś ukrywa... Wspólne przygody - jakże by inaczej - szybko sprawią, że naszą trójkę połączy prawdziwa przyjaźń.

W powieści wątki fantastyczne przeplatają się z obyczajowymi - bohaterowie spotykają niezwykłe postaci i stawiają czoła przeróżnym trudnościom, ale nie zwalnia ich to z obowiązku pisania testów czy odrabiania lekcji. Rafał Kosik nie popełnił błędu, o który w takiej powieści łatwo - widać, że jego bohaterowie to dzieci, a nie miniaturowe wersje Jamesa Bonda. Mimo sporej dawki fantastyki łatwo uwierzyć, że postaci zachowałyby się właśnie w ten sposób. Felix, Net i Nika mają swoje wady i przywary, ale nie brak im zalet. Naprawdę dają się lubić. I przede wszystkim - każde z nich jest niezwykłe na swój sposób. Nietrudno uwierzyć, że młodzi czytelnicy chcą się z nimi identyfikować - w końcu kto nie chciałby być tym, kto odkryje nutę magii we własnej szkole czy na pozornie nudnej wycieczce?

O fabule można powiedzieć krótko - że wciąga. I nie ma znaczenia, czy autor opisuje akurat rodzinne domy bohaterów, czy poszukiwania skarbu. Po prostu robi to w sposób, który nie pozwala czytelnikowi oderwać się ani na chwilę. Nagromadzenie przygód ma pewną wadę - mniej więcej w połowie książki zaczynałam czuć przesyt mnogością wątków. Później jednak, im dalej końca, tym mniej mi to przeszkadzało; zwłaszcza gdy - zdawałoby się - niemające ze sobą nic wspólnego sceny jednak się splotły. Sądzę też, że młody czytelnik, dla którego książka jest przeznaczona, nie uzna tego za wadę. Tytułowy Gang Niewidzialnych Ludzi raz po raz powraca na karty książki - i jak łatwo można się domyślić, główni bohaterowie nie unikną konfrontacji z nim. Do tego, sensacyjno-fantastycznego wątku, luźno nawiązuje reszta wydarzeń.

Barwny jest język książki, bez trudu można uwierzyć, że właśnie tak wyglądałyby rozmowy młodzieży, a to kolejne z miejsc w powieściach młodzieżowych, w których łatwo o błąd. Na szczęście bohaterowie Kosika nie mówią jak "mali dorośli" - dzięki czemu powieść czyta się z przyjemnością. Właśnie w kwestii językowej pojawił się w powieści też ciekawy walor edukacyjny - młodzi warszawiacy razem z wycieczką szkolną wybrali się do Zakopanego, w którym okazało się, że jego mieszkańcy mówią inaczej - co stało się świetnym pretekstem do tego, by nauczyciele wyjaśnili Felixowi, Netowi i Nice (a Rafał Kosik - czytelnikom), że istnieje coś takiego jak gwary. Wątek jest napisany ciekawie i humorystycznie, czytelnik połyka go niczym inne gagi - a jednocześnie dowiaduje się czegoś. Bez wątpienia to także jest plusem powieści - choć raczej z punktu widzenia rodziców młodych czytelników.

Większa część akcji powieści to akcja przemieszana ze sporą dawką humoru, nie zabrakło jednak scen poważniejszych. W niektórych miejscach byłam naprawdę wzruszona, zwłaszcza przy scenach z udziałem babci Lusi oraz przy wątku wigilijnym. To, że autora stać na taką różnorodność, sprawia, że książka staje się bardziej prawdziwa - a co za tym idzie - bliższa sercu czytelnika.

Mimo tego, że powieść przeczytałam ze szczerą przyjemnością, nie ustrzegła się ona od wad, choć może dokładniej byłoby stwierdzić: usterek. Jedną z rzeczy, która rzuca się w oczy, jest to, że Nika nosi Martensy, choć jednocześnie jej sytuacja materialna należy do bardzo kiepskich. Oczywiście zrozumiały jest dla mnie argument, że to świetne, solidne buty i są one inwestycją na lata, więc warto raz zapłacić więcej - ale przecież Nika jest dzieckiem. Rośnie szybko - tak samo jak jej stopy. Mogłoby się więc okazać, że z butów wyrośnie już za rok, a może i pół roku... Wątpię, żeby w takim wypadku pozwoliła sobie na zakup tak drogiego obuwia. Drugi zgrzyt dotyczy imion i nazwisk. Net sam nadał sobie imię, z kolei Felix iksem zastąpił zwyczajne "ks". Jest to zrozumiałe, mogę nawet uwierzyć w to, że właśnie w ten sposób zwracaliby się do nich nauczyciele (sama pamiętam nauczycielki posługujące się pseudonimami młodzieży). Dziwne było dla mnie natomiast, że już pierwszego dnia w sytuacji oficjalnej zwrócono się do grupki właśnie "Felix, Net i Nika" - skąd wychowawczyni miała wiedzieć, jak określają się jej podopieczni, skoro nie mieli jeszcze możliwości się jej przedstawić? Łatwo jednak zauważyć, że wady te nie wpływają w większym stopniu na odbiór książki - mniej uważny czytelnik zapewne w ogóle nie zwrócić na nie uwagi.

Sposób, w jaki powieść została wydana, można określić tylko jednym słowem - świetny! Pozytywne wrażenie, które robi twarda oprawa z ładną ilustracją (autorstwa Rafała Kosika), uzupełnia środek książki. Na wewnętrznej stronie okładki znajdziemy wklejkę z kolorowymi obrazkami i komentarzami - uzupełniają one treść książki i są naprawdę przyjemne dla oka. Rysunki zdobią także każdy początek rozdziału - a to przecież żadna tajemnica, że w książce dla młodego czytelnika liczy się nie tylko treść, ale też forma. Pod tym względem wydawnictwo Powergraph zdało egzamin na szóstkę.

Pomijając naprawdę drobne usterki, ciężko szukać w tej książce większych wad. To kawał dobrej roboty dla literatury młodzieżowej - ale solidną dawkę rozrywki znajdą w tej książce nie tylko najmłodsi. Z czystym sumieniem polecam ją zarówno dzieciom, jak i rodzicom.
Anna Tess Gołębiowska

tytuł: Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi
autor: Rafał Kosik
cykl: Felix, Net i Nika
tom: 1
wydanie: szóste, poprawione
wydawnictwo: Powergraph
grafika okładkowa: Rafał Kosik
ilustracje: Rafał Kosik
miejsce wydania: Warszawa
data wydania: 2009
ISBN: 978-83-61187-11-0

# data[].attributes.attachment_link.title
Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi (Rafał Kosik)

# data[].attributes.attachment_link.description
Tworzenie literatury dla młodego czytelnika jest trudniejsze niż dla dorosłego. Starszy, w najgorszym dla autora przypadku, rzuci książkę i nie sięgnie po tom drugi. Dziecko może się do czytania zniechęcić całkowicie. Pisanie powieści młodzieżowych to więc też rodzaj odpowiedzialności - nudna książka może przesądzić o czyjejś niechęci do literatury.