# data[].attributes.body
Hôm nay tôi về thăm tòa soạn/công ty cũ sau một năm du học (*). Đây là nơi tôi từng kiếm được 100 triệu view từ việc viết, được sếp cho vào nhóm cây viết hạt giống và được công ty trao cúp nhân viên xuất sắc năm.

Tôi không tự nhiên biết viết. Tôi học viết rất chật vật. Nói đúng ra, sự nghiệp viết báo của tôi suýt kết thúc chỉ sau hai tuần thử việc.

Khi đó, tôi được chủ mục giao tìm hiểu và nghĩ ra một nội dung mà độc giả có thể sẽ đọc nhiều. Sau vài tiếng tra cứu và tổng hợp, tôi trình bày cho chủ mục.

Nghe xong tâm huyết của tôi, anh chủ mục chỉ đáp: “Em nói gì khó hiểu thế?”

Tôi cứng họng vài phút. Trong lĩnh vực truyền thông, việc truyền tải thông điệp rõ ràng, mạch lạc là yêu cầu cơ bản. Nếu người viết không thể khiến người đọc hiểu ý mình, thì bài viết có hay đến mấy cũng chỉ là ảo tưởng do người viết tự nghĩ ra.

Tỷ phú Warren Buffett – người từng giàu nhất thế giới – khuyên giới trẻ một cách đơn giản để tăng gấp đôi mức lương hiện tại: đó là học cách viết lách và trình bày rõ ràng.

“Nếu bạn không có kỹ năng giao tiếp tốt, thì chẳng khác gì nháy mắt với một cô gái trong bóng tối. Bạn có thể có một đại dương kiến thức trong đầu mình, nhưng bạn phải có khả năng truyền đạt nó”, ông nói.

Viết là một công cụ quan trọng để thực hiện việc truyền đạt. Từ này được cấu tạo từ “truyền” (chuyển tải) và “đạt” (thông hiểu), có nghĩa là chuyển sự hiểu biết của mình sang người khác, khiến người khác hiểu được như mình. Bài viết chất lượng là bài viết mà người đọc không cần tốn công suy nghĩ nhưng vẫn hiểu.

Viết là tấm gương phản chiếu suy nghĩ và tư duy của người viết. Nhà vật lý Einstein nói: “Nếu bạn không thể giải thích điều gì đó một cách đơn giản, thì có nghĩa là bạn chưa thực sự hiểu nó”. Người viết có suy nghĩ càng mạch lạc, nội dung họ viết càng thân thiện với người đọc.

Viết là kĩ năng đi theo cả cuộc đời mỗi người, nhưng số đông chúng ta không đầu tư cho nó. Trong văn phòng của mình, tỷ phú Warren Buffett không treo bằng tốt nghiệp đại học, không treo bằng thạc sĩ mà chỉ treo chứng nhận khóa học diễn đạt của tác giả Dale Carnegie, một bậc thầy về viết và truyền đạt.

Nhờ làm trong môi trường đặc thù, tôi có nhiều cơ hội để rèn luyện ngòi bút của mình. Mỗi ngày đi làm, tôi đều đặn viết hoặc biên tập 2.000-3.000 chữ. Mỗi bài viết xong, tôi đọc lại nhiều lần và sửa lại cho tới khi ưng ý. Tôi không biết cách viết chuẩn nhất, nhưng tôi biết hàng trăm cách viết sai để tránh.

Công việc của tôi trong những năm cuối (trước khi xin nghỉ để du học) trở nên dễ dàng và thuận lợi, một phần vì những kĩ năng viết đã ngấm vào máu, không cần tốn quá nhiều thời gian và công sức để có một văn bản gọn gàng, hiệu quả.

Đối với tôi, viết không chỉ là công cụ làm việc mà còn là công cụ giải phóng tâm hồn, giống như âm nhạc, thể thao và hội họa. Việc viết cho tôi không gian cá nhân, tự sắp xếp suy nghĩ của bản thân và tạo ra bộ sưu tập mà tôi có thể đọc lại nhiều năm sau.

Không như các công cụ khác, viết rất rẻ. Để “giải trí” một cách chất lượng nhất, người ta có thể cần cả chục tỉ đồng để mua một chiếc đàn piano làm từ gỗ Vân Sam; hơn 10 triệu đồng để mua một chiếc vợt cầu lông Yonex hay một khoản tiền vô hạn cho các họa cụ nhập khẩu.

Viết thì không cầu kỳ như vậy. Viết dành cho người lớn và trẻ em, cho những lúc bận rộn và cả khi thảnh thơi. Chỉ cần một không gian cho phép bản thân suy nghĩ, ai cũng có thể viết mà không tốn một đồng.

Nhưng cùng lúc, viết cũng rất đắt. Trong 30 năm qua, thế giới đã biết đến câu chuyện của J. K. Rowling - một phụ nữ bị chồng bỏ, nuôi con một mình và sống lay lắt nhờ tiền trợ cấp thất nghiệp. Nhờ đam mê bất diệt với việc viết, người phụ nữ này đã tạo ra series huyền thoại Harry Potter và trở thành nữ tỷ phú hiếm hoi trên thế giới không phải doanh nhân.

Viết không phải là bảo chứng cho sự giàu có, nhưng những người viết tốt luôn nhận được những phần thưởng xứng đáng.

Tôi cho rằng, đầu tư vào viết không đơn thuần là thay đổi cách dùng từ ngữ, mà còn là đầu tư cho tư duy cả đời.

Với kinh nghiệm hơn 4.000 bài viết từng xuất hiện trên các trang báo nhiều view nhất Việt Nam, tôi mở khóa học “Nghĩ sâu viết sắc” – nơi tôi chia sẻ những kiến thức cốt lõi nhất để các bạn có thể ngay lập tức cải thiện bài viết của mình.

Khóa học này:

- Tiết kiệm cho bạn thời gian 7 năm luyện viết.

- Cung cấp công cụ tư duy để bạn khai thác, bày tỏ, chứng minh vấn đề.

- “Đả thông” suy nghĩ, diễn đạt mạch lạc, truyền đạt trôi chảy.

- Cho bạn cách khai thác bí quyết viết của các cây viết nổi tiếng tại Việt Nam và trên thế giới, tạo nền tảng phát triển văn phong cá nhân.

- Giúp bạn tự viết những sản phẩm có nội dung độc nhất, chỉ bạn mới viết được.

- Đảm bảo đầu ra bài viết đủ chuẩn được đăng báo.

Về tôi:

- Các thành tích nghề nghiệp như đã nêu trên (hơn 100 triệu view từ hơn 4.000 bài báo, cúp nhân viên xuất sắc năm tại tòa soạn, bài viết đăng tải trên Soha, CafeF, Vietcetera…).

- Diễn giả khách mời tại Viện Hàn lâm Hoàng gia Campuchia (RAC).

- Đại diện Việt Nam tại khóa đào tạo Nhận thức Truyền thông và Thông tin (MIL) tại Myanmar do hãng truyền thông DW Đức tổ chức.

- Phóng viên điều tra thực địa về buôn bán động vật hoang dã tại Lào.

- Được các tòa soạn đặt bài, mời về làm việc.

- Hiện đang theo học Thạc sĩ tại Thượng Hải, Trung Quốc.

- Thành tích khác:

+ Đồng sáng lập page Facebook 670k follower.

+ Đồng sáng lập tài khoản Tiktok 860k follower.

Để xem thêm chi tiết về khóa học "Nghĩ sâu Viết sắc 02" và đăng ký, các bạn vui lòng truy cập link sau: https://forms.gle/Xza3oBa32Dts9v537. Chúng tôi vẫn còn ưu đãi giảm tới 1 triệu đồng cho các bạn đăng ký sớm, đừng bỏ lỡ cơ hội này nhé!

Rất hi vọng có thể được gặp các bạn trong buổi học gần nhất.

(*) Bài viết từng đăng tải trên Instagram cách đây 3 tháng.

# data[].attributes.body
Một người bạn từng tâm sự với tôi rằng đôi lúc bạn nghĩ ra rất nhiều ý tưởng tuyệt vời, nếu thực hiện được chắc chắn sẽ cải thiện hiệu suất làm việc, tăng thêm thu nhập và thậm chí thay đổi cách nhìn của mọi người về bạn.

Tuy nhiên, nghĩ là một chuyện, cứ đến lúc trình bày - bất kể là nói hay viết - bạn đều khiến đối phương bối rối vì không thể chuyển tải thông điệp một cách mạch lạc, rõ ràng.

Cho tới những thời khắc quan trọng, bạn mới nhận ra rằng việc suy nghĩ và viết lách rành mạch quan trọng tới mức nào. Sau khi nói chuyện và giúp bạn khắc phục các vấn đề trong tư duy và lập luận, tôi mới nhận ra rằng đây không phải là vấn đề nhỏ, mà thực sự có thể thay đổi cuộc đời của một con người.

Vì vậy, tôi quyết định mở khóa học "Nghĩ sâu viết sắc". Đây là khóa học ngắn hạn gồm 12 buổi. Các buổi học không chỉ là trao đổi kiến thức mà còn là tương tác trực tiếp giữa tôi và các học viên. Trong quá trình học viết, các bạn sẽ được học cách suy nghĩ, phân tích theo hệ thống, dùng logic để định hình một văn bản hoàn chỉnh - bất kể ngắn hay dài.

Bạn cũng sẽ học được cách tự tìm ra vấn đề trong bài viết của bản thân, tự biết cách nhìn ra cái hay trong các tác phẩm nổi tiếng và áp dụng những cái hay này bằng ngòi bút của chính mình. Người đồng hành cùng các bạn trong hành trình khám phá mới mẻ này là tôi.

# data[].attributes.body
Xin chào các bạn,

Tôi là Tất Đạt, người sẽ đồng hành cùng các bạn trong suốt khóa học.

Về tôi:

- Có hơn 100 triệu view từ hơn 4.000 bài báo, cúp nhân viên xuất sắc năm tại tòa soạn, bài viết đăng tải trên Soha, CafeF, Vietcetera…).

- Diễn giả khách mời tại Viện Hàn lâm Hoàng gia Campuchia (RAC).

- Đại diện Việt Nam tại khóa đào tạo Nhận thức Truyền thông và Thông tin (MIL) tại Myanmar do hãng truyền thông DW (Đức) tổ chức.

- Phóng viên điều tra thực địa về buôn bán động vật hoang dã tại Lào.

- Được đào tạo bởi các chuyên gia đầu ngành báo, từng tiếp xúc với các content creator nổi tiếng trong ngành. Được các tòa soạn đặt bài, mời về làm việc.

- Hiện đang theo học Thạc sĩ tại Thượng Hải (Trung Quốc).

- Thành tích khác:

+ Đồng sáng lập page Facebook 670k follower.

+ Đồng sáng lập tài khoản Tiktok 860k follower.

# data[].attributes.body
**Khóa học này:

- Tiết kiệm cho bạn ít nhất 7 năm luyện viết.

- Cung cấp công cụ tư duy để bạn khai thác, bày tỏ, chứng minh vấn đề.

- “Đả thông” suy nghĩ, diễn đạt mạch lạc, truyền đạt trôi chảy.

- Cho bạn cách khai thác bí quyết viết của các cây viết nổi tiếng tại Việt Nam và trên thế giới, tạo nền tảng phát triển văn phong cá nhân.

- Giúp bạn tự viết những sản phẩm có nội dung độc nhất, chỉ bạn mới viết được.

***Bài viết của học viên khóa trước: https://tinyurl.com/baiviethocvien

Liên hệ trực tiếp tại: https://www.facebook.com/thtbang/

Trong quá trình học, sẽ có bài tập luyện viết và các buổi chữa bài để bài viết của các bạn trở nên thuyết phục, hoàn thiện hơn. Các học viên hoàn thành 100% bài về nhà sẽ được tặng 300.000đ.

# data[].attributes.headline
Du học sinh tại Trung Quốc tiết kiệm cả tuần để ăn sang một bữa: Trải nghiệm bất ngờ tại nhà hàng Phở ở Thượng Hải

# data[].attributes.subject
Du học sinh tại Trung Quốc tiết kiệm cả tuần để ăn sang một bữa: Trải nghiệm bất ngờ tại nhà hàng Phở ở Thượng Hải

# data[].attributes.body
Trong khoảng thời gian du học tại Thượng Hải, tôi đã có dịp được thưởng thức phở Việt Nam tại quán La Ganh của nữ ca sĩ Chi Pu, cũng từng nhiều lần ghé thăm quán cà phê Trung Nguyên vì yêu thích món phở chuẩn vị tại cửa hàng này. Vào kì nghỉ lễ Quốc khánh Trung Quốc năm nay, tôi quyết định cùng các bạn đi ăn tại một tiệm phở Việt Nam khác có tên FATPHO, hay có tên tiếng Trung là “Phở Đại Phát”. Tôi đã gặp nhiều điều bất ngờ trong lần trải nghiệm này.

Ban đầu, tôi chưa từng biết tới thương hiệu FATPHO, do đó tôi tưởng rằng đây chỉ là một quán ăn nhỏ và vắng khách. Tuy nhiên, khi bước qua đường Nam Kinh Tây và tới gần nhà hàng, tôi và các bạn đều “bán tín bán nghi” vì quán này… to quá. Dù chỉ mới 6 giờ chiều, nhưng tất cả các bàn đều có người đang ngồi ăn, kể cả bên trong lẫn bên ngoài đường đi bộ.

Theo tôi quan sát, có khoảng 30 bàn với sức chứa từ 2-4 người mỗi bàn. Vì không ngờ tới tình huống này, chúng tôi hỏi nhân viên trực bên ngoài bao giờ sẽ có chỗ ngồi. Nhân viên cho biết sẽ tốn khoảng nửa tiếng vì phía trước chúng tôi vẫn còn 6 bàn khác chờ tới lượt. Chúng tôi đành lấy số và tranh thủ đi dạo xung quanh.

Ít phút sau, tôi và các bạn quay trở lại khi đã có bàn. Cũng giống như đa số các nhà hàng khác tại Thượng Hải, tại đây chúng tôi cần quét mã QR để gọi món. Trang ứng dụng có cả tiếng Anh và tiếng Trung, tiện cho cả du khách nước ngoài tới đây ăn.

Thực đơn có các món ăn đa dạng, bao gồm phở gà, phở bò, nem rán, thịt xiên nướng, cà phê kiểu Việt Nam và một số món ăn khác.

Sau vài phút cân nhắc, chúng tôi quyết định chọn combo phở, bao gồm phở bò, 1 lon nước ngọt cùng một phần nem, thịt xiên nướng với giá 65 tệ (khoảng 230 nghìn đồng). Tôi còn gọi thêm một phần sườn cốt lết 25 tệ (khoảng 88 nghìn đồng) vì cũng đã khá lâu rồi không được ăn món này.

Trong lúc chờ món ăn lên, tôi tranh thủ lên mạng tìm thông tin về chuỗi cửa hàng này.

Điều khiến tôi bất ngờ nhất là FATPHO mới chỉ có mặt tại Trung Quốc từ tháng 1/2020, ngay thời điểm bắt đầu đại dịch. Dù bắt đầu giữa thời điểm khó khăn, nhưng cho tới thời điểm hiện tại, FATPHO đã mở được tới 11 nhà hàng tại Thượng Hải, 3 nhà hàng tại Hàng Châu và 1 nhà hàng tại Trùng Khánh – đều là các thành phố lớn của Trung Quốc với chi phí mặt bằng đắt đỏ.

Theo giới thiệu về nhà hàng trên ứng dụng bản đồ của Apple, FATPHO được ra đời tại miền nam Australia, bởi một gia đình người Việt sinh sống tại Melbourne. Người mở chuỗi nhà hàng này theo đuổi triết lí rằng phở Việt Nam phải được chế biến từ những nguyên liệu chất lượng, tinh tế và phong phú, phải tạo ra hương vị tinh tế khiến thực khách có cảm giác hài lòng sau khi ăn. Đối với ông, nước phở cần tạo ra cảm giác hoài niệm, chạm vào tâm hồn và khiến người ta dù chỉ ăn một lần nhưng vẫn sẽ nhớ mãi.

Được biết, dù có nhiều chi nhánh, nhưng đầu bếp của FATPHO tự làm nước dùng tại mỗi nhà hàng (để tránh việc phải đông lạnh nước dùng khi vận chuyển) và cũng không sử dụng bột đóng gói sẵn. Nước dùng được làm bằng cách đun sôi rồi ninh nhừ 50kg xương bò Angus cho mỗi nồi nước dùng trong tối thiểu 12 giờ. Chuỗi nhà hàng còn dùng sợi phở tươi, sản xuất riêng tại nhà máy và giao hàng ngày.

Để tạo ra món ăn phù hợp cho thị trường Trung Quốc, FATPHO đã có ít nhiều sự thay đổi đối với món phở bán tại cửa hàng. Có lẽ do sự kết hợp ẩm thực giữa cách dùng xương bò Australia, nguyên liệu Trung Quốc và cách chế biến phở Việt Nam, nên ngay từ miếng đầu tiên, tôi đã thấy món phở này… vừa lạ lại vừa quen. Bát phở có vẻ bề ngoài khá tương đồng với phở ở Việt Nam, nhưng hương vị lại không mang sự đặc trưng của phở miền Bắc, miền Trung hay miền Nam.

Tuy nhiên, bát phở tôi gọi vẫn giữ được “linh hồn của phở”: nước dùng ngọt thanh, sợi phở mềm dai, thịt bò tươi, được thái lát to bản. Khi đặt cạnh các món khác của Trung Quốc, có thể thấy rằng phở tại nhà hàng này vừa thơm nức mũi, lại thanh đạm, dễ ăn, ít dầu mỡ và chi phí không hề cao đối với một món đặc sản được bán tại khu vực trung tâm thành phố.

Bên cạnh đó, nhà hàng còn có những lựa chọn khác cho nhóm khách hàng đặc biệt, với các bát phở dùng thịt bò Wagyu M5+ (giá 88 tệ - xấp xỉ 300 nghìn đồng) và thịt bò Wagyu M9+ (giá 288 tệ - 1 triệu đồng) ngập thịt và phục vụ tại bàn.

Các món ăn khác như nem rán, thịt xiên nướng và sườn cốt lết đều vừa miệng dù tôi thấy có hơi ngọt so với hương vị tôi hay ăn tại Việt Nam.

Sau khi chúng tôi kết thúc bữa ăn và rời đi, ngay lập tức có người khác thế chỗ. Từ lượng khách hàng này, có thể thấy FATPHO đã khá thành công trong việc thu hút thực khách tại các địa điểm đắt đỏ của Trung Quốc nói chung và Thượng Hải nói riêng.

Đối với cá nhân tôi, đây là một lựa chọn đáng cân nhắc khi muốn trải nghiệm đồ Việt khi ở Trung Quốc hoặc muốn giới thiệu bạn bè nước ngoài tới các món ăn truyền thống Việt Nam.

*Bài viết đã được đăng trên trang tin CafeF, tựa đề do trợ lý lớp đặt lại.

https://cafef.vn/trai-nghiem-tiem-pho-viet-nam-sieu-dat-khach-tai-thuong-hai-6-gio-chieu-da-phai-lay-so-cho-den-luot-ban-ca-pho-1-trieu-dong-bat-co-thanh-tich-khien-cua-hang-ban-dia-cung-nga-mu-than-phuc-188241006182436301.chn

# data[].attributes.body
1. Tôi mới xem một đoạn video nghiên cứu về não người của Đại học Cambridge. Có phát hiện khoa học như sau: khi một người đọc chữ "jump" (nhảy), một vùng não sẽ có phản ứng tương tự như khi người đó nhảy thật.

Các nhà khoa học kết luận rằng việc đọc không chỉ dừng lại ở bề mặt từ ngữ, mà nó thực sự tạo ra một thế giới trong trí não.

Khảo sát của Đại học Open (Anh) cũng củng cố kết luận này: nhóm nghiên cứu phát hiện những người vừa đọc Harry Potter xong có niềm tin rằng họ có khả năng dịch chuyển vật thể từ xa cao hơn người thường.

Những người mới đọc hai chương của Twilight thì tin rằng mình có răng nanh dài hơn người thường.

Khả năng đồng cảm với các loại sách là rất khác đối với từng cá nhân. Đây là điều khiến bạn A thích sách tình cảm, bạn B thích sách thiên văn - ví dụ vậy.

Xu hướng nghiện sách thay đổi theo thế hệ. Thế hệ 7x-8x mê mẩn sách kiếm hiệp Trung Quốc; thế hệ 9x thích truyện tranh Nhật Bản, ngôn tình; và tới thời đại của 10x sách self-help lên ngôi với keyword "chữa lành".

2. Sự thành công của dòng sách self-help, tôi đoán, chắc chắn nhờ vào một công thức nào đó - hoặc một từ nào đó kích hoạt sự đồng cảm ở mức cao nhất đối với người đọc.

Để tìm từ khóa bí ẩn này, tôi đã thử tải về bốn quyển sách được các trang web đề xuất: "Đắc Nhân Tâm"; "Cha giàu, cha nghèo"; "Tôi tài giỏi, bạn cũng thế" và "Đánh thức con người phi thường trong bạn".

Mỗi quyển đều nhắc tới các khía cạnh khác nhau của cuộc sống, vậy nên nếu muốn tìm một từ được lặp lại xuyên suốt cả bốn quyển là gần như không thể.

Đó là tôi nghĩ như vậy, cho tới khi tôi vô tình bắt gặp một từ rất đơn giản, mà tần suất lặp vô cùng lớn: từ "bạn".

Nó lớn tới mức thế nào? Trong quyển "Cha giàu, cha nghèo" và "Đánh thức con người phi thường trong bạn", từ "bạn" được nhắc tới... 2.200 lần.

Trong quyển "Tôi tài giỏi, bạn cũng thế", từ "bạn" xuất hiện 1.100 lần.

Trong "Đắc Nhân Tâm", dù ít nhất nhưng từ "bạn" có mặt 470 lần.

Để so sánh, tôi thử tải một cuốn sách nổi tiếng khác (không phải self-help) có tên "Chiến tranh Tiền tệ", và quyển này chỉ có... 35 từ "bạn", chủ yếu chỉ mang nghĩa bạn bè.

Điều này cho thấy rằng, từ "bạn" không ngẫu nhiên xuất hiện nhiều như vậy trong sách self-help. Nó tạo ra cuộc đối thoại trong tưởng tượng giữa người đọc và tác giả.

Giữa thời đại con người ngày càng có sự xa cách, thiếu tương tác trực tiếp và dùng các mạng xã hội như một công cụ thay thế, không ít người muốn tìm tới cảm giác được chữa lành, được lắng nghe và thấu hiểu.

Self-help cho người đọc cô đơn, hướng nội hoặc ngại giao tiếp đúng thứ họ cần.

Dòng sách này không đơn thuần tạo ra cuộc đối thoại, mà nó còn kích thích bộ não con người đồng cảm với những điều tích cực. Các từ như "bạn thành công", "thông minh", "giàu có", "tuyệt vời" liên tục được lặp lại khiến người đọc có cảm giác bản thân giá trị.

Công bằng mà nói, chúng ta ngày càng tiết kiệm các lời khen và ngày càng dễ bị "chê".

Tôi tình cờ bắt gặp bài đăng viral ở hình trên, có thể câu chuyện không có thật, nhưng nhiều bình luận bên dưới nói họ đã trải qua điều tương tự. Việc thiếu đi sự công nhận từ người khác, đặc biệt là người thân, khiến chúng ta khao khát điều đó hơn.

Hoạt động chữa lành - bao gồm đọc sách, tư vấn tâm lý, hay tìm tới các nguồn vui để khuây khỏa áp lực - thực tế tới từ một nhu cầu rất chính đáng của con người.

Chỉ cần cầm một quyển sách lên, người đọc sẽ được "đối thoại" với một người thành công, được gặp một người cha lý tưởng nào đó (trong Cha giàu cha nghèo chẳng hạn), hay đơn thuần là một người sẵn sàng "khen" họ dù chỉ đạt được một thành tựu đơn giản nhất như dậy đọc sách lúc 6h sáng (thú thực mà nói, bố mẹ tôi không bao giờ khen tôi vì làm việc đó =]])

3. Nếu thiếu công nhận có thể gây tổn thương, thì sử dụng mạng xã hội còn gây đau đớn hơn chúng ta nghĩ.

Tôi từng nhiều lần chứng kiến các bình luận chỉ đặt câu hỏi bình thường nhưng gặp các câu trả lời bất thường.

Hãy lấy ví dụ, bạn A nào đó hỏi: "Tại sao miền Trung hay gặp bão?". Ở bên dưới, sẽ có bạn B đáp: "Hồi cấp 3 trốn học địa à?", bạn C đáp: "Vậy mới thấy việc học rất quan trọng", bạn D đáp: "Sao hỏi ngu thế".

Chúng ta thường nói mạng xã hội là ảo, nhưng nếu là nạn nhân của bình luận tiêu cực, cơ thể sẽ tiết ra những hormone tiêu cực, gây stress, trầm cảm, ảnh hưởng tâm lý người dùng.

Khi rơi vào tình trạng đó, nhiều người chọn thu mình trong một thế giới riêng, với sự giúp sức của các sản phẩm tự cứu lấy tâm hồn mình, bất kể đó là self-help dạng podcast, xem tarot hay tư vấn tâm lí.

Việt Nam có tốc độ phát triển kinh tế và văn hóa xã hội ở mức nhanh. Thậm chí, nó nhanh đến độ chúng ta thường nhập khẩu các vấn đề của các quốc gia đã phát triển mà không kịp nhập khẩu giải pháp cho chúng (ví dụ béo phì, già hóa dân số, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên) và mới nhất là sức khỏe tâm lí.

Nếu trong giai đoạn xã hội trước mạng internet, kể cả khi A muốn nói xấu B, người A này cũng phải giảm mức độ để giữ thể diện cho bản thân. Còn với sự bùng nổ của mạng xã hội, chỉ cần A có một tài khoản ẩn danh, việc nói xấu - hay chửi bới và đôi co - trở thành việc dễ dàng (và thậm chí còn được khuyến khích bởi các lượt like share).

Xu hướng xã hội đã và đang thay đổi. Không giống như những "cơn nghiện" của thế hệ trước, sức khỏe tâm lí sẽ dần trở thành một ngành quan trọng, nghiêm túc và phổ biến trong tương lai.

Và những cuốn sách self-help của thời đại này có lẽ chỉ là điểm khởi đầu cho làn sóng không thể đảo ngược ấy.

# data[].attributes.body
Năm 2020, trước lúc lên máy bay từ Thái Lan về Việt Nam, tôi quên cất hai lọ dầu gội mua tặng mẹ vào hành lí kí gửi. Nhân viên an ninh bảo tôi là tiếc thì cũng phải vứt thôi, quy định là vậy, không được mang chất lỏng qua cổng kiểm tra, mua đồ trong sảnh chờ thì được.

Sang Trung Quốc, mỗi lần đi tàu điện ngầm hay tàu cao tốc tôi cũng phải chủ động mang chai nước ra ngoài để tiện kiểm tra. Có chỗ nhân viên còn bắt uống luôn tại chỗ. Gần đây, tôi biết thêm rằng Disneyland Thượng Hải cũng hạn chế mang chai nước lọc vào.

Việc phải kiểm tra chai nước hay vứt các lọ chất lỏng gây khá nhiều phiền phức cho tôi. Ban đầu, tôi đoán rằng việc làm vương vãi nước trên các phương tiện sẽ gây bất tiện hoặc nguy hiểm. Tuy nhiên, thực tế không phải như vậy, có đổ mấy xô nước đầy sàn máy bay hay tàu cao tốc cũng chẳng có ảnh hưởng gì cả, cùng lắm chỉ bẩn thôi.

Mà nếu bẩn, thì chẳng đến mức phải bắt hành khách phải vứt hết hoặc kiểm tra nghiêm túc như thế.

Tôi quyết định tra xem tại sao có quy định như vậy tồn tại.

Một vài từ khóa về "chai nước" và "máy bay" dẫn tôi tới một chất hóa học kì lạ có tên Nitroglycerin (trong bài này hãy tạm gọi là chất N).

Chất N nhìn giống y hệt nước, nhưng nó có thể phát nổ.

Một nhà khoa học đã quay lại thí nghiệm để xem chuyện gì xảy ra khi tìm cách kích nổ N. Ông nhỏ một giọt lên phiến đá và dùng búa đập. Ánh lửa lóe lên cùng tiếng nổ, gây ra chấn động đủ khiến người xem giật mình. Đáng nói hơn, khi tua chậm video tới 600 lần, ánh lửa vẫn chỉ lóe lên trong một cái chớp mắt.

Bên dưới video, một chuyên gia từng làm việc 30 năm trong nhà máy sản xuất đạn lớn nhất nước Mỹ để lại bình luận về N.

Ông nói rằng N là loại chất nổ không khoan nhượng với tốc độ nổ gần 8km/s (tương đương tốn 3 giây đi hết một vòng Hồ Tây), không ai kịp chạy thoát khi có tai nạn.

Tại nhà máy nơi ông làm việc, mỗi khi thay ca, người lao động phải ghi tên vào sổ để biết ai "biến mất" nếu N phát nổ. Ngày nay, việc điều chế được tự động hóa hết mức có thể để hạn chế người tiếp xúc trực tiếp.

Khi vận chuyển N, người ta phải pha thêm chất hóa học làm giảm độ nhạy và tăng tính chống chịu va đập cho nó.

Với đặc tính nói trên, N hiển nhiên là một vũ khí hiệu quả. Điều đáng sợ hơn, N chỉ là một trong số thuốc nổ dạng chất lỏng.

Năm 2006, nước Anh chấn động sau khi các đội đặc nhiệm triệt phá âm mưu khủng bố 10 chiếc máy bay bằng chất lỏng nổ.

Để làm được việc này, các thám tử cài máy quay lén vào nhà nghi phạm. Họ phát hiện chúng tập dượt pha chế thuốc nổ và đã tải lịch trình bay về để sắp xếp cho cuộc tấn công.

Thuốc nổ lỏng không thể bị phát hiện bằng máy quét an ninh thông thường. Nếu muốn nâng cấp máy quét xịn, mỗi cửa quét phải tốn thêm 1 triệu USD. Vì vậy, hàng không Anh quyết định cấm luôn việc mang chất lỏng lên máy bay. Các nước khác nghe tin và bắt đầu làm theo.

Tới nay, quy định này vẫn không được dỡ bỏ dù nó làm tiêu tốn tới hàng chục tấn nước sạch trên thế giới mỗi ngày.

Triệt tiêu mọi rủi ro, dù là nhỏ nhất, chính là cách tốt nhất để đảm bảo tính mạng của con người - và có thể bảo vệ những thứ khác như hình ảnh hãng máy bay, uy tín quốc gia, ổn định chính trị.

Để làm được điều đó, người ta đã thực hiện một cách nghiêm khắc và cực đoan những điều luật tưởng chừng thừa thãi.

Tuy nhiên, không phải lúc nào luật an toàn cũng được tuân thủ.

Vài ngày trước, 7 người lao động thiệt mạng trong máy nghiền ở Yên Bái. Nguyên nhân trực tiếp chỉ đơn giản là bởi có một nhân viên dùng cán chổi để chọc nút tắt điện, nhưng chọc nhầm nên vô tình làm khởi động máy nghiền.

Nguyên nhân gián tiếp, đó chính là quy trình an toàn lao động đã không được thực hiện một cách chuẩn chỉ. Về nguyên tắc, khi có người đang làm việc trong máy, phải có bảng treo cấm đóng điện, hoặc khóa tủ điện bằng nhiều ổ khóa, thậm chí phải có người đứng trông để "đuổi" những người táy máy.

Vụ tai nạn này chỉ là bề nổi. Ngay ngày Quốc tế Lao động năm nay, ở một xưởng gỗ Đồng Nai vừa có vụ nổ bình hơi làm 6 người tử nạn. Trên khắp Việt Nam, vẫn có thợ xây không đội mũ bảo hiểm, thợ phun sơn không đeo khẩu trang, mặc đồ bảo hộ, thợ điện không ngắt cầu dao khi nối dây điện.

Việc tuân thủ quy định tưởng dễ thực hiện, nhưng nhiều người lại cho đó là vướng víu, rườm rà, dù ảnh hưởng trực tiếp tới tính mạng của mình và người khác.

Hồi tôi lớp 1, bố tôi hay gọi một chú thợ quen đến sửa máy tính. Cho tới một đợt không thấy chú này đến nữa, hỏi ra mới biết chú "đi" rồi, chỉ vì một lần giật điện do sờ máy tính tay trần. Từ đó, bố tôi hay dạy tôi lúc có người đang bị điện giật thì phải làm gì. Còn tôi cũng bị ám ảnh, đến lúc lên đại học vẫn thà tốn tiền gọi thợ điện còn hơn tự nghịch ổ.

Rủi ro luôn thường trực và không thể triệt tiêu hoàn toàn. Dù vậy, giảm thiểu nguy cơ đến mức thấp nhất là điều có thể. 99,99% chai nước không có tội, nhưng loại bỏ nguy cơ là chuyện phải làm.

Nói vậy để thấy rằng, tuân thủ nguyên tắc liên quan tới từng người, bởi nạn nhân tiếp theo của việc vi phạm có thể sẽ không phải người lạ.

(*) Bài viết đã được đăng tải trên Vietcetera: https://vietcetera.com/vn/dieu-gi-nam-giua-chai-nuoc-o-san-bay-va-nhung-vu-tai-nan-lao-dong

# data[].attributes.headline
Đề cương khóa học "Nghĩ sâu Viết sắc 02"

# data[].attributes.subject
Đề cương khóa học "Nghĩ sâu Viết sắc 02"

# data[].attributes.body
Hồi nhỏ

Tôi vẫn nhớ năm lớp 6, trong giờ Ngữ văn, cô giáo giao đề bài để cả lớp cùng bàn luận: "Tưởng tượng và kể lại chuyến đi dã ngoại của lớp em".

Sau câu chuyện dã ngoại của vài bạn, tôi ngẫm nghĩ rồi giơ tay, nói rằng tôi tưởng tượng cả lớp đi leo núi nhưng gặp một cơn mưa lớn bất chợt. Không có chỗ trú, các bạn bèn lấy những chiếc lá lớn làm ô, nhặt củi khô làm chỗ ngồi.

Nghe tôi nói, cả lớp cười ồ lên và cô cũng cười ái ngại, bảo tôi ngồi xuống. Tất nhiên, câu chuyện này chỉ dừng ở ý tưởng, bởi nếu viết thật thì tôi cầm chắc điểm thấp.

Kể từ đó, thỉnh thoảng tôi vẫn tự hỏi câu chuyện của tôi có vấn đề gì mà không được xuất hiện trong một đề bài "tưởng tượng". Câu chuyện của các bạn tôi khi ấy, chủ yếu nói về chuyến đi Đồ Sơn, đi thăm đền Nguyễn Bỉnh Khiêm hoặc đền Chu Văn An - những hành trình "an toàn" trên thực tế và trên giấy kiểm tra.

Buổi học

17 năm sau, tôi vô tình dự một lớp về kể chuyện do công ty tổ chức. Bài giảng có nói thế này: câu chuyện chỉ trở thành câu chuyện khi có mâu thuẫn, vấn đề hoặc xung đột, nếu không nó chỉ là một chuỗi hành động mà thôi.

Tôi sẽ lấy ví dụ cho dễ hiểu:

"Buổi sáng, tôi dậy đánh răng rửa mặt rồi đi làm. Tôi đi xe máy đến công ty rồi chấm công, tan làm tôi về".

Đây là loại chuyện theo kiểu một chuỗi hành động. Còn đây sẽ hơi khác một chút:

"Buổi sáng, tôi mở mắt lúc chỉ còn đúng 20 phút nữa là tới giờ chấm công. Tôi phóng xe 70km/h giữa trời mưa to tới công ty, kết quả bị ngã chảy máu chân ngay gần bãi gửi xe. Tôi lết kịp tới máy chấm công vào đúng phút cuối, dù hơi tã một chút. Cả ngày hôm đó tôi chỉ mong tới giờ tan làm để đi khám chân".

Đoạn này có thể tạm gọi là một câu chuyện nếu chiếu theo định nghĩa ở trên.

Hết khóa học, tôi nghĩ về câu chuyện tưởng tượng hồi lớp 6 và thấy hóa ra, bằng một cách vô thức, từ nhỏ tôi đã nhồi nhét mâu thuẫn vào trong chuyện của mình (con người với thiên nhiên). Nhưng tại sao câu chuyện kiểu này không được tồn tại trong các lớp học văn phổ thông thì tôi không biết.

Tới năm cấp 3, tôi gần như bỏ học văn vì cách học đọc chép và chấm điểm theo barem ý. Từ học sinh 9 điểm văn tổng kết lớp 9, chỉ sau 1 năm tôi nhận cả loạt điểm 5, điểm 6 vì không thích học vẹt lắm. Tôi không phàn nàn vì chuyện này, không làm đúng luật không thể mong điểm cao được.

Đây là giai đoạn tôi thấy những thứ nảy ra trong đầu mình thật vô nghĩa. Nếu ai cũng thích những chuyến dã ngoại an toàn ở Đồ Sơn, thì có lẽ đây không phải chỗ cho những cuộc leo núi kinh hoàng.

Tư duy

Tốt nghiệp cấp 3 xong, lên đại học, tôi đi dạy thêm tiếng Anh và tiếp xúc với nhiều người hơn, đa số tầm tuổi tôi đổ lên. Lúc này, tôi mới để ý một hiện tượng lạ: các bạn (gọi là bạn đi) học sinh dường như luôn gặp vấn đề khi gặp các đề kể chuyện, kể cả khi tôi nói là hãy kể bằng tiếng Việt trước.

Tôi vẫn nhớ một chị học sinh nhờ tôi gia sư IELTS môn nói. Chị này có accent chuẩn Anh, từ vựng chuyên ngành ngân hàng loại khủng, cứ nói là thấy hay, chỉ có điều chị không biết nói gì. Mấy buổi đầu, tôi cũng không biết nhiều về chị, nhưng đã ứng biến luôn một bài kể về một ngày làm việc của chị ra sao.

"Ừ nhỉ, sao nghe giống chị thế nhỉ. Thế mà không nghĩ ra," chị thốt lên sau bài chém gió của tôi. Đó là lúc tôi tự ngộ ra rằng, hóa ra kiểu nghĩ của mình vẫn có ích.

Những trường hợp như trên tôi vẫn gặp trong các giờ gia sư khác, dường như chẳng ai biết cuộc sống của họ đang có gì. Tôi tự hỏi phải chăng tất cả những bài văn theo kiểu "chuỗi hành động" đã tước mất kĩ năng tư duy của họ.

Tất cả các mầm mống suy nghĩ, nếu nuôi dưỡng đủ lâu, sẽ trở thành phản xạ. Đối với đa số học sinh tôi gặp, họ luôn phản xạ một cách rất sách giáo khoa rằng: sáng dậy sớm đánh răng, ăn sáng rồi đi học, đi làm, cuối ngày xách cặp ra về. Hoặc ngày Tết đi chúc họ hàng bên nội, bên ngoại, về quê nhận lì xì, hết.

Tôi cho rằng, trí tưởng tượng là điều quan trọng trong quá trình tư duy bất kì một câu chuyện nào. Nó giúp xây dựng một không gian có màu sắc, mùi vị, âm thanh, một bối cảnh để mâu thuẫn thoải mái phát sinh và đẩy sự việc lên cao trào theo ý đồ của tác giả. Chỉ tiếc rằng, dường như nhiều học sinh đã bị tiếc đi cơ hội phát huy trí tưởng tượng của mình chỉ vì giáo viên cho rằng đó là điều không phù hợp.

Kĩ năng tưởng tượng dường như bị bào mòn khi người ta lớn lên.

Khi được hỏi hình tròn giống cái gì, trẻ con có thể ngay lập tức kể tên cả trăm thứ, trong khi người lớn chật vật mới kể được đến cái thứ 10.

Khi được hỏi một nửa quả táo có hình gì, trẻ con có thể nói là hình ngôi sao mà người lớn vẫn không hiểu tại sao.*

Khi được hỏi một bữa có thể ăn được bao nhiêu quả trứng, trẻ con có thể hồn nhiên nói ăn hàng trăm quả mà vẫn đúng, trong khi người lớn vẫn không tìm được câu trả lời.**

Đây là những ví dụ kinh điển về việc người lớn "kém thông minh" hơn trẻ con ra sao, trong khi thứ họ cần chỉ là chút tưởng tượng.

Kết thôi

Sau 17 năm, tôi cũng đã có câu trả lời cho điều mà tôi tự hỏi khi còn đi học: tôi tưởng tượng hơi quá đà so với nhu cầu của bài học. Nhưng đối với cuộc sống và công việc hiện tại, nó mang lại cho tôi nhiều thứ thú vị và vui vẻ, có thể một ngày nào đó tôi sẽ viết thêm về chủ đề này.

Đừng ngại tưởng tượng và đừng ngại kể chuyện. Đến một lúc nào đó chúng ta sẽ thấy cuộc sống của mình đáng nhớ hơn nhiều nếu có những câu chuyện vô tri để kể cho người khác nghe.

Chúc bạn may mắn, hehe =]]

*bổ ngang quả táo
*ăn trứng cá