# data[].attributes.headline
Πολιτιστικό Πρόγραμμα Γυμνάσιο Πηνείας: Τελική αποτίμηση 

# data[].attributes.subject
Πολιτιστικό Πρόγραμμα Γυμνάσιο Πηνείας: Τελική αποτίμηση 

# data[].attributes.headline
Η δουλειά των μαθητών 

# data[].attributes.body
Η δουλειά των μαθητών μας !!!

# data[].attributes.headline
Γυμνάσιο Πηνείας...."εκδρομή" στην ιστορία και τον πολιτισμό της Μάνης. Πέτρα και φως ο τόπος τούτος

# data[].attributes.subject
Γυμνάσιο Πηνείας...."εκδρομή" στην ιστορία και τον πολιτισμό της Μάνης. Πέτρα και φως ο τόπος τούτος

# data[].attributes.headline
Στις 17 Μαρτίου του 1821, συγκεντρώνονται στην Αρεόπολη, οι καπεταναίοι της Μάνης και κηρύσσουν τον πόλεμο κατά των Τούρκων. Μετά τη δοξολογία, μπροστά στο ναό των Ταξιαρχών, στη μικρή πλατεία στη θέση Κοτρώνι, υψώνεται για πρώτη φορά η επαναστατική σημαία. Σε κλίμα συγκίνησης και ομοψυχίας οι αρχηγοί της Μάνης ορκίζονται για «Νίκη ή Θάνατο».

# data[].attributes.subject
Στις 17 Μαρτίου του 1821, συγκεντρώνονται στην Αρεόπολη, οι καπεταναίοι της Μάνης και κηρύσσουν τον πόλεμο κατά των Τούρκων. Μετά τη δοξολογία, μπροστά στο ναό των Ταξιαρχών, στη μικρή πλατεία στη θέση Κοτρώνι, υψώνεται για πρώτη φορά η επαναστατική σημαία. Σε κλίμα συγκίνησης και ομοψυχίας οι αρχηγοί της Μάνης ορκίζονται για «Νίκη ή Θάνατο».

# data[].attributes.headline
Σπήλαιο Βλυχάδα Διρού: Υδάτινη Εμπειρία 

# data[].attributes.subject
Σπήλαιο Βλυχάδα Διρού: Υδάτινη Εμπειρία 

# data[].attributes.attachment_link.title
ΣΠΗΛΑΙΟ ΔΥΡΟΥ

# data[].attributes.attachment_caption
Αὐτὰ τὰ δέντρα δὲ βολεύονται μὲ λιγότερο οὐρανό,αὐτὲς οἱ πέτρες δὲ βολεύονται κάτου ἀπ᾿ τὰ ξένα βήματα,αὐτὰ τὰ πρόσωπα δὲ βολεύονται παρὰ μόνο στὸν ἥλιο,αὐτὲς οἱ καρδιὲς δὲ βολεύονται παρὰ μόνο στὸ δίκιο.Καὶ τὴν ὥρα ποὺ τὸ φεγγάρι τὸν φιλάει στὸ λαιμὸ μὲ κάποια στεναχώρια,τινάζοντας τὴ στάχτη τοῦ τσιγάρου του ἀπ᾿ τὰ κάγκελα τοῦ μπαλκονιοῦ, μπορεῖ νὰ κλάψει ἀπὸ τὴ σιγουριά τουμπορεῖ νὰ κλάψει ἀπὸ τὴ σιγουριὰ τῶν δέντρων καὶ τῶν ἄστρων καὶ τῶν ἀδελφῶν.-Ρωμιοσύνη  Γ. Ρίτσος

# data[].attributes.headline
Η Μονεμβασιά, επίσης γνωστή ως Μονεμβασία ή Μονεμβάσια, γνωστή στους Φράγκους ως Μαλβαζία, είναι μικρού μεγέθους ιστορική πόλη της ανατολικής Πελοποννήσου, του Δήμου Μονεμβασιάς, στον Νομό Λακωνίας. Είναι περισσότερο γνωστή από το μεσαιωνικό φρούριο, επί του ομώνυμου "Βράχου της Μονεμβασίας"

# data[].attributes.subject
Η Μονεμβασιά, επίσης γνωστή ως Μονεμβασία ή Μονεμβάσια, γνωστή στους Φράγκους ως Μαλβαζία, είναι μικρού μεγέθους ιστορική πόλη της ανατολικής Πελοποννήσου, του Δήμου Μονεμβασιάς, στον Νομό Λακωνίας. Είναι περισσότερο γνωστή από το μεσαιωνικό φρούριο, επί του ομώνυμου "Βράχου της Μονεμβασίας"

# data[].attributes.body
Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος καταγόταν από τη Μονεμβασία, όπου και βρίσκεται σήμερα ο τάφος του. Στον ναό του Αγίου Νικολάου, ο ποιητής Γ. Ρίτσος παρακολούθησε τα μαθήματα του Δημοτικού σχολείου και του Τριετούς Ελληνικού Σχολείου (Σχολαρχείου) από το 1914 έως το 1921

# data[].attributes.headline
Τα κάστρα της Μάνης

# data[].attributes.subject
Τα κάστρα της Μάνης

# data[].attributes.body
Στην καρδιά της Λακωνικής Μάνης, ανάμεσα στο ασύλληπτης ομορφιάς φυσικό τοπίο και την μοναδική αρχιτεκτονική, η Καστροπολιτεία της Βάθειας αντιστέκεται σθεναρά στο πέρασμα του χρόνου και “ταξιδεύει” τον επισκέπτη στο ένδοξο παρελθόν της.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Αν υπάρχει ένα στοιχείο που χαρακτηρίζει το ιστορικό τοπίο της Μάνης, αυτό δεν είναι άλλο από τους πύργους και ποικίλες οχυρώσεις της.

Πράγματι, ο Μανιάτης πάλεψε άγρια με τη στέρφα γη του: υπέταξε τα βράχια και τα έκανε να καρπίσουν ελιές και λούπινα, άρμεξε τα σύννεφα και μάζεψε νερό στα τρύπια βράχια, εξημέρωσε με μονοπάτια τις πλαγιές, στόλισε τις πετροκορφές με λαμπερές εκκλησίες, έχτισε τις σπηλιές, ντάνιασε τα λιθάρια, δημιούργησε κυριολεκτικά ένα ζωντανό κόσμο μέσα από την κόλαση της πέτρας.

Και στο τέλος, ανέβασε τους πύργους του ψηλά στον ουρανό, να επιβλέπει τη δημιουργία του.

Στη Μάνη έχουν καταγραφεί περίπου 800 πύργοι ή πυργόσπιτα και πάνω από 10 κάστρα ή φρούρια.

Mια ιδιαίτερη κατηγορία είναι τα παρατηρητήρια, που τοπικά λέγονται βάρδιες. Οι βάρδιες είναι μεμονωμένοι πύργοι, κτισμένοι σε καίρια σημεία για την επόπτευση του χώρου. Οι βάρδιες που κατόπτευαν την ακτοπλοϊκή κίνηση κτίζονταν σε τοποθεσίες με θέα προς τη θάλασσα, άλλοτε μπροστά στο παράκτιο μέτωπο κοντά στον οικισμό και το λιμάνι και άλλοτε σε ψηλές περίοπτες θέσεις. Οι βάρδιες ελέγχου των χερσαίων επικοινωνιών κτίζονταν σε διάσελα, σταυροδρόμια ή σύνορα χωριών. Αν κα ισυνήθως η βάρδια είναι ένας απλός τετράγωνος πύργος μικρών διαστάσεων που φιλοξενεί μια ολιγομελή φρουρά, σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να πλαισιωνόταν από πρόστκισμα ή να ενσωμάτωνε χώρους για την προστασία της οικογένειας του ιδιοκτήτη. Αν και άλλοτε υπήρχαν αρκετές βάρδιες, οι περισσότερες καταστράφηκαν ή ερειπώθηκαν και ελάχιστες διατηρούνται σήμερα.

Στο παρακάτω κεφάλαιο γίνεται μια ακροθιγής αναφορά στον αμυντικό εξοπλισμό της Μάνης. Στα πέντε επιμέρους κεφάλαια των περιοχών υπάρχει εκτενέστερη παρουσίαση των κυριότερων αμυντικών στοιχείων, χωρίς φυσικά oi αναφορές αυτές να συνιστούν πλήρεις καταλόγους ή επιστημονικές αναλύσεις.

Από τη Μπαρδούνια στον Πασαβά
και από το Νύφι στη Λάγια

Τυπικά, η Ανατολική Μάνη εκτείνεται απο το Γύθειο μέχρι το λαιμό του Ταινάρου. Στην ιστορικά και πολιτιστικά ομοιογενή αυτή ενότητα προσαρτήθηκε χαλαρά μια μεγάλη ζώνη γύρω από τις νότιες απολήξεις του Ταϋγέτου, που περιλαμβάνει το Μαλεύρι και τα Μπαρδουνοχώρια.

Όλη η Μάνη ήταν ένα καζάνι που έβραζε ανακατατάξεις, επαναστάσεις, κινήματα και αντιθέσεις - και το Μαλεύρι και η Μπαρδουνία παρακολουθούσαν από κοντά. Η χιλιόχρονη αυτή αναταραχή εκφράστηκε με μια στρατιωτική αιματοσυγγενική κοινωνική δομή που στο χώρο υποστασιοποιείται με την οργανωμένη κατασκευή αμυντικών μέσων: κάστρα, φρούρια, πολεμόπυργοι, οχυρά ξεμόνια, φρουριακά μοναστήρια.

Το οχυρό που δεσπόζει στην ιστορία της Ανατολικής Μάνης είναι το Κάστρο του Πασαβά, το φρούριο της κύριας πύλης της βαθειάς Μάνης. Τα μικρότερα οχυρά, όπως το κάστρο της Μπαρδούνιας στο βορρά, το Σιδηρόκαστρο στα δυτικά και το φρούριο της Κολοκυθιάς στο νότο, είχαν κατά περιόδους έντονη τοπική παρουσία.

Στοιχεία μιας εντελώς διαφορετικής γραφής της ιστορίας, τα εκατοντάδες πυργόσπιτα της Μάνης, στον Αγερανό, το Φλομοχώρι, το Νύφι, τη Λάγια και αλλού, εκφράζουν την κοινωνική στρωμάτωση της κάθε οικιστικής μονάδας.

Το κεφάλαιο Κάστρα και πύργοι της Ανατολικής Μάνης περιγράφει πιο αναλυτικά τον αμυντικό εξοπλισμό της περιοχής.

Αβία και Ζαρνάτα

Η Αβία, η εύτρωτη πύλη της Μάνης, προικίστηκε με τα πιο καλοφτιαγμένα αμυντικά συστήματα της χερσονήσου. Οι θέσεις άμυνας, καθότι στις εποχές εκείνες υπαγορεύονταν απο την τοπογραφία, παραμένουν σταθερές στους αιώνες: το τείχος της Βέργας, που έκτισαν βιαστικά οι Μανιάτες για να ανακόψουν τον Ιμπραήμ πάτησε στα θεμέλια προϋπάρχουσας οχύρωσης, ενώ και το κάστρο της Ζαρνάτας, το πιο ισχυρό σημείο άμυνας μετά το φυσικό τείχος της Κοσκάραγας, συντροφεύει τα θεμέλια αρχαίων φρουρίων.

Στο μυστικό, εσωτερικό οδικό πέρασμα από τη Βέργα προς τον Κάμπο μέσω Τρικότσοβας και Σωτηριάνικων, υψώθηκε τον 18ο αιώνα το κάστρο των Καπετανάκηδων, αρχόντων της Μάνης. Κάθε πρωί, το φως του Ταϋγέτου αποκαλύπτει πάνω στον περίοπτο λόφο τον κομψό πύργο και τις 100 θέσεις τουφεκιών του κάστρου.

Τα δευτρεύοντα περάσματα και τα πιο απόμερα χωριά της Αβίας φυλάσσονται από τους δικούς τους πύργους, όπως ο πύργος του Κοντέα στο Βόρειο Γαϊτσών, ο πύργος της Αγίας Κυριακής κοντά στις Κιτριές, ο πύργος Σαράβα στους Άνω Δολούς και ο πύργος Μαυρικίου στο λόφο του Αγίου Γεωργίου.

Οι οχυρώσεις της όμορφης λεκάνης της Αβίας είναι το θέμα της σελίδας Κάστρα και πύργοι της Αβίας.

Τρουπάκηδες, Πατριαρχέοι, Δουράκηδες και άλλοι Κιτρινιάρηδες

Προστατευμένη από τα κάστρα της Αβίας από τα βόρεια, από τον Ταΰγετο από τα ανατολικά και την απέραντη ενδοχώρα της Μέσα Μάνης από το νότο, η φυσική ασφάλεια της περιοχής της Καρδαμύλης συμπληρώνεται αποτελεσματικά από το Βυρό και τα βουνά του Ζυγού.

Στα χωριά, χαρακτηριστικό αμυντικό στοιχείο είναι οι πύργοι, τα πυργόσπιτα και οι βάρδιες: ψηλές, στιβαρές κατασκευές, με επιμελημένη τοιχοποιΐα, λιτή και λειτουργική κάτοψη που έχει ως μοναδικό στόχο την ασφάλεια. Οι περισσότεροι πύργοι, όπως οι πύργοι των Μούτζινων, του Πατριαρχέα, του Περδικέα-Χουσέα βρίσκονται στο σημερινό ή το ιστορικό κέντρο των οικισμών, ενώ άλλοι όπως ο αρχετυπικός πύργος του Κιτρινιάρη και η βάδρια του Δημητρέα, φυλάνε κρίσιμες θέσεις της πολυσύνθετης τοπογραφίας της περιοχής της Καρδαμύλης.

Οι πύργοι και τα πυργόσπιτα της Καρδαμύλης σχολιάζονται στο κεφάλαιο Κάστρα και πύργοι της Καρδαμύλης.

Κελεφά-Αρεόπολη-Μίνα

Προστατευμένη από τα ισχυρά φρούρια του Πασαβά, του Γυθείου και της Αβίας, η περιοχή της Αρεόπολης απολάμβανε μιας σχετικής ασφάλειας από τις ροές της γενικής ιστορίας. Έτσι στην περιοχή της άμεσης επιρροής της δεν θα βρούμε παρά ένα μεγάλο οχυρό, το κάστρο της Κελεφάς, χτισμένο στην κατάλληλη θέση για να επιβλέπει την ανατολική χερσαία πύλη της Αρεόπολης και την ευλίμενη ζώνη από το Καραβοστάσι μέχρι το Λιμένι.

Λίγο πιο πέρα, ο βυζαντινός πύργος στη Σκάλα Βαχού αποτελούσε τμήμα ενός μεγάλου δικτύου μετάδοσης μηνυμάτων με φωτιά, τα λεγόμενα καμινοβίγλια.

Μέσα στις συνθήκες αυτές, και απαντώντας περισσότερο στις ανάγκες της οικογενειακής οργάνωσης και κοινωνικής διαφοροποίησης παρά ασφάλειας, οι μεγάλες μανιάτικες οικογένειες ύψωσαν μέσα στα χωριά επιβλητικούς πολυώροφους πύργους. Ψηλότεροι από τις βυζαντινές βασιλικές των παλιών χωριών και τις μεγάλες ενοριακές εκκλησίες της εποχής τους, ευθυτενείς και απειλητικοί, οι πύργοι της Μέσα Μάνης έφτασαν στην περίοδο της ακμής του να συνιστούν την εικόνα του οικισμού.

Οι πιο εντυπωσιακές και συμπαγείς συσπειρώσεις πύργων στην περιοχή συναντιώνται στην ίδια την Αρεόπολη και στα χωριά Πύργος Διρού, Δρύαλος και Μίνα.

Το κάστρο της Κελεφάς και το καμινοβίγλιο της Σκάλας Βαχού παρουσιάζονται πιο αναλυτικά στο κεφάλαιο Κάστρα και πύργοι της Αρεόπολης.

Κατωπάγκι-Βάθεια-Ταίναρο

Η περιοχή από το Κατωπάγκι και μέχρι την Άκρα Ταίναρο είναι η πιο απομονωμένη και φτωχή ζώνη της Μάνης. Μακριά από τα μεγάλα κάστρα της βόρειας Μάνης και του Μυστρά, αραιοκατοικημένη και δημογραφικά ασθενής, με αρκετά μικρά λιμάνια, έμοιαζε βολική για την είσοδο επιδρομέων και πειρατών από τη θάλασσα: μια κερκόπορτα της Μέσα Μάνης. Κάτω από αυτή την ατμόσφαιρα ανασφάλειας, οι κάτοικοι αναζήτησαν προστασία στην τοπογραφία: οι βραχώδεις όγκοι του Τηγανιού και της Πούλας οχυρώθηκαν και κατοικήθηκαν συστηματικά ήδη από την αρχαιότητα και μέχρι το μέσο Βυζάντιο.

Στην μακρά περίοδο σχετικής ηρεμίας, υπό του Φράγκους, τους Ενετούς και του Τούρκους, τα παλιά αυτά οχυρά εγκαταλείφθηκαν και συγκροτήθηκαν οι σημερινοί οικισμοί. Μέσα από έναν συνδυασμό των συνθηκών της μεγάλης ιστορίας και των τοπικών κοινωνικών ιδιομορφιών, οι ισχυρές οικογένειες κατασκεύασαν, συνήθως μέσα στα χωριά, ψηλούς και επιβλητικούς πύργους, άλλοτε κατοικήσιμους και άλλοτε τυπικές αμυντικές μονάδες. Τόσο οι οικισμοί όσο και οι πύργοι έφτασαν στο απόγειο της λάμψης τους στα τέλη του 19ου αιώνα.

Χάρις στους όρους προστασίας της πολιτισμικής φυσιογνωμίας των οικισμών της Μάνης, αυτή η εικόνα του 19ου αιώνα έχει διατηρηθεί σε μια σχεδόν αυθεντική μορφή σε πολλά χωριά όπως οι Μπουλαριοί, η Κοίτα, η Νόμια και η Οχιά. Η καθευατό χερσόνησος του Ταινάρου προστατευόταν από μεμονωμένα οχυρά όπως το Καστρί και ο πύργος Γρηγοράκη.

Ο ρόλος των αμυντικών κτισμάτων ως γενουσιουργό συστατικό του οικισμού φτάνει στο αποκορύφωμά του στη Βάθεια, μια φωλιά πολεμοχαρών Μεσαμανιατών, χτισμένη πάνω σε μια βράχινη έξαρση. Το σούρουπο, καθώς ο ήλιο χάνεται στα ήρεμα νερά του Κυπαρισσιακού, οι 70 πύργοι της Βάθειας υψώνονται σαν πυρωμένα ξίφη στο μαύρο ουρανό του πιο φτωχού και απόμερου τόπου της Μάνης.

Τα κάστρα του Ταινάρου συζητιώνται πιο αναλυτικά στο κεφάλαιο Οι πύργοι του Ταινάρου.

Φωτογραφίες και κείμενο: Τ. Αδαμακόπουλος

topoguide Greece

ΟΔΗΓΟΙ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
κάστρα και πύργοι της μάνης

# data[].attributes.attachment_link.title
Κάστρα και πύργοι της Μάνης

# data[].attributes.attachment_link.description
Αν υπάρχει ένα στοιχείο που χαρακτηρίζει το ιστορικό τοπίο της Μάνης, αυτό δεν είναι άλλο από τους πύργους και τα κάστρα της. Στο κεφάλαιο αυτό συνοψίζουμε τα αμυντικά συστήματα των πέντε περιοχών της Δυτικής Μάνης, Αβία, Καρδαμύλη, Αρεόπολη, Ταίναρο και Ανατολική Μάνη.

# data[].attributes.headline
Η Μάνη μέσα από  φωτογραφίες 

# data[].attributes.subject
Η Μάνη μέσα από  φωτογραφίες 

# data[].attributes.headline
Ηθογραφία Μάνης - Η βεντέτα 

# data[].attributes.subject
Ηθογραφία Μάνης - Η βεντέτα 

# data[].attributes.body
Ξακουστό είναι το έθιμο της Μανιάτικης Βεντέτας που όμως αποτελεί Ιταλική
λέξη    ( vendetta)  και σημαίνει εκδίκηση και αντεκδίκηση σε αλληλουχία.

Ο Νίκος Κατσικάρος στο βιβλίο του « Η Βεντέττα εν Μάνη - Αθήνα  1933 », το χαρακτηρίζει    «κοινωνικό ένστικτο υπαγορευόμενο ετεραρχικώς» και το ερμηνεύει ως εξής:

«Ο δράστης της Βεντέττας μέσα στο ψυχο-μολυντικό πεδίο αποκτά μια ιδιογενή ψυχική λειτουργία. Η αντεκδίκηση ίσταται ως επαναστατημένη μορφή επί της χώρας της νοσούσης ψυχοσυνθέσεως. Το υλικόν της εντυπώσεως το εισκομισθέν εκ του αντικειμενικού κόσμου υπερβατώς διέρχεται τα κλιμάκια της Αντιλήψεως και εκείθεν των βαθμίδων της βουλήσεως». Στη Βεντέττα αναφέρεται και ο επιφανής Γερμανός αρχαιολόγος  Ludwig  Ross  που επισκέφθηκε το Γύθειο το 1834.

Βεντέτα  -  Γδικηωμός  ή  Δικηωμός

Η δεισιδαιμονία ότι ο σκοτωμένος δεν ησύχαζε « αν δεν έπαιρναν το αίμα του πίσω » και η κοινωνική περιφρόνηση του «αδίκηωτου» οδηγούσαν στη Βεντέτα ( βαθύτερα αίτιά της τα οργανωμένα γένη, η στενότητα της γης, η πυκνοκατοίκηση σε άγονο έδαφος κ.α.). Οι εξ' αρρενογονίας συγγενείς, έπρεπε να  «δικηώσουν» τον αδικημένο ή τον σκοτωμένο.

Η πολεμική σύγκρουση μεταξύ οικογενειών ή συνασπισμένων γενεών οδήγησαν σε ολοκληρωτικό ξερίζωμα γενεών και γενεών  όπως καταμαρτυρούν οι «τρόχαλοι» (ερειπωμένοι) Πύργοι της Μάνης.

Αίτια  Συγκρούσεων

Η δημόσια προσβολή  (χαστούκισμα, εξύβριση), η δυσφήμιση και το «ξαρμάτωμα», οι αγροτοζημίες, οι πολιτικές διαμάχες, οι κληρονομικές διαφορές, η αρπαγή νύφης, η διάλυση αρραβώνα, η μοιχεία, η αθέτηση λόγου κ.α. αποτελούσαν την απαρχή μιας Βεντέτας.

Οι Μανιάτες θεωρούν το λόγο τους συμβόλαιο. Στη Μέσα Μάνη ποτέ δεν έκαναν συμβολαιογραφικά χαρτιά μέχρι τελευταία. « Τότες ορκιζόντουσαν στο μουστάκι. Ήτονε συμβόλαιο. Όντες του λέγασι θα στο βγάλω το μουστάκι τρίχα-τρίχα έπρεπε να ανάψει ντουφέκι». Οι Μανιάτες ήταν εσαεί ευγνώμονες για όποιον τους ευεργετούσε, αλλά και δεν ανέχονταν να τους πειράξει κανείς. «Έχω παιδιά να βάλω και στη φυλακή και στον τάφο, αν με θίξεις»,  που υποδηλούσε την απαρχή μιας Βεντέτας.

Οι  Οροι  της  Βεντέτας

Η κήρυξη της Βεντέτας

Όταν έφθανε το μαντάτο της αδικίας ή του σκοτωμού, κτυπούσαν τις καμπάνες της οικογενειακής εκκλησίας, μαζεύονταν στους Πολεμόπυργους της Γενιάς τους και διακήρυσσαν ότι  «είμαστε οχτροί και να φυλάγεσθε, γιατί θα σας γδικηθούμε φανερά ή κρυφά ». Αν υπήρχε σκοτωμένος, ορμούσαν οι συγγενείς του  (ενώ ακόμη ήταν ζεστός ο νεκρός ) και σκότωναν τον φονιά ή έκαιγαν το σπίτι του.
Οι Μανιάτισσες βοηθούσαν στην πολεμική επιχείρηση  (επισκεύαζαν τους Πολεμόπυργους κ.α.) ή ερχόντουσαν σε σύγκρουση μεταξύ τους. Η εκδίκηση μπορούσε να φθάσει μέχρι τον 30ο ή και τον 50ο βαθμό συγγενείας κατά το Ρατέλο.

Η εκδίκηση του Βγαρτού

Η γερουσία, ιδιαίτερα στη Νότια Μάνη, για να αποφύγει το Πολυφονικό, εξέλεγε με κλήρο (σκαρφία) τον εκδικητή που θα έπαιρνε το «αίμα πίσω». Αυτός λεγόταν Βγαρτός. Μερικές φορές η γερουσία διάλεγε και το υποψήφιο θύμα. Ο φόνος γινόταν με ξαφνική επίθεση στο σπίτι του θύματος  ή με  χωσία (ενέδρα), που επιτρεπόταν στη Μάνη λόγω των ισχυρών μέτρων προφύλαξης. Ο βγαρτός επεδίωκε να σκοτώσει τον καλλίτερο του εχθρικού γένους (το Κεφαλάρι της Γενιάς ). Η εκδίκηση μπορούσε να γίνει σε οποιοδήποτε τόπο (Αθήνα, Αμερική, κ.τ.λ.) και μετά από δεκάδες χρόνια. (Υπάρχουν Βεντέτες που κράτησαν πάνω από αιώνα).

Το Συνέβγαλμα και η συνοδεία του Ξεβγαλτή ή Νταβιτζή (υπερασπιστή)

Κατά τη διάρκεια της βεντέτας ήταν φοβερά επικίνδυνο να κυκλοφορεί κάποιος ελεύθερα ή να ταξιδεύει - από τα εχθρικά γένη - χωρίς συνοδό (συνέβγαλμα) που λεγόταν ξεβγαλτής και προερχόταν κυρίως από άλλο  ισχυρό γένος. Έτσι οι αντίπαλοι δεν συνέφερε να τον χτυπήσουν διότι έβαζαν στη μέση και άλλο ισχυρό σόϊ εναντίον τους. Αρκούσε μάλιστα και ένα προσωπικό αντικείμενο του ξεβγαλτή ( καπέλο, κομπολόϊ, μαγκούρα). « Του μπάρμπα μου του Μπουγιουκλή /  εξέβγαινε και το ραβδί »  λεγόταν για το ισχυρό σόϊ των Μιχαλακιάνων (Βουγιουκλάκηδων).

Η Τρέβα της Βεντέτας

Λόγω του πολεμικού χαρακτήρα της Βεντέτας σταματούσε η παραγωγή γι' αυτό αναγκάζονταν, ιδιαίτερα το καλοκαίρι να συνάψουν ανακωχή - γνωστή ως τρέβα - με διάφορους όρους   (αντουφέκιστη, ατσαχάλευτη, μερική κ.τ.λ.) η παραβίαση της οποίας ήταν σπάνια και εθεωρείτο μεγάλη μπαμπεσιά.

Το «Σιάξιμο» της Γεροντικής - Ψυχαδελφοσύνη

Οι Βεντέτες αριθμούσαν συνήθως αρκετούς νεκρούς. Εάν το ένα σόϊ  δεν ήταν πιο ισχυρό από το άλλο και αριθμούσαν ισάριθμους νεκρούς η Βεντέτα ήταν μακροχρόνια και τότε συνίστατο η Γεροντική από γέροντες του χωριού - ισχυρής καταγωγής που ήταν ουδέτεροι - και πλησίαζαν τις δύο πλευρές με υψωμένες μαγκούρες (ραβδιά) για διαπραγματεύσεις συμφιλίωσης. Αν οι αντίπαλες παρατάξεις δεχόταν τους όρους, γινόταν το σιάξιμο ή αγάπη και επισημοποιούνταν με κοινή διασκέδαση σε καπηλειό του χωριού. Το ίδιο γινόταν όταν η Βεντέτα δι’ οιονδήποτε λόγο καθίστατο αδιέξοδη ή δεν είχε γίνει ακόμη η εκδίκηση (π.χ. φόνος εξ' άμελείας ) και οι διαμαχόμενοι προχωρούσαν σε συμφιλίωση γνωστή ως ψυχαδελφοσύνη. Τότε οι συμφιλιωμένοι γινόντουσαν «ψυχαδελφοί». Οι Βεντέτες γνώρισαν έξαρση το 1716 - 1821 και το 1862 - 1866 και σχεδόν καταργήθηκαν μετά το 1870 από το Μανιάτη Πρωθυπουργό Αλ. Κουμουνδούρο.

# data[].attributes.headline
Ταξίδι στην κουζίνα της Μάνης 

# data[].attributes.subject
Ταξίδι στην κουζίνα της Μάνης 

# data[].attributes.attachment_link.title
η κουζίνα της Μάνης παραδοσιακες συνταγες,

# data[].attributes.attachment_link.description
Η ΚΟΥΖΙΝΑ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ: ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΦΑΓΗΤΑ ΓΛΥΚΑ ΠΑΡΑΔΟΣΗ Ανατολική και Δυτική, Μέσα Μάνη και Έξω Μάνη. Το νοτιότερο άκρο της…

# data[].attributes.headline
Μονεμβασία: Το πέτρινο καράβι του Γιάννη Ρίτσου 

# data[].attributes.subject
Μονεμβασία: Το πέτρινο καράβι του Γιάννη Ρίτσου 

# data[].attributes.attachment_link.title
Μονεμβάσια.Η καστροπολιτεία που ο Γιάννης Ρίτσος ονόμασε"Πέτρινο καράβι".Monemvasia Peloponnese GRE.

# data[].attributes.headline
Τα Μοιρολόγια στη Μάνη

# data[].attributes.subject
Τα Μοιρολόγια στη Μάνη

# data[].attributes.body
Τα μοιρολόγια που αφορούν θανάτους, ενώ τα δημοτικά τραγούδια μερικές φορές έχουν λυτρωτικό χαρακτήρα , στη Μέσα Μάνη είναι θλιβερά και εκφράζουν τον πόνο για την απώλεια. Ξεκινούν αρκετές φορές με ρητορικές ερωτήσεις προς το νεκρό και παρομοιάζουν το θάνατο με την απρόβλεπτη φύση και τα φυσικά φαινόμενα.

# data[].attributes.attachment_link.title
Μανιάτικο μοιρολόι

# data[].attributes.headline
Η Αρεόπολη από ψηλά...πατρίδα των Μαυρομιχαλαίων 

# data[].attributes.subject
Η Αρεόπολη από ψηλά...πατρίδα των Μαυρομιχαλαίων 

# data[].attributes.headline
Πολιτισμική διαδρομή στη Μάνη 

# data[].attributes.subject
Πολιτισμική διαδρομή στη Μάνη 

# data[].attributes.body
Η ευρύτερη περιοχή της Μάνης μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένα υπαίθριο μουσείο, γεμάτο ιστορία. Στα μουσεία της περιοχής θα ανακαλύψετε τον πολιτισμό και την ιστορία της, μέσα από ένα ξεχωριστό ταξίδι που ξεκινά από το παρελθόν.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Κιβωτοί της παράδοσης -Χώροι Πολιτισμού
Περιγραφή της διαδρομής

Πληροφορίες για τον επισκέπτη Πληροφορίες αναψυχής
Σημείο ενδιαφέροντος Α -Μουσείο Πικουλάκη
Σημείο ενδιαφέροντος Β -Νεολιθικό Μουσείο Διρού
Σημεία ενδιαφέροντος Γ και Δ -Βιβλιοθήκες
Από πολλούς η Μάνη έχει δικαιολογημένα χαρακτηριστεί ως ένα υπαίθριο μουσείο, ένα παράθυρο ανοιχτό στον θρύλο και την ιστορία, που κρατά άσβεστες τις παραδόσεις και τα ήθη ενός λαού ο οποίος ξεχώρισε στο διάβα των αιώνων. Ψηφίδες αυτού του παρελθόντος συναντά κανείς στα μουσεία της περιοχής που φιλοξενούν εκθέσεις αφιερωμένες στην τοπική ιστορία και την θρησκευτική παράδοση. Η διαδρομή μας ξεκινά από το ΚΠΑΜ και συνεχίζεται στο Δίκτυο Μουσείων Μάνης με πρώτο σταθμό την Αρεόπολη και το Μουσείο Πικουλάκη αλλά και το μουσείο του Ιππικού Ομίλου στην κεντρική πλατεία της πόλης. Από την Αρεόπολη συνεχίζουμε στο Διρό με τελικό σταθμό το Νεολιθικό Μουσείο που φιλοξενεί τα ευρήματα των σπηλαίων.

Τόσο η έκθεση του ΚΠΑΜ όσο και οι εκθέσεις που φιλοξενούνται στο Δίκτυο Μουσείων Μάνης (Ιστορίες Θρησκευτικής Πίστης -Αρεόπολη, Μανιάτικοι Οικισμοί-Καρδαμύλη) αλλά και η οργανωμένη έκθεση του Νεολιθικού Μουσείου Διρού δίνουν μια συνεκτική και συνοπτική εικόνα της ιστορίας του τόπου. Το Μουσείο Πικουλάκη είναι ανοικτό όλο το χρόνο (Τρίτη -Κυριακή 8.30-15.00) ενώ το Νεολιθικό Μουσείο Διρού λειτουργεί με χειμερινό και θερινό ωράριο (Μάιος -Σεπτέμβριος 9.00-18.00 και Οκτώβριος -Απρίλιος 8.30-15.30)

Για τις αποδράσεις σας μπορείτε να επιλέξετε ανάμεσα στις παραλίες του Οιτύλου και του Λιμενίου αλλά και την παραλία στον όρμο του Διρού. Εναλλακτικά επισκεφθείτε το Καραβοστάσι στον όρμο του Οιτύλου , το επονομαζόμενο και μικρό Αλγέρι καθώς στην περιοχή αρμένιζαν κάποτε τα πειρατικά καράβια. Επιλέξτε μια από τις θαλάσσιες εκδρομές για να επισκεφθείτε τις θαλασσοσπηλιές που κάποτε υπήρξαν πειρατικά καταφύγια και να κολυμπήσετε μέσα στα κρυστάλλινα νερά τους. Ολοκληρώστε το ταξίδι σας γευστικά και απολαύστε εικόνες, γεύσεις, μυρωδιές από τη Μάνη ....

Στο εσωτερικό του πύργου Πικουλάκη στην Αρεόπολη στεγάζεται η έκθεση με τίτλο "Ιστορίες Θρησκευτικής Πίστης στη Μάνη". Η έκθεση αυτή από κοινού με την αντίστοιχη που παρουσιάζεται στον πύργο των Μούρτζινων στην Καρδαμύλη αποτελούν τους δυο σταθμούς του Δικτύου Μουσείων Μάνης. Η έκθεση παρουσιάζει και ερμηνεύει τα εκκλησιαστικά μνημεία της Μάνης στη βάση δυο θεματικών. Εκείνης που συνδέεται με τους όρους της εμφάνισης και εδραίωσης του Χριστιανισμού στην περιοχή και της αντίστοιχης που αναλύει τον διττό ρόλο της εκκλησίας ως τόπο λατρείας και χώρο επικοινωνίας. Το μουσείο βρίσκεται σε μικρή απόσταση από την κεντρική πλατεία της Αρεόπολης. Κατόπιν συνεννόησης υλοποιούνται εκπαιδευτικά προγράμματα.

Το Νεολιθικό Μουσείο Διρού περιλαμβάνει μια σειρά ευρημάτων , μέσω των οποίων καταδεικνύεται το σύνολο των δραστηριοτήτων και των καθημερινών ασχολιών, της οικιστικής ομάδας , η οποία αναπτύσσεται στο εσωτερικό του σπηλαίου κατά τη διάρκεια της Νεότερης και της Τελικής Νεολιθικής περιόδου (4800-3200 π.Χ). Στις επιμέρους θεματικές ενότητες ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να δει εργαλεία, σύνεργα υφαντικής, κοσμήματα, πήλινα και μαρμάρινα εδώλια καθώς και ανθρώπινα και ζωικά κατάλοιπα τα οποία εντοπίστηκαν κατά την διάρκεια των ανασκαφών στην περιοχή.

Ο επισκέπτης ή ο ερευνητής που επιθυμεί να αναζητήσει περαιτέρω πληροφορίες για την ιστορία και τον πολιτισμό της Μάνης είναι σε θέση να αξιοποιήσει το υλικό που του προσφέρει η Καψάλειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Γυθείου αλλά και η Δημόσια Βιβλιοθήκη Αρεόπολης. Στο εσωτερικό των συλλογών θα βρει μια σειρά τίτλων που αναφέρονται στην τοπική ιστορία, τις παραδόσεις και την λαογραφία. Η Καψάλειος Δημοτική Βιβλιοθήκη βρίσκεται επί της οδού Βασιλέως Παύλου στο Γύθειο ενώ η Δημόσια Βιβλιοθήκη Αρεόπολης βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της Αρεόπολης. Ένα βιβλίο μπορεί να σας συντροφεύσει κατά την απόδρασή σας στη Μάνη.

Πύργοι που στέκουν αγέρωχοι φέροντας τα σημάδια των πολεμικών συγκρούσεων, βυζαντινές εκκλησίες ιστορημένες από τοπικά συνεργεία αγιογράφων , καλντερίμια που οδηγούν στον περίβολο των ερειπωμένων κάστρων.

# data[].attributes.attachment_link.title
Μουσεία και Βιβλιοθήκες της Μάνης

# data[].attributes.attachment_link.description
Κιβωτοί της παράδοσης -Χώροι Πολιτισμού Περιγραφή της διαδρομής Πληροφορίες για τον επισκέπτη Πληροφορίες αναψυχής Σημείο ενδιαφέροντος Α -Μουσείο Πικουλάκη Σημείο ενδιαφέροντος Β -Νεολιθικό Μουσείο Διρού Σημεία ενδιαφέροντος Γ και Δ -Βιβλιοθήκες Από πολλούς η Μάνη έχει δικαιολογημένα χαρακτηριστεί ως ένα υπαίθριο μουσείο, ένα παράθυρο ανοιχτό στον θρύλο και την ιστορία, που κρατά άσβεστες τις παραδόσεις και τα ήθη ενός λαού ο οποίος ξεχώρισε στο διάβα των αιώνων.

# data[].attributes.headline
Η Μάνη και οι πειρατές

# data[].attributes.subject
Η Μάνη και οι πειρατές

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Πέτρος Αθανασάκος

# data[].attributes.attachment_link.title
ΜΑΝΗ ΠΕΙΡΑΤΗΣ ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ  (Μηχανή του Χρόνου   Η ιστορία της πειρατείας )