# data[].attributes.body
• 8,3% amerykańskich nastolatków cierpi na poważne zaburzenia nastroju
• w Polsce : 6 tys polskich nastolatków decyduje się na akt samobójczy
• OBJAWY DEPRESJI U NASTOLATKÓW:
- napady agresji
- ciągłe wahania nastroju
- bóle głowy i brzucha
- brak lub nadmiar apetytu
- towarzyszące: anoreksja, bulimia, ADHD
• głównie dotyczy grupy wiekowej 13-15 lat
• PRZYCZYNY:
- dojrzewanie
- presja otoczenia
- zbyt wysokie wymagania
- zagubienie się między pragnieniami, a tym co się im narzuca
- zła relacja dziecko-dorosły
- obecność tematu w kulturach masowych „Sala samobójców” „13 powodów”
- uwarunkowania genetyczne
• PODŁOŻE NEURONALNE:
- zaburzenie wydzielania neurotrasmitera kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), odpowiada za hamowanie pobudzania błony komórkowej neuronów (można go uzupełnić przez sport)
•ŚWIAT:
- 24% dziewczynek i 9% chłopców w wieku 14 lat zapadają na tę chorobę
- po 11 roku życia rozwój dziewczynek i chłopców się różnicuje (większa zapadalność żeńskiej grupy na depresję)
-DLACZEGO DZIEWCZYNKI:
~wahania hormonalne
~wysokie wymagania społeczne
• MEDYCYNA:
- wciąż nie ma skutecznego lekarstwaxd

# data[].attributes.headline
The author indicates giant tortoises that used to live in Galapagos Islands.

# data[].attributes.subject
The author indicates giant tortoises that used to live in Galapagos Islands.

# data[].attributes.body
Legendarne posągi z Wyspy Wielkanocnej. Wielu naukowców próbowało rozwiązać zagadkę ,,poruszania się" tych wielkich rzeźb. Ponieważ w jaki niby sposób ludzie bez pomocy zwierząt pociągowych i kół transportowali posągi ważące 10 ton na odległości 18km?!
Według licznych(i błędnych) teorii Moai miały być: pchane na pniach drzew, wciągane na linie, kołysane wykonując ruchy skrętne,przesuwane na rolkach lub saniach. Natomiast najnowocześniejszą teorią na ten temat jest teoria Terry'ego Hunta: 3 zespoły ludzi stawały z boków i tyłu rzeźby, jednocześnie ciągnąc i asekurując posągi.
W tym momencie, na wyspie, tyłem do oceanu stoi 15 odrestaurowanych rzeźb, trzymając straż nad Ahu Tongariki->największym z obrzędowych, kamiennych platform na wyspie. Przed wiekami rapanuańscy rzemieślnicy wykuli te posągi ze skały wulkanicznej, pozostawiając po sobie niesamowite ślady kultury.
Do XIX wieku wszystkie Moai zostały przewrócone->nie wiadomo przez kogo lub co. Wiadomo tylko, że w 1960 roku fla tsunami przesunęła figury wgłąb lądu niszcząc większość z nich.

# data[].attributes.body
• 8,3% amerykańskich nastolatków cierpi na poważne zaburzenia nastroju
• w Polsce : 6 tys polskich nastolatków decyduje się na akt samobójczy
• OBJAWY DEPRESJI U NASTOLATKÓW:
- napady agresji
- ciągłe wahania nastroju
- bóle głowy i brzucha
- brak lub nadmiar apetytu
- towarzyszące: anoreksja, bulimia, ADHD
• głównie dotyczy grupy wiekowej 13-15 lat
• PRZYCZYNY:
- dojrzewanie
- presja otoczenia
- zbyt wysokie wymagania
- zagubienie się między pragnieniami, a tym co się im narzuca
- zła relacja dziecko-dorosły
- obecność tematu w kulturach masowych „Sala samobójców” „13 powodów”
- uwarunkowania genetyczne
• PODŁOŻE NEURONALNE:
- zaburzenie wydzielania neurotrasmitera kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), odpowiada za hamowanie pobudzania błony komórkowej neuronów (można go uzupełnić przez sport)
•ŚWIAT:
- 24% dziewczynek i 9% chłopców w wieku 14 lat zapadają na tę chorobę
- po 11 roku życia rozwój dziewczynek i chłopców się różnicuje (większa zapadalność żeńskiej grupy na depresję)
-DLACZEGO DZIEWCZYNKI:
~wahania hormonalne
~wysokie wymagania społeczne
• MEDYCYNA:
- wciąż nie ma skutecznego lekarstwa

# data[].attributes.body
W majowym numerze miesięcznika Wiedza i Życie przeczytałem ciekawy artykuł o życiu kretów. Autor artykułu opisuje w nim cechy tych zwierząt, dzięki którym są one świetnie przystosowane do życia pod ziemią.

Krety żyją na głębokości 50 cm pod ziemią, im osobniki są starsze, tym głąbiej kopią swoje korytarze. Rewir jednego osobnika rozciąga się na obszarze ok. 2 tys. metrów kwadratowych. Tunele wykopane przez jednego kreta osiągają nawet 200 m długości i są gęstą plątaniną korytarzy i komór. W centrum znajduje się tzw. komora mieszkalna, w której najczęściej przebywa kret, tam śpi i tam przychodzą na świat jego dzieci. Komora jest centrum życia kreta, zwykle ma średnicę ok. 25 cm, jest starannie wyścielona trawą i liśćmi.

Doba kreta dzieli się na 4 fazy: polowanie, kopanie, pożywianie się i spanie. Każda z faz trwa ok. 4 godziny. Co ciekawe fazy aktywności sąsiadujących ze sobą kretów są zsynchronizowane.

Krety są zwierzętami mięsożernymi i dobrymi łowcami. Polowanie u tych małych ssaków jest podobne do strategii pająka. Kret siedzi w komorze mieszkalnej i gdy usłyszy wpadającą do jednego z tuneli larwę owada lub dżdżownicę, natychmiast biegnie tam i pożera ofiarę. Przed zimą krety gromadzą zapasy, wówczas upolowane łupy znoszą do tzw. żywych spiżarni, z których nie ma ucieczki. Przechowują tam np. dżdżownice, którym wcześniej odgryzają część głowową, aby nie mogły uciekać.

Krety są dość żarłoczne- zjadają dziennie mniej więcej tyle, ile same ważą. Dzięki silnym, krótkim łapom wyposażonym w długie i ostre pazury oraz mocno umięśnionym barkom mogą wytrwale kopać swoje korytarze. Mogą przerzucić nawet dwadzieścia razy większą masę ziemi od masy własnego ciała.

Po świecie krąży mit, że krety są ślepe- to FAŁSZ. W futrze mają schowane niewielkie oczka, pozwalające odróżnić światło od ciemności, co w życiu pod ziemią jest zupełnie wystarczające. Krety mają nawet dodatkowe „trzecie oko” – jest nim ogon porośnięty bardzo wrażliwymi włoskami czuciowymi. Mają świetny słuch i wyczulony zmysł dotyku.

Raz do roku samiec opuszcza swoje domostwo i poszukuje i poszukuje partnerki. Samce walczą między sobą o prawo do kopulacji, zwykle pokonany samiec zostaje zjedzony przez zwycięzcę. Gdy dojdzie do zapłodnienia samce zakładają swoim partnerkom tzw. biologiczny pas cnoty, jest to czop przypominający żywicę, który samiec zostawia w pochwie samicy.

Dzięki lekturze artykułu dowiedziałem się wiele interesujących szczegółów z życia kretów.

# data[].attributes.body
Jeśli ktoś myśli ,że nigdy nie zjadł owada, nie wie ,że spożywa go w każdym czerwonym dżemie, cukierkach i przetworach z mięsa i ryb, które na etykiecie mają tajemniczy napis:koszenila E120. Ten barwnik wytwarza się ze startych na proszek samic czerwca  Dactylopius coccus. Czerwce to szarobure pluskwiaki. Cały czerwony kolor skrywają w swoim wnętrzu. Barwniki , choć naturalne , porafią być nieco odrażające. Może lepiej przełknąć myśl o pochodzeniu koszenili niż zjeść barwnik sztuczny i nabawić się nadpobudliwośći. Naukowcy wykazali, że barwniki syntetyczne w połączeniu z benzoesanem sodu mogą powodować u dzieci nadaktywność. W 2008 roku EFSA  zaostrzył dawkę dopuszczalnego dziennego pobrania barwników. Po innym wnikliwym badaniu EFSA w 2007 roku wprowadziła zakaz stosowania czerwieni 2G (E128) w Europie.Okazało się, że uszkadza ona materiał genetyczny i powoduje raka.
W ciągu ostatnich 30 lat z rynku europejskiego wycofano wiele sztucznych barwników. Chociaż wątpliwości co do tego czy naturalne barwniki są rzeczywiście zdrowsze niż sztuczne jest dużo, barwniki sztuczne w większości zostały już zastąpione naturalnymi. Niektóre z barwników nam nawet służą. Pomarańczowy beta-karoten jest prekursorem witaminy A, czerwone i fioletowe antocyjany mają z kolei działanie ochronne dla układu krwionośnego, a Ryboflawina jest źródłem witaminy B2 .Za naturalne uważa się tez węgiel roślinny oraz występujące w przyrodzie nieorganiczne związki: dwutlenek tytanu (np. do barwienia białych polew cukierniczych), węglan wapnia (np. do białego pieczywa) i tlenki żelaza (dodawane np. do czerwonych osłonek kiełbas). Wszystkie te kolory jedzenia są uznane za bezpieczne dla naszego zdrowia.

# data[].attributes.body
Harem, miejsce schadzki,rozkoszy i innych dobroci - z tym kojarzy nam się to starożytne miejsce,ale czy aby napewno było takie cudowne? W XXI wieku ostał się

harem w Topkapi Sulejmana Wspaniałego i dziś skupię się właśnie na tym obiekcie.

Dziewczęta przyjmowane do haremu najczęściej pochodziły z innych krajów, gdyż wyrwane z własnych środowisk, odcięte od korzeni nie reprezentowały interesów klanu. Musiały być młode, piękne, inteligentne, ale zarazem sprytne i posłuszne, by dostać się do sypialni sułtana. Ale to zaraz. Najpierw czekał je długi okres przygotowania i nauki. Najpierw eunuchowie sprawdzali czy nie ma żadnych „skaz”. Następnie matka sułtana decydowała czy może zacząć przygotowanie na żone. W tym momencie trafiała do haremu gdzie uczyła się czytać, tańczyć, haftować, śpiewać, grać na instrumentach, zapoznawana ja z literaturą i kaligrafią. Były podporządkowane sułtance „valide”, która karała je za niesubordynacje. Kary te zależnie od przewinienia mogły skończyć się na chłoście, albo w skrajnych przypadkach śmiercią przez utopienie. By przestrzegano prawa zatrudniano czarnych eunuchów. Zatrzymajmy się na chwile na nich. Pochodzili najczęściej z Sudanu i Etiopii, a ponieważ byli czarni - według tamtejszej kultury brzydcy - nie stanowili pokusy dla kobiet haremu. Kastracja miała swoje skutki fizyczne i emocjonalne. Byli mściwi, okrutni, złośliwi ale z drugiej strony naiwni i dziecinni. Zdarzało się również, że tracili wzrok lub pamięć. Czasami dochodziło do „bezpiecznych” stosunków między eunuchami, a przyszłymi żonami. Po 9 latach przebywania w haremie mogły pozostać w nim jako służące, bądź nauczycielki lub odejść z dość pokaźnym majątkiem zebranym podczas pobytu w haremie. Większość, która odeszła znajdowała sobie mężów i zamieszkiwały w Stambule lub Bursie, gdzie stawały się „ambasadorkami” życia pałacowego.

# data[].attributes.body
• 8,3% amerykańskich nastolatków cierpi na poważne zaburzenia nastroju
• w Polsce : 6 tys polskich nastolatków decyduje się na akt samobójczy
• OBJAWY DEPRESJI U NASTOLATKÓW:
- napady agresji
- ciągłe wahania nastroju
- bóle głowy i brzucha
- brak lub nadmiar apetytu
- towarzyszące: anoreksja, bulimia, ADHD
• głównie dotyczy grupy wiekowej 13-15 lat
• PRZYCZYNY:
- dojrzewanie
- presja otoczenia
- zbyt wysokie wymagania
- zagubienie się między pragnieniami, a tym co się im narzuca
- zła relacja dziecko-dorosły
- obecność tematu w kulturach masowych „Sala samobójców” „13 powodów”
- uwarunkowania genetyczne
• PODŁOŻE NEURONALNE:
- zaburzenie wydzielania neurotrasmitera kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), odpowiada za hamowanie pobudzania błony komórkowej neuronów (można go uzupełnić przez sport)
•ŚWIAT:
- 24% dziewczynek i 9% chłopców w wieku 14 lat zapadają na tę chorobę
- po 11 roku życia rozwój dziewczynek i chłopców się różnicuje (większa zapadalność żeńskiej grupy na depresję)
-DLACZEGO DZIEWCZYNKI:
~wahania hormonalne
~wysokie wymagania społeczne
• MEDYCYNA:
- wciąż nie ma skutecznego lekarstwa

# data[].attributes.body
Malala Yousafzai is the youngest Nobel prize winner ever. She was awarded the 2014 Nobel Peace Prize at just 17 years old. 6 years earlier, in 2008 the Taliban fighters took control of her hometown Mingora, Pakistan and tried to take away her right to education because they belive girls should not go to school. But Malała did not conform to that. She continued educating herself and even became BBC’s news reporter through her blog. At a certain point the Taliban attacked Malala while she was going to school with her classmates and shot her. But she survived. The girl then studied in Birmingham, England. Malala is now a survivor and an inspiration for many.