# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Historia zamku Horeszków

"Tyle scen dramatycznych i tyle powieści"

Temat:

2

1

4

Autor: Agnieszka Łazarek

WPROWADZENIE

Zamek Horeszków to budowla, która leży tuż przy majątku Sopliców.Dawniej odbywały się tam uczty, zabawy, polowania, było to również centrum życia politycznego.

Opiekun zamku

Gerwazy RębajłoWstępną charakterystykę Klucznika możemy odnaleźć już w II księdze, kiedy to widzimy go przy codziennym zajęciu, czyli zabawie otwieraniemi zamykaniem drzwi, które samw tym celu wstawił.

Przydomki: Rębajło, Scyzoryk, Szczerbiec, Mopanku, Półkozic.

Przedstawienie postaci:Nosił tytuł Klucznika, nadany mu jeszcze przez Stolnika Horeszkę - pana, któremu pozostał wiernym do końca życia. Gerwazy był przez długie lata ostatnim dowodem na istnienie rodu Horeszków, ponieważ tylko on pielęgnował pamięć o tym wymarłym niemalże rodzie, opiekował się także ich posiadłością i ukrytymi w niej skarbami rodzinnymi.

Tak Mickiewicz opisuje jego wygląd:Zawsze nosił Horeszków liberyją dawną,Kurtę z połami żółtą, galonem oprawną,Który dziś żółty, dawniej zapewne był złoty.Wkoło szyte jedwabiem herbowne klejnoty,Półkozice, i stąd też cała okolicaPółkozicem przezwała starego szlachcica.

Cechy charakteru:Gerwazy jest przede wszystkim mścicielem- zataiwszy przebaczający gest Stolnika, swoim Scyzorykiem ścina głowy Sopliców. Wyraża on twarde prawo zemsty, czego ostatecznym rezultatem będzie namówienie Hrabiego do zajazdu. Wykazuje się przy tym ogromną zaciętością - nie dopuszcza myśli o zgodzie ze znienawidzonym rodem. W sporze o zamek to on odgrywa pierwsze skrzypce, gdyż z jego inicjatywy nie dochodzi do porozumienia.

Charakter:Gerwazy pełni ważną rolę w utworze, ponieważ umyślnie krzyżuje powstańcze plany Księdza Robaka i namawia szlachtę do zajazdu na Soplicowo. Chociaż uważał, że postępuje słusznie, w głębi serca zdawał sobie sprawę, iż powinien zaniechać zemsty na Soplicach, gdyż jego pan na łożu śmierci wielkodusznie przebaczył swojemu zabójcy. Klucznik był jednak człowiekiem ogarniętym chęcią krwawego rewanżu i rozprawienia się z sąsiadami raz na dobre.

Charakter:Na szczęście Klucznik zdołał się w porę opamiętać i odmienić. Stanął w obronie Soplicowa w walce z Moskalami, własnoręcznie zabił Płuta, a ostatecznie przebaczył nawet Jackowi Soplicy. Co także warto odnotować, Klucznik pogodził się na koniec ze swoim zaciekłym wrogiem - Protazym.

VS

Strony konfliktu

Gerwazy Rębajło

Sędzia Soplica

były sługa Stolnika Horeszki, klucznik jego zamku, w którego ruinach mieszkał; poprzysiągł zemstę na rodzie Sopliców; zachęcał hrabiego do odzyskania zamku; skłócił Sędziego i Hrabiego

sędzia powiatowy, właściciel Soplicowa, stary kawaler, wzorowy ziemianin i piewca tradycji; gościnny gospodarz, człowiek opanowany i sprawiedliwy;

VS

Koniec sporuo zamek

Zamek w posiadaniu rodu Sopliców i późniejsze procesy sądowe

Historia sporu o zamek Horeszków

Losy zamku po śmierci Stolnika Horeszki

Gerwazy i jego pragnienie zemsty

Początek historii

Opowieść Gerwazego

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Gdy zginął Stolnik Horeszko, jego dobra zostały zniszczone lub zabrane przez skarb państwa, ponieważ nikt się nimi nie opiekował. Część majątku odziedziczyli dalecy krewni, a część zabrali wierzyciele. Z powodu dużych kosztów utrzymania zamku nikt nie przejawiał chęci przejęcia go, aż do chwili pojawienia się dalekiego krewnego Stolnika, Hrabiego. Gdy ten romantyk i artysta osiągnął pełnoletniość, zainteresował się zamkiem, który urzekł go gotycką architekturą i malowniczymi terenami.

W pełnoprawnym przejęciu spadku przeszkodził mu Sędzia Soplica, który otrzymał go wraz z innymi dobrami przez Targowicę (co w końcowych partiach poematu potwierdzi Ks. Robak), a więc w niezbyt honorowych okolicznościach. Zamek, w którym na stałe mieszkał tylko żyjący nadzieją pomszczenia śmierci pana klucznik Gerwazy stał się kością niezgody w relacjach bohaterów. Procesowali się o niego w ziemstwie (sądzie podkomorskim), w głównym sądzie (sądzie apelacyjnym dla sądów ziemskich), w tzw. guberskim (czyli gubernialnym) rządzie, w senacie, a nawet w rosyjskim sądzie apelacyjnym w Petersburgu, nie mogąc dojść do porozumienia i nie godząc się z wyrokami.

Skrótowy opis odnajdujemy już w księdze I"O dwa tysiące kroków zamek stał za domem,Okazały budową, poważny ogromem,Dziedzictwo starożytnej rodziny Horeszków;Dziedzic zginął był w czasie krajowych zamieszków. "

Właściwym podżegaczem sporu jest stary Klucznik. W Księdze II opowiada on historię zamku i rodu Horeszków, podkreślając krzywdy, jakich dopuścili się na jego panach Soplice, zwłaszcza zaś morderca Stolnika - Jacek Wąsal. Barwna, pełna dawnych żalów i wyrzutów opowieść sługi oddziałuje na sentymentalno-romantyczną naturę Hrabiego, tak iż zmienia on swe postanowienia co do sprzedaży zamku. Punktem kulminacyjnym w sporze jest scena kłótni, mającej miejsce po polowaniu. Tam do głosu dochodzi urażona duma i ambicja Hrabiego, nieustannie podsycana przez Klucznika. Odżywa w nim wpajana intensywnie przez Gerwazego niechęć do Sopliców, ożywają urazy rodowe. Te wydarzenia zaważą na dalszym rozwoju fabuły, bowiem to właśnie wtedy powzięta zostanie decyzja zorganizowania zbrojnego najazdu na Sędziego, w celu wyegzekwowania praw do zamku.

Spór kończą zaręczyny potomków zwaśnionych rodów - Zosi i Tadeusza. Wcześniej jednak okazja do zjednoczenia się pojawia się w momencie konieczności wspólnej obrony przed Moskalami. Odwaga Hrabiego oraz wspaniałomyślność Sędziego, który nie żąda osądzenia uczestników zajazdu budzą wzajemną sympatię w niedawnych wrogach. Gdy Hrabia wraca z emigracji jest niezwykle ciepło i serdecznie witany przez Sędziego. Trudno się temu dziwić - wszak spór został rozstrzygnięty w sposób satysfakcjonujący obie strony. Swój gniew i niechęć przełamuje nawet Gerwazy, który z wielką radością wita członka rodu Sopliców, jako nowego pana zamku.

Czas na krótkie ćwiczenia

1. Napisz zaproszenie skierowane do Twoich rówieśnikówna wystawę poświęconą historii zamku Horeszków. Uwzględnijw tekście dwa argumenty zachęcające do obejrzenia ekspozycji.Ćwiczenie wykonaj w zeszycie.

Wprawka literacka

PODSUMOWANIE

OBEJRZYJ FILM, DZIĘKI KTÓREMU UPORZĄDKUJESZ POZNANE WIADOMOŚCI

3

2

1

4

Agnieszka Łazarek

Dziękuję!

# data[].attributes.attachment_link.description
Historia zamku Horeszków "Tyle scen dramatycznych i tyle powieści" Temat: 2 1 4 Autor: Agnieszka Łazarek WPROWADZENIE Zamek Horeszków to budowla, która leży tuż przy majątku Sopliców.Dawniej odbywały się tam uczty, zabawy, polowania, było to również centrum życia politycznego.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
z lektura

cykl lekcji

Przygotowała: Anna Stasiak we współpracy z Agnieszka Ptasiewicz

"Pan Tadeusz"

7. "W biurku w Petersburku..." ESCAPE GAME na motywach "Pana Tadeusza".

6. Przyroda bohaterem.Niezwykłe opisy w "Panu Tadeuszu".

5. Historia na kartach "Pana Tadeusza". Echa wielkich wydarzeń.

4. Jacek Soplica - bohater dynamiczny.

3. "Na Litwie, chwała Bogu, stare obyczaje..." - w gościnie u Sędziego Soplicy.

Cykl lekcji:

1. Dlaczego "Pan Tadeusz" - pierwsze spotkanie z poematem.

2. Bohaterowie "Pana Tadeusza" w akcji.

Dziekujemy za uwage!

# data[].attributes.attachment_link.title
"Pan Tadeusz" - cykl lekcji z lekturą - kl. 8

# data[].attributes.attachment_link.description
z lektura cykl lekcji Przygotowała: Anna Stasiak we współpracy z Agnieszka Ptasiewicz "Pan Tadeusz" 7. "W biurku w Petersburku..." ESCAPE GAME na motywach "Pana Tadeusza". 6. Przyroda bohaterem.Niezwykłe opisy w "Panu Tadeuszu". 5. Historia na kartach "Pana Tadeusza". Echa wielkich wydarzeń. 4. Jacek Soplica - bohater dynamiczny. 3.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Epilog

"Pana Tadeusza"

Informacje

epilog nigdy nie został wydrukowany za życia autora,

jest gorzkim podsumowaniem utworu,

przedstawia grzechy polskiej emigracji,

dopełnia obraz narratora,

wyjaśnia idylliczność opisu ojczyzny,

mówi o przeznaczeniu utworu,

jest krytyką władz i społeczności państw zachodnich.

dysponujemy jedynie wersją rękopiśmienną z licznymi poprawkami,

został napisany po ukończeniu 12 ksiąg, w 1834 roku,

wydrukowano go po raz pierwszy w roku 1860 (pięć lat po śmierci Adama Mickiewicza).

Epilog nie został wydany

Epilog jest gorzkim podsumowaniem utworu.

jest fragmentem wypełnionym smutkiem i szczerze ukazującym rozczarowanie autora.

ucieczkę od obowiązków żołnierskich (niewzięcie udziału w powstaniu),

współpracę z wrogiem,

wykorzenienie polskości z serca,

kłótliwość i wzajemną niechęć,

rozbicie,

upadek moralny,

wzajemne obwianianie się za sytuację w kraju.

Epilog przedstawia grzechy polskiej emigracji:

Mickiewicz krytykuje polską emigrację, ale wie, że jest jej częścią, jej grzechy i wady są również charakterystyczne dla niego (używa formy 1. os. l. mn.).

dowiadujemy się, że jest nim emigrant tęskniący za ojczyzną w Paryżu,

pozwala to wysnuć przypuszczenie, że może nim być sam Mickiewicz.

Epilog dopełnia

pominięcie smutnych wydarzeń historycznych wyjaśnione jest niechęcią do zasmucania i tak cierpiących rodaków,

jedyną pociechą w obecnej sytuacji mają być wspomnienia o ojczyźnie z czasów nadziei na jej odrodzenie,

"Pan Tadeusz" miał być dziełem podnoszącym emigrantów na duchu.

Epilog wyjaśnia idylliczność obrazu ojczyzny.

"Pan Tadeusz" miał mieć funkcję terapeutyczną, leczyć zranione dusze emigrantów, pokrzepiać ich serca,

marzeniem autora jest upowszechnienie treści dzieła, jego trafienie nawet do niewykształconych odbiorców ("żeby te księgi zbłądziły pod strzechy").

Epilog wyjaśnia

Epilog krytykuje władze

i społeczność państw zachodnich za:

niegościnność,

obojętność na problemy Polski i Polaków,

brak prawdziwych relacji,

brak skłonności do wzruszeń i podziwu dla bohaterów.

"W całej przeszłości i w całej przyszłości

Jedna już tylko jest kraina taka,

W której jest trochę szczęścia dla Polaka,

Święty i czysty, jak pierwsze kochanie, Niezaburzony błędów przypomnieniem, Niepodkopany nadziei złudzeniem,

Ani zmieniony wypadków strumieniem".

Dziękuję za uwagę

i zapraszam na moją stronę

# data[].attributes.attachment_link.description
Epilog "Pana Tadeusza" Informacje epilog nigdy nie został wydrukowany za życia autora, jest gorzkim podsumowaniem utworu, przedstawia grzechy polskiej emigracji, dopełnia obraz narratora, wyjaśnia idylliczność opisu ojczyzny, mówi o przeznaczeniu utworu, jest krytyką władz i społeczności państw zachodnich.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Grzybobranie

jako ważny obyczaj szlachecki

Autor:Irmina Żarska-Rysunkowy język polski

Adam Mickiewicz (1798-1855 - polski poeta, działacz polityczny, publicysta, tłumacz, filozof, działacz religijny, mistyk, organizator i dowódca wojskowy, nauczyciel akademicki.Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (zaliczany do grona tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Jego dzieło "Ballady i romanse" rozpoczęło epokę romantyzmu w Polsce.Napisał utwory takie jak: "Dziady", "Grażyna", "Reduta Ordona", "Świtezianka", "Śmierć Pułkownika" czy "Konrad Wallenrod"."Pan Tadeusz" to jego najbardziej znane dzieło.

"Pan Tadeusz" to najbardziej znane i najbardziej charakterystyczne dzieło Adama Mickiewicza. Poeta odmalował w nim obraz „utraconej ojczyzny" - ukochanej Litwy, „kraju lat dziecinnych", do którego tęsknił, przebywając na emigracji.

Jaką rolę pełniło grzybobranie?

Grzybobranie to jeden ze zwyczajów szlacheckich. Mickiewicz starał się je opisać, by zachować (choć na kartach "Pana Tadeusza") odchodzący już w niepamięć świat szlachecki z jego tradycjami.

Jak do grzybobrania przygotowywali sięjego uczestnicy?

Uczestnicy grzybobrania ubrali się w odpowiedni sposób, włożyli opończe (obszerne płaszcze bez rękawów, z kapturem) i założyli słomiane kapelusze.

"(...) z hucznego śniadaniaWyszli na uroczysty obrzęd grzybobrania.Jako ludzie rozsądni, umieją miarkowaćMowy i ruchy swoje, aby je stosowaćW każdej okoliczności do miejsca i czasu.Dlatego, nim ruszyli za Sędzią do lasu,Wzięli postawy tudzież ubiory odmienne:Służące do przechadzki opończe płócienne,Którymi osłaniają po wierzchu kontusze,A na głowy słomiane wdziali kapelusze.Stąd biali wyglądają jak czyścowe dusze (...)"

Grzybów było w bród: chłopcy biorą krasnolice,Tyle w pieśniach sławione lisice,Co są godłem panieństwa: bo czerw ich nie zjada,I dziwna; żaden owad na nich nie usiada.Panienki za wysmukłym gonią borowikiem,Którego pieśń nazywa grzybów pułkownikiem.Wszyscy dybią na rydza; ten wzrostem skromniejszyI niej sławny w piosenkach, za to najsmaczniejszy,Czy świeży, czy solony, czy jesiennej pory,Czy zimą. Ale Wojski zbierał muchomory.

Jakie grzyby zbierają bohaterowie?

Bohaterowie zbierają kurki, borowiki, rydze, a nawet muchomory.

Czego dowiadujemy się o tych grzybach?

Kurki są piękne i rumiane, zbierają je chłopcy. Nie zjadają ich robaki, nie siadają na nich żadne owady.Borowiki są ważniejsze i lepsze od innych grzybów, są zbierane przez panny.Rydze są najmniejsze i najmniej sławne, ale i najsmaczniejsze. Wszyscy chcą je zbierać, mogą być przyrządzane na różne sposoby.

Inne pospólstwo grzybów pogardzone w brakuDla szkodliwości albo niedobrego smaku,Lecz nie są bez użytku: one zwierza pasąI gniazdem są owadów, i gajów okrasą.

Dlaczego bohaterowie nie zbierają innych grzybów?

Inne grzyby są niesmaczne albo niejadalne (trujące).

Jaka jest funkcja grzybów niezbieranych przez bohaterów?

Inne grzyby są pożywieniem dla zwierząt, miejscem życia owadów oraz ozdobą lasów.

Na zielonym obrusie łąk jako szeregiNaczyń stołowych sterczą: tu z krągłemi brzegiSurojadki srebrzyste, żółte i czerwone,Niby czareczki różnym winem napełnione;Koźlak, jak przewrócone kubka dno wypukłe; Lejki, jako szampańskie kieliszki wysmukłe; Bielaki krągłe, białe, szerokie i płaskie,Jakby mlekiem nalane filiżanki saskie,I kulista, czarniawym pyłkiem napełnionaPurchawka, jak pieprzniczka - zaś innych imiona,Znane tylko z zajęczym lub wilczym języku,Od ludzi nieochrzczone; a jest ich bez liku.

Jakie grzyby należą do niesmacznych lub niejadalnych?

Bohaterowie nie zbierają grzybów niejadalnych i niesmacznych. Należą do nich: surojadki, czareczki, koźlak, lejki, bielaki i purchawka.

Odszukaj porównania i epitety,za pomocą których zostałeopisane te grzyby.

surojadka

koźlak

lejki

bielak

purchawka

Surojadki - epitety: "srebrzyste, żółte i czerwone".

Surojadki - porównanie: "Surojadki (...) / Niby czareczki różnym winem napełnione"(surojadki porównane są do niewielkich naczyń napełnionych winem).

Koźlak - porównanie: "Koźlak, jak przewrócone kubka dno wypukłe".

Lejki - porównanie: "Lejki, jako szampańskie kieliszki wysmukłe".

Bielaki - porównanie: "Bielaki (...) / jakby mlekiem nalane filiżanki saskie"

Purchawka - porównanie: "Purchawka, jak pieprzniczka"

Bielaki - epitety: "krągłe, białe, szerokie i płaskie".

Purchawka - epitety: "napełniona", "kulista".

Dziękuję za uwagęi zapraszam na moją stronępo więcej inspiracji :)

# data[].attributes.attachment_link.title
Grzybobranie by Irmina Żarska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Grzybobranie jako ważny obyczaj szlachecki Autor:Irmina Żarska-Rysunkowy język polski Adam Mickiewicz (1798-1855 - polski poeta, działacz polityczny, publicysta, tłumacz, filozof, działacz religijny, mistyk, organizator i dowódca wojskowy, nauczyciel akademicki.Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (zaliczany do grona tzw.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tragiczna HISTORIA DWÓCH RODÓWczęść i

Oglądając tę prezentację, przypomnisz sobie historię sporu dwóch rodów szlacheckich - Horeszków i Sopliców, którą usłyszał Hrabia, gdy pewnego ranka znalazł się nieopodal ruin zamku.

Kliknij na napis

PRZEDSTAWIAMY:

TYCH TRZECH MĘŻCZYZN POŁĄCZYŁA MIŁOŚĆ, PYCHA I NIENAWIŚĆ

kim był?

właściciel zamku

KIM BYŁ?

Klucznik.

KIM BYŁ?

Przywódca szlachty zaściankowej, Wąsal uwielbiany przez kobiety.

Gerwazy Rębajło, zawany Mopanku, Półkozic, Szczerbiec, a od funkcji, którą pełnił także...

Stolnik Horeszko, magnat, ojciec pięknej Ewy.

Jacek Soplica, zakochany w córce Stolnika, Ewie.

Oto główni bohaterowie tej historii

Szlachcic to był, służący dawnych zamku panów, Pozostały ostatni z Horeszki dworzanów; Starzec wysoki, siwy, twarz miał czerstwą, zdrową, Marszczkami pooraną, posępną, surową. Dawniej pomiędzy szlachtą z wesołości słynął; Ale od bitwy, w której dziedzic zamku zginął, (...) się odmienił i już od lat wielu Ani był na kiermaszu, ani na weselu; Odtąd jego dowcipnych żartów nie słyszano I u śmiechu na jego twarzy nie widziano.

Gerwazy

Przeczytaj fragment II ks. "Pana Tadeusza", o kim mowa?

Kliknij tekst, by sprawdzić, czy to osoba, o której pomyślałeś.

klik

zamek Horeszków

"W tej ogromnej sieni Brukowanej nie znajǳiesz pan tyle kamieni, Ile tu pękło beczek wina w dobrych czasach; Szlachta ciągnęła kufy z piwnicy na pasach, Sproszona na sejm albo sejmik powiatowy, Albo na imieniny pańskie, lub na łowy. Podczas uczty na chorze tym kapela stała, I w organ, i w rozliczne instrumenty grała; A gdy wnoszono zdrowie, trąby jak w dniu sądnym Grzmiały z choru; wiwaty szły ciągiem porządnym

Niech słowo kocham jeszcze raz z ust twych usłyszę, Niech je w sercu wyryję i w myśli zapiszę.

NIESZCZĘŚLIWA MIŁOŚĆ, JAK ROMEO I JULIA

Ewa Horeszkówna, córka Stolnika

Jacek Soplica

Wąsal tak wzbił się w dumę łaskawym przyjęciem, Że mu się uroiło zostać pańskim zięciem.(...) Podobno Stolnikównie wpadł Soplica w oko, Ale przed roǳicami taiła głęboko.

Mięǳy szlachtą był jeden wielki paliwoda, Kłótnik, Jacek Soplica, zwany Wojewoda Przez żart; w istocie wiele znaczył w wojewóǳtwie, Bo roǳinę Sopliców miał jakby w dowóǳtwie

(...)pan mój, Stolnik, pierwszy pan w powiecie, Bogacz i familiant, miał jedyne ǳiecię, Córkę piękną jak anioł; więc się zalecało Stolnikównie i szlachty, i paniąt niemało...

Kliknij na zdjęcie i obejrzyj film. Pomyśl, w czym historia Romea i Julii przypomina miłość Jacka i Ewy?

Jak łatwo może człowiek popsuć szczęście drugim W jednej chwili, a życiem nie naprawi długim!

Stolnik Horeszko zrobił wszystko, by Jacek nie poprosił o rękę Ewy.

Młodzi nie mogli być razem, ponieważ Stolnik przeznaczył Ewie innego męża.

Pan Stolnik wesół wyszedł ze strzelbą na ganek, I skoro spod lamusa Moskal łeb wychylił, On dawał zaraz ognia, a nigdy nie mylił; Za każdym razem czarny kaszkiet w trawę padał I już się rzadko który zza ściany wykradał.

Było to za Kościuszki czasów; pan popierał Prawo trzeciego maja i już szlachtę zbierał, Aby konfederatom ciągnąć ku pomocy, Gdy nagle Moskwa zamek opasała w nocy

z ręki jacka soplicy

Śmierć stolnika

Tak zginął pan potężny, pobożny i prawy, Który miał w domu krzesła, wstęgi i buławy, Ojciec włościan, brat szlachty;

Wtem strzelono spod bramy... Stolnik się zająknął, Zaczerwienił się, zbladnął, chciał mówić, krwią chrząknął: Postrzegłem wtenczas kulę, wpadła w piersi same. Pan słaniając się, palcem ukazał na bramę: Poznałem tego łotra Soplicę! poznałem! Po wzroście i po wąsach! Jego to postrzałem Zginął Stolnik, wiǳiałem!

Po zabójstwie Stolnika, Jacek posądzony o współpracę z Moskalami, stoczył się na dno człowieczeństwa, a później słuch po nim zaginął.

Żeby przeczytać, jak wygladał zamek po bitwie, kliknij ikonkę domu

Gdy Hrabia ujrzał zamek i zatrzymał konia.(...)Wieża zdała się dwakroć wyższa, bo sterczącaNad mgłą ranną; dach z blachy złocił się od słońca,Pod nim błyszczała w kratach reszta szyb wybitych,Łamiąc promienie wschodu w tęczach rozmaitych;Niższe piętra oblała tumanu powłoka,Rozpadliny i szczerby zakryła od oka.(...)

Żeby dowiedzieć się, co się stało z Jackiem po zabójstwie, kliknij w szare pole.

O tym, jak historię swojej miłości opowiedział Jacek, dowiesz się w następnej prezentacji. A tymczasem przeczytaj uważnie Ks. X "Pana Tadeusza". Drogę wskaże Ci chorągiewka

Przeczytaj tekst X ks. "Pana Tadeusza" Link, przeniesie Cię do tekstu.

nowa kłótnia pomiędzy horeszkami a soplicami

Hrabia, usłyszawszy opowieść Gerwazego, postanowił nie oddać Soplicom zamku. Tak to stary Klucznik Horeszków doprowadził do kolejnego konfliktu między dwoma sąsiadującymi ze sobą rodami. A to był dopiero początek zemsty.

Kliknij w napis, a następnie obejrzyj fragment filmu Andrzeja Wajdy "Pan Tadeusz"

prezentację przygotowała

Wioleta Sikorska

Ilustracje i frag. filmów do prezentacji zaczerpnięto z Internetu

# data[].attributes.attachment_link.title
Tragiczna historia dwóch rodów cz.I "Pan Tadeusz" by Wioleta Sikorska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Tragiczna HISTORIA DWÓCH RODÓWczęść i Oglądając tę prezentację, przypomnisz sobie historię sporu dwóch rodów szlacheckich - Horeszków i Sopliców, którą usłyszał Hrabia, gdy pewnego ranka znalazł się nieopodal ruin zamku. Kliknij na napis PRZEDSTAWIAMY: TYCH TRZECH MĘŻCZYZN POŁĄCZYŁA MIŁOŚĆ, PYCHA I NIENAWIŚĆ kim był? właściciel zamku KIM BYŁ? Klucznik. KIM BYŁ?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
TRAGICZNA HISTORIA DWÓCH RODÓWCZĘŚĆ II

1

Kto opowiadał Hrabiemu historię dwóch rodów?

ODPOWIEDŹ

Historię rodu Horeszków i Sopliców opowiada stary sługa Stolnika Horeszki, Gerwazy Rębajło, zawany Półkozicem, Szczerbcem, Mopanku oraz Klucznikiem, ponieważ ten urząd sprawował w zamku Stolnika.

2

Co o Stolniku Horeszce mówi Gerwazy?

ODPOWIEDŹ

Gerwazy przedstawia Stolnika Horeszkę jako wielkiego magnata, spokrewnionego z najznamienitszymi rodami w Polsce. To szlachcic bardzo gościnny, brat szlachty zaściankowej i włościan (chłopstwa). Dla Gerwazego był to pan pobożny i prawy, co oznacza, że kierował się w swoim życiu zasadami religii, jak i prawa.

3

Co Gerwazy mówił o Jacku Soplicy?

ODPOWIEDŹ

Opinia Gerwazego o Jacku Soplicy nie była pochlebna. Klucznik mówił o nim, że był paliwodą i kłótnikiem. Żalił się, że często odwiedzał Stolnika w jego zamku nieproszony, ponieważ przyjeżdżał nawet wtedy, gdy nie było czasu sejmików czy narad szlacheckich. Rębajło zauważa, że Soplica dowodził szlachtą zaściankową i z tego powodu był nazywany, przez żart, Wojewodą. Ironicznie stwierdza, że Soplicy uroiło się zostać zięciem Stolnika.

4

W kim zakochał się Jacek? Czy ta miłość była odwazjemniona? Dlaczego miłość Jacka i Ewy można skojarzyć z miłością Romea i Julii?

ODPOWIEDŹ

Jacek Soplica zakochał się w córce Stolnika, Ewie. Gerwazy twierdzi, że nie wie tego na pewno, ponieważ mówi, że ponoć Stolnikównie wpadł Soplica w oko. Nikt jednak tego oficjalnie nie potwierdził, bo jak mówi Mopanek, Ewa ukrywała miłość przed ojcem. W swojej wypowiedzi skierowanej do Hrabiego, Gerwazy podaje dwie sprzeczne informacje. Z jednej strony mówi, że podobno Ewa kochała Jacka, a zaraz potem stwierdza, że ukrywała tę miłość. Można więc sądzić, że córka Stolnika rzeczywiście kochała Soplicę, tylko Gerwazy nie chciał tego przyznać wprost.MIłość Jacka i Ewy nawiązuje do romansu wszechczasów, tragicznej miłości Romea i Julii ze sztuki Wiliama Szekspira. Uczucie bohaterów Adama Mickiewicza było równie nieszczęśliwe. Na drodze zakochanym stanął ojciec dziewczyny, a historia, podobnie jak dzieje Romea i Julii zakończyło nieszczęście. Charakterystyczne jest także to, że podobnie jak w tragediach Szkspira, gdzie bohaterami targają nieokiełznane namiętności, prowadzące do klęski, tak i w utworze Mickiewicza, przyczyniają się one do tragedii dwóch rodów.

5

Dlaczego Gerwazy tak bardzo nienawidził Jacka Soplicy?

ODPOWIEDŹ

Stary sługa Horeszków nienawidził Jacka, ponieważ Soplica zabił jego pana. Z opowieści Klucznika wynika, że w czasach walki o uchwalenie Konstytucji trzeciego maja, Jacek Soplica w zemście, że Stolnik postanowił oddać rękę córki innemu szlachcicowi, sprowadził pod zamek Moskali. Kiedy się okazało, że Stolnik Horeszko wychodzi z potyczki zwycięsko, Soplica chwycił karabin i zastrzelił ojca Ewy.

6

Jaki wpływ opowieść Gerwazego miała na dalszy przebieg akcji "Pana Tadeusza"?

ODPOWIEDŹ

Swoją opowieścią Gerwazy wyjaśnił przyczynę konfliktu między Horeszkami i Soplicami, ale narobił też niemałego zamieszania. Zburzył pokojowe intencje Hrabiego, który nagle postanowił, że nie odda Sędziemu, bratu Jacka Soplicy, starego zamku. W Hrabim odezwała się krew Horeszków i na uczcie wraz z Gerwazym wywołali, pomiędzy dwoma rodami, nową kłótnię.

Sprawdź, co zapamietałeś z części I

7

Co się stało z Jackiem Soplicą po zabójstwie Stolnika?

Odpowiedz na pytania, ukryte pod numerami.

Po zabójstwie Stolnika Jacek spadł na dno człowieczeństwa, a potem słuch po nim zaginął.Jeśli chcesz poznać tajemnicze losy Jacka i jego wersję miłości do Ewy, zapraszam na dalsze karty prezentacji.

Jednym z gości Sędziego był ksiądz Robak

Spraw także politycznych był Robak świadomszyNiźli żywotów świętych, a jeżdżąc po kweście,Często zastanawiał się w powiatowem mieście;Miał pełno interesów: to listy odbierał,Których nigdy przy obcych ludziach nie otwierał,To wysyłał posłańców, ale gdzie i po co,Nie powiadał; częstokroć wymykał się nocąDo dworów pańskich, z szlachtą ustawicznie szeptałI okoliczne wioski dokoła wydeptał,I w karczmach z wieśniakami rozprawiał niemało,A zawsze o tem, co się w cudzych krajach działo.

Ksiądz Robak był dziwnym zakonnikiem. Bardziej niż sprawy wiary interesowała go polityka, choć nie afiszował się swoimi zainteresowaniami. Często przynosił wieści z dalekiego świata, o których mówił Sędziemu, a potem rozchodziły się one po całej Litwie. Z jego postawy i wyglądu można było wnioskować, że nie zawsze był zakonnikiem, ponieważ na ciele miał blizny, wskazujące na to, że zapewne kiedyś stoczył niejedną potyczkę, a i poruszał się "po żołniersku". Ksiądz często otrzymywał dziwną korespondencję, którą zawsze otwierał tak, by nikt nie dostrzegł, jakież to wieści mu dostarczono. Dziwne w jego postępowaniu było to, że ciągle gdzieś w tajemnicy wysyłał posłańców i prowadził dyskretne rozmowy ze szlachtą. Czy pamiętasz, gdzie Robak spotykał się ze szlachtą i o czym wtedy rozmawiał? Zajrzyj do koperty, a sprawdzisz swoją znajomość "Pana Tadeusza".

Dziś miejsce Gerwazego, najdalsze od progu,(...)Zwane p o k u c i e m, kwestarz ksiądz Robak zajmował;Jankiel go tam posadził; widać, że szanowałWysoko Bernardyna,(...)Słychać, że z Bernardynem znali się za młoduKędyś tam w cudzych krajach. Robak często chadzałNocą do karczmy, tajnie z Żydem się naradzałO ważnych rzeczach;(...)(...)Na zdrowieWszystkim Waszmościom, moi Mościwi Panowie!Co się tabaki tyczy, hen, ona (...)Pochodzi z Jasnej Góry; księża paulinowieTabakę taką robią w mieście Częstochowie,(...)(...)prawda, z CzęstochowyOddano wiele srebra na skarb narodowyDla Ojczyzny, dla Polski; sam Pan Bóg tak każe.Skarbcem Ojczyzny zawsze są Jego ołtarze; (...)(...) Zaczem wielkie powstały w całej karczmie szmery;Ksiądz Bernardyn uciekł się do swej tabakiery,W kolej częstował mówców; gwar zaraz ucichnął,(...)(...)Chwalicie mą tabakę, Mości Dobrodzieje,Obaczcież, co się wewnątrz tabakierki dzieje".Przypatrzcie się - rzekł Robak - tej groźnej postawie;Zgadnijcie, czyja? - Wszyscy patrzyli ciekawie.-Wielki to człowiek, cesarz (...)Z Napoleonem pobić Moskalów nie sztuka.(...)Więc nie dość gościa czekać, nie dość i zaprosić,Trzeba czeladkę zebrać i stoły pownosić,A przed ucztą potrzeba dom oczyścić z śmieci;Oczyścić dom, powtarzam, oczyścić dom, dzieci!"Robak spotykał się ze szlachtą w karczmie Jankiela. Żeby skupić uwagę słuchaczy, wykorzystywał swoją tabakierę i częstował tabaką. Po mistrzowsku przekazywał informacje o formowaniu się wojska polskiego pod dowództwem generała Dąbrowskiego, opowiadał o poświęceniu Jasnej Góry i przekazywaniu pieniędzy na wojsko. Przybliżał postać cesarza Napoleona. Bernardyn umiejętnie przygotowywał na Litwie powstanie, nazywając Polskę domem, a Moskali śmieciami.

Takim kwestarzem tajnym był Robak podobno:Często on z panem Sędzią rozmawiał osobno;Po tych rozmowach zawsze jakowaś nowinaRozeszła się w sąsiedztwie. Postać BernardynaWydawała, że mnich ten nie zawsze w kapturzeChodził i nie w klasztornym zestarzał się murze.Miał on nad prawym uchem, nieco wyżej skroni,Bliznę wyciętej skóry na szerokość dłoniI w brodzie ślad niedawny lancy lub postrzału;Ran tych nie dostał pewnie przy czytaniu mszału.Ale nie tylko groźne wejrzenie i blizny,Lecz sam ruch i głos jego miał coś żołnierszczyzny.

W zaścianku Dobrzyńskich

Hajże na Soplicę!

Zajazd

Bracia! chcecie bój z ruskim wieść imperatorem,A boicie się wojny z Soplicowskim dworem?Strach wam turmy! czyż to ja wzywam na rozboje?Broń Boże! Szlachta Bracia! ja przy prawie stoję.Wszak Hrabia wygrał, zyskał dekretów niemało;Tylko je egzekwować! (...)Dziś darmo pan Hrabia,Sąsiad wasz, sprawę toczy, dekrety wyrabia,Już nikt z was pomóc nie chce biednemu sierocie!Dziedzic Stolnika, tego, który żywił krocie,Dziś nie ma przyjaciela oprócz mnie - Klucznika,

W zaścianku Dobrzyńskich Gerwazy namówił szlachtę do napaści na Soplicowo. Kliknij na zdjęcie, żeby przeczytać, jakiego, między innymi, użył argumentu.

Dlaczego na załączonej fotografii pojawił się drób?

Szlachcice ruszyli na Soplicowo. Czy pamiętasz, kto nimi dowodził? Sprawdź, klikając na zdjęcie.

Szlachta głodna plądruje, zabiera, co może.Kropiciel, stanowisko zająwszy w oborze,Jednego wołu i dwa cielce w łby zakropił,A Brzytewka im szablę w gardzielach utopił.Szydełko równie czynnie używał swej szpadki,Kabany i prosięta koląc pod łopatki.Już rzeź zagraża ptastwu. (...)Ale rzeź najstraszniejsza, chociaż najmniej krzyku,Między kurami. Młody Sak wpadł do kurnikuI z drabinek, stryczkami łowiąc, ciągnie z góryKogutki i szurpate i czubate kury;Jedne po drugich dusi i składa do kupy,Ptastwo piękne, karmione perłowemi krupy.Niebaczny Saku, jakiż zapał cię unosi!Nigdy już odtąd gniewnej nie przebłagasz Zosi.Zajazd na Soplicowo przeistoczył się z napaści na mieszkańców Soplicowa w rzeź zwierząt domowych i opróżnianie beczek z wódką, winem i piwem. Najedzona i pijana szlachta zaściankowa posnęła, gdzie popadło.

Kliknij na głośniki

Hrabia i GerwazyPorządkują, rozdają oręże, rozkazy.W końcu wszyscy przez długą zaścianku ulicęPuścili się w cwał, krzycząc: "Hajże na Soplicę!"

PIJANĄ I ZASPANĄ SZLACHTĘ NAPADLI MOSKALE, KTÓRZY PRZYBYLI DO SOPLICOWA, SĄDZĄC, ŻE SZLACHTA SIĘ ZBUNTOWAŁA. NA POMOC UWIĘZIONYM PRZYBYŁ KS.ROBAK, KRÓLIK I JANKIEL.ROZPOCZĘŁA SIĘ BITWA.

Kliknij na żarówkę i obejrzyj przebieg bitwy.

Sprawdź, czy uważnie obejrzałeś film.

1

2

A wszakże gdy dziś jegry Hrabię na cel wzięli,Ostatniego z Horeszków, chociaż po kądzieli,Tyś go zasłonił, (...)

(...) i gdy Moskal do mnie palił,Tyś mię rzucił o ziemię, tak nas dwóch ocalił.

Sędzia spełnił Robaka rozkazyI usiada na łóżku przy nim; a GerwazyStoi, łokieć przytwierdza na główni rapiera,A czoło pochylone na dłoniach opiera.

Kogo, twoim zdaniem, przedstawia ilustracja? Kliknij na zdjęcie, żeby potwierdzić swoją wiedzę.

Kogo w czasie bitwy uratował ks.Robak? Kliknij na zdjęcia, żeby potwierdzić swoją odpowiedź.

A TERAZ NADSZEDŁ CZAS,NA POZNANIE DRUGIEJ WERSJI MIŁOŚCI EWY I JACKA

"Jam jest Jacek Soplica..."

Kliknij w zdjęcie ks. Robaka

LOREM IPSUM DOLOR

Klucznik na to słowoPobladnął, pochylił się, i ciała połowąWygięty naprzód, stanął, zwisł na jednej nodze,Jak głaz lecący z góry, zatrzymany w drodze.Oczy roztwierał, usta szeroko rozszerzał,Grożąc białemi zęby, a wąsy najeżał;Rapier z rąk upuszczony przy ziemi zatrzymałKolanami i głownię prawą ręką imał,

Kliknij w zdjęcie Klucznika, by przeczytać o jego reakcji na słowa ks. Robaka

Panie Rębajło - rzekł Ksiądz - już mię nie zatrwożąGniewy ludzkie, bo jestem już pod ręką Bożą;Zaklinam cię na imię Tego, co świat zbawiłI na krzyżu zabójcom swoim błogosławił,I przyjął prośbę łotra, byś się udobruchałI to, co mam powiedzieć, cierpliwie wysłuchał;Sam przyznałem się; muszę dla ulgi sumnieniaPozyskać, a przynajmniej prosić przebaczenia.Posłuchaj mej spowiedzi;

Kliknij w zdjęcie ks.Robaka - Jacka Soplicy, by poznać odpowiedź na reakcję Gerwazego.

Wszak sam wiesz, (...), jak Stolnik zapraszałCzęsto mnie na biesiady; zdrowie moje wnaszał,Krzyczał nieraz, do góry podniósłszy szklenicę,Że nie miał przyjaciela nad Jacka Soplicę;Jak on mnie ściskał! Wszyscy, którzy to widzieli,Myślili, że on ze mną duszą się podzieli.On przyjaciel? on wiedział, co się wtenczas działoW duszy mojej!

Czy pamiętasz kim jest ta postać? Kliknij w jej zdjęcie.

1

O czym szeptała "okolica"?

3

Co tak naprawdę skrywał Jacek w najgłębszych zakamarkach serca i duszy?

2

Jak na zaczepki szlachciów reagował Jacek?

Szlachta podśmiechiwała się z miłości Jacka do Ewy, wiedząc, że Stolnik nie odda mu córki za żonę.

Jacek udawał przed wszystkimi obojętność wobec córki Stolnika, ale żarty kompanów bardzo go bolały, bo wiedział, że towarzysze mają rację. Kochał Ewę, ale był przekonany, że Stolnik nie pozwoli na ich małżeństwo.

Młody Soplica udawał przed wszystkimi, że nie rozumie o co im chodzi. Twierdził, że nic nie czuje do Ewy, a za żonę weźmie sobie szlachciankę równą mu pochodzeniem. Ukrywał swoją miłość, bo uważał, że odmowa Stolnika narazi go na śmieszność.

Tymczasem już szeptała o tem okolica,Jaki taki gadał mi: Ej, panie Soplica!Daremnie konkurujesz; dygnitarskie progiZa wysokie na Jacka podczaszyca nogi>>.Ja śmiałem się, udając, że drwiłem z magnatówI z córek ich, i nie dbam o arystokratów;Że jeśli bywam u nich, z przyjaźni to robię,A za żonę nie pojmę, tylko równą sobie.Przecie bodły mi duszę do żywca te żarty;Byłem młody, odważny, świat był mnie otwarty

Jak łatwo może człowiek popsuć szczęście drugimW jednej chwili, a życiem nie naprawi długiém!Jedno słowo Stolnika, jakżebyśmy byliSzczęśliwi! Kto wie, może dotąd byśmy żyli,Może i on przy swojem kochanem dziecięciu,Przy swojej pięknej Ewie, przy swym wdzięcznym zięciuZestarzałby spokojny! może wnuki swojeKołysałby! Teraz co? nas zgubił oboje,I sam... i to zabójstwo... i wszystkie następstwaTej zbrodni, wszystkie moje biedy i przestępstwa!...Ja skarżyć nie mam prawa, ja jego morderca,Ja skarżyć nie mam prawa, przebaczam mu z serca,Ale i on...

Kliknij na zdjęcie szlachciów, a nastepnie odpowiedz na pytania, ukryte pod numerami.

W jaki sposób Jacek próbuje choć trochę złagodzić swoją winę? Kliknij na zdjęcie, przeczytaj fragment, pomyśl, a następnie poszukaj odpowiedzi.

Bohater zauważa, iż wystarczyłoby jedno słowo Stolnika, by uczynić życie dwojga ludzi szczęśliwym. Istniała też szansa, że wówczas i on, Stolnik, dożyłby spokojnej starości, ciesząc się z wnuków i szczęścia córki oraz zięcia. Soplica mówi, że złamać komuś życie jest bardzo łatwo, a czasami nie będzie tyle czasu, żeby swój błąd naprawić. Zwróćcie uwagę, że tę wypowiedź można odnieść nie tylko do ojca Ewy, który nie godził się na miłość córki do niemajętnego szlachcica, ale także do Jacka. Obydwaj, i Stolnik, i Soplica, swoim postępowaniem zniszczyli życie innym i sobie nawzajem. Słowa "Ale i on..." świadczą o tym, że Jacek uważa, iż tragedia jaka się dokonała, była po części i winą Stolnika. Czy wy też tak uważacie?

Czy Ewa kochała Jacka?

Było to właśnie wkrótce po jej zaręczynach;Wszędzie gadano tylko o jej zaręczynach:Powiadano, że Ewa, gdy brała obrączkęZ rąk Wojewody, mdlała, że wpadła w gorączkę,Że ma początki suchot, że ustawnie szlocha;Zgadywano, że kogoś potajemnie kocha...

Ewa także kochała Jacka, ale uległa presji ojca i zaręczyła się z wybrankiem, którego ten jej przeznaczył. Dziewczyna nie zdobyła się na odwagę, podobnie jak Soplica, by prosić ojca o to, żeby pozwolił jej na miłość, na poślubienie tego, komu oddała już swoje serce. Można powiedzieć, że była tu podobna do Jacka, choć nie zdecydowała się walczyć o swoje szczęście z zupełnie innych powodów.

Kliknij w fotografię. Proponuję chwilkę przerwy :)

Czy Stolnik znał uczucia Ewy i Jacka?

Jak Horeszko traktował Jacka?

Czy to była szczera przyjaźń?

Żeby już raz otwarcie był mnie zrekuzował,Bo znał nasze uczucia; gdyby nie przyjmowałMych odwiedzin; to kto wie? może bym odjechał,Pogniewał się, połajał, w końcu go zaniechał.Ale on, chytrze dumny, wpadł na koncept nowy:Udawał, że mu nawet nie przyszło do głowy,Żeby ja mógł się starać o związek takowy.

Jacek - ks.Robak uważa, że Stolnik doskonale wiedział, co łączyło go z Ewą, ale był zbyt dumny, by zezwolić na to małżeństwo, dlatego przebiegle udawał, że nie ma o niczym pojęcia. Robak mówi, że gdyby Horeszko otwarcie mu powiedział, że nie odda mu ręki córki, to on, pewnie by się z tym pogodził. Ale czy można tu obwiniać tylko Stolnika? Odpowiedź na to pytanie padnie niebawem. A może już wiesz? To świetnie! Za chwilkę zweryfikujesz swój sąd.

Kliknij w zdjęcie.

Kliknij w ikonkę.

A byłem mu potrzebnym, miałem zachowanieU szlachty i lubili mnie wszyscy ziemianie.Więc on niby miłości mojej nie dostrzegał,Przyjmował mnie jak dawniej, a nawet nalegał,Abym częściej przyjeżdżał; a ilekroć samiByliśmy, widząc oczy me przyćmione łzamiI pierś zbyt pełną i już wybuchnąć gotową,Chytry starzec, wnet wrzucił obojętne słowoO procesach, sejmikach, łowach...

Kliknij w zdjęcie.

Kliknij w ikonkę.

Stolnik był przebiegły i bezwzględny. Wykorzystywał popularność Soplicy wśród szlachty i ziemiaństwa, a szczególnie w czas sejmików i zajazdów, gdy były mu potrzebne głosy szlachty zaściankowej, na którą Jacek miał wielki wpływ. Przyznał to także w swojej opowieści Hrabiemu, Gerwazy Rębajło. Magnat doskonale wiedział, że Jacek boi się poprosić o rekę Ewy, ale nie zrobił nic, by mu to ułatwić. Ale czy musiał coś robić?, jak sądzisz?, czy Robak nie za dużo wymagał? A może był inny powód, że Soplica stchórzył? Jeśli wiesz, to rewelacyjnie! Jeśli masz wątpliwości, wszystko niedługo się wyjaśni.

Ach, nieraz przy kieliszkach, gdy się tak rozrzewniał,Gdy mię tak ściskał i o przyjaźni zapewniał,Potrzebując mej szabli lub kreski na sejmie,(...)To tak we mnie złość wrzała, że ja obracałemŚlinę w gębie, a dłonią rękojeść ściskałem,Chcąc plunąć na tę przyjaźń i wnet szabli dostać;Ale Ewa, zważając mój wzrok i mą postać,Zgadywała, nie wiem jak, co się we mnie działo,Patrzyła błagająca, lice jej bledniało;(...)

Kliknij w zdjęcie.

Nie ma mowy o przyjaźni Horeszki ze Soplicą. Stolnik w obłudny sposób udawał przyjaciela, ponieważ Jacek był mu potrzebny. Perfidnie wykorzystywał jego uczucie do Ewy i manipulował Jackiem. Sam Soplica godził się na takie traktowanie, choć czasami chciał się zbuntować, jednak nie zrobił tego i także udawał przyjaciela. Niewatpliwie wpływ na takie postępowanie Jacka miała postawa Ewy, która błagalnym wzrokiem prosiła go, by nie wszczynał burdy.

Kliknij w ikonkę.

A był to taki piękny gołąbek, łagodny,I wzrok miała uprzejmy taki! tak pogodny!Taki anielski, że już nie wiem, już nie miałemOdwagi zagniewać ją, zatrwożyć - milczałem.I ja, zawadyjaka sławny w Litwie całéj,Co przede mną największe pany nieraz drżały,Com nie żył dnia bez bitki, co nie Stolnikowi,Alebym się pokrzywdzić nie dał i królowi,Co we wściekłość najmniejsza wprawiała mię sprzeczka,Ja wtenczas, zły i pjany, milczał jak owieczka! (...)Jak gdybym Sanctissimum ujrzał!

Czy Jacek naprawdę kochał Ewę? Kliknij w zdjęcie i ozdobnik, przeczytaj fragmenty "Pana Tadeusza" i spróbuj odpowiedzieć na to pytanie.

Jacek bardzo kochał Ewę. To było uczucie głębokie, bo Robak przyznaje, że na łożu śmierci jego myśli podążają ku niej - Ewie. Dziewczyna miała na niego ogromny wpływ. Wystarczyło jedno jej spojrzenie, a Soplica z butnego awanturnika stawał się potulny jak baranek. Słowa, jakich używa, wspominając ukochaną, także świadczą o jego wielkim uczuciu. Mówi o niej, używając zdrobnień, które podkreślają nie tylko to, że w jego oczach była krucha, wątła, potrzebująca opieki i troski, ale także świadczą o ogromnym uczuciu. Dla Soplicy ważna była jej cześć, dlatego nie napadł na zamek Stolnika i nie porwał dziewczyny siłą. Nie tylko, że nie chciał stawiać jej w dwuznacznej sytuacji, ale bał się także, że dziewczyna nie przeżyje ucieczki. Z wypowiedzi Robaka wynika, że uwielbiał Horeszkównę ponad wszystko, była dla niego świętością, ale czy tylko Stolnik stał mu na przeszkodzie?

Jakże mocno musiałem kochać tę niebogę,Tyle lat! gdziem ja nie był! a dotąd nie mogęJej zapomnieć i zawżdy jej postać kochanaStoi mi przed oczyma jakby malowana!Piłem, nie mogłem zapić pamięci na chwilęAni pozbyć się, chociaż przebiegłem ziem tyle!Teraz oto w habicie jestem Bożym sługą,Na łożu, we krwi... O niej mówiłem tak długo!

Ach, gdyby ona była jak nasze szlachcianki,Silna i zdrowa! gdyby ucieczki, pogoniNie zlękła się i mogła słuchać szczęku broni!Lecz ona biedna! tak ją rodzice pieścili,Słaba, lękliwa! był to robaczek motyli,Wiosenna gąsieniczka! I tak ją zagrabić,Dotknąć ją zbrojną ręką - byłoby ją zabić.Nie mogłem! Nie.

Kliknij w zdjęcie, a zweryfikujesz odpowiedź.

Rozpacz Jacka

Zabójstwo Stolnika

Przyczyny tragedii

Stolnik, jak zawsze, spokojny, wesoły,Dawał na zamku bale, zbierał przyjacioły,Mnie już nie prosił - na cóż byłem mu potrzebny?Mój bezład w domu, bieda, mój nałóg haniebnyPodały mnie na wzgardę i na śmiech przed światem!Tak zrobiłem się nagle w oczach ludzkich lichy!Jacek Soplica! - Kto zna, co jest czucie pychy...

Jeździłem koło zamku; ile biesów w głowieI w sercu miałem, kto ich imiona wypowie!Stolnik! zabija dziecię własne, mnie już zabił,(...)Bo fałsz, żebym był w jakiej z Moskalami zmowie.(...)Złość mię znowu porwała. - Ten Stolnik zwycięski!I tak-że mu na świecie wszystko się powodzi?I z tej strasznej napaści z tryumfem wychodzi? (...)Chwytam karabin Moskala;Ledwiem przyłożył, prawie nie mierzył - wypala! (...)"Bardziej niźli z miłości, może z głupiej pychyZabiłem; więc pokora... wszedłem między mnichy,Ja, niegdyś dumny z rodu, ja, com był junakiem,Spuściłem głowę, kwestarz, zwałem się Robakiem,Że jako robak w prochu...

Jacek zabił Stolnika w afekcie. Nie potrafił pogodzić się z tym, że stracił Ewę, a Horeszko w bitwie z Moskalami znów odnosił kolejne zwycięstwo. Czy jednak można całkowicie go wytłumaczyć? Dlaczego nie padł Stolnikowi do kolan i nie błagał o rekę jego córki? Soplica wyjaśnia to sam:Wszystko to, prawda, z pychy, żeby nie ubliżyćImieniowi Sopliców, żeby się nie zniżyćPrzed panem prośbą próżną, nie dostać odmowy,Bo jakież by to były między szlachtą mowy,Gdyby wiedziano, że ja, Jacek...Soplicy Horeszkowie odmówili dziewkę!Że mnie, Jackowi, czarną podano polewkę!Duma szlachecka nie pozwoliła mu paść do nóg Horeszki i prosić o rękę Ewy. Dla pychy i własnego wizerunku poświęcił miłość swojego życia, licząc, że los załatwi sprawę za niego, że może Stolnik zmieni zdanie i sam odda mu córkę. Jakże się mylił! Swoim uporem i źle pojętym poczuciem honoru zmarnował nie tylko swoje życie, ale i życie swojej ukochanej, która zmarła gdzieś na dalekiej Syberii, zmarnował życie swojej żonie, z którą się ożenił, by uśpić miłość do Ewy. Czas pokazał, że było to niemożliwe. Tragedia dwóch rodów Horeszków i Sopliców naznaczona była dumą i pychą. Stolnik i Jacek, wbrew pozorom, byli do siebie bardzo podobni i tak naprawdę, każdy z nich myślał tylko o sobie. Obydwaj kochali tę samą kobietę, choć inną miłością i obydwaj skrzywdzili nie tylko ją, ale i siebie nawzajem.Jacek, ubierając mnisi kaptur, miał szansę odkupić swoje winy, Stolnik tej szansy nie dostał.Wam, zostawiam do przemyślenia problem, czy dobrymi uczynkami można odpokutować grzeszną przeszłość?

Kliknij portret

Kliknij zdjęcie.

Kliknij portret

NA ZAKOŃCZENIE

Zawsze możesz też wrócić do tekstu w formie pisanej.

Przeczytaj tekst X ks. "Pana Tadeusza"

Kliknij w kadr z filmu Andrzeja Wajdy i wysłuchaj spowiedzi Jacka w mistrzowskim wykonaniu Bogusława Lindy. Zwróć też uwagę na fenomenalną grę Daniela Olbrychskiego - Gerwazego.

Dziękuję za wytrwałość :)

Wioleta Sikorska

Materiał do prezentacji zaczerpnięto z:

# data[].attributes.attachment_link.title
Tragiczna historia dwóch rodów część II by Wioleta Sikorska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
TRAGICZNA HISTORIA DWÓCH RODÓWCZĘŚĆ II 1 Kto opowiadał Hrabiemu historię dwóch rodów? ODPOWIEDŹ Historię rodu Horeszków i Sopliców opowiada stary sługa Stolnika Horeszki, Gerwazy Rębajło, zawany Półkozicem, Szczerbcem, Mopanku oraz Klucznikiem, ponieważ ten urząd sprawował w zamku Stolnika. 2 Co o Stolniku Horeszce mówi Gerwazy?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kto jest kim w "Panu Tadeuszu"?

galeria postaci

"(...) grupa malownicza!Głowy charakterowe! z kontrastem oblicza!"

"Wpadam do Soplicowa (...) tam się człowiek (...) nadysze Ojczyzny""

Sędzia Soplica:- szlachcic, Polak,- herbu Leliwa,- właściciel Soplicowa,- brat Jacka Soplicy,- stryj Tadeusza,- uważa Telimenę za siostrę,- stary kawaler, bezdzietny,- kiedyś zaręczony z córką Wojskiego - Martą Hreczeszanką (dziewczyna młodo zmarła),- w młodości przez 10 lat był dworzaninem Wojewody, ojca Podkomorzego oraz retorem w jezuickiej szkole,- pielęgnuje szlacheckie obyczaje i tradycje,- za młodu niemało świata objechał (ks. III, w. 398-401),- nosił okulary,- w politykę się nie wdawał,- w szable nie był zbyt tęgi,- ma wąsy ("Sędzia wąs kręcąc" ks. VIII, w. 397)

Tadeusz Soplica:-syn Jacka Soplicy,- bratanek Sędziego,- ma 20 lat,- wrócił z Wilna ze szkoły,- zakochał się w Zosi i z nią się zaręczył,- podkochiwał się w Telimenie (pomylił ją z Zosią),- imię otrzymał po Tadeuszu Kościuszce, ponieważ urodził się w czasie wojny,- miał za dozorcę księdza, który go pilnował,- był przystojny, czuł się rześki i młody,- jako Soplica był krzepki, otyły i silny, do żołnierki jedyni, w naukach mniej pilni,- dobrze jeździł konno, pieszo dzielnie chodził,- tępy nie był, lecz w naukach mało postąpił,- lubił strzelać z flinty, szablą "robić",- pierwszą noc spędza razem z młodzieżą w stodole na sianie,- zaspał na polowanie na zająca (obudził go ks. Robak),- od Telimeny w Świątyni dumania dostał kluczyk i liścik,- zaspał na polowanie na niedźwiedzia (obudziła do Zosia),- prostaczek, poczciwy chłopczyna, prawie dziecko,- nazwał Telimenę głupią,- zakochał się w Zosi ( "taka piękna, taka miła"),- chciał się utopić w błotnistym stawie (ks. VIII, w. 559 - 565),- policzkuje majora Płuta,- dobrze strzelał z dubeltówki,- w trakcie walk z Moskalami zostaje trafiony w środek kapelusza przez Gonta na polecenie Płuta,- dostał od Zosi obrazek świętej Genowefy i relikwijarzyk z suknią świętego Józefa,- ułan,- od dziecka Gerwazy bardzo go lubił, mimo że Tadeusz pochodził z Sopliców,- urodził się pod szczęśliwą gwiazdą,- prawą rękę miał na temblaku (ranny),- ma zostać instruktorem na Litwie,- podczas biesiady zaręczynowej zgodnie z obyczajem usługiwał ludowi razem z Zosią

Wojski Hreczecha:-dawny krewny pański (daleki krewny) i przyjaciel domu,- znawca polowań,- stary,- odmawia udziału w polowaniu na zająca, ponieważ jako szlachcicowi nie przystoi mu polować na taką drobną zwierzynę ("Nazywam się Hreczecha, a od króla Lecha/ Żaden za zającami nie jeździł Hreczecha" - ks. I, w. 816-817),- nosił skórzaną plackę, którą zabijał muchy,- zbierał muchomory,- był znawcą polowań,- to on zarządzał polowaniem na niedźwiedzia,- grał na rogu bawolim,- po polowaniu przygotował bigos,- staruszek szanowny, wesoły i bardzo rozmowny,- gawędziarz, gaduła,- życie spędził na biesiadach, polowaniach, zajazdach, sejmikach,- nieprzyjaciel fajki,- milczenie budziło go ze snu,- był mistrzem w rzucaniu nożem,- ma córkę Teklę, która nosiła okulary i zapraszała kobiety na kabałę (wróżby z kart), która zaręczyła się z Asesorem,- w rękawie nosił nóż,- był odpowiedzialny za wyprawienie biesiady zaręczynowej,- korzysta z książki "Kucharz doskonały"

Zosia:- córka Ewy Horeszkówny,- wnuczka Stolnika Horeszki,- wychowywana przez Telimenę,- na jej opiekę i wychowanie pieniądze dawał Jacek Soplica,- ma 14 lat w 1811 r., "wszak to dziś zaczynasz rok czternasty" (ks. V, w.104-105),- zakochana w Tadeuszu,- mieszka w dawnym pokoju Tadeusza,- białe ubranie, aż do piersi kryje, odsłaniając ramiona i łabędzią szyję (w takim Litwinka tylko chodziła z rana i nigdy nie pokazywała się w nim mężczyzną),- wysmukła postać, - włos w pukle nierozwity, lecz w węzełki małe pokręcony, schowany w drobne strączki białe,- zdawała się dziewczynką małą,- opiekowała się drobiem,- błękitne oczęta (ks. III, w. 143),- twarz ładna,- kibić wysmukła, ale nieskładna,- pulchne lica (policzki) i rumieniec,- widać, że serce jeszcze nieczynne,- ma wiano w kapitałach z łaski Jacka,- Jacek dawał pieniądze na jej wychowanie oraz wyznaczył dla niej małą roczną pensję,- budzi Tadeusza na polowanie na niedźwiedzia,- palce drobne,- ząbki jak perły,- niebogata: lecz za to urodzeniem równa, Z domu senatorskiego, jest dygnitarzówna,- kochana przez Telimenę,- opaliła się (czysta Cyganka),- według Telimeny chodzi i rusza się jak parafijanka (prowincjuszka, osoba nieobyta towarzysko),- od dwóch lat mieszka w Soplicowie,- strój Zosi na "wyprowadzenie w świat" - pokropiona perfumami, włos namaszczony gumą, pończoszki białe, ażurowe, trzewiki warszawskie białe, atłasowe, sznurowany stanik - gorset, z włosów zdjęto papiloty i uwito w dwa sploty, zostawiając na czole i skroniach włos gładki, ze świeżych bławatków zrobiono plecionkę i przyczepiono,- blade włosy (blondynka),- biała sukienka,- w ręku chusteczka batystową,- według Telimeny nogi rozstawia jak chłopak i ma rozbiegany wzrok,- płaczem próbowała przebłagać majora Płuta,- podarowała Tadeuszowi obrazek św. Genowefy i relikwĳarzyk suknią świętego Józefa,- zielona sukienka,- jej przeznaczeniem jest pogodzić dwie od dawna zwaśnione rodziny,- zimę (1811/1812) spędziła z Podkomorzyną w Wilnie,- tęskniła za Soplicowem,- jako narzeczona miała wianek na głowie,- stój litewski, prostaczy, narodowa szata, (płaczem go wymogła) - opis ks. XI, w 621 - 640)- wstydliwa,- podczas biesiady zaręczynowej zgodnie z obyczajem usługiwała ludowi razem z Tadeuszem,- Sak Dobrzański kochał się w niej,- tańczyła poloneza w pierwszej parze z Podkomorzym

Ksiądz Robak:-tajny kwestarz - zakonnik zbierający datki,- Bernardyn,- zna łacinę (zmówił krótki pacierz po łacinie - ks. I w. 305),- nad prawym uchem, nieco wyżej skroni miał bliznę wyciętej skóry ma szerokość dłoni, w brodzie ślad niedawny lancy lub postrzału,- ruch i głos miał żołnierskie,- świadomy był spraw politycznych,- człowiek stary, lecz krępy i bardzo pleczysty,- właściciel tabakiery, (z niej gen. Dąbrowski zażył cztery razy), (opis tabakierki - ks. IV, w. 386- 397 - maleńka armia, w środku człowiek na rumaku, cesarz w kapocie),- tabakę miał z Jasnej Góry od księży paulinów z Częstochowy,- zastrzelił niedźwiedzia z broni Gerwazego, ratując życie Tadeusza i Hrabiego,- zakrywa Hrabiego swym ciałem podczas walk z Moskalami, ratując mu życie i dostając za niego postrzał,- podcina nogi Gerwazemu, ratując mu życie gdy dziewięć rur w niego mierzyło,- nie wyznaje Tadeuszowi prawdy kim jest

Podkomorzy:- syn Wojewody, u którego Sędzia w młodości był dworzaninem,- miał córki: Różę,- właściciel złotej tabakiery, oprawionej w brylanty, w środku portret króla Stanisława ( ojciec Podkomorzego dostał tę tabakierę od króla Poniatowskiego),- jego psy to: Sprawnik (pies), Strapczyna (suka),- opis stroju - ks. XI, w. 219-225 - żupan złotem szyty, kontusz gredyturowy z frędzlą i pas lity, karabela z głównią jaszczurową, na szyi szpinka brylantowa, konfederatka biała z pękiem grubych piórek,- został konfederackim marszałkiem,- reprezentuje województwa władzę,- najwyższe miejsce "zabierał" przy stole,- tańczył poloneza z Zosią w pierwszej parze

Telimena:- niewiasta w latach dojrzała (ks .I, w. 613)- przystojna i młoda (ks. I, w. 534),- wysoka, ramiona silne, pierś szeroka,- wszyscy ją znali,- kibić miała wysmukłą, kształtną, pierś powabną,- w ręku kręciła wachlarz dla zabawy,- strój zbyt wykwintny na wieś i na dzień powszedni ( suknia krótka, ubrana w różową jedwabną suknię, z wyciętym gorsem, kołnierzykiem z koronek i krótkim rękawkiem,włosy pozwijane w kręgi, w pukle i przeplecione różowymi wstążkami, a w środku brylant),- włosy krucze, długie zwijały się w sploty,- znała język francuski ( "pierwsza z nim po francusku zaczęła rozmowę" - ks. I, w. 654),- żyła w stolicy długi czas,- Sędzia zwał ją siostrą, jednak nie łączyło ich pokrewieństwo (tak ich kiedyś wspólni rodzice nazwali),- Sędzia ją szanował i przed światem lubił,- sprawowała opiekę na Zosią,- to Jacek dał Zosię Telimenie na wychowanie,- adorowała Tadeusza i Hrabiego,- dawniej mieszkała w Petersburgu i tam miała psa bolończyka (dostała go od księcia Sukina), którego zagryzł chart,- w biurku chowała różne pamiątki, np. plan domu znajdującego się na rzeką Newą,- to ona zaproponowała, żeby udać się na grzybobranie,- często chowała się w lesie w miejscu nazwanym Świątynią dumania,- miejscowa piękność,- skąpa w pochwały, lecz nie szczędziła zachętu,- podarowała Hrabiemu kwiatek niezabudek (ks. III, w. 671),- niebogata,- rozum i wielkie doświadczenie miała,- obeszły ją mrówki w Świątyni dumania (ks. IV, w.261- 281),- naróżowana, grubsza płeć = zniszczona cera, piegi, brakuje dwóch zębów, na czole i na skroni zmarszczki,- według ks. Robaka - kokietka i trzpiotka, mąci, intryguje,- uchodziła za osobę dobrą, świat znającą,- według Tadeusza - miała dobre serce,- Tadeusz nazwał ją głupią,- mdlała (np. podczas zajazdu),- rozpuszczone włosy (podczas zajazdu),- płaczem próbowała przebłagać majora Płuta,- podarowała Hrabiemu wstążkę ze swojej sukni, z której zrobiła kokardę,- zaręcza się z Rejentem,

Asesor:- właściciel charta Kusego,- mniej krzykliwy, mniej ruchawy,- szczuplejszy i mały z postawy,- ma żądło w języku, tak dowcipne żarciki umiał komponować,- dawniej żył w dostatku, ale spadek roztrwonił,- teraz w służbie rządu, by znaczyć w powiecie,- bardzo lubił myślistwo,- mówca wielki,- jego nóż to tasak sanguszkowski,- strzelba - niewielka fuzyjka, ptaszyna od księcia Sanguszki, Sanguszkówka,- zazdrosny o Telimenę,- Hrabia uderzył go w twarz podczas zajazdu,- zaręczył się z Teklą Hreczeszanką

Rejent:- Rejent Bolesta, zwany kaznodzieją ("lubił gesta" - ks. I, w. 687),- dawniej był adwokatem,- właściciel charta Sokoła,- mówca wielki,- strzelba Sagalasówka,- zaręcza się z Telimeną,- dał się przebrać po francusku

Jacek Soplica:- paliwoda i kłótnik,- zwany Wojewodą i Wąsalem,- wiele znaczył w województwie,- dowodził rodziną Sopliców i ich trzystu kreskami (głosami w sejmie),- nic nie posiadał prócz kawałka roli, szabli i wielkich wąsów od ucha do ucha,- zakochał się z wzajemnością w córce Stolnika - Ewie,- podano mu czarną polewkę (znak, że rodzic nie oddaje swoje córki za żonę konkurentowi),- zastrzelił Stolnika Horeszkę,- wiódł życie hajdamackie (zbójeckie, hultajskie),- zawadyjaka słynny w całej Litwie,- ożenił się z pierwszą ubogą dziewczyną, którą napotkał,- nie kochał swojej żony, a matki Tadeusza, która zmarła z żalu,- był zły, zemsty opętany biesem,- wpadł w alkoholizm

Jankiel:- Żyd stary, powszechnie znany z poczciwości,- karczmarz,- zarządzał dwiema karczami po obu stronach drogi, w jednej rej wodził Gerwazy, w drugiej Protazy,- miał dobre trunki do wyboru,- rachował się ostrożnie i nie oszukiwał,- nie cierpiał pijaństwa,- wielki miłośnik zabaw,- muzykę znał i słynął muzycznym talentem,- pięknie grał na cymbałach,- dość czystą miał polską wymowę,- szczególnie lubił pieśni narodowe,- w pobliskim mieście był podrabinkiem (rabinem),- wszędzie go goszczono i słuchano jego rad,- znał się na handlu zbożem,- miał sławę dobrego Polaka,- brodę ma aż do pasa,- na głowie nosił kołpak lisi i jarmułkę,- był powszechnie lubiany,- bardzo lubił Zosię,- na prośbę Zosi zagrał podczas biesiady zaręczynowej na cymbałach,- patriota

"Ja, niegdyś dumny z rodu, ja, com był junakiem,Spuściłem głowę, kwestarz, zwałem się Robakiem,Że jako robak z prochu...(...)Trzeba było odkupić dobrymi przykłady,Krwią, poświęceniem się..."(ks. X, w. 829-834)

Zasługi Jacka Soplicy: (ks. XI, w. 237 - 263)Przeniósł od Kniaziewicza listy RyszpansowiDonoszące, że nasi biorą tył wrogowi.On potem w Hiszpanĳi, gdy nasze ułanyZdobyły Samosiery grzbiet oszańcowany,Obok Kozietulskiego był ranny dwa razy!Następnie, jak wysłaniec, z tajnymi rozkazyBiegał po różnych stronach ducha luǳi badać,Towarzystwa tajemne wiązać i zakładać;Na koniec w Soplicowie, w swym ojczystym gnieźǳie,Gdy gotował powstanie zginął na zajeźǳie.Właśnie o jego śmierci nadeszła wiadomośćDo Warszawy w tę chwilę, gdy cesarz jegomośćRaczył mu dać za dawne czyny bohaterskieLegĳi Honorowej znaki kawalerskie.

Woźny:- Protazy Baltazar Brzechalski- ostatni w Litwie Woźny Trybunału,- zwany przez Gerwazego - Brzechaczu,- po kryjomu przeniósł wieczerzę do zamku, co nie podobało się Wojskiemu,- pomagał rozbierać się Sędziemu, to on umiał pas słucki odwiązywać i składać,- nosił przy sobie "trybunalską wokandę" - książeczkę, w której spisane były wszystkie sprawy jakie przed laty wywoływał z wokandy,- był kłótliwy,- strój podróżny: szerokie rajtuzy i kurta, której poły podpięte były na guzy, można ją było zakasać lub opuścić do kolan, czapka z uszami, sznurkiem na wierzchu związana,- nosił pałkę,- przed procesem jak szpieg musiał się kryć pod różną postacią i strojem,- miał dostarczyć pozew Hrabiemu,- człek śmiały,- w kapustę buchnął - uciekł z zajazdu

Hrabia:- nazywany Grafem,- krewny Stolnika po matce Łowczynie, która urodziła się z drugiej córki Kasztelana, który był wujem Stolnika (krewny po kądzieli) - dziesiąta woda po kisielu,- panicz bogaty, krewny Horeszków daleki, wielkiego domu dziedzic,- nigdy nigdzie nie może stawić się w naznaczonej porze,- strój ( surdut angielski, biały, długi),- słudzy zwani dżokejami, ubrani w kapelusze jak grzybki, czarne, lśniące, w kurtkach, w butach stryflastych, w pantalonach - spodniach białych,- lubił widoki niezwykłe i nowe, zwał je romansowemi,- był wielkim dziwakiem,- miał dziwne zwyczaje ( często bez pasa, bez strzelby błąkał się po gaju, często siedział nieruchomy przy ruczaju - strumyku),- szanowano go,- pan z prapradziadów,- bogacz,- dobry dla chłopów, ludzki dla sąsiadów i Żydów,- lubił rysować, nosił przy sobie papier i ołówek,- lubił myślistwo,- bardzo dobrze zna się na polowaniach,- od dzieciństwa chował się w obcych krajach,- piękny pan, słusznej urody, twarz miał pociągłą, blade policzki, oczy modre, łagodne, włos długi, białawy,- nosił kapelusz,- nie znał zwyczaju grzybobrania,- blondyn,- lubi spać,- wg Robaka - pyszałek, głupiec,- wg Robaka - dziwak, fanatyk, ale młody, poczciwy, dobry Polak, (w rewolucjach bardzo potrzebne dziwaki),- ma u szlachty wielkie zachowanie,- nosił orzechowy płaszcz włoskiego kroju, szeroki bez rękawów,- Gerwazy zakrywa go swym ciałem podczas walk z Moskalami, ratując mu życie i dostając za niego postrzał,- Telimena podarowała ma wstążkę, którą oderwała od swojej sukienki, z której zrobiła kokardkę,- mundur pułkownika,- wąsik poczerniony i bródka hiszpańska,- Telimena "zdradziła" go z Rejentem,- na złość Telimenie zaczął adorować Podkomorzankę

kapitan Ryków:- Nikita Nikitycz Ryków,- rotny kapitan, miał osim medalów i trzy krzyże,- Moskal,- gość ("Pan Sędzia go przez grzeczność prosił na wieczerzę"),- stary żołnierz, mieszkał na kwaterze w pobliskiej wiosce,- "jadł smaczno, mało wdawał się w rozmowę"- zuch na szpady,- poddaje się (oddaje Podkomorzemu swoją nagą szpadę),- lubi Polaków,- obiecuje obronić Sopliców podczas ewentualnego śledztwa, a całą winę zrzuci na Płuta,- nie przyjmuje od Sopliców pieniędzy

Gerwazy Rębajło:- pseudonimy: Półkozic, Mopanku, Szczerbiec, Klucznik,- szlachcic,- służący,- ostatni z Horeszki dworzanów,- wysoki, siwy, twarz miał czerstwą, zdrową, pooraną zmarszczkami, posępną, surową,- kiedyś słynął z wesołości, po śmierci Stolnika zmienił się (nie chodził na kiermasze, ani wesela, nie opowiadał dowcipów, nie uśmiechał się),- zawsze nosił liberyję dawną Horeszków ( kurtę z żółtymi połami, dawniej zapewne złotą, wkoło szyte jedwabiem herbowe klejnoty),- ulubione powiedzenie - Mopanku,- łysinę miał w szczerbach,- nosił wielki pęk kluczy za pasem, uwiązany na taśmie "srebrnym kutasem",- jego rapier to Scyzoryk (rapier sążnistej długości, szeroki na całą piędź, sieczny na dwa boki, miecz teutoński - niemiecki, krzyżacki, z norymberskiej stali),- mścił się na rodzie Sopliców za śmierć Stolnika (ks. II, w. 347-354),- skory do bijatyk ("Gerwazy groźny ręką" - ks. IV, w. 272),- wiedział o sposobie rwania węzów,- był bardzo silny,- ufał sobie,- uratował mu życie ks. Robak,- zabija majora Płuta, (przyznaje się do tego w ks. X, w. 178-179, 186), czyniąc to "pro publico bono" czyli dla dobra powszechnego,- ma wąsy ( wąsy najeżał - ks. X, w. 464),- bardzo lubił Tadeusza,- oddaje swój Scyzoryk generałowi Kniaziewiczowi

Stolnik Horeszko:- pierwszy pan w powiecie,- bogacz,- familijant (człowiek spokrewniony z wieloma wpływowymi osobami),- miał jedną córkę Ewę,- został zastrzelony przez Jacka Soplicę podczas napadu Moskali za czasów Kościuszki,- miał łysą głowę,- nosił brylantową spinkę,- podkręcał wąs,- wzrok dumny miotał,- umierając wykonał znak krzyża, co symbolizowało, że przebaczył zabójcy - Jackowi Soplicy

Maciej (Matyjasz) Dobrzyński:-stał na czele rodziny,- nie działo się w Dobrzynie nic bez rady Maćka,- wpływów nie szukał, rady udzielał rzadko i nie lada komu,- wyrzekł zdanie i w niewielu słowach (małomówny),- zwany był Kurkiem na kościele, Zabokiem, Królikiem, Maćkiem nad Maćkami,- jego szabla to Rózeczka - pochodziła z Damaszku (damaskowana krzywa karabela),- 72 lata,- starzec dziarski,- niskiego wzrostu,- konfederat barski, potem stronnik królewski, trzymał z podskarbim litewskim, leczy gdy król przyjął uczestnictwo w Targowicy Maciej opuścił królewskie stronnictwo ( stąd przydomek Kurek na kościele, bo jak kurek za wiatrem chorągiewkę zwracał),- lubił wojnę,- bystry polityk,- szedł tam, gdzie Ojczyzny dobro upatrywał,- teraz siedzi w domu jak niedźwiedź, gdy ssie łapę w borze,- prostak ubogi, był najwięcej czczony,- wiedział sekreta strzelców i lekarstwa,- za młodu lubił bijatykę,- był nieprzyjacielem moskiewskiego rodu,- nucił piosenkę "Kiedy ranne wstają zorze",- modlił się,- siwy (biały jak królik),- Zabok, bo na lewym boku nosił szablę i często ją tam dotykał,- rozpoznał w ks. Robaku Jacka Soplicę ("bies księżyna")

major Płut:- Moskal,- mści się na Dobrzyńskim (ks. IX, w. 140-150),- chce od Sędziego po tysiąc rubli gotówką za głowę każdego, kto wziął udział w zajeździe,- dał się spić Soplicom, stał się napastliwy względem Telimeny (zachęcał Telimenę do tańca),- zostaje spoliczkowany przez Tadeusza,- tchórz, każe Rykowowi walczyć zamiast siebie,- mówi Gontowi, że jeżeli zastrzeli Tadeusza (wsadzi mu kulę pod piątym żebrem) dostanie od niego cztery ruble srebrem,- znaleziono go nieżywego w krzakach pokrzywy- ginie od miecza Gerwazego (ks. IX, w. 730-731),- według ogólnej opinii zaginął bez śladu, jak gdyby wpadł w wodę

Ewa Horeszkówna:- córka Stolnika Horeszki,- w niej z wzajemnością kochał się Jacek Soplica,- wg Jacka Soplicy - piękny, łagodny gołąbek,- wzrok miała uprzejmy i pogodny, anielski,- tak ją rodzice pieścili (wychowywali), że była słaba, lękliwa jak robaczek motyli, jak wiosenna gąsieniczka,- została żoną Wojewody,- w dniu ślubu mdlała i miała gorączkę,- miała suchoty (gruźlicę),- wywieziona na Sybir, tam umarła młodo

""Tak, tak, mój Protazeńku" rzekł Klucznik Gerwazy."Tak, tak, mój Gerwazeńku" rzekł Woźny Protazy."Tak to, tak!" powtórzyli zgodnie kilka razy,Kiwając w takt głowami"

"A szlachta ciągle pĳe i wiwaty wznosi (...)Wszystkich gości obecnych, wszystkich zaproszonych,Wszystkich przyjaciół, których kto żywy spamięta (...)I ja tam z gośćmi byłem, miód i wino piłem, A com wieǳiał i słyszał, w księgi umieściłem."

# data[].attributes.attachment_link.title
Pan Tadeusz, galeria postaci, kto jest kim, #Oszczyk by Aneta on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Kto jest kim w "Panu Tadeuszu"? galeria postaci "(...) grupa malownicza!Głowy charakterowe! z kontrastem oblicza!" "Wpadam do Soplicowa (...) tam się człowiek (...)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poznajemy Inwokację "Pana Tadeusza".

Temat:

2

1

4

Joanna Heftowicz

Przeczytaj Inwokację lub jej wysłuchaj.

4

2

3

1

oglądaj

OGLĄDAJ

OGLĄDAJ

Czytaj

1

Pytania kluczowe do Inwokacji

1. Dlaczego dla Mickiewicza Litwa była ojczyzną, a Polacy uważają "Pana Tadeusza" za swoją epopeję narodową?2. Jaki widzisz związek fraszki "Na zdrowie" Jana Kochanowskiego z Inwokacją? 3. Jakie elementy autobiograficzne można znaleźć w Inwokacji?4. Dlaczego trzeba być świetnym przyrodnikiem, by zrozumieć Inwokację?

Czytaj dalej ->

2

Dlaczego dla Mickiewicza Litwa była ojczyzną, a Polacy uważają "Pana Tadeusza" za swoją epopeję narodową?

W czasach, kiedy Adam Mickiewicz tworzył "Pana Tadeusza" (na początku XIX wieku) ziemie litewskie uważane były za jedną z części Polski.Ponadto dla poety Litwa była jego "małą ojczyzną".Litwa i Korona były jednością, mówił o tym Adam Mickiewicz w Księdze 8, opisując gwiazdozbiory:"Kastor z bratem Polluksem jaśnieli na czele,Zwani niegdyś u Słowian Lele i Polele;Teraz ich w zodyjaku gminnym znów przechrzczono:Jeden zowie się Litwą, a drugi Koroną."

3

Jaki widzisz związek fraszki "Na zdrowie" Jana Kochanowskiego z Inwokacją?

Jan Kochanowski pisał o tym, że zdrowie doceniamy dopiero po jego stracie. Nie jesteśmy świadomi tego, ile jest warte życie w zdrowiu, dopóki jestemy zdrowi. Dopiero, kiedy je stracimy, czujemy, czego nam brakuje. bez zdrowia wszystko traci sens. Żadne skarby świata nie mogą nam go zapewnić ani przywrócić. Nawet młodość nie zagwarantuje nam zdrowia, a jego utrata niweczy plany na przyszłośćPodobną zależność zauważyl Adam Mickiewicz w odniesieniu do Ojczyzny. W sytuacji straty ojczyzny (emigracja, której doświadczył poeta) odczuwamy jej ogromną wartość.

Fraszki wysłuchasz tutaj.

Play

4

Jakie elementy autobiograficzne można znaleźć w Inwokacji?

Podmiot mówiący przywołuje cudowne ozdrowienie swojej osoby, jakie dokonało się, gdy jako dziecko został ofiarowany w opiekę Matce Bożej. Fakt ten ma potwierdzenie w biografii Mickiewicza, który wypadł z okna jako dziecko. Był bliski śmierci. Wyzdrowiał dzięki opiece Maryi. Przywołując ten kontekst, osoba mówiąca ponawia wymowę tej dziecięcej wiary w opiekuńczość i miłosierdzie Bożej Rodzicielki. Zwraca się do niej z prośbą, ale dość kategorycznie brzmiącą: Tak nas powrócisz cudem na ojczyzny łono. Niestety, teraz Adam Mickiewicz może przenieść się do Litwy tylko myślami i wspomnieniami, co też dalej właśnie czyni.

5

Dlaczego trzeba być świetnym przyrodnikiem, by zrozumieć Inwokację?

W Inwokacji pojawiają się niespotykane już dziś nazwy roślin:świerzop, dziecielina, obok nazw roślin uprawianych do czasów obecnych: gryka, pszenica, żyto.

świerzop dzięcielina gryka

Rodzinne strony Mickiewicza obfitują w najwyższej jakości gleby - gleby, których urodzajność w połączeniu z pracowitością uprawiających je Polaków zapewniała niegdyś Rzeczpospolitej dobrobyt jeden z największych w Europie. To te rolnicze tereny usiane zbożem, starannie zorganizowane i uprawiane z namaszczeniem, przychodzą Mickiewiczowi na myśl, kiedy myśli o domu.

6

Środki stylistyczne w Inwokacji

Inwokacja to prawdziwy popis umiejętności poetyckich Adama Mickiewicza. Jest nasycona środkami stystycznymi, które uwypuklają treści przedstawiane przez poetę.

Zadania na żółtych znacznikach wykanaj do niedzieli do godziny 14.00.Możesz podchodzić kilka razy do każdego ćwiczenia:-)

7

Środki stylistyczne w Inwokacji

Wypisz do zeszytu:2 apostrofy2 porównania4 epitety2 metafory1 uosobienie1 ożywienie.

8

Zapisz w zeszycie odpowiedzi na 1, 2 i 3 pytanie kluczowe. Wróc do wcześniejszych slajdów.

Miłego weekendu :-)Joanna Heftowicz

# data[].attributes.attachment_link.title
Inwokacja "Pan Tadeusz" by Joanna Heftowicz on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Poznajemy Inwokację "Pana Tadeusza". Temat: 2 1 4 Joanna Heftowicz Przeczytaj Inwokację lub jej wysłuchaj. 4 2 3 1 oglądaj OGLĄDAJ OGLĄDAJ Czytaj 1 Pytania kluczowe do Inwokacji 1. Dlaczego dla Mickiewicza Litwa była ojczyzną, a Polacy uważają "Pana Tadeusza" za swoją epopeję narodową?2. Jaki widzisz związek fraszki "Na zdrowie" Jana Kochanowskiego z Inwokacją?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fabuła w "Panu Tadeuszu"

Wątek psychologiczny

Wątek obyczajowy

Wątek miłosny

Adama Mickiewicza

Bohaterowie

Wątek narodowo-wyzwoleńczy

Ciekawostki

Wątki poboczne

Terminy

Historia zamku Horeszków wg Gerwazego

Autor: Agnieszka Ptasiewicz

Wątek powstania narodowego przygotowywanego na Litwie przez księdza Robaka: działalność emisariusza, oczekiwanie na pomoc Napoleona, wysiłki księdza, by połączyć sprawę narodową z prywatną (Sędzia jako pierwszy, który podejmie działania niepodległościowe); bitwa z Moskalami.

10 ciekawostek z polszczyzna.pl: https://polszczyzna.pl/pan-tadeusz-10-szczegolow-i-ciekawostek/ Pan Tadeusz - 10 intrygujących szczegółów i ciekawostek!Pan Tadeusz - książka, która powinna być znana każdemu Polakowi. Choć jest to lektura obowiązkowa zarówno w liceum, jak i w szkole podstawowej, warto...Poprawna polszczyzna dla każdego

spór Asesora i Rejenta dotyczący Sokoła i Kusego

spór Domeyki z Domeyką, znany z opowieści Wojskiego

opowieść Wojskiego o Rejtanie i księciu Denassów

# data[].attributes.attachment_link.description
Fabuła w "Panu Tadeuszu" Wątek psychologiczny Wątek obyczajowy Wątek miłosny Adama Mickiewicza Bohaterowie Wątek narodowo-wyzwoleńczy Ciekawostki Wątki poboczne Terminy Historia zamku Horeszków wg Gerwazego Autor: Agnieszka Ptasiewicz Wątek powstania narodowego przygotowywanego na Litwie przez księdza Robaka: działalność emisariusza, oczekiwanie na pomoc Napoleona, wysiłki księdza, by połączyć sprawę narodową z prywatną (Sędzia jako pierwszy, który podejmie działania niepodległościowe); bitwa z Moskalami.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Obraz szlachtyw "Panu Tadeuszu"

Autor:Irmina Zarska - Rysunkowy jezyk polski

"Pan Tadeusz" to panoramiczny obraz szlachty polskiej z początków XIX wieku.

Szlachta jest głównym bohaterem dzieła.

Autor przybliżył zwyczaje szlachty, przedstawił jej wady i zalety.

Informacje na temat szlachty

stan szlachecki jest rozwarstwiony, wewnętrznie zróżnicowany,

ważnym elementem życia szlachty są zwyczaje,

świat szlachecki w opisanym kształcie odchodzi już w niepamięć.

Ważnym elementem życia szlachty są jej zwyczaje, przekazywane z pokolenia na pokolenie, stanowiące znak przywiązania do tradycji. Przybliżane są zasady obowiązujące podczas posiłków, ukazana jest staropolska gościnność, kultura wypowiedzi, zwyczaje takie jak: polowania, grzybobrania, sejmiki szlacheckie, spotkania w karczmie.

W utworze wielokrotnie pojawia się epitet "ostatni". Pojawiają się więc "ostatni zajazd", „ostatni Klucznik", „ostatni Wojski" czy Podkomorzy „ostatni, co tak poloneza wodzi".Szlachta nie znika z dnia na dzień, ale zmienia się jej znaczenie (władza jest przejmowana przez urzędników obcych mocarstw). Nowe pokolenie musi być już inne, dostosować się do nadchodzących zmian.Utwór został napisany po to, by ocalić (choć w pamięci) świat szlachecki, odchodzący już w przeszłość.

Obraz szlachty jest bardzo zróżnicowany - występują tu przedstawiciele: arystokracji (Hrabia), zamożnego ziemiaństwa (Soplicowie), szlachty sprawującej urzędy (Rejtan, Asesor, Gerwazy) i szlachty zaściankowej (zaścianek Dobrzyńskich).

Wady szlachty

warcholstwo

Warcholstwo - tendencja do wywoływania kłótni, np.wywołanie bójki przez Gerwazego w czasie uczty na zamku.

pieniactwo

Pieniactwo to częste wytaczanie spraw sądowych, zwłaszcza z błahego powodu, chorobliwa skłonność do dochodzenia rzeczywistych lub urojonych krzywd,np. proces Horeszków i Sopliców o zamek.

bezmyślność

np. brak zastanowienia nad możliwymi skutkami zajazdu

przedkładanie własnego interesu ponad dobro ogólne

np. zabicie Stolnika w chwili, kiedy broni się on przed atakiem Moskali, przyjęcie majątku Horeszki z rąk znienawidzonego zaborcy przez Sędziego

uleganie modzie

np. tendencja Hrabiego i Telimeny do zachwalania wszystkiego, co zagraniczne

pijaństwo

np. upicie się szlachty po dokonaniu zajazdu na dwór Sopliców

duma

np. niepoproszenie Jacka Soplicy o rękę Ewy z powodu dumy

łamanie prawa

np. dochodzenie swoich praw (niezależnie od tego, czy te prawa są słuszne czy też wyimaginowane) na drodze zajazdu, próby przekupstwa

Zalety szlachty

przywiązanie do tradycji

np. przywiązanie do staropolskiego stroju i herbu, kultywowanie tradycyjnych zwyczajów (grzybobranie, uczty)

patriotyzm

np. gotowość do walki za ojczyznę, udział w działaniach Legionów Polskich, organizacja powstania na Litwie

solidarnośćw momencie zagrożenia

np. zjednoczenie pokłóconej szlachty w momencie walki z Moskalami

odwaga

np. gotowość do walki z Moskalami, do wstąpienia do Legionów

przedkładanie dobra ogółu nad swoje własne

np. dołączenie Tadeusza do Legionów m.in. w celu ratowania innych uczestników walki z Moskalami

Ocena szlachty

Mickiewicz idealizuje szlachtę, ukazując Soplicowo jako szlachecki raj, ostoję polskości.

Autor nie pomija wad szlachty, które doprowadziły do upadku państwa polskiego. Przedstawia je jednak z humorem i przymrużeniem oka.

"Pan Tadeusz" przesycony jest optymizmem - pokazuje, że szlachta potrafi się zjednoczyć, pomimo wad przeważają u niej pozytywne cechy, które dająnadziejęna odzyskanie niepodległości.

"Jedna już tylko kraina taka,W której jest trochę szczęścia dla Polaka:Kraj lat dziecinnych! On zawsze zostanieŚwięty i czysty jak pierwsze kochanie (...)".

"Bo szlachta polska, chociaż niezmiernie kłótliwaI porywcza do bitew, przecież nie jest mściwa".

"Polak, chociaż stąd między narodami słynny,Że bardziej niźli życie kocha kraj rodzinny,Gotów zawżdy rzucić go, puścić się w kraj świata,W nędzy i poniewierce przeżyć długie lata,Walcząc z ludźmi i z losem, póki mu śród burzyPrzyświeca ta nadzieja, że Ojczyźnie służy".

"Kropiciel, stanowisko zająwszy w oborze,Jednego wołu i dwa cielce w łby zakropił,A Brzytewka im szablę w gardzielach utopił.Szydełko równie czynnie używał swej szpadki,Kabany i prosięta koląc pod łopatki.(...)Wpada w kotuch Konewka, jedne ptaszki zdusza,A drugie żywcem wiąże do pasa kontusza".

Dziękuję za uwagęi zapraszam na moją stronę po więcej inspiracji :)

# data[].attributes.attachment_link.title
Obraz szlachty w "Panu Tadeuszu" by Irmina Żarska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Obraz szlachtyw "Panu Tadeuszu" Autor:Irmina Zarska - Rysunkowy jezyk polski "Pan Tadeusz" to panoramiczny obraz szlachty polskiej z początków XIX wieku. Szlachta jest głównym bohaterem dzieła. Autor przybliżył zwyczaje szlachty, przedstawił jej wady i zalety. Informacje na temat szlachty stan szlachecki jest rozwarstwiony, wewnętrznie zróżnicowany, ważnym elementem życia szlachty są zwyczaje, świat szlachecki w opisanym kształcie odchodzi już w niepamięć.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza

GENEZA UTWORUI ZNACZENIE TYTUŁU

Autor: Irmina Żarska - Rysunkowy język polski

Romantyzm

wolność,indywidualizm,kult młodości,uczucia, wiara, intuicja,

patriotyzm,irracjonalizm,wyobraźnia,natura,walka, spisek, bunt.

Tematyka

Romantyzm w Polsce

1822

wydanie "Ballad i romansów" Adama Mickiewicza

- 1863

powstanie styczniowe

Romantyzm w Europie

lata 90. XVIII w.

rewolucja francuska

- lata 40. XIX w.

Wiosna Ludów

Najedź kursorem na ramy czasowe, by poznać wydarzenia, które się pod nimi kryją.

Przedstawiciele romantyzmuw Europie

Klikaj na postaci, by przypomnieć sobie nazwiska twórców.

Johann Wolfgang von Goethe

Friedrich Schiller

George Gordon Byron

Victor Hugo

Aleksander Puszkin

Przedstawiciele romantyzmuw Polsce

Klikaj na postaci, by przypomnieć sobie nazwiska twórców.

Adam Mickiewicz

Juliusz Słowacki

Zygmunt Krasiński

Cyprian Kamil Norwid

Aleksander Fredro

Więcej informacji?

Adam Mickiewicz

1798

narodziny w Zaosiu pod Nowogródkiem

Klikaj na daty, by poznać wydarzenia z życia Adama Mickiewicza.

1818

debiut literacki (wiersz "Zima miejska")

1822

wydanie "Ballad i romansów" - początek romantyzmu w Polsce

1823

aresztowanie pod zarzutem działalności konspiracyjnej, zesłanie wgłąb Rosji

1834

pierwsze wydanie "Pana Tadeusza"

1855

śmierć w Konstantynopolu

narodziny w Zaosiu pod Nowogródkiem

Inne utwory Adama Mickiewicza

Klikaj na książki, by poznać informacje na ich temat.

"Grażyna" to jeden z wczesnych utworów Mickiewicza, należących do tzw. wileńsko-kowieńskiego okresu w jego twórczości. Powieść powstała w 1822 r. i weszła wraz z "Dziadami" cz. II do tomu II "Poezyj" wydanego w 1823 r. w Wilnie.Akcja rozgrywa się w czasach średniowiecza na Litwie, na zamku nowogrodzkim. Głównymi jej bohaterami są Litawor i Grażyna, para książęca - postaci fikcyjne, zaś tło historyczne jest rzeczywiste, starannie odtworzone. Litwa jest w okresie sporów i walk książąt dzielnicowych, których książę zmusza do uległości.Litawor, młody książę Nowogródka, działający impulsywnie postanowił sprzymierzyć się z Krzyżakami przeciw Witoldowi, gdyż nie chciał uznać jego zwierzchnictwa. Grażyna, wielka patriotka bezskutecznie usiłuje zapobiec sojuszowi księcia z wrogiem. Gdy do zamku przybywają krzyżaccy posłowie, Grażyna przywdziewa zbroję męża i na czele rycerzy staje do walki z Krzyżakami. W chwili, gdy szala zwycięstwa przechyla się na stronę Krzyżaków, na pole bitwy przybywa zrozpaczony Litawor. Teraz dopiero uświadamia sobie swój błąd, własną pychę, zdradę i popełnia samobójstwo na stosie pogrzebowym żony.Mickiewicz zawarł w powieści niezwykle patriotyczne przesłanie o konieczności walki z wrogiem. Stary sługa i doradca księcia Litawora Rymwid stwierdza: "Raczej żelazo rozpalone w dłoni, Niźli krzyżacką prawicę uściskać". Autor potępia wszystkich tych Polaków, którzy pracowali dla zaborcy, zyskując osobiste korzyści, protestuje przeciwko wszelkiemu paktowaniu z wrogiem. Utwór więc stanowi także aluzję do czasów współczesnych Mickiewiczowi.

"Dziady" to cykl dramatów romantycznych publikowany w latach 1823-1860. Składają się na niego cztery luźno powiązane części:część II - dramat z 1823 rokuczęść IV - dramat z 1823 rokuczęść III - dramat z 1832 rokuczęść I - dramat ogłoszony pośmiertnie w 1860 roku (nieukończony)Oprócz dramatów, w skład II części wchodzi wiersz "Upiór" publikowany początkowo jako osobny utwór, zaś w skład III części rozległy "Ustęp" - epicki komentarz ukazujący obraz carskiej Rosji, zakończony słynnym wierszem "Do przyjaciół Moskali".Elementem spajającym te części jest obrzęd dziadów - dokładnie przedstawiony w części II, wspominany przez Gustawa w cz. IV i odbywający się w scenie IX cz. III. W utworze znajdują się liczne wątki autobiograficzne, zawarte są w nim idee romantyzmu, także polskiego, związanego z walką narodowowyzwoleńczą z rosyjskim zaborcą.

"Sonety krymskie" to cykl 18 sonetów, stanowiących opis podróży poety na Półwysep Krymski latem i jesienią 1825. Wiersze napisane zostały w latach 1825-1826, wydane zaś w Moskwie w 1826. Utwory stanowią pierwszy cykl sonetów w literaturze polskiej, a także zapoczątkowały „sonetomanię" wśród pisarzy epok romantyzmu i Młodej Polski, który naśladowali oraz nawiązywali do dzieła Mickiewicza

"Konrad Wallenrod" to powieść poetycka napisana przez Adama Mickiewicza na zsyłce w Petersburgu, prawdopodobnie między rokiem 1825 a 1828, wydana zaś w lutym 1828, uważana za jeden z najbardziej znanych poematów polskiego romantyzmu.Akcja powieści rozgrywa się w Marienburgu (Malborku) - siedzibie Krzyżaków oraz na Litwie (w ojczyźnie tytułowego bohatera). Głównym i tytułowym bohaterem powieści jest tajemniczy (nie wiadomo, jak naprawdę się nazywał) Litwin. Kiedy był dzieckiem, na jego miasto napadli Krzyżacy, złupili je, jego rodziców zabili, a jego porwali. Wychowywał się u rycerza Diterycha von Kniprode, ale często przebywał w towarzystwie litewskiego wajdeloty (śpiewaka, poety, wieszcza), Halbana. Ten wpoił mu tożsamość narodową i nakłaniał do zemsty na prześladowcach Litwy. Bohater nosił wówczas imię Walter Alf.W czasie jednej z bitew Walter i Halban przedarli się na stronę litewską. Tak przedostali się na zamek księcia Kiejstuta. Tu Walter opowiedział wszystko, czego zdołał się dowiedzieć o zakonie krzyżackim, a co mogło być pomocne w prowadzeniu walki: jego organizacji, uzbrojeniu, sposobach walki. Niestety było coraz bardziej oczywiste, że Litwa nie obroni się przed wrogiem.Na zamku Kiejstuta Walter poznał jego córkę, Aldonę. Pokochali się i pobrali, ale kiedy stało się jasne, że w walce przeciwko Krzyżakom pozostały już tylko podstęp i zdrada, Walter nie wahał się poświęcić miłości do żony i własnego honoru. Opuścił Aldonę, i wrócił do zakonu, gdzie przedstawił się jako rycerz krzyżacki, Konrad Wallenrod. Aldona podążyła za nim, zamknęła się w wieży nieopodal Malborka i żyła jako pustelnica.Po kilku latach Konrad Wallenrod został obrany wielkim mistrzem. Trzymał zakon żelazną ręką. Odwlekał, ile mógł, moment, w którym poprowadzi rycerzy zakonnych na śmierć i straci rycerski honor. Ostatecznie, pod naciskiem Halbana, który jako wajdelota znalazł się na zamku krzyżackim, Konrad wyrusza na wojnę z Litwą. Wprowadza zakonników w pułapki, przeciąga walkę tak, że na polu bitwy zastaje ich sroga zima. Większość rycerzy ginie. Zakon jest zrujnowany, Litwa uratowana.Niestety Konrad Wallenrod w tej walce również staje po stronie przegranych. Popełnia samobójstwo, w ślad za nim podąża Aldona.

"Ballady i romanse" to zbiór ballad Adama Mickiewicza, wydany w 1822 w Wilnie jako część pierwszego tomu "Poezyj". Uważany jest za początek rozwoju gatunku ballady w literaturze polskiej oraz za manifest polskiego romantyzmuBallady Mickiewicza są silnie osadzone w realiach historycznych i lokalnych. Miejsce akcji jest ściśle określone. W tę oswojoną rzeczywistość wkracza świat nadprzyrodzony, w codzienność ingerują siły nadprzyrodzone, a to, co znane, okazuje się niebezpieczne i tajemnicze. Ingerencje świata nadziemskiego mogą mieć charakter etyczny - to, co nadprzyrodzone, ocenia czyny ludzkie i wprowadza ład moralny, wymusza odpowiedzialność za czyny i wymierza karę za popełnione zło.

Przyczyny powstania "Pana Tadeusza"

upadek powstania listopadowego,sytuacja na emigracji.

patriotyzm,tęsknota za utraconym krajem dzieciństwa,zamiar napisania powieści na wzór sielanki Goethego.

Przyczynyzewnętrzne:

Przyczynywewnętrzne:

Klikaj na książki, by zdobyć więcej informacji.

Mickiewicz, rozpoczynając pracę nad nowym dziełem, nie zamierzał stworzyć epopei narodowej. "Pan Tadeusz" powstał ze skromnego zamiaru napisania powieści na wzór sielanki Goethego "Herman i Dorota".Mickiewicz pisał w liście do Odyńca: "Piszę teraz poema szlacheckie w rodzaju <<Herman i Dorota>>, już ukropiłem tysiąc wierszy"."Pan Tadeusz" w toku tworzenia stał się czymś zupełnie innym niż miał być na samym początku tworzenia.

Mickiewicz był rozczarowany zatargami miedzy emigrantami i ich trudną sytuacją na obczyźnie (mówi o tym "Epilog" dzieła). Ucieka od emigracyjnych sporów w "kraj lat dziecinnych".

Mickiewicz pragnął przypomnieć i ponownie obudzić nadzieje towarzyszące Polakom w okresie napoleońskim. Chciał utrwalić dawną świetność Polski szlacheckiej, rozpropagować i przywołać piękno litewskiej ziemi, przypomnieć historię Polski - poruszyć serca i sumienia rodaków, uświadomić, że polskość nie zaginie, dopóki będą istnieć domy, w których będą kultywowane polskie tradycje i obyczaje.

Mickiewicz boleśnie przeżywał narodową klęskę. Być może łączył się z tym wstyd związany z jego nieprzystąpieniem do walki.

Mickiewicz myślami wraca do kraju dzieciństwa i wspomnień z nim związanych. Swoją tęsknotę wyraża w "Epilogu":„Dziś dla nas, w świecie nieproszonych gościW całej przeszłości i w całej przyszłościJedna już tylko jest kraina taka.W której jest trochę szczęścia dla Polaka.Kraj lat dziecinnych! On zawsze zostanieŚwięty i czysty, jak pierwsze kochanie (...)".

Sprawdź, ile informacji na temat utworu kryje jego tytuł.

Wskazuje na bohatera, który łączy główne wątki utworu (nie jest on głównym bohaterem, ale stanowi wzór szlachcica-patrioty, przywiązanego do tradycji, ale jednocześnie idącego z duchem czasu).

Podkreśla najważniejsze wydarzenie akcji - zajazd, czyli zbrojne najechanie posiadłości w celu odebrania dóbr. W "Panu Tadeuszu" - efekt kłótni dwóch Sopliców i Horeszków.

Wskazuje na to, że opisany świat szlachecki odchodzi już w niepamięć.

Przekazuje informację na temat tego, że utwór skupia się na życiu szlachty, która jest głównym bohaterem epopei.

Informuje o tym, że akcja utworu rozgrywa się w okresie napoleońskim.

Długość utworu i jego wierszowana forma wskazują na gatunek literacki, do którego należy - epopeję.

Informacja na temat miejsca akcji.

Mam nadzieję, że prezentacja się Wam przydała :)Zapraszam na moją stronę!

# data[].attributes.attachment_link.title
"Pan Tadeusz" - geneza i tytuł by Irmina Żarska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
"Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza GENEZA UTWORUI ZNACZENIE TYTUŁU Autor: Irmina Żarska - Rysunkowy język polski Romantyzm wolność,indywidualizm,kult młodości,uczucia, wiara, intuicja, patriotyzm,irracjonalizm,wyobraźnia,natura,walka, spisek, bunt. Tematyka Romantyzm w Polsce 1822 wydanie "Ballad i romansów" Adama Mickiewicza - 1863 powstanie styczniowe Romantyzm w Europie lata 90. XVIII w. rewolucja francuska - lata 40.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Pan Tadeusz"jakoepopeja narodowa

Autor: Irmina Żarska - Rysunkowy język polski

Epopeja (epos)

utwór pisany wierszem,tekst dużych rozmiarów, przedstawia losy bohaterów na tle ważnych dla całego narodu wydarzeń historycznych,wprowadza bohatera zbiorowego,ukazuje bogate tło obyczajowe,

"Hrabia wcisnął na oczy kapelusz i wracałTamtędy, kędy przyszedł, ale drogę skracał,Stąpając po jarzynach, kwiatach i agreście,Aż przeskoczywszy parkan odetchnął nareście!"

"Pan Tadeusz" jest pisany wierszem, trzynastozgłoskowcem (każdy wers zawiera trzynaście sylab). Dwa sąsiadujące wersy są związane rymami.

"Pan Tadeusz" składa się z 12 ksiąg.

Losy bohaterów "Pana Tadeusza" przedstawione są na tle kampanii napoleońskiej - wkroczenia wojsk francuskich na Litwę, z którym Polacy wiązali nadzieję na odzyskanie niepodległości.

Bohaterem zbiorowym "Pana Tadeusza" jest polska szlachta (jest to główny bohater utworu).

"Pan Tadeusz" ukazuje bogate tło obyczajowe: uczty, grzybobranie, polowania, tańca, a nawet staropolskie potrawy.

"O roku ów! kto ciebie widział w naszym kraju!Ciebie lud zowie dotąd rokiem urodzaju,A żołnierz rokiem wojny; dotąd lubią starzyO tobie bajać, dotąd pieśń o tobie marzy.Z dawna byłeś niebieskim oznajmiony cudemI poprzedzony głuchą wieścią między ludem".

"Właśnie z lasu wracało towarzystwo całeWesoło, lecz w porządku; naprzód dzieci małeZ dozorcą, potem Sędzia szedł z Podkomorzyną,Obok pan Podkomorzy otoczon rodziną;Panny tuż za starszymi, a młodzież na boku;Panny szły przed młodzieżą o jakie pół kroku".

"A tymczasem Podhajscy i Isajewicze,Birbasze, Wilbikowie, Biergiele, Kotwicze,Widząc szlachtą Dobrzyńskich w tej ciężkiej niewoli,Zaczęli z dawnych gniewów ostygać powoli.Bo szlachta polska, chociaż niezmiernie kłótliwaI porywcza do bitew, przecież nie jest mściwa".

"Różne też były dla dam i mężczyzn potrawy:Tu roznoszono tace z całą służbą kawy,Tace ogromne, w kwiaty ślicznie malowane,Na nich kurzące wonnie imbryki blaszaneI z porcelany saskiej złote filiżanki;Przy każdej garnuszeczek mały do śmietanki".

"Tadeusz i Zofija do stołu nie siedli;Zajęci częstowaniem włościan, chodząc jedli.Starożytny był to zwyczaj, iż dziedzice nowiNa pierwszej uczcie sami służyli ludowi".

"Dzwon wciąż dzwonił, i echem z głębi cichych lasówOdezwało się tysiąc krzyków i hałasów;Odgłos to był szukania i nawoływania,Hasło zakończonego na dziś grzybobrania.Odgłos nie smutny wcale ani pogrzebowy,Jak się Hrabiemu zdało, owszem, obiadowy.Dzwon ten w każde południe krzyczący z poddasza,Gości i czeladź domu na obiad zaprasza:Tak było w dawnych licznych dworach we zwyczajuI zostało się w domu Sędziego".

występuje trzecioosobowy narrator,akcja jest epizodyczna,rozpoczyna się inwokacją, posługuje się podniosłym stylem, zawiera rozbudowane porównania (homeryckie) i szczegółowe opisy,utwór wielowątkowy,zawiera retardacje.

"Pan Tadeusz" rozpoczyna się inwokacją skierowaną do Litwy oraz Matki Boskiej.

W "Panu Tadeuszu" znajdują się bogate opisy (np. opis tabakiery księdza Robaka, opis serwisu Wojskiego), zawierające porównania homeryckie (np. porównanie chmury do żółwia).

Akcja "Pana Tadeusza" jest skomponowana z wielu wątków, takich jak:- dzieje Jacka Soplicy,- romans między Tadeuszem a Zosią i Telimeną,- spór o zamek.

W "Panu Tadeuszu" pojawia się wiele epizodów, które nie stanowią głównej osi wydarzeń, ale pełnią ważną rolę w utworze (np. spór Asesora i Rejenta, gra Jankiela).

Retardacja to taka część utworu, która zatrzymuje akcję, opóźnia kolejne wydarzenia, ma na celu zaciekawienie czytelnika. W "Panu Tadeuszu" tę rolę pełnią liczne opisy (np. przyrody, nieba, grzybów).

"Owe obłoki ranne, zrazu rozpierzchnione,Jak czarne ptaki, lecąc w wyższą nieba stronę,Coraz się zgromadzały; ledwie słońce zbiegłoZ południa, już ich stado pół niebios obległoOgromna chmurą; wiatr ją pędził coraz chyżej,Chmura coraz gęstniała, zwieszała się niżej,Aż jedną stroną na wpół od niebios oddarta,Ku ziemi wychylona i wszerz rozpostarta,Jak wielki żagiel, biorąc wszystkie wiatry w siebie,Od południa na zachód leciała po niebie..."

„bo każda chmura inna, na przykład jesiennaPełźnie jak żółw leniwie, ulewą brzemienna,I z nieba aż do ziemi spuszcza długie smugiJak rozwite warkocze, to są deszczu strugi"

"O wiosno! kto cię widział wtenczas w naszym kraju,Pamiętna wiosno wojny, wiosno urodzaju!O wiosno! kto cię widział, jak byłaś kwitnącaZbożami i trawami, a ludźmi błyszcząca,Obfita we zdarzenia, nadzieją brzemienna!Ja ciebie dotąd widzę, piękna maro senna!Urodzony w niewoli, okuty w powiciu,Ja tylko jedną taką wiosnę miałem w życiu".

"Wtem <<Hajże na Sopliców!>> wpadła szlachta hurmem,Obstępuje wokoło i bierze go szturmem,Tym łacniej, że wódz wzięty i pierzchła załoga;Lecz zdobywcy chcą bić się, wyszukują wroga.(...)Kropiciel, stanowisko zająwszy w oborze,Jednego wołu i dwa cielce w łby zakropił,A Brzytewka im szablę w gardzielach utopił.Szydełko równie czynnie używa swej szpadki,Kabany i prosięta koląc pod łopatki.Już rzeź zagraża ptactwu...".

Styl podniosły w "Panu Tadeuszu" miesza się z żartobliwymi opisami mniej poważnych sytuacji.

"Litwo! Ojczyzna moja! ty jesteś jak zdrowie.Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobieWidzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.Panno Święta, ci jasnej bronisz CzęstochowyI w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowyNowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem!(...)"

"W tej burzy uczuć, jakby kotwica spoczynku,Zabłysnęła mu nagle myśl o pojedynku;<<Zamordować Hrabiego! łotra!>> - krzyknął w gniewie.- Zginąć albo zemścić się!>> A za co? sam nie wie!".

"Więcej nie było mowy o Płucie majorze;Nazajutrz daremnie go szukano we dworze,Daremnie wyznaczano za trupa nagrodę,Major zginął bez śladu, jak gdyby wpadł w wodę.Co się z nim stało, różnie powiadano o tem.Lecz nikt pewnie nie wiedział ni wtenczas ni potem".

W "Panu Tadeuszu" narracja prowadzona jest przez dwóch narratorów trzecioosobowych. Jeden jest wszechwiedzący (zna wszystkie uczucia, przeżycia, myśli i zamiary bohaterów, występuje m.in. w opisach przyrody, dygresjach). Drugi ma ograniczoną wiedzę, pełni funkcję wyraziciela wiedzy, opinii i przekonań charakterystycznych dla ogółu.

Epopeja narodowa

To określenie przyznawane jest zwykle jednemu dziełu literatury narodowej, które według materiałów historycznych czy tradycji ma najwierniej oddawać charakterystyczne dla epoki rysy narodu lub jego warstwy, osiągając jednocześnie wysoki stopień artyzmu.

"Pieśń o Rolandzie" (autor nieznany, XII w.)

"Iliada" i "Odyseja" (Homer, VIII w. p. n. e.)

"Mahabharata" (autor nieznany, I w. p. n. e.)

"Ewangelina" i "Pieśń o Hawajacie" (Henry Wadsworth Longfellow, XIX w.)

"Beowulf" (autor nieznany, ok. X w.)

"Pan Tadeusz" (Adam Mickiewicz, 1834)

Badacze literatury podkreślają, że utwór ten zawiera jednak elementy różnych gatunków literackich.

"Pan Tadeusz" zawiera elementy m.in. poematu heroicznego, heroikomicznego, satyry, powieści walterskotowskiej, baśni, gawędy szlacheckiej oraz sielanki.

Autor: Irmina Żarska - Rysunkowy język polski

Dziękuję za uwagęi zapraszam na moją stronępo więcej inspiracji :)

# data[].attributes.attachment_link.title
"Pan Tadeusz" jako epopeja by Irmina Żarska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
"Pan Tadeusz"jakoepopeja narodowa Autor: Irmina Żarska - Rysunkowy język polski Epopeja (epos) utwór pisany wierszem,tekst dużych rozmiarów, przedstawia losy bohaterów na tle ważnych dla całego narodu wydarzeń historycznych,wprowadza bohatera zbiorowego,ukazuje bogate tło obyczajowe, "Hrabia wcisnął na oczy kapelusz i wracałTamtędy, kędy przyszedł, ale drogę skracał,Stąpając po jarzynach, kwiatach i agreście,Aż przeskoczywszy parkan odetchnął nareście!"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Temat:

O tradycjach i zwyczajach, tych dawnych i tych całkiem nowych.

OPRACOWAŁA MARIA MYTKO

Przeczytaj trzy fragmenty "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza.

Family

Wykonaj w zeszycie!

Wybierz jeden z poznanych fragmentów "Pana Tadeusza".Ustal, co jest jego tematem. Nadaj mu tytuł.W kilkuzdaniowej wypowiedzi opisz obyczaje ukazane w tym fragmencie.

Podaj sytuacje, w których dzisiaj w Twoim domu, regionie lub szkole, podobnie jak kiedyś, przykłada się wagę do zachowania zgodnego z obyczajami.

W kilku (co najmniej 4) zdaniach napisz, czy Twoim zdaniem przestrzeganie zwyczajów jest ważne i dlaczego.

Zadanie domowe

Wybierz jeden z poznanych fragmentów "Pana Tadeusza" i przygotuj jego recytację!Swoją recytację nagraj i prześlij jako zwrot w Google Classroom. Jest to zadanie obowiązkowe na ocenę wagi 2. Na jego realizację masz tydzień.

KLIKNIJ!

Wybrany fragment trzeba wyrecytować:- płynnie (bez niepotrzebnych przerw i "przerywników" typu eee, hmm, yyy),- bez podpowiedzi (np. ze strony operatora kamery),- bez przerwy (film nie powinien być montowany, nie powinien zawierać cięć, nie zaglądamy do podręcznika),- z uczuciem (akcentujemy wykrzykniki i kropki, wczuwamy się tekst, gdzie trzeba - przyspieszamy, gdzie trzeba - zwalniamy),- na stojąco, twarzą do kamery.Od biedy film można przesłać na maila lub na messengera, ale wtedy proszę o informację w postaci prywatnego komentarza w Google Classroom, w jaki sposób został wysłany plik.

Poloneza czas zacząć!

Miłego dnia!

# data[].attributes.attachment_link.title
Pan Tadeusz fragmenty by m.mytko on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Temat: O tradycjach i zwyczajach, tych dawnych i tych całkiem nowych. OPRACOWAŁA MARIA MYTKO Przeczytaj trzy fragmenty "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza. Family Wykonaj w zeszycie! Wybierz jeden z poznanych fragmentów "Pana Tadeusza".Ustal, co jest jego tematem. Nadaj mu tytuł.W kilkuzdaniowej wypowiedzi opisz obyczaje ukazane w tym fragmencie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Jankiel grał na cymbałach - ludowym instrumencie strunowym, na którym dźwięk uzyskuje się przez uderzanie strun specjalnymi pałeczkami. Jankiel to jeden z bohaterów eposu "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza, Żyd, stary i powszechnie znany z poczciwości, karczmarz, patriota. Dzierżawca dwóch karczm (arendarz) w dobrach Sopliców. Był wielkim polskim patriotą i bezbłędnie mówił po polsku.

# data[].attributes.attachment_link.description
"Naprzód dzieci małe z dozorca, potem Sedzia szedl z Podkomorzyna, obok pan Podkomorzy otoczon rodzina; panny tuz za starszymi, a mlodziez na boku; panny szly przed mlodzieza o jakie pol kroku; nikt tam nie rozprawial o porzadku, nikt mezczyzn i dam nie ustawial, a każdy

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Irmina Żarska - Rysunkowy język polski

DziejeJacka Soplicy

Jacek Soplica

wygląd

podstawoweinformacje

charakter

W młodości był bardzo przystojnym mężczyzną.Cechowała go tężyzna fizyczna.Miał charakterystyczne wąsy.

Pochodził ze średnio zamożnej szlachty.Miał młodszego brata.Ożenił się z kobietą, której nie kochał.Z tego małżeńtwa na świecie pojawił się jego syn,.Imponował swoją sprawnością fizyczną.Był niezwykle popularny pośród szlachty.Szalały za nim kobiety.

Jego bratem był późniejszy właściciel Soplicowa - Sędzia.

Czytelnicy nie poznają nawet imienia jego żony. Ożenił się z nią z żalu i chęci zemsty. Nie kochał jej. Wkrótce później jego żona zmarła (jak opowiada Jacek, "z żalu").

Synem Jacka Soplicy jest tytułowy bohater utworu, Tadeusz. Jacek po śmierci żony i ucieczce z kraju pozostawił go pod opieką Sędziego.

Świetnie jeździł konno, znakomicie strzelał, po mistrzowsku władał szablą.

Żartobliwie nazywano go "Wojewodą", bo przewodził dużej rodzinie Sopliców i dzięki temu miał wpływ na wyniki wyborów w sejmie. Właśnie dlatego Stolnik Horeszko zapragnął przyjaźni z Jackiem.

Popularność Jacka była tak wielka, że układano o nim piosenki, a szlachcianki śpiewały: "Oto Jacek wąs kręci, trzęsą się zaścianki...".

Jego ojca z grzeczności tytułowano Podczaszym, a Jacka - Podczaszycem.Gerwazy mówił o nim: "nic nie posiadał prócz kawałki roli, / Szabli i wielkich wąsów od ucha do ucha".

porywczy, gwałtowny,zuchwały,dumny,uparty, nieprzejednany.

"I ja, zawadyjaka sławny w Litwie całej,Co przede mną największe pany nieraz drżały,Com nie żył dnia bez bitki, co nie Stolnikowi,(...)Co we wściekłość najmniejsza wprawiała mnie sprzeczka".

"Wszystko to, prawda, z pychy, żeby nie ubliżyćImieniowi Sopliców, żeby się nie zniżyćPrzed panem prośbą próżną, nie dostać odmowy"."Ile jest piekła w obrażonej dumie".

"Ale bym się pokrzywdzić nie dał i Królowi".

"Jacek (...) komu na swym wąsie węzełek zawiąże,Ten zadrży, choćby to był sam Radziwiłł książę".

zabójstwo Stolnika

Jacek potajemnie jeździł w okolice zamku Horeszków, pchany siłą miłości i nienawiści. Zobaczył atak Rosjan na zamek, zastanawiał się nad udzieleniem pomocy. Wtedy zobaczył triumfującego Stolnika, ogarnął go gniew, wziął broń jednego z poległych Rosjan i strzelił, niemal nie celując. Stolnik zginął na miejscu.

zerwanie relacji

Po ślubie Ewy Jacek wpadł w marazm i alkoholizm, stracił poparcie szlachty, stał się pośmiewiskiem powiatu, więc przestał być potrzebny Stolnikowi.

brak przychylności Stolnika

Stolnik wiedział o uczuciach, jakie łączyły Ewę i Jacka. Według Gerwazego Jackowi podano czarną polewkę (zupę symbolizującą odmowę), według samego Jacka - nigdy nie poprosił o rękę Ewy, ponieważ był zbyt dumny. Stolnik poinformował go o swoich planach dotyczących zaślubin Ewy z kasztelanem.

miłość Ewy i Jacka

Ewa została miłością Jacka do końca jego życia. Ona również go kochała.

przyjaźń ze Stolnikiem

Stolnik Horeszko cenił sobie towarzystwo Jacka Soplicy, był wobec niego gościnny. Ta przyjaźń była jednak fałszywa - Stolnik wykorzystywał autorytet Jacka wśród szlachty dla własnych celów.

Relacje Jacka Soplicyz rodziną Horeszków

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

Step 3

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut.

Przyczyny przemiany Jacka Soplicy

chęć odpokutowaniagrzechów

Jacek ma wyrzuty sumienia, skrzywdził wielu ludzi. Chce naprawić to, co uczynił.

otoczeniepowszechnąpogardą

Jackowi zarzucano współpracę z zaborcą - Rosją. Już wcześniej utracił szacunek ludzi ze względu na niezajmowanie się rodziną i gospodarstwem oraz alkoholizm.

okrzyknięciezdrajcąnarodowym

Ten zarzut bardzo bolał Jacka, ponieważ Soplicowie to patrioci. Nie zabił Stolnika w porozumieniu z Rosjanami, a był o to oskarżony. Moskale uznali go za sojusznika.

osiągnięciedna

Jacek stracił wszystko: ukochaną, godność, szacunek oraz majątek. Jego życie było przegrane.

wyrzuty sumienia

Jacek tak naprawdę nie chciał zabić Stolnika. Kierowała nim złość, nie udał się do zamku z zamiarem zabójstwa.

ksiądz Robak

pokuta

zmiana

rehabilitacja

ksiądz Robak

pokuta

zmiana

wstąpienie do zakonu,wyrzeczenie się życia prywatnego,poświęcenie życia dla ojczyzny,starania o zgodę między Polakami,dbanie o Zosię.

Dotychczas uwielbiany przez kobiety, wyrzeka się możliwości ponownego wejścia w związek poprzez wstąpienie do zakonu bernardynów.

Do końca życia jego jedyną miłością pozostanie Ewa Horeszkówna.Nigdy nie zdradził swojemu synowi swojej tożsamości mimo tego, że bardzo tego chciał. Wyzbycie się radości związanej z relacjami z synem jest jego kolejną (wymierzoną samodzielnie) pokutą.

Walczy o wolność ojczyzny, przelewa krew, cierpi za Polskę. Działa jako emisariusz (m.in. dostarcza generałowi Ryszpansowi listy od Kniaziewicza ciągnącego z odsieczą pod Hohenlinden), bierze udział w bitwach (m.in. w bitwie w wąwozie Somosierra w Hiszpanii), przebywa w więzieniach rosyjskich i austriackich jako więzień polityczny, przygotowuje powstanie na Litwie.

Jako Jacek Soplica jako pierwszy był gotowy do kłótni i bijatyki, jako ksiądz Robak chce nieść zgodę między rodakami (m.in. namawia Sędziego do zaprzestania walki o zamek, chce udaremnić zajazd, dąży do pogodzenia zwaśnionych stron).

Nie mści się na rodzinie Stolnika, każe wychować Zosię, łoży na jej utrzymanie, chce, by została ona żoną Tadeusza.

ksiądz Robak

pokuta

zmiana

wykazał silną wolę i niezwykły hart ducha, podnosząc się z upadku,był dumny, rozkazywał i przewodził - teraz wypełnia rozkazy,wykorzystał atak Rosjan do prywatnej zemsty - teraz działa na rzecz kraju,był skupiony na sobie - teraz podporządkowuje swoje życie sprawom narodowym, poświęca swoje życie prywatne.

ksiądz Robak

pokuta

zmiana

Po śmierci Jacka Soplicy Podkomorzy ogłasza, iż wszystkie jego czyny zostały mu wybaczone i on sam został zrehabilitowany, przywrócony do czci. Ktokolwiek będzie podważał jego dobre imię, narazi się na konsekwencje prawne. Jego działalność została nagrodzona Legią Honorową (najwyższym francuskim odznaczeniem wojskowym).

Jacek Soplicajestbohaterem romantycznym.

przemiana

romantyczna miłość

poczucie odrzucenia,niezrozumienia

Losy Jacka Soplicyto przestroga Mickiewicza dla Polaków.Jacek to typowy przykład zepsucia polskiej szlachty, którego rezultatem było osłabienie, a ostatecznie rozbiór kraju.Utwór wskazuje, że nie wszystko jest stracone i winy można odkupić ciężka pracą na rzecz ojczyzny.

przmiana

Dziękuję za uwagęi zapraszam na moją stronę po więcej inspiracji :)

# data[].attributes.attachment_link.title
Dzieje Jacka Soplicy by Irmina Żarska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Autor: Irmina Żarska - Rysunkowy język polski DziejeJacka Soplicy Jacek Soplica wygląd podstawoweinformacje charakter W młodości był bardzo przystojnym mężczyzną.Cechowała go tężyzna fizyczna.Miał charakterystyczne wąsy. Pochodził ze średnio zamożnej szlachty.Miał młodszego brata.Ożenił się z kobietą, której nie kochał.Z tego małżeńtwa na świecie pojawił się jego syn,.Imponował swoją sprawnością fizyczną.Był niezwykle popularny pośród szlachty.Szalały za nim kobiety.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.title
Bogactwo szlacheckich obyczajów - "Pan Tadeusz"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy znam "Pana Tadeusza"? -Quiz

START

Kto jest autorem Pana Tadeusza?

Adam Mickiewicz

Aleksander Fredro

Juliusz Słowacki

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

Głównym bohaterem utworu jest...

Jacek Soplica

Tadeusz Soplica

polska szlachta

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

Mickiewicz napisał "Pana Tadeusza"

w Wielkopolsce

w Paryżu

na Litwie

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

Przyczyną napisania utworu była...

tęsknota za ojczyzną

nuda

brak funduszy

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

Kto podczas wieczerzy wygłosił naukę o grzeczności?

Wojski

Podkomorzy

Sędzia

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

Załączona ilustracja przedstawia

Ks.Robaka w karczmie

Gerwazego w Dobrzynie

Podkomorzego w zamku

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

Kogo nienawidził Gerwazy?

Sędziego, bo chciał zamek Horeszków

Wojskiego, starego sługę Sopliców

Jacka Soplicę, bo zabił Stolinika

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

Gerwazego i Robaka

Rejenta i Asesora

Hrabiego i Tadeusza

Kogo zaatakował na polowaniu niedźwiedź

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

Kto w "Panu Tadeuszu" należał do magnaterii?

Sędzia, Jacek, Hrabia

Stolnik, Podkomorzy, Hrabia

Maciej, Gerwazy, Wojski

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

Które cechy można przypisać ks. Robakowi ?

odwaga, patriotyzm, skrytość

pycha, duma, kłótliwość

opanowanie, tajemniczość, buta

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

O, kobieto, dla mnie niepojęta! Dawniej w uczuciach twoich byłaś poetyczną, A teraz mi się zdajesz całkiem prozaiczną;KTO I O KIM TAK SIĘ WYPOWIADA?

Tadeusz o Zosi

Jacek o Ewie

Hrabia o Telimenie

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

Sędzia

generał Dąbrowski

Podkomorzy

Kto wygłosił mowę rehabilitacyjną Jacka?

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

Tadeusza i Zosi

Telimeny i Hrabiego

Czyja miłość połączyła dwa rody Horeszków i Sopliców?

Jacka i Ewy

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

Jankielu

Macieju

Wojskim

Znowu gra: już drżą drążki tak lekkiemi ruchy, Jak gdyby zadzwoniło w stronę skrzydło muchy, Wydając ciche, ledwie słyszalne brzęczenia. O KIM MOWA?

BRAWO!

NASTĘPNY

PUDŁO !

Powrót

Start od nowa

JESTEŚ MISTRZEM!

BRAWO!

# data[].attributes.attachment_link.title
"Pan Tadeusz" Quiz by Wioleta Sikorska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy znam "Pana Tadeusza"? -Quiz START Kto jest autorem Pana Tadeusza? Adam Mickiewicz Aleksander Fredro Juliusz Słowacki BRAWO! NASTĘPNY PUDŁO ! Powrót Głównym bohaterem utworu jest... Jacek Soplica Tadeusz Soplica polska szlachta BRAWO! NASTĘPNY PUDŁO ! Powrót Mickiewicz napisał "Pana Tadeusza" w Wielkopolsce w Paryżu na Litwie BRAWO! NASTĘPNY PUDŁO !

# data[].attributes.attachment_link.description
Pogrupuj podane informacje w zależności od bohatera, którego one dotyczą.

# data[].attributes.attachment_link.title
5 minut przed sprawdzianem: przemiana Jacka Soplicy [animacja]

# data[].attributes.attachment_link.title
92. Literatura bez tajemnic:  Czy Jacek Soplica faktycznie dostał czarną polewkę?