# data[].attributes.headline
1 Co to jest prawo autorskie i kogo chroni?

# data[].attributes.subject
1 Co to jest prawo autorskie i kogo chroni?

# data[].attributes.body
Prawo autorskie chroni oryginalne dzieła autorskie. Aby podlegać ochronie prawnoautorskiej, utwór musi być stworzony przez autora i musi obejmować pewien minimalny stopień kreatywności. Przedmiotem chronionym przez prawo autorskie jest utwór czyli, zgodnie z art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Prawa autorskie przysługują twórcy dowolnego utworu - stworzony utwór nie musi nawet być skończony i może posiadać różnorodną formę. Jeśli nie wiesz czym są prawa autorskie zapraszamy również do przeczytania podsumowania najważniejszych informacji o prawach autorskich, które omówiliśmy we wcześniejszym artykule . Prawa autorskie zaczynają przysługiwać od razu tj. od chwili rozpoczęcia pracy nad utworem. Warto jednak zastanowić się co zrobić w przypadku, w którym twórca zechce przenieść prawa autorskie na kogoś innego? W poniższym artykule odpowiemy na pytanie w jaki sposób prawidłowo przenieść prawa autorskie do utworu i w jakiej formie należy tego dokonać.
Przygotowując się do nadchodzących zmian, spółki powinny odpowiednio wcześnie zaplanować poszczególne kroki, które pozwolą im wdrożyć wymagane zmiany z zachowaniem terminów określonych przez ustawodawcę. A terminy te nie są tak odległe jak mogłoby się wydawać. Dlatego właśnie, z myślą o przedsiębiorcach, przygotowaliśmy zestawienie najważniejszych zmian dotyczących dematerializacji, wraz z krótkim ich omówieniem.

Co to są prawa autorskie?

Prawo autorskie to jedna z dyscyplin prawa cywilnego, wchodząca w zakres praw własności intelektualnej. Obejmuje ono ogół norm i praw przysługujących twórcy utworu od momentu, w którym zaczyna powstawać utwór. Skorzystanie z praw autorskich przysługujących twórcy, w tym z ochrony praw autorskich nie wymaga dopełnienia żadnych dodatkowych formalności.

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 4 lutego 1994 roku wprowadza definicję praw autorskich oraz określa co może stanowić przedmiot praw autorskich (np. utwór fotograficzny, muzyczny, literacki), czego nie obejmuje zakres praw autorskich (np. idee, pomysły, akty normatywne) oraz z jakich praw może skorzystać twórca utworu.

Bez wątpienia trzeba zaznaczyć, że prawa autorskie przysługujące twórcy można podzielić na dwa rodzaje czyli osobiste prawa autorskie oraz majątkowe prawa autorskie.

Osobiste prawo a utorskie jest prawem niezbywalnym i jest bezpośrednio związane z osobą twórcy. W zakres praw osobistych wchodzi np. możliwość podpisania utworu swoim nazwiskiem. Osobiste prawa autorskie są nieograniczone w czasie.

Majątkowe prawo au torskie jest pośrednio związane z osobą twórcy, ograniczone w czasie i polega przede wszystkim na tym, że twórca ma prawo zarabiać na swoich utworach. Prawa majątkowe mogą być przeniesione na inny podmiot w formie całkowitej lub częściowej. Przeniesienie majątkowych praw autorskich może odbyć się np. w ramach umowy przeniesienia praw autorskich. Przykładem wykorzystania przeniesienia majątkowych praw autorskich jest np. stworzenie kodu przez programistę, który sprzedaje swoje usługi.

Jak przenieść prawa autorskie?

Instytucja przeniesienia praw autorskich jest bardzo popularna wśród wielu twórców. Wiąże się ona bezpośrednio z chęcią uzyskiwania korzyści ze stworzonych utworów. W przypadku całkowitego przeniesienia praw autorskich twórca przenosi na nabywcę prawa możliwość dysponowania utworem i czerpania z niego dalszych zysków. Dla prawidłowego przeniesienia autorskich praw majątkowych konieczne jest sporządzenie umowy przeniesienia praw autorskich, która musi być zawarta w formie pisemnej. Oznacza to, że umowa musi zostać podpisana własnoręcznie przez obie strony tj. zarówno przez twórcę jak i nabywcę praw. Zawarcie umowy z pominięciem formy pisemnej będzie równoznaczne z nieskutecznością przeniesienia praw na nabywcę.

Przeniesienie praw autorskich a udzielenie licencji to nie to samo. Przeniesienie praw autorskich wywiera skutek stały. Udzielenie licencji oznacza, że jej nabywca przez określony czas oraz we wskazanym zakresie może korzystać z utwory, a twórca nie pozbywa się się przysługujących mu praw.

Przeniesienie praw autorskich - jak powinna wyglądać umowa?

Informacje o prawidłowym przeniesieniu praw autorskich zostały zawarte w Ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przede wszystkim należy pamiętać, że umowa o przeniesieniu praw autorskich powinna zostać zawarta z zachowaniem formy pisemnej pod rygorem nieważności - w przeciwnym razie przeniesienie praw auotrskich nie będzie skuteczne. Jeśli chcemy aby nasza umowa przeniesienia praw autorskich była odpowiednio skonstruowana powinniśmy zadbać o to aby znalazło się w niej kilka istotnych postanowień:

dane jednej i drugiej strony umowy wraz z dokładnym określeniem, która osoba jest twórcą dzieła, a która nabywa prawa autorskie

precyzyjne wskazanie utworu - należy dokładnie zaznaczyć, co jest przedmiotem zbycia praw autorskich. Może to być zarówno utwór już istniejący, jak i ten, który dopiero powstanie (z zastrzeżeniem, że przeniesienie praw autorskich nie może dotyczyć wszystkich przyszłych utworów twórcy)

pola eksploatacji - czyli sposoby korzystania z utworu przez nabywcę. Muszą być opisane bardzo dokładnie. Jeśli nabywca wykorzysta dzieło w sposób inny, niż jest to opisane w umowie, twórca może skorzystać z prawnej ochrony przysługujących mu w tym zakresie praw

wysokość wynagrodzenia

oświadczenie twórcy o tym, że przysługują mu prawa, które na podstawie umowy mają zostać przeniesione na nabywcę

zezwolenie na dokonywanie zmian w utworze - jeśli nabywcy na tym zależy

moment, od którego umowa zacznie obowiązywać a prawa zostaną przeniesione na nabywcę.

Przeniesienie praw autorskich jest kwestią złożoną, na którą wpływ ma bardzo wiele okoliczności. Do każdego przeniesienia należ podchodzić w sposób indywidualny tak aby odpowiednio uregulować sytuację twórcy, przyszłego nabywcy oraz samego utwory, do którego prawa chcemy przenieść. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości związane z przeniesieniem praw autorskich lub potrzebujesz wsparcia prawnego w zakresie sporządzenia odpowiedniej dokumentacji związanej z przeniesieniem praw autorskich zapraszam do kontaktu z naszymi ekspertami.
Zespół Follow Legal

# data[].attributes.attachment_link.title
Prawa autorskie - czym są i kogo dotyczą? - Follow Legal

# data[].attributes.attachment_link.description
Prawa autorskie to bardzo szeroki i niejednokrotnie pomijany temat. Chesz dowiedzieć się czym są prawa autorskie i komu przysługują - sprawdż nasz artykuł.

# data[].attributes.headline
2Czy można kopiować i udostępniać zdjęcia znalezione w Internecie bez zgody autora?

# data[].attributes.subject
2Czy można kopiować i udostępniać zdjęcia znalezione w Internecie bez zgody autora?

# data[].attributes.body
Absolutnie nie. Ponieważ zgodnie z prawem, kopiowanie i rozpowszechnianie fotografii bez odpowiedniej licencji lub zgody autora może grozić wysoką karą finansową. A nawet procesem sądowym.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak legalnie używać zdjęć z Internetu? Darmowe zdjęcia w internecie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zastanawiałeś się kiedyś czy możesz użyć jakiegoś zdjęcia lub grafiki? Obawiasz się naruszenia prawa? Dowiedz się jak korzystać legalnie i za darmo.

# data[].attributes.headline
3 Co oznacza "dozwolony użytek osobisty"?

# data[].attributes.subject
3 Co oznacza "dozwolony użytek osobisty"?

# data[].attributes.body
Prywatny dozwolony użytek pozwala na korzystanie z utworu bez zgody jego twórcy lub innego posiadacza autorskich praw majątkowych, a nawet wbrew jego sprzeciwowi. Nawet wyraźny sprzeciw czy zakaz korzystania z utworu ze strony twórcy nie będzie miał skutku w sferze użytku osobistego

# data[].attributes.attachment_link.title
Dozwolony użytek prywatny – na czym polega i kiedy przysługuje? - TGC Corporate Lawyers

# data[].attributes.attachment_link.description
Dozwolony użytek prywatny, zwany także osobistym, to bardzo ważna instytucja polskiego prawa autorskiego, wokół której narasta jednak ostatnio coraz więcej kontrowersji. Na czym zatem dokładnie polega dozwolony użytek prywatny oraz kto i kiedy może z takiego uprawnienia skorzystać?

# data[].attributes.headline
4 Czy pobieranie filmów lub muzyki z nielegalnych źródeł jest łamaniem prawa?

# data[].attributes.subject
4 Czy pobieranie filmów lub muzyki z nielegalnych źródeł jest łamaniem prawa?

# data[].attributes.body
Kto bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom rozpowszechnia cudzy utwór w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, artystyczne wykonanie, fonogram, wideogram lub nadanie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2

# data[].attributes.attachment_link.title
Pobieranie filmów z Internetu – czym grozi? | Chroń PESEL

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy pobieranie filmów z internetu jest legalne? Dowiedz się i sprawdź, jakie są możliwe konsekwencje.

# data[].attributes.headline
5 Jak sprawdzić, czy obrazek znaleziony w Internecie jest objęty prawem autorskim?

# data[].attributes.subject
5 Jak sprawdzić, czy obrazek znaleziony w Internecie jest objęty prawem autorskim?

# data[].attributes.body
Poszukaj znaku wodnego .

Znak wodny to logo lub podpis, który jest nakładany na obraz, aby chronić dzieło przed nielegalnym użyciem lub dystrybucją. Zdjęcia ze znakiem wodnym oznaczają prawa autorskie, a za manipulowanie znakiem wodnym lub jego całkowite usunięcie możesz mieć poważne kłopoty.

# data[].attributes.attachment_link.title
Prawa autorskie do zdjęć - jak je sprawdzić za pomocą wyszukiwarki Google

# data[].attributes.attachment_link.description
Nie wolno wykorzystywać zdjęć z internetu bez sprawdzenia, na jakich warunkach zostały opublikowane. Na szczęście już sama wyszukiwarka Google Grafika w zaawansowanych ustawieniach wyszukiwania bardzo w tym pomaga.

# data[].attributes.headline
6 Czym różnią się prawa autorskie osobiste od majątkowych?

# data[].attributes.subject
6 Czym różnią się prawa autorskie osobiste od majątkowych?

# data[].attributes.body
Autorskie prawa osobiste są wieczne i niezbywalne. Chronią więź twórcy z utworem. Autorskie prawa majątkowe są ograniczone czasowo i zbywalne. Można je przekazać w ramach licencji lub przenieść na inny podmiot w pełnym zakresie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Autorskie prawa osobiste i majątkowe – czym się różnią? - Kancelaria RPMS

# data[].attributes.attachment_link.description
Zapraszamy na wpis “Prawa autorskie osobiste a majątkowe – czym się różnią?”. W celach kontaktowych zadzwoń ☎️ +48 61 307 09 91 lub napisz wiadomość ✉️ kancelaria@rpms.pl

# data[].attributes.headline
7 Jak długo obowiązują prawa autorskie do utworu po śmierci autora?

# data[].attributes.subject
7 Jak długo obowiązują prawa autorskie do utworu po śmierci autora?

# data[].attributes.body
Autorskie prawa majątkowe, w przeciwieństwie do praw osobistych, są zbywalne i ograniczone czasowo. Co ciekawe, przepisy dotyczące czasu trwania majątkowych praw autorskich różnią się w zależności od kraju. Na przykład w krajach Unii Europejskiej, w tym w Polsce, standardowo jest to 70 lat od śmierci twórcy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Praca będzie chroniona prawami autorskimi od momentu jej utworzenia, nawet jeśli jej forma jest niekompletna. Prawa autorskie wygasają po 70 latach od śmierci autora. W przypadku wspólnych prac prawa autorskie wygasają 70 lat od śmierci ostatniego współautora. 70-letniego okresu ochrony nie można skrócić ani przedłużyć.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ile lat trwa ochrona praw autorskich? - czas trwania wyłączności prawnej praw autorskich | JWP

# data[].attributes.attachment_link.description
Praca będzie chroniona prawami autorskimi od momentu jej utworzenia, nawet jeśli jej forma jest niekompletna. Prawa autorskie wygasają po 70 latach od śmierci autora. W przypadku wspólnych prac prawa autorskie wygasają 70 lat od śmierci ostatniego współautora. 70-letniego okresu ochrony nie można skrócić ani przedłużyć.

# data[].attributes.headline
8 Czym jest domena publiczna i jak z niej korzystać?

# data[].attributes.subject
8 Czym jest domena publiczna i jak z niej korzystać?

# data[].attributes.body
Domena publiczna to określenie, które nie ma prawnej definicji. Pojęciem tym opisuje się zbiór dzieł niepodlegających znanym ograniczeniom prawa autorskiego. Chodzi o utwory, do których majątkowe prawa autorskie wygasły. Oznacza to, że takie utwory znajdują się w dziedzictwie kulturowym, z którego można swobodnie korzystać, kopiować, modyfikować i udostępniać bez konieczności wnoszenia opłat i bez ograniczeń prawnych.

# data[].attributes.attachment_link.title
Domena publiczna - czym jest i jak z niej korzystać - EK Legal

# data[].attributes.attachment_link.description
Domena publiczna - czym jest i jak z niej korzystać? Czy można korzystać z domeny publicznej za darmo? Co mogę robić z utworami z domeny

# data[].attributes.headline
9 Co to są licencje Creative Commons i do czego służą?

# data[].attributes.subject
9 Co to są licencje Creative Commons i do czego służą?

# data[].attributes.body
Licencje Creative Commons (CC) – zestaw wzorców umów licencyjnych, na podstawie których twórca udostępnia, pod określonymi warunkami, swój utwór objęty majątkowymi prawami autorskimi. Zasada „wszelkie prawa zastrzeżone” została tu zastąpiona zasadą „pewne prawa zastrzeżone”.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podstawowym narzędziem Creative Commons są licencje prawne pozwalające zastąpić tradycyjny model „Wszystkie prawa zastrzeżone" zasadą „Pewne prawa zastrzeżone" - przy jednoczesnym poszanowaniu zasad prawa autorskiego. Licencje Creative Commons oferują różnorodny zestaw warunków licencyjnych - swobód i ograniczeń. Dzięki temu autor może samodzielnie określić zasady, na których chce dzielić się swoją twórczością z innymi. W ciągu dziesięciu lat działalności Creative Commons zbudowała silną pozycję na świecie poprzez intensywną promocję twórczości oraz tworzenie warunków legalnego dostępu do dóbr kultury.

Wszystkie licencje Creative Commons posiadają cechy wspólne (poszanowanie praw autorskich osobistych) oraz dodatkowe warunki wybrane przez licencjodawcę (czy twórcę). Warunki licencyjne są niczym klocki - zasady określone przez daną licencję są wynikiem złożenia razem dwóch lub trzech takich warunków.
Twórca korzystając z licencji zawsze zachowuje prawa autorskie, jednocześnie umożliwia innym kopiowanie i rozpowszechnianie, dodatkowo może określić czy ich wykorzystywanie może odbywać się wyłącznie w warunkach niekomercyjnych lub ograniczyć możliwości tworzenia utworów zależnych.
Twórca wybierający licencje Creative Commons musi odpowiedzieć na dwa proste pytania aby wybrać właściwe warunki licencji. Po pierwsze: czy chce umożliwiać komercyjne użycie swoich dzieł? Po drugie, czy zgadza się na tworzenie utworów zależnych od oryginału, a jeśli tak to czy chce również wymagać aby utwory zależne były dostępne na tej samej licencji? Warunek "Na tych samych warunkach" to mechaniz mający wspierać wolną kulturę i popularyzację wolnych licencji. Na podobnych zasadach działają takie licencje jak GNU General Public License, używane przez wiele projektów open source (otwartego oprogramowania).

Licencje Creative Commons nie naruszają wolności, które przyznaje prawo autorskie wszystkim użytkownikom w ramach dozwolonego użytku i prawa cytatu. Użycie licencji pozwala na jednoznaczne definowanie dodatkowych uprawnień dla użytkowników (licencjobiorców). Licencjobiorca musi zawsze dochować warunków licencji, w innym wypadku licencja automatycznie wygasa. Oznacza to konieczność poprawnego informowania o autorze i jego prawach na każdej kopii utworu oraz zakaz korzystania ze środków ograniczających dostęp do tych utworów.

Cztery podstawowe warunki licencji CC to:

Uznanie autorstwa. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne pod warunkiem, że zostanie przywołane nazwisko autora pierwowzoru.

Użycie niekomercyjne. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne jedynie do celów niekomercyjnych.

Na tych samych warunkach. Wolno rozprowadzać utwory zależne jedynie na licencji identycznej do tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny.

Bez utworów zależnych. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać utwór jedynie w jego oryginalnej postaci - tworzenie utworów zależnych nie jest dozwolone.

Licencje

Wszystkie oferowane przez Creative Commons licencje i narzędzia są darmowe.

Znak Domeny Publicznej 1.0 (Public Domain Mark 1.0) jest oznaczeniem służącym identyfikacji danego utworu jako należącego do domeny publicznej. Utwór taki można wykorzystywać, rozpowszechniać i zmieniać, nawet w celach komercyjnych, bez konieczności uzyskania zgody autora (więcej informacji tutaj). Poniższa grafika jest symbolem Znaku Domeny Publicznej 1.0.

Trzy "warstwy" licencji

Licencje Creative Commons technicznie składają się z unikalnego systemu trzech "warstw". Każda z nich rozpoczyna się od tradycyjnego narzędzia prawnego, jakim jest Tekst Prawny licencji, napisany w językiem i w formacie w jakim pracują prawnicy.

Jednak z racji na to, że większość twórców, edukatorów i naukowców nie jest równocześnie prawnikami, przygotowujemy również licencje w formie zrozumiałej dla każdego czyli jako Przystępne podsumowanie (ang. Commons Deed). Przystępne podsumowanie daje możliwość szybkiego zorientowania się licencjobiorcy i licencjodawcy w najważniejszych warunkach licencji. Można o podsumowaniu myśleć jako wstępie i interfejsie do tekstu prawnego.

Ostatnia warstwa odpowiada za ułatwianie rozpoznawanie licencji różnego rodzaju oprogramowaniu, od wyszukiwarek internetowych przez aplikacje biurowe po narzędzia do edycji muzyki mediów. Aby ułatwić tej sieci rozpoznanie czy dana treść jest dostępna na licencji Creative Commons, przygotowana została również wersja licencji czytelna dla komputerów. Jest to podsumowanie warunków licencji wpisane w format, który oprogramowanie komputerowe może zrozumieć.

Creative Commons opracowało jednolity język opisu prawnego licencji - CC Rights Expression Language (CC REL), który jest zrozumiały dla systemów komputerowych. Wyszukiwanie otwartych zasobów jest bardzo ważną funkcją z działaniach CC.

Możesz wyszukiwać treści objęte licencjami CC dostępne jest w wyszukiwarkach Google i Yahoo (w opcja zaawansowane), szukać zdjęć w serwisie Flickr, muzyki w Jamendo, różnych mediów w seriwsie Spinxpress, video w Blip.tv i Vimeo.com. Wikimedia Commons, która jest zasobem mediów dla Wikipedii również używa licencji CC.

Razem, wszystkie trzy warstwy licencji zapewniają, że korzystanie z praw i warunków w nich zawartych to nie tylko koncepcja prawna. To coś co jest zrozumiałe dla twórców, odbiorców, a nawet samej sieci internetowej.

Znak domeny publicznej

Creative Commons udostępnia również specjalne narzędzie dla oznaczania utworów będących w domenie publicznej. Znak Domeny Publicznej 1.0 jest oznaczeniem, informującym o braku ograniczeń prawa autorskiego w stosunku do oznaczonego utworu. Za jego pomocą każdy może zidentyfikować dzieło należące do domeny publicznej i niepodlegające ochronie prawnoautorskiej. Prawidłowo wykorzystany, Znak pozwala na łatwe wyszukiwanie utworu i dostarcza o nim wartościowych informacji.
Przeczytaj opis Znaku Domeny Publicznej
Znak Domeny Publicznej 1.0 różni się od pozostałych narzędzi Creative Commons. Nie jest licencją, ani innym instrumentem prawnym, nie musi być nawet czynnością dokonaną przez autora utworu. Nie towarzyszy mu żaden tekst prawny, czy umowa. Znakiem Domeny Publicznej każdy może oznaczyć jako takie dowolne dzieło znajdujące się w domenie publicznej, aby łatwiej było zidentyfikować jego status prawny. Osoba oznaczająca utwór nie przyjmuje odpowiedzialności za oznaczenie utworu zgodne ze stanem prawnym.

# data[].attributes.attachment_link.title
Poznaj licencje Creative Commons - Creative Commons Polska

# data[].attributes.attachment_link.description
Podstawowym narzędziem Creative Commons są licencje prawne pozwalające zastąpić tradycyjny model „Wszystkie prawa zastrzeżone" zasadą „Pewne prawa zastrzeżone" - przy jednoczesnym poszanowaniu zasad prawa autorskiego. Licencje Creative Commons oferują różnorodny zestaw warunków licencyjnych - swobód i ograniczeń. Dzięki temu autor może samodzielnie określić zasady, na których chce dzielić się swoją twórczością z innymi.

# data[].attributes.headline
10 Czy prawo autorskie dotyczy także memów lub treści w mediach społecznościowych?

# data[].attributes.subject
10 Czy prawo autorskie dotyczy także memów lub treści w mediach społecznościowych?

# data[].attributes.body
Mem, w swojej naturze internetowej, nie jest automatycznie nielegalny. Nigdzie w przepisach prawa nie ma zakazu publicznego prezentowania grafik połączonych z krótkim tekstem. W konsekwencji każdy może wykorzystywać tę formę komunikacji dla własnych celów.

Problem pojawia się, gdy twórca mema korzysta z utworów, które są przedmiotem praw autorskich, np. zdjęcia, grafiki, cytaty z filmów czy książek, nie uzyskując wcześniej na to zezwolenia od twórcy danego utworu.

Niektóre memy mogą także naruszać inne przepisy niż te związane z prawami autorskimi, np. te dotyczące zniesławienia, prywatności, czy hate speech. W takich przypadkach, memy mogą być nielegalne niezależnie od kwestii praw autorskich.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podsumowanie na start

Nie masz czasu przeczytać całego artykuł, oto podsumowanie ryzyk związanych z wykorzystaniem memów w komunikacji marketngowej:

1. Naruszenie praw autorskich - głównym ryzykiem związanym z wykorzystywaniem memów w komunikacji marketingowej jest potencjalne naruszenie praw autorskich. Jeśli mem zawiera oryginalne obrazy, muzykę, film, grafikę itp., które jest chronione prawami autorskimi, a marka wykorzystuje ten mem w celach komercyjnych, może to prowadzić do wniesienia roszczeń prawnych.

2. Naruszenie praw do wizerunku - niektóre memy są oparte na zdjęciach rzeczywistych osób, które mogą nie być zainteresowane czy być związane z reklamą czy promowaniem produktów czy usług. Wykorzystanie ich zdjęć bez zgody może naruszać prawo do prywatności i wizerunku, będące dobrami osobistymi, co może doprowadzić do roszczeń prawnych.

3. Nieprawdziwe oświadczenia - memy często wykorzystują ironię, sarkazm i przerysowanie. Jednak w kontekście marketingu, treść mema może być interpretowana jako fałszywe lub wprowadzające w błąd oświadczenie na temat produktu lub usługi, co może prowadzić do sporów prawnych.

4. Naruszenie praw znaków towarowych - jeśli mem zawiera znaki towarowe, logo lub inny element identyfikacyjny innej firmy, jego wykorzystanie bez zgody może prowadzić do naruszenia praw znaków towarowych.

5. „Wyjście" poza dozwolony użytek- chociaż „dozwolone użytku" jest powszechnie zrozumiane jako koncept, który pozwala na korzystanie z pracy innych osób bez ich zgody, pod warunkiem, że służy to edukacji, krytyce lub parodii, to jednak korzystanie z memów w kontekście marketingowym nie zawsze spełnia te kryteria. Dlatego właśnie, marki muszą ostrożnie oceniać, czy ich wykorzystanie memów rzeczywiście kwalifikuje się mieści się w ramach „dozwolonego użytku".

Czym jest mem?

Mem to element kultury internetowej, często o charakterze humorystycznym, który jest szybko i masowo rozpowszechniany przez użytkowników sieci. Mem może przyjmować różne formy, od obrazków z krótkimi śmiesznymi tekstami, po filmy i animacje, wszystko to zgodnie z artystycznymi i kulturowymi trendami społeczności internetowej.

Memami nazywamy też różne zjawiska, trendy czy idee, które rozprzestrzeniają się viralowo w Internecie. Występowanie i popularność danego mema zazwyczaj jest efemeryczne - memy szybko pojawiają się, zdobywają na popularności, a potem zanikają, ustępując miejsca nowym trendom. Choć czasami zdarza się, że niektóre memy stają się kultowe i przetrwają dłużej.

Czym jest mem marketing?

Mem marketing to wykorzystanie memów w strategii marketingowej. Za pomocą memów, firmy mogą promować swoje produkty lub usługi, budować rozpoznawalność marki, generować ruch na stronie internetowej i angażować się z publicznością w sposób naturalny i nieprzemycalny. Mem marketing może przyjąć wiele form, takich jak grafiki, filmy, gif-y, a nawet teksty.

Ważne jednak, aby pamiętać, że memy są bardzo specyficzne dla kultury internetowej i wymagają zrozumienia kontekstu i niewypowiedzianych reguł środowiska online. Nieodpowiednie lub niezrozumiałe użycie memów może zaszkodzić wizerunkowi marki, a nie pomóc.

Memy a prawo autorskie. Czy memy są w ogóle legalne?

Mem, w swojej naturze internetowej, nie jest automatycznie nielegalny. Nigdzie w przepisach prawa nie ma zakazu publicznego prezentowania grafik połączonych z krótkim tekstem. W konsekwencji każdy może wykorzystywać tę formę komunikacji dla własnych celów.

Problem pojawia się, gdy twórca mema korzysta z utworów, które są przedmiotem praw autorskich, np. zdjęcia, grafiki, cytaty z filmów czy książek, nie uzyskując wcześniej na to zezwolenia od twórcy danego utworu.

Niektóre memy mogą także naruszać inne przepisy niż te związane z prawami autorskimi, np. te dotyczące zniesławienia, prywatności, czy hate speech. W takich przypadkach, memy mogą być nielegalne niezależnie od kwestii praw autorskich.

Granie legalności wyznaczają:

1. przepisy związane z ochroną praw autorskich osób, będących:
a) twórcami materiałów wykorzystywanych do stworzenia mema lub
b) podmiotów, na rzecz których przeniesione zostały prawa majątkowe do tych utworów;

2. przepisy chroniące dobra osobiste osób, których mem dotyczy (do dóbr osobistych zaliczamy prawo do prywatności, prawo do wizerunku, reputację, dobre imię).

Czasem możliwość wykorzystania mema może wynikać z tzw. fair use, czyli dozwolonego użytku. Jest to zasada w prawie autorskim, która pozwala na korzystanie z praw autorskich bez konieczności uzyskania zezwolenia twórcy utworu pierwotnego, pod warunkiem, że jest to wykorzystanie nienaruszające zasad normalnego eksploatowania dzieła i nie szkodzące legalnym interesom twórcy.

Pamiętaj, przed tworzeniem memów, warto zapoznać się z obowiązującym prawem i zasadami serwisu, na którym mają być one udostępniane.
Jeśli zainteresował Cię temat praw autorskich, przeczytaj nasze artykuły:
W jaki sposób mem może naruszać prawa autorskie innych osób?

Na gruncie polskiego prawa autorskiego, przedmiotem ochrony prawnej są utwory. Zgodnie z art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (dalej: Ustawa), jest to:

każdy przejaw działalności twórczej

o indywidualnym charakterze

ustalony w jakiejkolwiek postaci

niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia

Biorąc pod uwagę taks zeroką definicję utworu, która sprawia, że własciwie każde kreatywne działanie człowieka może stanowić przedmiot ochrony prawno autorskiej już na pierwszy rzut oka widać, że mem internetowy może naruszać prawa autorskie innych osób. Do takiej sytuacji dojdzie szczególnie, gdy wykorzystamy cudze utwory bez zgody ich twórcy. Innymi naruszeniami praw autorskich może być:

1. wykorzystanie cudzego zdjęcie, bez oznaczenia autora;

2. wykorzystanie cytatu, bez wskazania źródła;

3. wykorzystanie cudzego mema jako nasz własny.

W kontekście przytoczonego w pkt. 3, pamiętaj, że mem sam w sobie może stanowić utwór w rozumieniu prawa autorskiego, jeżeli jest przejawem twórczości o indywidualnym charakterze. Nieważne czy jest on świeżym viralem czy dawno zapomnianym motywem. Zawsze był ktoś, kto pierwszy stworzył dany utwór i to jemu będą przysługiwać do niego prawa autorskie.

Kiedy w memach można korzystać z cudzego dzieła, tak aby jako twórca mema nie naruszyć naruszyć praw autorskich innych osób?

Z powyższego płynie ważna lekcja. Jeśli tworzony przez Ciebie mem nie zawiera zapożyczeń, przeróbek czy odniesień do innych utworów, jest utworem samoistnym. W konsekwencji będą Ci przysługiwać wszelkie prawa osobiste i majątkowe, jakie przysługują twórcom na gruncie polskiego prawa autorskiego.

Taka sama sytuacja będzie mieć miejsce, jeśli będziesz inspirować się innym memem lub konceptem innej osoby. Jeśli ostateczny efekt będzie wykazywał cechy Twojej twórczej ingerencji, to wciąż będzie to Twoje dzieło.

W tym wypadku musisz być jednak ostrożny, ponieważ w przypadku bezpośrednio czytelnych zapożyczeń z innych dzieł twój mem może być:

opracowaniem,

cytatem,

pastiszem, parodią, karykaturą.

Mem internetowy jako opracowanie

Mem może stanowić opracowanie cudzego utworu - jego tłumaczenie, przeróbkę, czy adaptację. Na gruncie prawa autorskiego ma wtedy charakter utworu zależnego (w rozumieniu art. 2 ust. 1 Ustawy). W tej sytuacji dla rozporządzania i korzystania z niego (w praktyce do jego opublikowania) będziesz potrzebował zgody twórcy utworu pierwotnego a także przy publikacji takiego mema, konieczne będzie oznaczenie autora i tytułu utworu pierwotnego.

Wyjątkowo, w sytuacji w której autorskie prawa majątkowe do utworu pierwotnego wygasły, nie musisz uzyskiwać zgody autora na rozporządzanie i korzystanie z opracowania. Wygaśnięcie autorskich praw majątkowych wiąże się najczęściej z upływem określonego czasu od śmierci autora, zatem nie miałby kto wyrażić zgody na takie korzystanie i rozporządzanie utworem zależnym.

Rozpowszechnianie memów a dozwolony użytek?

Prawo autorskie zezwala na korzystanie z cudzych utworów w części lub drobnych utworów w całości, na podstawie prawa cytatu (w rozumieniu art. 29 Ustawy). Tutaj jednak sytuacja będzie bardziej skomplikowana, bo musi to być uzasadnione celami cytatu, takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku twórczości. Dodatkowo w tym wypadku są pewne warunki które musimy spełnić, mianowicie:

cytat musi zostać oznaczony w samym memie - to oznacza, że osoba zapoznająca się z nim powinna bez trudu zorientować się, gdzie zapożyczenie się zaczyna, a gdzie kończy;

podać imię i nazwisko twórcy i źródło zapożyczenia;

pomiędzy naszym memem a cytowanym fragmentem musi zachodzić związek uzasadniający jego wykorzystanie (ze względy na cele wskazane powyżej);

cytowany utwór powinien być utworem uprzednio rozpowszechnionym;

cytowany utwór nigdy nie powinien stanowić większej części naszego mema, lecz jedynie pełnić funkcję dodatku do niego lub jego uzupełnienia.

Z powyższego wynika, że nasz mem, czyli utwór cytujący powinien stanowić utwór samoistny

Pastisz, parodia, karykatura

Mem, który często ma na celu rozbawienie naszych odbiorców, może korzystać z innych utworów w zakresie uzasadnionym prawami tych gatunków twórczości - na potrzeby parodii, pastiszu lub karykatury. Jest to wyjątek od prawa cytatu, opisywanego powyżej. Taki mem powinien jednak mieć pewne cechy, które zakwalifikowałby go np. do kategorii parodii. W tym kontekście należy wyróżnić m.in.:

nawiązanie do istniejącego utworu,

humorystyczny lub żartobliwy charakter,

łatwość w uchwyceniu różnic pomiędzy naszym memem a istniejącym utworem (choć nie musi mieć w tym wypadku oryginalnego charakteru).

Mem należący do tej kategorii utworów może być swobodnie rozpowszechniany przez Ciebie bez zgody autora utworu pierwotnego. Jednak pamiętaj, że swoboda ta ma swoje granice. W tym wypadku, Twój mem nie może naruszyć praw osobistych twórcy utworu pierwotnego oraz nie może mieć na celu prezentacji przekazu, który by dyskryminował lub naruszał prawa osób trzecich.

Mam nadzieję, że na tym etapie masz już jasność, kiedy Twój mem może naruszać prawa autorskie innych osób i co zrobić, by ograniczyć ryzyko wystąpienia takiej sytuacji.

W największym skrócie, jeśli mem nie jest twoim utworem i nie jesteś pewien czy spełnia warunki parodii, najlepiej będzie wymienić jego twórcę oraz wskazać źródło. Pozwoli Ci to na skorzystanie z tzw. dozwolonego użytku wskazanego w art. 34 Ustawy. Ma to jednak swoje ograniczenia. Takie wykorzystanie cudzego utworu nie może naruszać normalnego korzystania z utworu lub godzić w słuszne interesy twórcy.

A co, jeśli nie można ustalić autora pierwotnego utworu? Przecież w przypadku większości memów będzie to arcytrudne lub praktycznie niemożliwe. Mam dla Ciebie dobrą informację. Podanie twórcy i źródła powinno uwzględniać istniejące możliwości. Jeśli okaże się to obiektywnie niemożliwe, zniknie obowiązek wskazania autora i źródła utworu pierwotnego.

Kiedy memy mogą naruszać dobra osobiste innych osób?

Mem może godzić nie tyko w prawa autorskie twórcy utworu pierwotnego, lecz również może naruszać dobra osobiste innych osób. Mowa tu szczególnie, o osobach:

których wizerunek został wykorzystany do stworzenia mema,

których dotyczy treść mema.

Tworząc i publikując memy można więc naruszyć szereg dóbra osobistych tych osób, wśród których do najważniejszych można zaliczyć:

naruszenie prawa do prywatności - mem może zawierać informacje prywatne lub intymne, które nie powinny być udostępniane publicznie, np. zdjęcia prywatne, wulgarne lub obraźliwe komentarze, które naruszają prywatność innych osób;

naruszenie prawa do wizerunku - mem może zawierać wizerunek konkretnej osoby (np. jej zdjęcie), bez wcześniejszego uzyskania zgody tej osoby. Każdy ma prawo do kontroli nad swojego wizerunku i sposobu, w jaki przedstawia się publicznie, a publikacja jego wizerunku bez zgody takiej osoby, będzie stanowić naruszenie jego interesów;

Pamiętaj, na gruncie prawa autorskiego rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Jednym z wyjątków, kiedy uzyskanie zezwolenia nie jest wymagane, jest rozpowszechnianie wizerunku osoby stanowiącej jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza (art. 81 ust. 2 pkt 2 pr. aut.).

naruszenie prawa do dobrego imienia - mem może zawierać informacje, które szkodzą reputacji innych osób lub ich dobremu imieniu, poprzez np. rozpowszechnianie fałszywych informacji, oszczerstw czy umieszczanie na memie obraźliwych komentarzy.

Jak łatwo możesz zauważyć, granica pomiędzy żartem a sytuacjami opisanymi powyżej może być bardzo płynna. Dlatego ważne jest, aby tworzone przez Ciebie memy były udostępniane z poszanowaniem prawa i dóbr osobistych innych osób. Jeśli wykorzystujesz cudzy wizerunek upewnij się, że masz zgodę tej osoby na jego wykorzystanie. Unikaj treści odnoszących się do sfery prywatnej innych osób. Uważaj też na sarkazm i dwuznaczne komentarze - nie każdy ma taki sam dystans do swojej osoby.

Jeśli chcesz zgłębić temat wizerunku, przeczytaj: Wizerunek i jego rozpowszechnianie

Czy w memach dozwolone jest rozpowszechnianie wizerunku osoby publicznej?

Osoby publiczne, takie jak celebryci, politycy czy znane postacie medialne, często stają się obiektami memów, a ich wizerunek staje się tworem internetowej rozrywki. Czy jednak autorzy memów posługujący się wizerunkiem osób powszechnie znanych nie narażają się na zarzut działania niezgodnie z prawem?

Zgodnie z art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wykorzystanie wizerunku osoby publicznej jest legalne, jeżeli:

osoba ta jest powszechnie znana,

wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych lub zawodowych.

Przy ocenie naruszenia trzeba zawsze dpowiedzieć sobie na pytanie czy mem z wizerunekiem związany jest z pełnieniem funkcji publicznej takiej osoby. Do naruszenia wizerunku osoby publicznej (najczęściej) nie dochodzi bowiem, gdy jego wykorzystanie odbyło się w kontekście pełnionej przez taką osobę funkcji publicznej, politycznej czy społecznej lub miało charakter informacyjny w kontekście relacji związanych z życiem publicznym.

Czy memy wykorzystyujące kadry z popularnych filmów korzystają z ochrony prawnej?

No dobra, ale skoro wykorzystanie memów wiąże się z tyloma ryzykami, to skąd się bierze ich obfitość w Internecie? Odpowiedź jest dość prosta: nie wszystko co widzimy w internecie jest legalne.

Dobrym przykładem są memy wykorzystujące klatki z produkcji filmowych. Wbrew pozorom korzystają one z pełnej ochrony prawnej, a ich publikacja może stanowić np.:

naruszenie praw autorskich twórców filmu lub

naruszenie zasad licencji jakiej twórcy filmu mogli udzielić np. stacjom telewizyjnym;

naruszenie prawa do prywatności aktorów lub osób, których mem dotyczy, w zależności od kontekstu sytuacji;

naruszenie prawa do wizerunku aktorów lub osób, których mem dotyczy.

Oczywiście, jeśli czytałeś/aś ten tekst uważnie to z łatwością zwrócisz uwagę, że wykorzystanie klatki z filmu w zakresie dwóch pierwszych przykładów można „zalegalizować" poprzez skorzystanie z opisanych powyżej instytucji prawa autorskiego, tj.:

dozwolonego użytku;

prawa cytatu;

pastiszu, parodii lub karykatury (w praktyce najczęstszy przypadek).

Trudno też wyobrazić sobie, że hollywoodzkie gwiazdy nagle zaczną ścigać miliony internautów, którzy codziennie wykorzystują ich wizerunek (co czasami może stanowić naruszenie ich dóbr osobistych). W praktyce więc, biorąc pod uwagę niewspółmierność kosztów do potencjalnych zysków, egzekwowanie prawa w „obszarze memów" jest raczej na niskim poziomie.

Niemniej, jeśli chcesz działać w 100% legalnie, przygotowując mem wykorzystujący klatkę z popularnego filmu, upewnij się, że:

Twoje działanie jest zgodne z prawem autorskim;

nie naruszasz dóbr osobistych osób, których wizerunek znajduje się na memie.

Czy memy generowane automatycznie lub przez AI są utworem?

Dość popularnym sposobem tworzenia memów jest wygenerowanie ich w programach przetwarzających dane w sposób automatyczny, być może wykorzystujący też algorytmy sztucznej inteligencji. Jeżeli taki generator wyklucza naszą twórczość, to przygotowany przez niego mem nie będzie stanowić utworu, który jest chroniony prawem. W konsekwencji możesz go swobodnie wykorzystywać.

Po raz kolejny przypomnę jednak, że taka swoboda będzie mieć swoje granice. Wygenerowany automatycznie mem wciąż nie może naruszać praw autorskich, praw do wizerunku lub innych dóbr prawnie chronionych.

Po więcej na temat sztucznej inteligencji sięgnij do naszego artykułu: Jak korzystać ze sztucznej inteligencji (AI)? Poradnik od prawnika

Jakie są inne ryzyka związane z publikacją mema?

Warto wiedzieć, że nie tylko wyraźne regulacje prawne, o których rozmawialiśmy powyżyj, wyznaczają granicę dla wykorzystania tego rodzaju komunikacji.

W kontekście zagrożeń biznesowych warto zwrócić uwagę na:

odpowiedni kontekst - niektóre memy mogą być zabawne i przyciągające uwagę, ale jeśli zostaną opublikowane w niewłaściwym kontekście lub w nieodpowiednim miejscu, mogą stać się źródłem kontrowersji i negatywnych reakcji;

profesjonalizm - publikacja nieodpowiednich lub niestosownych memów, może wpłynąć negatywnie na postrzeganie Twojej firmy i spowodować utratę zaufania ze strony klientów;

zasady etyczne - publikacja nieodpowiednich memów może naruszać zasady etyczne i wartości Twojej firmy, co może prowadzić do poważnych konsekwencji dla jej reputacji;

wpływ na markę - zły dobór memów może wpłynąć negatywnie na wizerunek Twojej firmy.

W związku z powyższym, pamiętaj, że przed publikacją, każdego mema zastanów się, czy jest on odpowiednią formą komunikacji, odpowiada wartościom Twojej firmy i nie stwarza niepotrzebnego ryzyka biznesowego.

Budowanie społeczności - memy pozwalają na interakcję z odbiorcami, którzy mogą komentować, udostępniać lub lajkować te posty, co zwiększa ich zaangażowanie i buduje poczucie społeczności.

Wyróżnianie się - z powodu swojego unikalnego i zabawnego charakteru, memy pomagają markom wyróżnić się w natłoku innych postów i reklam w mediach społecznościowych.

Promowanie informacji - memy są atrakcyjną formą dostarczania informacji o nowych produktach czy promocjach. Dzięki humorystycznemu podejściu, klienci są bardziej skłonni zapamiętać treść mema, co przekłada się na lepszą skuteczność przekazu.

Zacieśnianie relacji - wykorzystanie memów w komunikacji marki pozwala na zacieśnienie relacji z klientami. Dzięki humorystycznym treściom, klienci postrzegają markę jako „jednego z nich", co buduje pozytywne relacje i wzmacnia lojalność.

Zwiększanie zasięgów - memy są często udostępniane, co zwiększa zasięg marki i pozwala dotrzeć do nowych odbiorców.

Budowanie autentyczności - wiele marek stosuje memy, aby pokazać, że są one „na czasie" i zachować autentyczność w oczach postępujących konsumentów.

Dlaczego warto stosować memy w komunikacji marki?

Wykorzystując memy w komunikacji, marki mogą skutecznie przyciągnąć uwagę odbiorcy. Jest to szczególnie istotne w świecie cyfrowym, gdzie istnieje nieustanny przypływ informacji i treści. Pamiętaj jednak, że każdy mem powinien być związany z tożsamością marki.

Oto kilka powodów, dla których warto stosować memy w komunikacji marki:

Pamiętaj jednak, że stosując memy, marki powinny zwracać uwagę na to, aby były one zrozumiałe dla ich targetu, niewymuszone i na czasie, w przeciwnym przypadku mogą odnieść przeciwny efekt do zamierzonego.
Jeśli masz pomysł na mema lub chcesz wykorzystać istniejące memy, ale masz wątpliwości co do zgodności z prawem, nie wahaj się z nami skontaktować. Nasz zespół chętnie pomoże Ci zrozumieć, czy Twój pomysł mieści się w ramach obowiązujących przepisów prawa autorskiego i etyki marketingowej. Wystarczy, że skorzystasz z formularza poniżej.
Podsumowanie

Memy są bardzo wdzięczną formą komunikacji z grupą docelową. Dzięki swojemu viralowemu potencjałowi pomagają budować pozytywny wizerunek, organicznie dotrzeć do szerszego grona odbiorców oraz znacząco skrócić dystans na linii marka - potencjalny klient. Niemniej, zarówno twórcy memów jak i marki wykorzystujące je w komunikacji marketingowej muszą zdawać sobie sprawę z prawnych aspektów takich działań.

Zrozumienie zagrożeń i konieczność respektowania prawa stają się kluczowe dla uniknięcia potencjalnych konsekwencji prawnych. Chociaż memy są potężnym narzędziem komunikacji, ich używanie powinno być świadome, przemyślane i zgodne z obowiązującym prawem oraz zasadami etycznymi.

Zdjęcie dodane przez ROMAN ODINTSOV.

# data[].attributes.attachment_link.title
Memy a prawo autorskie - czy korzystanie z memów jest legalne?

# data[].attributes.attachment_link.description
Dowiedz się, jakie są ryzyka prawne związane z wykorzystaniem memów w marketingu. Prawo autorskie, twórca mema, memy a prawo.

# data[].attributes.headline
11. Czy można użyć piosenki jako podkładu do swojego filmu na YouTube?

# data[].attributes.subject
11. Czy można użyć piosenki jako podkładu do swojego filmu na YouTube?

# data[].attributes.body
Czy używanie muzyki w filmach YouTube jest legalne? Serwis YouTube respektuje prawno autorskie. Oznacza to, że w ramach działalności na nim można używać utworów muzycznych, do których ma się prawa. W praktyce można więc wykorzystać piosenki swojego autorstwa lub takie, do których nabyło się licencje na użytkowanie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak legalnie użyć muzyki w filmie na YouTube?

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy muzyka do wykorzystania na YouTube musi być płatna? Gdzie znaleźć darmowe utwory? Dowiedz się i nie łam prawa!

# data[].attributes.headline
12. Jakie są konsekwencje prawne naruszenia praw autorskich?

# data[].attributes.subject
12. Jakie są konsekwencje prawne naruszenia praw autorskich?

# data[].attributes.body
Prawo autorskie stanowi, że kto przywłaszcza sobie autorstwo albo wprowadza w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.

# data[].attributes.headline
14. Czy prawo autorskie dotyczy uczniowskich prac, np. zdjęć lub rysunków?

# data[].attributes.subject
14. Czy prawo autorskie dotyczy uczniowskich prac, np. zdjęć lub rysunków?

# data[].attributes.body
Na to pytanie należy odpowiedzieć przecząco. Chronione prawem są jedynie te wytwory człowieka, które mają charakter indywidualnej twórczości. Pojęcie to nie jest ściśle zdefiniowane i doczekało się wielu złożonych interpretacji. Zasadniczo przyjmuje się, że indywidualna twórczość jest oryginalnym odzwierciedleniem pełnej wizji lub charakteru autora. Do takiego tworzenia nie jest wymagany określony poziom kunsztu, potencjał intelektualny czy dojrzałość. Z drugiej strony, cech twórczości nie mają takie wytwory, które powstały w wyniku pracy o charakterze „rzemieślniczym” - powtarzalne i będące jedynie efektem określonej sprawności. Z reguły odmawia się również ochrony wytworom, które powstały całkowicie lub w przeważającej mierze w wyniku przypadku, gdyż ciężko w takim wypadku uznać, że autor odcisnął na nich swoje indywidualne piętno.

# data[].attributes.attachment_link.description
Prace stworzone przez dzieci w szkołach i przedszkolach zazwyczaj nie reprezentują unikatowego poziomu artystycznego. Często mają jednak silną wartość sentymentalną. Dlatego nie trudno wyobrazić sobie spór, gdy rodzice pragną uzyskać prace dziecka wykonane na zajęciach, a placówka oświatowa niekoniecznie pragnie pozbyć się ich albo nawet dąży do wykorzystania ich w szerszym niż zazwyczaj zakresie. Kto w takim wypadku zwyciężyłby prawną awanturę o pracę?

# data[].attributes.headline
15. Kiedy korzystanie z utworów chronionych prawem autorskim jest zgodne z prawem w edukacji?

# data[].attributes.subject
15. Kiedy korzystanie z utworów chronionych prawem autorskim jest zgodne z prawem w edukacji?

# data[].attributes.body
Przepisy prawa autorskiego pozwalają nauczycielom i uczniom na korzystanie z chronionych utworów bezpłatnie i bez konieczności uzyskania jakichkolwiek dodatkowych zgód właścicieli praw autorskich (twórców, wydawców) na kilka sposobów: tzw. dozwolony użytek edukacyjny, prawo cytatu oraz w ramach imprez szkolnych. Na początku listopada na stronach MEN ukazała się cenna informacja przygotowana na prośbę wiceminister Joanny Berdzik. Upowszechniamy ją w całości, gdyż dla wielu szkół prawa autorskie w kontekście działalności dydaktycznej szkoły stanowią wciąż trudny temat.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
EDUNEWS.PL - portal o nowoczesnej edukacji

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Informację z MEN powinien tak naprawdę przeczytać każdy nauczyciel w szkole. Nawet pobieżny przegląd różnych forum nauczycielskich bez najmniejszych trudności dostarczy dowodów na zupełną niedbałość o prawa autorskie, co może sprawić i szkole i nauczycielom poważne kłopoty. Dyrektorzy szkół powinni zatem zadbać, aby informacja z MEN trafiła do wszystkich nauczycieli, którzy w działalności dydaktycznej mają kontakt z prawami autorskimi. Czyli praktycznie do całej Rady Pedagogicznej.
Dozwolony użytek edukacyjny
Największy zakres swobód korzystania z treści w edukacji określony jest przez art. 27 ustawy o prawie autorskim, zgodnie z którym instytucje oświatowe mogą na potrzeby „zilustrowania treści przekazywanych w celach dydaktycznych" korzystać z rozpowszechnionych utworów w oryginale i w tłumaczeniu oraz zwielokrotniać w tym celu rozpowszechnione drobne utwory lub fragmenty większych utworów.

Aby bez obaw wykorzystać utwór w dowolny sposób, należy sobie odpowiedzieć na trzy pytania:

1. Czy wykorzystanie utworu następuje w ramach działalności instytucji oświatowej, uczelni lub jednostki naukowej w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki?

2. Czy wykorzystanie utworu następuje w celach dydaktycznych?

3. Czy wykorzystanie utworu następuje na potrzeby zilustrowania przekazywanych treści?

Jeśli na powyższe pytania odpowiedź brzmi "tak", to zarówno nauczyciele, jak i uczniowie, mogą nieodpłatnie i bez konieczności uzyskiwania jakiejkolwiek zgody wykorzystywać utwory chronione prawami autorskimi. W ramach takiego wykorzystania możliwe jest także ich zwielokrotnianie (np. kserowanie czy drukowanie) - w przypadku drobnych utworów w całości, a w pozostałych przypadkach fragmentów utworów. Jak najbardziej dopuszczalne jest więc skserowanie i rozdanie każdemu uczniowi rozdziału powieści czy też wydrukowanie uczniom elektronicznych kopii utworów plastycznych (obrazów, grafik, szkiców, plakatów, etc.).

Ad. 1. Do grona instytucji, które mogą korzystać z dozwolonego użytku edukacyjnego należą m.in. przedszkola (publiczne i niepubliczne), szkoły (publiczne i niepubliczne), placówki oświatowo-wychowawcze, placówki artystyczne oraz szkolne punkty konsultacyjne (szkoły) prowadzone przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej. Dla możliwości powołania się na dozwolony użytek edukacyjny nie ma znaczenia ani miejsce działania instytucji (czy to w budynkach danej instytucji, czy np. na zielonej szkole lub na boisku sportowym) czy też pora wykorzystywania utworów (wykorzystywanie utworów nie musi następować w godzinach pracy instytucji).

Dopuszczalne jest odtwarzanie utworów muzycznych w ramach organizowanego przez szkołę kółka tanecznego, wykonywanie utworów muzycznych w ramach zajęć ze śpiewu czy prób orkiestry szkolnej/chóru czy też wystawienie sztuki przez kółko teatralne. Jeżeli jednak takie zajęcia będą prowadzone w budynku szkoły, ale nie przez szkołę (a np. przez prywatną firmę czy inną instytucję), wówczas osoba prowadząca takie zajęcia nie może powoływać się na dozwolony użytek edukacyjny. W tym zakresie rozstrzygającym jest, kto prowadzi dany rodzaj działań edukacyjnych (szkoła czy inny podmiot). Na przepisy dozwolonego użytku edukacyjnego nie mogą powoływać się prowadzące działalność edukacyjną (tj. działalność inną niż prowadzenie szkoły czy placówki w rozumieniu systemu oświaty) stowarzyszenia czy fundacje, ani też podmioty prywatne nie będące podmiotami systemu oświaty (np. firmy szkoleniowe).

Ad. 2. Warunkiem powołania się na dozwolony użytek edukacyjny jest działanie w celu dydaktycznym. W tym zakresie niewystarczające jest odwołanie się do kształcąco-wychowawczej roli szkoły. Istotne jest, aby każde wykorzystanie chronionego utworu odbywało się w ramach działalności dydaktycznej. Przy czym, przez działalność dydaktyczną należy rozumieć nie tylko nauczanie przedmiotów, ale również pozostałą działalność edukacyjną zawierającą się w wychowawczo-opiekuńczej sferze działalności statutowej szkół i placówek systemu oświaty, tj. działalności edukacyjnej podejmowanej podczas zajęć pozalekcyjnych (np. wycieczki krajoznawcze), zajęć wychowawczych (np. lekcja wychowawcza) oraz opiekuńczych (np. zajęcia świetlicowe). O ile jest spełnione wymaganie dydaktyczne, nie ma znaczenia forma prowadzonych zajęć - dozwolony użytek edukacyjny obejmuje zarówno zajęcia lekcyjne, jak i pozalekcyjne (np. kółka zainteresowań, zajęcia wyrównawcze, etc.).

Szczególną uwagę należy zwrócić na wyświetlanie uczniom filmów czy innych nagrań lub utworów audiowizualnych. Dla oceny czy odtworzenie utworu audiowizualnego odbywa się w celu dydaktycznym na pewno duże znaczenie ma rodzaj wyświetlanych filmów (ich tematyka), okoliczności wyświetlania (zajęcia lekcyjne czy pozalekcyjne) oraz wkład nauczyciela w zajęcia, w ramach których film zostaje wyświetlony (połączenie projekcji z jego omówieniem czy dyskusją albo tylko odtworzenie filmu). Zawsze dozwolone będzie odtworzenie filmu/nagrania pokrywającego się tematycznie z zajęciami, połączone z jego omówieniem przez nauczyciela (np. adaptacja lektury szkolnej wyświetlana na lekcji języka polskiego, programy dotyczące historii na lekcjach historii czy też audycje w języku obcym odtwarzane na lekcjach danego języka obcego).

Ad. 3. Korzystanie z utworów w ramach dozwolonego użytku edukacyjnego musi odbywać się na potrzeby zilustrowania przekazywanych treści. Dla oceny tego elementu ważny jest kontekst, w którym następuje wykorzystanie chronionego prawami autorskimi utworu. Wykorzystanie utworu musi być tematycznie uzasadnione prowadzoną dydaktyką. Wykorzystanie utworu pozwala na podniesienie jakości działań edukacyjnych poprzez zastosowanie dodatkowych elementów. Element ten bardzo mocno łączy się z dydaktycznym charakterem wykorzystania utworu opisanym w ad. 2.
E-learning
Nauczyciele i uczniowie mogą w ograniczonym zakresie udostępniać utwory objęte ochroną prawa autorskiego. Może to się jednak dziać jedynie w ograniczonej liczbowo grupie osób uczących się lub nauczających, które są zidentyfikowane przez instytucję oświatową. Oznacza to, że nauczyciele mogą legalnie kopiować, skanować, wysyłać mailem, czy nagrywać na pendrive'y materiały edukacyjne (w tym utwory objęte ochroną prawa autorskiego) dla swoich uczniów. To samo mogą robić uczniowie dla swoich rówieśników. Dzieląc się nimi w Internecie muszą jednak pamiętać, że ich rozpowszechnianie nie może wykroczyć poza grupę zidentyfikowanych uczniów i nauczycieli (aspekt ten powinien być uwzględniony w sposobie wykorzystania utworów). W pełni dopuszczalne jest rozsyłanie przez nauczycieli elektronicznych kopii utworów za pośrednictwem e-maili, zamkniętych grup dyskusyjnych, zamkniętych forów tematycznych, z użyciem wirtualnych dysków czy z użyciem innych narzędzi. Istotne przy tym jest, aby w każdym momencie osoba udostępniająca materiały w dany sposób mogła zidentyfikować grono osób korzystających z takich utworów. Wskazane jest, aby udział w takich grupach wymagał akceptacji ze strony moderatora lub innej weryfikacji tożsamości osoby dołączającej do grupy.
Prawo cytatu
Nie wszystkie realizowane przez nauczycieli i uczniów zadania będą mogły zostać uznane za dokonywane w ramach dozwolonego użytku edukacyjnego. Szczególnie w sytuacjach, gdzie działania edukacyjne nauczycieli i uczniów „wykraczają poza mury szkolne" (np. tworzenie stron internetowych, udostępnianie własnej twórczości przez media społecznościowe) czy też np. służą innym celom niż działalność oświatowa lub naukowa. W takich sytuacjach pomocne może być natomiast tzw. prawo cytatu. Prawo cytatu to dopuszczalna możliwość przytoczenia w tworzonym przez siebie dziele fragmentów rozpowszechnionych utworów lub drobnych utworów w całości bez zgody ich twórcy i bez uiszczania na jego rzecz wynagrodzenia.

W ramach cytatu mogą być wykorzystywane zarówno urywki rozpowszechnionych utworów, utwory plastyczne i fotograficzne, a także drobne utwory w całości. Oznacza to, że cytat może być stosowany do każdej kategorii utworów - nie tylko tekstów, ale także zdjęć, grafik czy filmów. Cytowanie powinno być uzasadnione celami cytatu, takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku twórczości (np. karykatura). Cytat nie może być główną treścią w tworzonym przez nauczyciela czy ucznia materiale, a wyłącznie dodatkowym elementem, bez którego część stworzona przez nauczyciela/ucznia może samodzielnie istnieć (choć jest wówczas niepełna lub mniej atrakcyjna dla odbiorcy). Cytatem może być również motto/myśl przewodnia umieszczona przed esejem lub artykułem.

Cytując należy za każdym razem pamiętać o wskazaniu imienia i nazwiska twórcy oraz źródła, z którego cytat pochodzi. W przypadku korzystania np. ze zdjęć opublikowanych na stronach internetowych, konieczne jest podanie adresu strony internetowej i autora zdjęcia (niewystarczające jest podanie jako źródła określenia "Internet").
Imprezy szkolne
W ramach dozwolonego użytku wolno nieodpłatnie wykonywać i odtwarzać rozpowszechnione utwory podczas imprez szkolnych, jeżeli nie łączy się to pośrednio lub bezpośrednio z osiąganiem korzyści majątkowych i artyści wykonawcy oraz osoby odtwarzające utwory nie otrzymują wynagrodzenia (art. 31 ust. 2 ustawy o prawie autorskim). Oznacza to, że w ramach uroczystości szkolnych można zarówno recytować poezję, wystawić sztukę teatralną, grać na żywo muzykę, śpiewać piosenki, odtworzyć nagranie z płyty czy też wyświetlić tekst piosenki podczas trwania uroczystości.
Zakup licencji
Pomimo szerokich możliwości korzystania z utworów w ramach dozwolonego użytku dla instytucji oświatowych w konkretnych sytuacjach często pojawiają się wątpliwości, czy dane działanie podlega pod zakres dozwolonego użytku, czy instytucja oświatowa powinna wykupić licencję od osób uprawnionych. Szczególnie w przypadku instytucji oświatowych, które organizują dla swoich uczniów pokazy filmowe odbywające się poza zajęciami szkolnymi, częstą praktyką jest zgłaszanie się do nich firm lub organizacji reprezentujących producentów filmowych, które oferują całoroczne licencje na niekomercyjne publiczne odtwarzanie utworów. Konieczność pozyskania zgody producentów filmów uzasadniana jest tym, że filmy odtwarzane są nie na potrzeby zilustrowania treści przekazywanych w celach dydaktycznych.

Dlatego za każdym razem, zanim instytucja oświatowa zdecyduje się na podpisanie umowy i zapłatę wynagrodzenia firmie reprezentującej twórców, czy organizacji zbiorowego zarządzania, powinna najpierw zbadać, czy realizowane działania nie podlegają pod dozwolony użytek przewidziany w przepisach ustawy i dopiero na tej podstawie podejmować decyzje dotyczące ewentualnego zakupu licencji.
(Źródło: Ministerstwo Edukacji Narodowej)

# data[].attributes.attachment_link.description
Informację z MEN powinien tak naprawdę przeczytać każdy nauczyciel w szkole. Nawet pobieżny przegląd różnych forum nauczycielskich bez najmniejszych trudności dostarczy dowodów na zupełną niedbałość o prawa autorskie, co może sprawić i szkole i nauczycielom poważne kłopoty. Dyrektorzy szkół powinni zatem zadbać, aby informacja z MEN trafiła do wszystkich nauczycieli, którzy w działalności dydaktycznej mają kontakt z prawami autorskimi.

# data[].attributes.headline
16.  Jak wygląda proces uzyskiwania zgody na wykorzystanie cudzego utworu?

# data[].attributes.subject
16.  Jak wygląda proces uzyskiwania zgody na wykorzystanie cudzego utworu?

# data[].attributes.body
Dozwolony użytek jest formą ograniczenia autorskich praw majątkowych i daje nam możliwość korzystania z chronionego takimi prawami utworu bez konieczności uzyskiwania zgody podmiotu uprawnionego tj. autora czy też np. wydawcy/producenta, który nabył autorskie prawa majątkowe.

# data[].attributes.attachment_link.title
Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna - Wykorzystywanie cudzych materiałów

# data[].attributes.attachment_link.description
Zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (dalej jako „Ustawa”) ochroną objęte są jedynie te zdjęcia, które są utworami, tj. są przejawem działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Nie będą takimi np. fotografie dzieł sztuki, czy osobne fotografie, które przedstawiają wyłącznie inną fotografię. Zasadą jest, iż korzystanie z cudzego utworu wymaga zgody. Zgoda ta (licencja) musi koniecznie określać zakresy dozwolonego korzystania (tzw. pola eksploatacji). Powinna […]

# data[].attributes.headline
17.  Czy tłumaczenie książki bez zgody autora jest zgodne z prawem?

# data[].attributes.subject
17.  Czy tłumaczenie książki bez zgody autora jest zgodne z prawem?

# data[].attributes.body
ie możesz przetłumaczyć książki bez zgody autora , ponieważ jest on posiadaczem praw autorskich do tekstu. Aby przetłumaczyć książkę, często wymagana jest pisemna zgoda autora lub, jeśli prawa autorskie posiada wydawca, musisz się z nim skontaktować.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Skip to content

|

Trudno zaprzeczyć, że praca tłumacza, który dokonuje przełożenia opracowania, to wymagające zadanie, do którego trzeba więcej niż tylko dobrej znajomości języka obcego. Czasami mówi się wręcz, że tłumacz pisze zupełnie nową książkę. Czy rezultat takiej pracy podlega ochronie prawnoautorskiej? Wyjaśniamy, kto ma prawo do tłumaczenia.

# data[].attributes.attachment_link.title
Tłumaczenie a prawa autorskie. Kto ma prawo do tłumaczenia? - Kancelaria RPMS

# data[].attributes.attachment_link.description
Zapraszamy na wpis "Tłumaczenie a prawa autorskie. Kto ma prawo do tłumaczenia?". W celach kontaktowych zadzwoń ☎️ +48 61 307 09 91 lub napisz wiadomość ✉️ kancelaria@rpms.pl

# data[].attributes.headline
13. Jakie źródła zasobów (muzyki, obrazów, tekstów) są legalne i bezpieczne do wykorzystania?

# data[].attributes.subject
13. Jakie źródła zasobów (muzyki, obrazów, tekstów) są legalne i bezpieczne do wykorzystania?

# data[].attributes.body
Wystarczy zdobyć pozwolenie na wykorzystywanie muzyki w swoich produkcjach. Zrobić to jest stosunkowo łatwo, ponieważ niektórzy twórcy udostępniają nieodpłatnie swoje utwory. Jednak aby mieć pewność musi być to wyraźnie zaznaczone, że autor zezwala na wykorzystywanie utworów komercyjnie (np. w filmach na YT).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Twórcy filmów na YouTube, którzy chcą zarabiać na swoich produkcjach muszą spełnić pewne warunki narzucone od YouTube. Jednym z nich jest lagalność używanej muzyki w filmach. Co należy wiedzieć na temat praw autorskich muzyki w Internecie?

Każdy utwór objęty jest prawem autorskim. Oznacza to, że każda piosenka, podkład muzyczny lub inny utwór muzyczny został stworzony przez kogoś (posiada autora) i twórca ten posiada prawo do tego utworu. Nie ma znaczenia czy przy utworze jest zapis o ochronie praw czy go nie ma, ponieważ nie istnieje obowiązek informowania. To TY jako osoba chcąca wykorzystać taki utwór musisz otrzymać zgodę na wykorzystanie utworu. Oczywiście dużo prościej jest w przypadku, jeśli twórca utworu wyraźnie zaznaczy, że bezpłatnie udostępnia utwór i pozwala na rozpowszechnianie i wykorzystanie utworu przez innych.

Jeśli chcesz użyć konkretny utwór audio w swoim filmie najszybszej będzie skontaktowanie się z autorem utworu. W przypadku piosenek znanych artystów może być znacznie trudniej, chociaż w dzisiejszej dobie Facebooka i to można zrobić. Twórcy znanych utworów bardzo często stowarzyszeni są w organizacjach zajmujących się ochroną praw autorskich i drugim sposobem będzie kontakt z taką organizacją np. ZAIKS. Pozwolenia wiązać się będzie z uiszczeniem opłaty i niestety mogą być to spore sumy, zwłaszcza dla twórcy internetowego. Wysokość opłaty zależeć może od rodzaju pola eksploatacji. Może się to również wiązać z czasowym wykupieniem licecji np. na rok czasu z możliwością późniejszego przedłużenia, co znów wiąże się z kolejnymi kosztami.

YouTube i prawa autorskie do muzyki

Serwis YouTube bardzo restrykcyjnie podchodzi do kwestii prawa autorskiego. Każdy zarabiający na reklamach użytkownik YouTube (partner) musi przestrzegać prawa autorskiego. Jeśli przy filmach emitowane są reklamy, a Ty publikujesz filmy zwierające muzykę chronioną prawami autorskimi, nie będą one zarabiały na Ciebie - zarobione przez Ciebie pieniądze powędrują do właściciela praw do muzyki. W skrajnych przypadkach (a dzieje się to coraz częściej) konto takiego użytkownika jest blokowane. Właścicielom praw autorskich YouTube oferuje narzędzia do zgłaszania naruszeń praw autorskich o nazwie Content ID. Posiada także automatyczny system wykrywania utworów chronionych takim prawem. W sytuacji kiedy właściel treści nie zezwoli na użycie ich w Twoim filmie może on zostać zablokowany lub wyciszony (aby nie zawierał ścieżki dźwiękowej). Nie warto więc ryzykować. Konsekwencje notorycznego łamania praw autorskich są dotkliwe, a chyba najistotniejsza z nich to blokada możliwości zarabiania dla konta.

Muzyka bez praw autorskich

Każdy utwór audio ma swojego autora, dlatego wszystkie utwory muzyczne objęte są prawem autorskim. Jeśli chcesz być legalny nie musisz szukać muzyki bez praw autorskich. Wystarczy zdobyć pozwolenie na wykorzystywanie muzyki w swoich produkcjach. Zrobić to jest stosunkowo łatwo, ponieważ niektórzy twórcy udostępniają nieodpłatnie swoje utwory. Jednak aby mieć pewność musi być to wyraźnie zaznaczone, że autor zezwala na wykorzystywanie utworów komercyjnie (np. w filmach na YT). Warto podkreślić, że nie pozbawia się w ten sposób praw autorskich do tego utworu, ponieważ przeniesienie praw autorskich wymaga zachowania formy pisemnej (np. umowy) z podpisem autora i nabywcy praw. A potoczne określenie muzyka bez praw autorskich oznacza muzykę, do której jej autor lub właściciel praw udostępnił wszystkim chętnym prawo do wykorzystywania muzyki.

Bank muzyki i wykupienie licencji to najprostrze rozwiązanie

Doskonałą alternatywą dla twórców filmów w Internecie (w tym na YouTube) jest nasz bank muzyki. Front Music oferuje muzykę, którą można legalnie wykorzystać w swojej produkcji - w filmie, reklamie czy prezentacji, również tych komercyjnych. Prawo do wykorzystania muzyki nabywa się poprzez jednorazowe wykupienie licencji na czas nieokreślony bez poźniejszych dodatkowych opłat. Zachęcamy wszystkich twórców prezentacji, reklam i filmów do korzystania z naszego banku muzyki.

Szczególnie polecamy: muzyka do filmów

# data[].attributes.attachment_link.title
Muzyka w filmie a prawa autorskie - Front Music

# data[].attributes.attachment_link.description
Twórcy filmów na YouTube, którzy chcą zarabiać na swoich produkcjach muszą spełnić pewne warunki narzucone od YouTube. Jednym z nich jest lagalność używanej muzyki w filmach. Co należy wiedzieć na temat praw autorskich muzyki w Internecie?

# data[].attributes.headline
18.  Czy jeśli przerobię cudzy utwór, to staje się on moim dziełem?

# data[].attributes.subject
18.  Czy jeśli przerobię cudzy utwór, to staje się on moim dziełem?

# data[].attributes.body
„Można korzystać z utworów w granicach dozwolonego użytku pod warunkiem wymienienia imienia i nazwiska twórcy oraz źródła. Podanie twórcy i źródła powinno uwzględniać istniejące możliwości. Twórcy nie przysługuje prawo do wynagrodzenia, chyba że ustawa stanowi inaczej.”

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Kancelaria Adwokacka Adwokat Beata Patoleta

# data[].attributes.attachment_link.title
Prawo autorskie - dozwolony użytek utworu, cytat i inspiracja

# data[].attributes.attachment_link.description
Kiedy i na jakich zasadach możemy korzystać z utworów w ramach dozwolonego użytku, prawa do cytatu, opracowania lub inspiracji? Jak te kwestie reguluje prawo autorskie i jakie zagrożenia niesie ze sobą wykorzystywanie cudzych utworów w sposób niedozwolony?

# data[].attributes.headline
19 Czy można wykorzystywać fragmenty książek lub artykułów w prezentacjach?

# data[].attributes.subject
19 Czy można wykorzystywać fragmenty książek lub artykułów w prezentacjach?

# data[].attributes.body
Prawo cytatu zezwala na przytaczanie, w utworach stanowiących samoistną całość, urywków rozpowszechnionych utworów lub drobnych utworów w całości, w zakresie uzasadnionym wyjaśnieniem, analizą krytyczną, nauczaniem lub prawami gatunku twórczości.

Cytat wykorzystany zgodnie z wszelkimi przesłankami prawa autorskiego należy koniecznie oznaczyć

# data[].attributes.attachment_link.title
Prezentacje multimedialne a prawo autorskie

# data[].attributes.attachment_link.description
Prezentacje multimedialne stały się już narzędziem pracy szkoleniowców i wykładowców, a ich tworzenie jest pewnego rodzaju sztuką, w której w celu zwiększenia a

# data[].attributes.headline
20 Jakie są zasady korzystania z treści chronionych prawem autorskim w projektach szkolnych?

# data[].attributes.subject
20 Jakie są zasady korzystania z treści chronionych prawem autorskim w projektach szkolnych?

# data[].attributes.body
Największy zakres swobód korzystania z treści w edukacji określony jest przez art. 27 ustawy o prawie autorskim, zgodnie z którym instytucje oświatowe mogą na potrzeby „zilustrowania treści przekazywanych w celach dydaktycznych” korzystać z rozpowszechnionych utworów w oryginale i w tłumaczeniu oraz zwielokrotniać w tym celu rozpowszechnione drobne utwory lub fragmenty większych utworów.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
EDUNEWS.PL - portal o nowoczesnej edukacji

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Informację z MEN powinien tak naprawdę przeczytać każdy nauczyciel w szkole. Nawet pobieżny przegląd różnych forum nauczycielskich bez najmniejszych trudności dostarczy dowodów na zupełną niedbałość o prawa autorskie, co może sprawić i szkole i nauczycielom poważne kłopoty. Dyrektorzy szkół powinni zatem zadbać, aby informacja z MEN trafiła do wszystkich nauczycieli, którzy w działalności dydaktycznej mają kontakt z prawami autorskimi. Czyli praktycznie do całej Rady Pedagogicznej.
Dozwolony użytek edukacyjny
Największy zakres swobód korzystania z treści w edukacji określony jest przez art. 27 ustawy o prawie autorskim, zgodnie z którym instytucje oświatowe mogą na potrzeby „zilustrowania treści przekazywanych w celach dydaktycznych" korzystać z rozpowszechnionych utworów w oryginale i w tłumaczeniu oraz zwielokrotniać w tym celu rozpowszechnione drobne utwory lub fragmenty większych utworów.

Aby bez obaw wykorzystać utwór w dowolny sposób, należy sobie odpowiedzieć na trzy pytania:

1. Czy wykorzystanie utworu następuje w ramach działalności instytucji oświatowej, uczelni lub jednostki naukowej w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki?

2. Czy wykorzystanie utworu następuje w celach dydaktycznych?

3. Czy wykorzystanie utworu następuje na potrzeby zilustrowania przekazywanych treści?

Jeśli na powyższe pytania odpowiedź brzmi "tak", to zarówno nauczyciele, jak i uczniowie, mogą nieodpłatnie i bez konieczności uzyskiwania jakiejkolwiek zgody wykorzystywać utwory chronione prawami autorskimi. W ramach takiego wykorzystania możliwe jest także ich zwielokrotnianie (np. kserowanie czy drukowanie) - w przypadku drobnych utworów w całości, a w pozostałych przypadkach fragmentów utworów. Jak najbardziej dopuszczalne jest więc skserowanie i rozdanie każdemu uczniowi rozdziału powieści czy też wydrukowanie uczniom elektronicznych kopii utworów plastycznych (obrazów, grafik, szkiców, plakatów, etc.).

Ad. 1. Do grona instytucji, które mogą korzystać z dozwolonego użytku edukacyjnego należą m.in. przedszkola (publiczne i niepubliczne), szkoły (publiczne i niepubliczne), placówki oświatowo-wychowawcze, placówki artystyczne oraz szkolne punkty konsultacyjne (szkoły) prowadzone przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej. Dla możliwości powołania się na dozwolony użytek edukacyjny nie ma znaczenia ani miejsce działania instytucji (czy to w budynkach danej instytucji, czy np. na zielonej szkole lub na boisku sportowym) czy też pora wykorzystywania utworów (wykorzystywanie utworów nie musi następować w godzinach pracy instytucji).

Dopuszczalne jest odtwarzanie utworów muzycznych w ramach organizowanego przez szkołę kółka tanecznego, wykonywanie utworów muzycznych w ramach zajęć ze śpiewu czy prób orkiestry szkolnej/chóru czy też wystawienie sztuki przez kółko teatralne. Jeżeli jednak takie zajęcia będą prowadzone w budynku szkoły, ale nie przez szkołę (a np. przez prywatną firmę czy inną instytucję), wówczas osoba prowadząca takie zajęcia nie może powoływać się na dozwolony użytek edukacyjny. W tym zakresie rozstrzygającym jest, kto prowadzi dany rodzaj działań edukacyjnych (szkoła czy inny podmiot). Na przepisy dozwolonego użytku edukacyjnego nie mogą powoływać się prowadzące działalność edukacyjną (tj. działalność inną niż prowadzenie szkoły czy placówki w rozumieniu systemu oświaty) stowarzyszenia czy fundacje, ani też podmioty prywatne nie będące podmiotami systemu oświaty (np. firmy szkoleniowe).

Ad. 2. Warunkiem powołania się na dozwolony użytek edukacyjny jest działanie w celu dydaktycznym. W tym zakresie niewystarczające jest odwołanie się do kształcąco-wychowawczej roli szkoły. Istotne jest, aby każde wykorzystanie chronionego utworu odbywało się w ramach działalności dydaktycznej. Przy czym, przez działalność dydaktyczną należy rozumieć nie tylko nauczanie przedmiotów, ale również pozostałą działalność edukacyjną zawierającą się w wychowawczo-opiekuńczej sferze działalności statutowej szkół i placówek systemu oświaty, tj. działalności edukacyjnej podejmowanej podczas zajęć pozalekcyjnych (np. wycieczki krajoznawcze), zajęć wychowawczych (np. lekcja wychowawcza) oraz opiekuńczych (np. zajęcia świetlicowe). O ile jest spełnione wymaganie dydaktyczne, nie ma znaczenia forma prowadzonych zajęć - dozwolony użytek edukacyjny obejmuje zarówno zajęcia lekcyjne, jak i pozalekcyjne (np. kółka zainteresowań, zajęcia wyrównawcze, etc.).

Szczególną uwagę należy zwrócić na wyświetlanie uczniom filmów czy innych nagrań lub utworów audiowizualnych. Dla oceny czy odtworzenie utworu audiowizualnego odbywa się w celu dydaktycznym na pewno duże znaczenie ma rodzaj wyświetlanych filmów (ich tematyka), okoliczności wyświetlania (zajęcia lekcyjne czy pozalekcyjne) oraz wkład nauczyciela w zajęcia, w ramach których film zostaje wyświetlony (połączenie projekcji z jego omówieniem czy dyskusją albo tylko odtworzenie filmu). Zawsze dozwolone będzie odtworzenie filmu/nagrania pokrywającego się tematycznie z zajęciami, połączone z jego omówieniem przez nauczyciela (np. adaptacja lektury szkolnej wyświetlana na lekcji języka polskiego, programy dotyczące historii na lekcjach historii czy też audycje w języku obcym odtwarzane na lekcjach danego języka obcego).

Ad. 3. Korzystanie z utworów w ramach dozwolonego użytku edukacyjnego musi odbywać się na potrzeby zilustrowania przekazywanych treści. Dla oceny tego elementu ważny jest kontekst, w którym następuje wykorzystanie chronionego prawami autorskimi utworu. Wykorzystanie utworu musi być tematycznie uzasadnione prowadzoną dydaktyką. Wykorzystanie utworu pozwala na podniesienie jakości działań edukacyjnych poprzez zastosowanie dodatkowych elementów. Element ten bardzo mocno łączy się z dydaktycznym charakterem wykorzystania utworu opisanym w ad. 2.
E-learning
Nauczyciele i uczniowie mogą w ograniczonym zakresie udostępniać utwory objęte ochroną prawa autorskiego. Może to się jednak dziać jedynie w ograniczonej liczbowo grupie osób uczących się lub nauczających, które są zidentyfikowane przez instytucję oświatową. Oznacza to, że nauczyciele mogą legalnie kopiować, skanować, wysyłać mailem, czy nagrywać na pendrive'y materiały edukacyjne (w tym utwory objęte ochroną prawa autorskiego) dla swoich uczniów. To samo mogą robić uczniowie dla swoich rówieśników. Dzieląc się nimi w Internecie muszą jednak pamiętać, że ich rozpowszechnianie nie może wykroczyć poza grupę zidentyfikowanych uczniów i nauczycieli (aspekt ten powinien być uwzględniony w sposobie wykorzystania utworów). W pełni dopuszczalne jest rozsyłanie przez nauczycieli elektronicznych kopii utworów za pośrednictwem e-maili, zamkniętych grup dyskusyjnych, zamkniętych forów tematycznych, z użyciem wirtualnych dysków czy z użyciem innych narzędzi. Istotne przy tym jest, aby w każdym momencie osoba udostępniająca materiały w dany sposób mogła zidentyfikować grono osób korzystających z takich utworów. Wskazane jest, aby udział w takich grupach wymagał akceptacji ze strony moderatora lub innej weryfikacji tożsamości osoby dołączającej do grupy.
Prawo cytatu
Nie wszystkie realizowane przez nauczycieli i uczniów zadania będą mogły zostać uznane za dokonywane w ramach dozwolonego użytku edukacyjnego. Szczególnie w sytuacjach, gdzie działania edukacyjne nauczycieli i uczniów „wykraczają poza mury szkolne" (np. tworzenie stron internetowych, udostępnianie własnej twórczości przez media społecznościowe) czy też np. służą innym celom niż działalność oświatowa lub naukowa. W takich sytuacjach pomocne może być natomiast tzw. prawo cytatu. Prawo cytatu to dopuszczalna możliwość przytoczenia w tworzonym przez siebie dziele fragmentów rozpowszechnionych utworów lub drobnych utworów w całości bez zgody ich twórcy i bez uiszczania na jego rzecz wynagrodzenia.

W ramach cytatu mogą być wykorzystywane zarówno urywki rozpowszechnionych utworów, utwory plastyczne i fotograficzne, a także drobne utwory w całości. Oznacza to, że cytat może być stosowany do każdej kategorii utworów - nie tylko tekstów, ale także zdjęć, grafik czy filmów. Cytowanie powinno być uzasadnione celami cytatu, takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku twórczości (np. karykatura). Cytat nie może być główną treścią w tworzonym przez nauczyciela czy ucznia materiale, a wyłącznie dodatkowym elementem, bez którego część stworzona przez nauczyciela/ucznia może samodzielnie istnieć (choć jest wówczas niepełna lub mniej atrakcyjna dla odbiorcy). Cytatem może być również motto/myśl przewodnia umieszczona przed esejem lub artykułem.

Cytując należy za każdym razem pamiętać o wskazaniu imienia i nazwiska twórcy oraz źródła, z którego cytat pochodzi. W przypadku korzystania np. ze zdjęć opublikowanych na stronach internetowych, konieczne jest podanie adresu strony internetowej i autora zdjęcia (niewystarczające jest podanie jako źródła określenia "Internet").
Imprezy szkolne
W ramach dozwolonego użytku wolno nieodpłatnie wykonywać i odtwarzać rozpowszechnione utwory podczas imprez szkolnych, jeżeli nie łączy się to pośrednio lub bezpośrednio z osiąganiem korzyści majątkowych i artyści wykonawcy oraz osoby odtwarzające utwory nie otrzymują wynagrodzenia (art. 31 ust. 2 ustawy o prawie autorskim). Oznacza to, że w ramach uroczystości szkolnych można zarówno recytować poezję, wystawić sztukę teatralną, grać na żywo muzykę, śpiewać piosenki, odtworzyć nagranie z płyty czy też wyświetlić tekst piosenki podczas trwania uroczystości.
Zakup licencji
Pomimo szerokich możliwości korzystania z utworów w ramach dozwolonego użytku dla instytucji oświatowych w konkretnych sytuacjach często pojawiają się wątpliwości, czy dane działanie podlega pod zakres dozwolonego użytku, czy instytucja oświatowa powinna wykupić licencję od osób uprawnionych. Szczególnie w przypadku instytucji oświatowych, które organizują dla swoich uczniów pokazy filmowe odbywające się poza zajęciami szkolnymi, częstą praktyką jest zgłaszanie się do nich firm lub organizacji reprezentujących producentów filmowych, które oferują całoroczne licencje na niekomercyjne publiczne odtwarzanie utworów. Konieczność pozyskania zgody producentów filmów uzasadniana jest tym, że filmy odtwarzane są nie na potrzeby zilustrowania treści przekazywanych w celach dydaktycznych.

Dlatego za każdym razem, zanim instytucja oświatowa zdecyduje się na podpisanie umowy i zapłatę wynagrodzenia firmie reprezentującej twórców, czy organizacji zbiorowego zarządzania, powinna najpierw zbadać, czy realizowane działania nie podlegają pod dozwolony użytek przewidziany w przepisach ustawy i dopiero na tej podstawie podejmować decyzje dotyczące ewentualnego zakupu licencji.
(Źródło: Ministerstwo Edukacji Narodowej)

# data[].attributes.attachment_link.description
Informację z MEN powinien tak naprawdę przeczytać każdy nauczyciel w szkole. Nawet pobieżny przegląd różnych forum nauczycielskich bez najmniejszych trudności dostarczy dowodów na zupełną niedbałość o prawa autorskie, co może sprawić i szkole i nauczycielom poważne kłopoty. Dyrektorzy szkół powinni zatem zadbać, aby informacja z MEN trafiła do wszystkich nauczycieli, którzy w działalności dydaktycznej mają kontakt z prawami autorskimi.