# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het ziet er niet naar uit dat de recente golf van sociale onrust in ons land snel zal gaan liggen. Zowel bij Brussels Airlines, De Lijn als de NMBS kondigen de vakbonden stakingen aan of dreigen ze ermee om het werk neer te leggen.
Brussels Airlines
De vakbonden bij luchtvaartmaatschappij Brussels Airlines roepen de piloten op om komende maandag en woensdag het werk neer te leggen. Een vergadering met de directie woensdag leverde geen vooruitgang op in het conflict rond lonen, pensioen en de balans tussen werk en privé, zo werd vernomen bij de bonden.

Ze dienden eerder al een stakingsaanzegging in, nadat de piloten een voorstel van de directie met grote meerderheid hadden verworpen. Er was staking mogelijk vanaf vrijdag 11 mei, maar de bonden hebben er naar eigen zeggen bewust voor gekozen om het verlengd weekend voor de passagiers niet te storen. Daarom start de staking pas maandag.

De stakingsdag op woensdag valt dan weer samen met de ruimere vakbondsbetoging tegen het pensioenbeleid van de regering-Michel in Brussel. Daarvoor hadden ook de onderwijsvakbonden al een stakingsaanzegging ingediend.

Opvallend: het is nog maar de tweede keer in de 16-jarige geschiedenis van Brussels Airlines. In 2013 staakten de piloten al eens een dag. Bij de luchtvaartmaatschappij werkt een 500-tal piloten.
De Lijn
Bij de openbaarvervoersmaatschappij De Lijn worden er dan weer vanaf donderdag 17 mei acties verwacht. Dat zegt de liberale vakbond, nadat eerder vandaag bekend was geraakt dat de directie alleen nog met de christelijke vakbond verder gaat onderhandelen over de aangekondigde herstructureringen.

"De keuze van de directie om besprekingen te voeren met één vakbond is zonder meer 'opmerkelijk' en is niet van die aard om de gemoederen te bedaren, wel integendeel. Door deze houding wordt de aangekondigde staking van volgende week haast onvermijdelijk", laat ACLVB weten in een persbericht samen met de socialistische vakbond ACOD.
NMBS
Bij de spoorwegen heeft de nieuwe vakbond Metisp-Protect dan weer een stakingsaanzegging ingediend. De aanzegging loopt een maand vanaf 28 mei. Volgens voorzitter Mohammed Benyaich zijn er vier actieperiodes mogelijk: 28 en 29 mei, 4 tot 6 juni, 13 tot 15 juni of 18 en 19 juni.

De kleine vakbond, een afsplitsing van ACOD Spoor, gaat niet akkoord met het voorstel van de directie voor 3.600 treinbestuurders en wil het personeelstekort aankaarten. De drie grote spoorbonden gingen globaal akkoord met de voorwaarden, maar Metisp-Protect dus niet.

Hoe groot de impact van een mogelijke staking bij Metisp-Protect is, is echter niet duidelijk. De nieuwe vakbond telt maar 300 aangesloten leden op een totaal van 36.000 werknemers van NMBS, Infrabel en HR-Rail. De vakbond ontstond recentelijk als afsplitsing van ACOD Spoor. Ze stapten op omdat ze vinden dat de extreemlinkse partij PVDA (PTB) het ACOD te veel radicaliseert.

# data[].attributes.attachment_link.title
De trein, de bus of het vliegtuig: iedereen gaat staken

# data[].attributes.attachment_link.description
Het ziet er niet naar uit dat de recente golf van sociale onrust in ons land snel zal gaan liggen. Zowel bij Brussels Airlines, De Lijn als de NMBS kondigen de vakbonden stakingen aan of dreigen ze ermee om het werk neer te leggen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bron: ATV - Gazet Van Antwerpen

Wetenschap Een tandarts uit Mortsel wil met cannabis tandplak bestrijden, zo melden de regionale tv-zender ATV en Gazet van Antwerpen.

Tandarts Veronica Stahl ziet potentieel in de helende werking van de cannabisplant. Vooral het bestanddeel cannabidiol (CBD) is voor medische toepassingen interessant. Bij tandzenuwweefsel dat met CBD werd behandeld, verdwenen de bacterieën. Ook zware tandpijn kan zo worden verzacht.

De Israëlische Stahl ontwikkelde met haar start-up de tandpasta Cannabite Lifelong. Of die ooit op de markt komt, is twijfelachtig daar cannabis in ons land niet is gelegaliseerd. Toch heeft ze van de ethische commissie nu toestemming gekregen om op zoek te gaan naar patiënten die willen deelnemen aan verder onderzoek.

Stahl heeft nog veel werk voor de boeg en hoopt haar team uit te breiden met extra researchers. Ze is voorlopig de enige die wereldwijd commercieel bezig is met medicinale cannabis in de tandheelkunde.

# data[].attributes.attachment_link.title
Tandarts wil tandplak bestrijden met cannabis

# data[].attributes.attachment_link.description
Bron: ATV - Gazet Van Antwerpen Wetenschap Een tandarts uit Mortsel wil met cannabis tandplak bestrijden, zo melden de regionale tv-zender ATV en Gazet van Antwerpen. Tandarts Veronica Stahl ziet potentieel in de helende werking van de cannabisplant. Vooral het bestanddeel cannabidiol (CBD) is voor medische toepassingen interessant.

# data[].attributes.body
meningsuiting

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Opinie

Mag de juffrouw een hoofddoek dragen? Het debat werd vorige week in Antwerpen opnieuw geopend. De conservatieve filosoof Othman El Hammouchi schreef hier in een opinietekst dat "een verbod niet past in een liberale maatschappij". Nu bepleit de vrijzinnige Jurgen Slembrouck dat het identitaire opbod "superneutraliteit" noodzakelijk maakt.

Jurgen Slembrouck Universiteit Antwerpen Vrijzinnige Dienst.

"De wereld ziet er nu anders uit dan 9 jaar geleden" meent Inga Verhaert (SP.A). Daarom wil de Antwerpse gedeputeerde voor Onderwijs in alle netten de bepaling die het dragen van religieuze tekens verbiedt uit het schoolreglement schrappen. Niet alleen leerlingen maar ook leerkrachten die bijvoorbeeld een hoofddoek wensen te dragen, zouden zo alle kansen krijgen. "We hebben alle talenten nodig en er is een nijpend tekort aan leerkrachten", zo argumenteert ze. Bovendien meent ze dat er vandaag "minder verkrampt wordt omgegaan met het uiten van religieuze overtuigingen".

De uitspraken van Verhaert zijn niet alleen merkwaardig, op 26 april 2018 keurde ze datzelfde reglement nog goed, maar ook wereldvreemd. Nog maar net was er immers de commotie over het weigeren van een handdruk en het voorstel van een politieke partij om vrouwen en mannen te scheiden op het openbare vervoer.

Indien er één onderwerp is dat de voorbije jaren voor maatschappelijke tweespalt heeft gezorgd, dan is het wel religie, de islam op kop.

Hoewel die door sommigen de religie van de vrede wordt genoemd, werd in haar naam de voorbije jaren een bloedig spoor van terreur door de wereld getrokken.

Niet dat die andere godsdiensten zoveel vredelievender zijn, daarvoor hebben ze de geschiedenis en hun heilige boeken tegen zich, maar in Europa zijn we erin geslaagd om hun machtshonger aan banden te leggen door de scheiding tussen kerk en staat en door hun waarheidsaanspraken met wetenschap te ontkrachten.

Toen het klerikalisme nog invloed had, vonden socialisten het nog belangrijk om de overheidsmacht daarvan te vrijwaren en burgers te garanderen dat ze in hun contacten met de overheid hun rechten konden laten gelden. De officiële school was voor hen een vrijplaats die tot doel had om betrouwbare kennis over te brengen en die niet in het teken stond van de heilsleer van de katholieke kerk.

Ook katholieken gingen naarmate de secularisatie vorderde, beseffen dat de neutraliteit van de overheid een middel was om de eigen godsdienstvrijheid te beschermen tegen al te vergaande staatsinmenging. De christelijke dominantie in de gezondheidszorg en het vrij onderwijs samen met de ruime subsidiëring van de kerk herinneren ons daar nog aan. Rond de overheidsneutraliteit groeide een weliswaar gespannen maar toch werkzame consensus.

Het is opmerkelijk dat de SP.A haar verleden vandaag zo loochent. In die zin is ze echt wel 'anders'. Prof. Fernand Tanghe schrijft in zijn boek "Links is soms rechts" (2004) hierover het volgende: "Het verontrust mij dat links zijn eigen geschiedenis niet meer kent en dat veel progressieven met betrekking tot opvoeding, onderwijs en cultuur tot abdicaties bereid zijn die uiteindelijk elke progressieve doelstelling ondergraven.

Dat links zich laat verleiden, wellicht in de waan dat het daardoor zijn eigen overleven veilig kan stellen, tot multiculturalistische standpunten die de democratie vertekenen en vaak een afleidingsmanoeuvre zijn voor sociale strijd, is alles behalve een goede zaak."

Tanghe slaat de nagel op de kop. Electoraal is de SP.A al enkele jaren in vrije val. Misschien bedoelde Verhaert dan ook iets anders wanneer ze verwees naar de toestand van 9 jaar geleden. In 2009 haalde haar partij (nog?) 15,3% van de stemmen, in de recente peiling van de VRT en De Standaard zakt ze onder de tien procent naar 9,5%. Met haar standpunt over de hoofddoek bij het ambtenaren-, politie- en lerarenkorps hoopt de SP.A haar hachje te kunnen redden, maar het ziet ernaar uit dat dit eerder haar ondergang bespoedigt. Nogal wat militanten van het eerste uur voelen zich verraden door hun socialistische kameraden.

Indien de wereld al veranderd is, dan is een minder verkrampte omgang met religie daar zeker geen kenmerk van, wel integendeel. Door overbevolking, klimaatverandering, mondialisering en de massamigratie die er het gevolg van is, is het samenleven in diversiteit allesbehalve vereenvoudigd. Veel mensen zijn bang voor wat deze ontwikkelingen met zich zullen meebrengen en voelen zich in hun eigenheid bedreigd. In het buitenland hebben politici zoals Nigel Farage, Donald Trump en Viktor Orbán die onzekerheid politiek uitgebuit.

In plaats van openheid voor de wereld hebben deze ontwikkelingen ertoe geleid dat we ons hebben teruggeplooid op onszelf en ons luidop zijn gaan afvragen wie wij zijn. Het identitaire denken heeft zelden zo gefloreerd als vandaag. Geen dag gaat voorbij zonder dat we het hebben over onze waarden en normen.

Drie type-antwoorden, die niet zelden met elkaar worden vermengd, strijden om de voorrang. Het nationalistische antwoord benadrukt het belang van een gemeenschappelijke geschiedenis en taal. Het levensbeschouwelijke antwoord maakt ons allen tot kinderen van de joods-christelijke traditie en het politiek-filosofische antwoord ten slotte plaatst ons binnen de cultuursfeer van de verlichting.

Ter illustratie, recent besliste de Beierse deelstaatregering om vanaf juni in de ingang van elk overheidsgebouw een kruisbeeld te hangen. Volgens de regering symboliseert de crucifix het historische en culturele karakter van Beieren en geeft het uitdrukking aan de basiswaarden van de wettelijke en sociale orde. In eigen land riep Theo Francken nog niet zo lang geleden op om een kerststal mee te nemen naar het gemeentehuis en in Nederland gaan mensen met elkaar op de vuist omdat volgens sommigen Zwarte Piet racistisch is.

Dit identitaire opbod maakt duidelijk dat we in onze samenleving nood hebben aan een conflictvrije ruimte. Een plaats waar ideologische, culturele en levensbeschouwelijke tegenstellingen niet voor verdeeldheid kunnen zorgen. Het belang van zo'n ruimte is door de toegenomen diversiteit zelfs gegroeid. Professor Jean Leclercq (UCL), die recent als expert gehoord werd door de Commissie ter herziening van de grondwet, verwoordde het als volgt: "Plus il y a de diversité, plus il doit y avoir de laïcité."

Het spreekt voor zich dat de overheid, die als enige over de macht beschikt om sommige diensten te verlenen en waar mensen dus van afhankelijk zijn, de plaats bij uitstek is om de tegenstellingen en een mogelijk conflict in de kiem te smoren. Een samenleving die gekenmerkt wordt door superdiversiteit is dan ook gebaat bij een overheid die superneutraal is.

"Een hoofddoekverbod past niet in een liberale rechtsstaat", schrijft Othman El Hammouchi en hij heeft overschot van gelijk. Dat is dan ook de reden waarom een dergelijk verbod in België niet van kracht is. In tegenstelling tot wat hij schrijft verbiedt de overheid geen enkele levensstijl, zij viseert wel levensbeschouwingen.

Het verschil? Iemand die de voorkeur geeft aan hemden boven T-shirts, zal niet beweren dat zijn opvatting op waarheid berust en dat alle mensen die een T-shirt dragen in zonde leven en moeten branden in de hel. Levensbeschouwingen daarentegen bevatten opvattingen waarvan men beweert dat ze 'waar' zijn, waaruit normen over 'goed en kwaad' volgen die 'voor iedereen en alle tijden' gelden.

Het zijn dus de sterk ethisch geladen waarheids- en universaliteitspretenties van godsdiensten die maken dat hun symbolen een vrijheidsbelemmerend effect hebben en een schadelijke invloed kunnen uitoefenen op het zelfbeschikkingsrecht van de burger en de perceptie van de dienstverlening.

Dat vrijheidsbelemmerend effect neemt gradueel af naarmate we te maken hebben met levensbeschouwingen, ideologieën, bewegingen of levensstijlen. Tekenen van de eerste drie categorieën zijn problematisch en moeten geweerd worden bij ambtenaren. Het gaat dan bijvoorbeeld over een hoofddoek, een pinnetje van het Vlaams Belang en een regenboog-T-shirt. Voor levensstijlen is er geen probleem, daar kan de tolerantie spelen.

Bij Knack.be argumenteerde ik al uitgebreid waarom het ook legitiem is levensbeschouwelijke tekens te verbieden binnen de context van de officiële school en waarom de criteria die de rechterlijke macht hanteert onwerkbaar zijn. Levensbeschouwelijke tekens zouden volgens de Raad van State enkel verboden mogen worden indien ze "ostentatief worden gedragen als daad van agressie of om druk uit te oefenen, om een reactie te provoceren, uit indoctrinatie, proselitisme of voor propagandadoeleinden en ze aldus van aard zijn om de overtuigingen van anderen te ondermijnen."

Maar wie kan bepalen of een levensbeschouwelijk teken al of niet ostentatief gedragen wordt? Hoe stel je vast dat bijvoorbeeld een hoofddoek gedragen wordt met de bedoeling om druk uit te oefenen? Wanneer je de bedoeling hebt om te indoctrineren, draag je een hoofddoek dan op een andere manier, dan wanneer je die bedoeling niet hebt? De gestelde voorwaarden zijn subjectief en onduidelijk. Daardoor bieden ze geen houvast om de levensbeschouwelijke vrede mogelijk te maken.

Indien deze samenleving wenst dat jongeren voorbereid zijn om te functioneren in een samenleving waar de godsdienstvrijheid niet absoluut is; als we willen verhinderen dat het dragen van een hoofddoek onder dwang wordt opgelegd; wanneer we menen dat het onderwijs jongeren in staat moet stellen om in het volwassen leven over zichzelf te beschikken, dan moeten we bereid zijn om hen een schoolomgeving aan te bieden waar ze die vaardigheden, zonder druk en in veilige omstandigheden kunnen inoefenen.

De enige manier om dit te realiseren is door een consequent en algemeen neutraliteitsbeleid te voeren aan de hand van een objectief criterium: een algemeen verbod op het dragen van levensbeschouwelijke tekens.

Een dergelijk beleid past volledig binnen de bandbreedte van de liberale rechtsstaat. Het werd reeds meermaals afgetoetst aan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en bleek er niet mee in strijd.

Als we willen dat in onze superdiverse samenleving gelovigen en ongelovigen, progressieven en conservatieven, autochtonen en allochtonen vredevol samenleven, dan moeten we in de maatschappij domeinen afbakenen waar de verschillen die tussen hen bestaan geen aanleiding kunnen geven voor conflict. De neutraliteit van de overheid en de officiële school is daarvoor het meest geschikt.

lees ook

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom de juf in de klas geen hoofddoek mag dragen

# data[].attributes.attachment_link.description
Mag de juffrouw een hoofddoek dragen? Het debat werd vorige week in Antwerpen opnieuw geopend. De conservatieve filosoof Othman El Hammouchi schreef hier in een opinietekst dat "een verbod niet past in een liberale maatschappij". Nu bepleit de vrijzinnige Jurgen Slembrouck dat het identitaire opbod "superneutraliteit" noodzakelijk maakt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In Over the Edges liet Jan Hoet kunstenaars los op verschillende plaatsen in Gent. Jan Fabre wikkelde de zuilen van de Universiteitsaula in met ham. De discussie op straat barstte los. (Het journaal - 2000)

# data[].attributes.attachment_link.description
In Over the Edges liet Jan Hoet kunstenaars los op verschillende plaatsen in Gent. Jan Fabre wikkelde de zuilen van de Universiteitsaula in met ham. De discussie op straat barstte los. (Het journaal - 2000)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Einde maart brachten we het verhaal dat kunstenaar Wim Delvoye zijn omstreden werk Cloaca, beter bekend als de machine die uitwerpselen produceert, niet zelf zou uitgevonden hebben. Een professor en een wetenschapper van de Universiteit van Gent zeiden dat Delvoye zich baseerde op een testapparaat voor de internationale voedings- en farmaceutische industrie dat de menselijke spijsvertering nabootst. Dat apparaat zou in een ondergronds labo van de UGent staan.

Nu reageert Delvoye op de aantijgingen. Via zijn raadslieden laat hij weten de Cloaca wel degelijk zelf uitgevonden te hebben.

"Delvoye heeft in januari 2000 één enkel kort bezoek gebracht aan het bewuste labo van de Gentse Universiteit, waar toen een primitieve testopstelling stond (nl. een bacteriecultuur). Hij heeft daar zeker niet de mosterd gehaald. Hij kende die opstelling al uit zijn voorbereidend opzoekingswerk in wetenschappelijke artikelen, boeken en cursussen."

"De waarheid is dat Wim Delvoye met de toenmalige opstelling in die kelder helemaal niets kon aanvangen. Die opstelling diende om een bepaalde bacterie te testen en niet om een operationele machine te maken, waarin aan de ene zijde voedsel wordt gestopt en aan de andere zijde menselijke fecaliën uitkomen."

"Het is dus flagrant onjuist te beweren dat Wim Delvoye in het labo zou gebivakkeerd hebben en enkel die testopstelling zou hebben omgetoverd tot een kunstvoorwerp."

Delvoye vindt het ten slotte frappant dat hij de professor en de wetenschapper die de beschuldigingen uitten, nooit ontmoet heeft en dat de twee bovendien niet betrokken waren bij de testopstelling in het labo in 2000.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wim Delvoye: "Cloaca-machine wél zelf uitgevonden"

# data[].attributes.attachment_link.description
Einde maart brachten we het verhaal dat kunstenaar Wim Delvoye zijn omstreden werk Cloaca, beter bekend als de machine die uitwerpselen produceert, niet zelf zou uitgevonden hebben. Een professor en een wetenschapper van de Universiteit van Gent zeiden dat Delvoye zich baseerde op een testapparaat voor de internationale voedings- en farmaceutische industrie dat de menselijke spijsvertering nabootst.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Waarom flexitariër worden

Het is goed voor je gezondheid

Rood vlees bevat naast voedingsstoffen ook veel ongezonde vetten. Deze verzadigde vetten verhogen het cholesterolgehalte in je bloed, wat de kans op diabetes verhoogt. Het eten van minder rood vlees verkleint dus de kans op een beroerte of hartaanval. De verzadigde vetten zijn niet enkel slecht voor je cholesterol, maar ze b evorderen overgewicht of zelf obesitas. Overgewicht kan leiden tot allerlei gezondheidsklachten, de belangrijkste zijn hart- en vaatziekten.

Het is goed voor het milieu en dierenwelzijn

Voor sommige mensen is dierenwelzijn een belangrijke reden om minder vlees te eten. Door de enorme vleesindustrie hebben veel dieren een slecht leven. Het fokken en houden van vee is vooral gericht op een hoge opbrengst, wat niet altijd goed is voor de gezondheid en welzijn van de dieren. Daarom zal een flexitariër kiezen voor biologisch vlees. Deze dieren hebben een beter leven gehad en zijn niet opgefokt met hormonen. Je maakt diervriendelijkere keuzes door zo weinig mogelijk vlees te eten en als je dan toch vlees eet om te kiezen voor de biologische variant. Flexitariers dragen ook bij aan een beter milieu. De keuze voor een alternatief voor vlees zorgt ervoor dat je je impact op het klimaat verkleint. Veeteelt heeft een enorme impact op het milieu, denk maar aan massale CO2- uitstoot, enorm waterverbruik en ontbossing om plaats te maken voor weiden.

Er zijn veel alternatieven voor vlees

Vis is even eiwitrijk dan vlees, maar bevat gezonde vetten. Eieren zijn ideaal om voldoende eiwitten en vitamines uit te halen. De vegetarische vleesvervangers op basis van soja, tofu en zuivel lijken op voedingswaarde en smaak erg op vlees. Er zijn dus genoeg gezonde vervangers om eens keer per week vlees te laten staan.

Tips om je eetpatroon aan te passen

Denk na voor je iets eet. Word je bewust van wat je eet en stel jezelf de vraag of er geen gezond alternatief is.

Let op keurmerken in de supermarkt. Vlees, zuivel en eieren die duurzaam zijn geproduceerd hebben altijd een biologisch keurmerk.

Bouw een flexitariër routine in. Spreek thuis een aantal vaste dagen per week af wanneer er geen vlees of vis wordt gegeten.

Eet gevarieerd. Veel plantaardige voedingsmiddelen hebben dezelfde voedingsstoffen die je ook in vlees vindt. Het is niet moeilijk om als flexitariër voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen wanneer je varieert met voedsel.

Maak een boodschappenlijstje. Het klinkt simpel, maar het maakt het echt makkelijker om eenmaal in de winkel enkel de ingrediënten te kopen die je nodig hebt.

Enkele recepten om uit te proberen
Lees meer: 4 redenen om meer vegetarisch te eten Vegetarisch en gezond: zo doe je dat
Lees verder na de reclame

# data[].attributes.attachment_link.description
Een flexi-wat? Er is een grote kans dat je al een hele tijd een flexitariër bent zonder het te weten. Eet jij 1 of meer dagen per week geen vlees dan ben jij er één. Veel mensen beseffen het niet, maar voor veel mensen is geen vlees eten wel een bewuste keuze.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Medisch De nabijheid van fastfoodrestaurants verhoogt de kans op hart- en vaatziekten, blijkt uit onderzoek van de Nederlandse Universiteit Utrecht en het Julius Centrum van het Universitair Medisch Centrum Utrecht.

Voor het onderzoek werd het gedrag van ruim twee miljoen volwassenen geanalyseerd. De proefpersonen moesten minstens vijftien jaar op hetzelfde adres wonen en geen hart- en vaatziekten hebben voor aanvang van de studie. Vervolgens werd geteld hoeveel fastfoodrestaurants zich in een straal van 0,5, 1 en 3 kilometer van de woning bevonden en werd onderzocht wie hart- en vaatziekten kregen.

Platteland

Wat blijkt? Onder mensen die wonen in een stedelijke omgeving met één of meer fastfoodrestaurants binnen een straal van 500 meter van de woning, komen hart- en vaatziekten vaker voor. Dit is ook het geval bij mensen die minder dan één kilometer van twee of meer fastfoodzaken vandaan wonen. Er is bijna geen verband waar te nemen bij mensen die drie kilometer van fastfoodrestaurants wonen of in plattelandsgebieden.

"We weten uit eerdere onderzoeken dat het voedselaanbod invloed heeft op de voedselkeuzes van mensen. Er is een groter aanbod van ongezond eten en wij denken dat het groeiende aanbod van fastfood kan leiden tot het vaker consumeren van fastfood. Deze aanname gaan we in vervolgstudies nader onderzoeken." Volgens Poelman is het wel tijd om actie te ondernemen. " Het reguleren van het voedselaanbod in de omgeving wordt inmiddels overwogen om zo mensen te stimuleren gezonder te gaan eten. Dit kan bijvoorbeeld door het aanbod daarvan te vergroten en de gezonde keuze de standaardkeuze te maken."

Een vervolgstudie van Poelman is daarom opgezet om beter te begrijpenwaar en wanneer mensen eten en drinken kopen en inzicht te krijgen in de hoeveelheid voedselaanbieders waarmee we dagelijks geconfronteerd worden.

De wetenschappers zijn nog op zoek naar deelnemers. Wie in een stedelijke omgeving woont en tussen de 25 en 45 jaar is, kan zich aanmelden via waareetjij.nu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wie dicht bij fastfoodrestaurants woont, heeft vaker hart- en vaatziekten

# data[].attributes.attachment_link.description
Medisch De nabijheid van fastfoodrestaurants verhoogt de kans op hart- en vaatziekten, blijkt uit onderzoek van de Nederlandse Universiteit Utrecht en het Julius Centrum van het Universitair Medisch Centrum Utrecht. Voor het onderzoek werd het gedrag van ruim twee miljoen volwassenen geanalyseerd.

# data[].attributes.body
meningsuiting

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dieren Meer dan 1.200 demonstranten hebben vandaag in de Franse stad Pau gedemonstreerd tegen overheidsplannen om beren uit te zetten in het zuid-westelijke departement Pyrénées-Atlantique. Naast boeren, liepen ook schaapherders en plaatslijke politieke functionarissen mee.

# data[].attributes.attachment_link.title
Franse overheid wil beren uitzetten in Pyreneeën: 1.200 betogers zeggen neen

# data[].attributes.attachment_link.description
Dieren Meer dan 1.200 demonstranten hebben vandaag in de Franse stad Pau gedemonstreerd tegen overheidsplannen om beren uit te zetten in het zuid-westelijke departement Pyrénées-Atlantique. Naast boeren, liepen ook schaapherders en plaatslijke politieke functionarissen mee.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Antwerpenaars van Marokkaanse of Turkse afkomst geven hun voorkeurstem niet uitsluitend aan kandidaten van vreemde afkomst. Het eerder het tegendeel. Slechts 6,5 procent stemt uitsluitend op een politicus van niet-Belgische afkomst. De tweede generatie kiest ook politiek diverser dan hun ouders.

"De perceptie dat mensen uit deze gemeenschappen alleen stemmen op hun 'eigen' kandidaten klopt dus niet", zegt Swyngedouw. "Iemand met een allochtone achtergrond op de lijst zetten, is geen garantie ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Antwerpse Marokkaan of Turk stemt niet enkel op 'eigen' kandidaten

# data[].attributes.attachment_link.description
Antwerpenaars van Marokkaanse of Turkse afkomst geven hun voorkeurstem niet uitsluitend aan kandidaten van vreemde afkomst. Het eerder het tegendeel. Slechts 6,5 procent stemt uitsluitend op een politicus van niet-Belgische afkomst. De tweede generatie kiest ook politiek diverser dan hun ouders. "De perceptie dat mensen uit deze gemeenschappen alleen stemmen op hun 'eigen' kandidaten klopt dus niet", zegt Swyngedouw.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bron: Belga

De correctionele rechtbank in Turnhout heeft een koppel uit Geel schuldig bevonden aan de mishandeling van hun zes kinderen. Als het koppel zich aan voorwaarden houdt, krijgt het wel opschorting van straf.

De politie startte in april 2017 een onderzoek naar het echtpaar nadat hun dochter van 13 jaar huilend naar een juffrouw van haar school had gebeld omdat ze slagen met een broeksriem had gekregen van haar vader. Aan de politie verklaarde ze dat ook haar moeder soms slagen uitdeelde met de hand. Drie andere kinderen binnen het gezin bevestigden de mishandeling. Ze kregen onder andere slaag wanneer ze slechte punten hadden behaald op school.

De ouders, Nederlanders van Kameroense afkomst, verklaarden aan de politie dat ze zelf ook op die strenge manier waren opgevoed. Ze toonden zich aan de rechter wel bereid om hun kinderen voortaan anders op te voeden. De rechter verleent hen opschorting van straf, maar koppelt er enkele voorwaarden aan om recidive te voorkomen. Het echtpaar moet onder andere gezinsbegeleiding volgen zolang de justitie-assistent dat nodig acht.

# data[].attributes.attachment_link.title
Opschorting van straf voor echtpaar dat zes kinderen mishandelt

# data[].attributes.attachment_link.description
Bron: Belga De correctionele rechtbank in Turnhout heeft een koppel uit Geel schuldig bevonden aan de mishandeling van hun zes kinderen. Als het koppel zich aan voorwaarden houdt, krijgt het wel opschorting van straf.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bron: ATV, eigen berichtgeving

"Jongens en meisjes op dezelfde school, dat is kindermishandeling." Dat verklaarde Aron Berger in 2013 al tijdens een interview met de regionale zender ATV. CD&V krijgt veel kritiek omdat de ultraorthodoxe jood de negende plaats krijgt bij de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen. Vanuit zijn geloofsovertuiging weigert hij de hand van een vrouw te schudden.

Nu Berger zich politiek engageert, worden ook zijn vroegere uitspraken onder het vergrootglas gehouden. Zo valt onder meer zijn radicaal standpunt over gemengd onderwijs op. "Jongens en meisjes op dezelfde school? Dat is niet alleen discriminatie, maar ook kindermishandeling. Het is onaanvaardbaar."

Intussen groeit het verzet, ook vanuit zijn eigen partij. "Gelijkheid en gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen is voor mij elementair", zegt Vlaams minister van onderwijs Hilde Crevits (CD&V) in VTM NIEUWS. "In Vlaanderen wordt elkaar de hand geschud. Ik vind het belangrijk dat er ook een hand wordt gegeven aan vrouwen. Ook in Antwerpen. Dit is een probleem dat zo snel mogelijk moet uitgeklaard worden."

"Rode lijn"
Ook CD&V-kamerlid Els Van Hoof, tot voor kort voorzitter van Vrouw en Maatschappij, fronst de wenkbrauwen. "Elkaar de hand schudden hoort tot onze cultuur. Dat niet willen doen, lijkt mij erg verregaand. Bij voorkeur zouden er op de CD&V-lijst geen mannen mogen staan die vrouwen geen hand willen geven. Ik heb het daar persoonlijk moeilijk mee. Ik zal nagaan wat ervan aan is."

Partijgenoot Hendrik Bogaert is al even duidelijk op Twitter. "Wie geen hand wil geven aan vrouwen, hoort niet op de lijsten van CD&V omdat dit in strijd is met de basiswaarden van de partij." Hij vindt dat zijn partij een rode lijn moet trekken en dat wie geen hand aan een vrouw wil geven, die lijn overschrijdt, zo zei hij in 'De Ochtend' op Radio 1. "Als je geen respect kan opbrengen voor een andere persoon, dan zit je in een ander filosofisch kader als dat van de CD&V. Een kader dat niet verenigbaar is met dat van het christendom. Met alle respect, maar het is niet compatibel met onze basiswaarden en zo iemand hoort dan ook niet thuis op een CD&V-lijst. De openheid van de partij is goed maar niet onbeperkt."

"Duidelijke afspraak"
Onze redactie belde Berger om meer uitleg te krijgen over zijn visie op de gelijkheid van man en vrouw, maar ook anderen thema's als gelijke rechten voor holebi's, abortus en euthanasie. Dat bleek niet mogelijk, deelde de man uiterst vriendelijk mee. "U stoort mij niet, maar ik heb een duidelijke afspraak met mijn partij dat ik geen interviews geef tot morgen. Want dan is de officiële persvoorstelling." Op de vraag of hij denkt dat CD&V hem zal handhaven na de interne weerstand? "Morgen. Vanaf morgen mag u mij elke dag bellen."(lacht)

"Niets te maken met gebrek aan respect"
Kris Peeters, de lijsttrekker voor CD&V in Antwerpen, neemt het wel op voor Berger. "Elke kandidaat op de lijst respecteert de gelijke positie van man en vrouw", klinkt het op Twitter.

Berger (42) is een handelaar in gevogelte uit de diamantwijk, die ook inburgeringscursussen geeft voor orthodoxe joden die hier komen wonen vanuit VS en Israël. Hij wil in de politiek erop toezien dat bij het stemmen van regels en wetten ook rekening wordt gehouden met zijn gemeenschap. Een hand geven aan andere vrouwen doet hij naar eigen zeggen niet uit respect voor zijn eigen echtgenote en voor het huwelijk. "Het heeft dus niets te maken met een gebrek aan respect voor vrouwen."

# data[].attributes.attachment_link.title
"Jongens en meisjes op dezelfde school, dat is kindermishandeling": joodse CD&V-kandidaat deed in 2013 al opvallende uitspraak

# data[].attributes.attachment_link.description
"Jongens en meisjes op dezelfde school, dat is kindermishandeling." Dat verklaarde Aron Berger in 2013 al tijdens een interview met de regionale zender ATV. CD&V krijgt veel kritiek omdat de ultraorthodoxe jood de negende plaats krijgt bij de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen. Vanuit zijn geloofsovertuiging weigert hij de hand van een vrouw te schudden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Onlangs gaf mijn collega Roy Nanhkoesingh een veelbesproken over discriminatie en de noodzaak van meer diversiteit onder officieren van justitie. Het Openbaar Ministerie is nu te eenzijdig van samenstelling, en wil dat veranderen. Bij de politie praat men al langer over de noodzaak van diversiteit, maar ook voor het Openbaar Ministerie (en voor rechters) is dat van groot . Er zijn grote groepen in de Nederlandse samenleving die niet of nauwelijks vertegenwoordigd zijn in de Nederlandse politie en bij de togadragers op een strafzitting. Dat beïnvloedt onze toegang tot informatie. Het bepaalt de mate waarin we die informatie begrijpen en effectief kunnen gebruiken.

Elke donderdag de indrukwekkendste columns, nieuwsberichten en achtergronden over recht en maatschappij.

Ook de keuzes die we maken in ons dagelijks werk (wat onderzoek je wel en wat niet? Hoeveel investeer je in welk onderzoek? Welke straf verdient de dader?) worden beïnvloed door de achtergrond en het perspectief van de beslissers. Hetzelfde geldt voor het vertrouwen dat mensen in de samenleving hebben dat zij gehoord worden en op een eerlijke manier worden vertegenwoordigd. De samenstelling van een publieke organisatie bepaalt niet alleen hoe die organisatie de wereld ziet, maar ook hoe de wereld naar die organisatie kijkt.

Diversiteit is kwaliteit

Het debat over diversiteit wordt soms wel gevoerd vanuit het eerlijkheidsperspectief: als iedereen dezelfde kans krijgt, is er toch niets aan de hand? Terecht wordt dan de vraag opgeworpen of iedereen wel echt dezelfde kans krijgt, niet alleen op papier maar ook in de praktijk. Maar net zo belangrijk vind ik dat het bij diversiteit niet alleen gaat om het bieden van gelijke kansen, maar ook om de kwaliteit en effectiviteit van ons werk. Om ons werk goed te doen, moeten wij alle onderdelen van de samenleving kennen en begrijpen. En andersom moet de samenleving zich in ons kunnen herkennen.

Een eenzijdige samenstelling van het korps van rechters en officieren van justitie leidt steeds opnieuw tot ongemakkelijke vragen. Bijvoorbeeld of iedereen in dit land bij de strafrechter wel op dezelfde manier behandeld wordt. Roy constateert in het interview, op basis van zijn eigen ervaring, dat dat niet zo is. Hij ziet dat rechters in de praktijk gekleurde Nederlanders zwaarder straffen. Dat is een pijnlijke observatie, die op sociale media meteen betwist werd. Is dat wel echt zo?

Onverklaarde verschillen

De Raad voor de Rechtspraak gaf in januari 2015 een geruststellend nieuwsbericht uit over een onderzoek naar etniciteit en straftoemeting onder de kop "Onderzoek geeft verklaringen voor verschil in straftoemeting". Maar als je dan het zelf er bij pakt, lees je dat ook nadat er rekening is gehouden met vele 'gemeten' delict-, dader- en proceskenmerken er substantiële (en onverklaarde) verschillen blijven bestaan tussen de etnische groepen in de opgelegde straffen. In december 2016 te de Raad voor de Rechtspraak over vervolgonderzoek hiernaar onder de kop "Anders, maar even zwaar gestraft". Gelukkig. Maar opnieuw: als je dan het zelf er bij pakt, lees je dat de verschillen tussen herkomstgroepen in deze vervolgstudie veel kleiner zijn, maar niet helemaal verdwenen. En dat het "afhankelijk is van de omrekensleutel of er etnisch gerelateerde verschillen in de zwaarte van de totale straf zijn te signaleren".

Zowel deze uitkomsten als de hardnekkigheid waarmee er iets te positief over wordt bericht zijn ongemakkelijk. Voor ons officieren van justitie net zo zeer als voor rechters. Want als er verschillen zijn in opgelegde straffen, zijn daar waarschijnlijk ook verschillen in strafeisen aan vooraf gegaan. De enige manier om dat ongemak echt te doorbreken is te zorgen dat zoveel mogelijk groepen van de bevolking op alle plekken in de rechtszaal vertegenwoordigd zijn. Niet alleen als verdachte of als tolk, maar ook in toga.
De Togacolumn wordt wekelijks geschreven door een rechter, een advocaat of een officier van justitie.

Blogger

Ward Ferdinandusse

Ward Ferdinandusse studeerde rechten in Amsterdam, waar hij promoveerde op de toepassing van internationaal strafrecht in nationale rechtbanken. Hij schreef voor het studentenblad Propria Cures en het voetbaltijdschrift Hard Gras. Ferdinandusse werkt als officier van justitie bij het Landelijk Parket in Rotterdam en als bijzonder hoogleraar Internationaal strafrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. Als officier was hij betrokken bij strafzaken, uitleveringsprocedures en onderzoeken naar internationale misdrijven zoals genocide, oorlogsmisdrijven, foltering, piraterij en (internationaal) terrorisme.

Opmerkingen? Mail ons

# data[].attributes.attachment_link.title
Het maakt uit wie er in de toga zit, zwart of wit

# data[].attributes.attachment_link.description
Onlangs gaf mijn collega Roy Nanhkoesingh een veelbesproken over discriminatie en de noodzaak van meer diversiteit onder officieren van justitie. Het Openbaar Ministerie is nu te eenzijdig van samenstelling, en wil dat veranderen. Bij de politie praat men al langer over de noodzaak van diversiteit, maar ook voor het Openbaar Ministerie (en voor rechters) is dat van groot .

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een week voordat de Duitse Bondsdag instemt met het homohuwelijk bezoek ik in Berlijn een lezing over Europa. Ik raak in gesprek met een Oost-Duitse vrouw. Het zou geweldig zijn, zegt ze, als Rusland de kans kreeg zijn antihomobeleid in heel Europa te verspreiden. „U moet er toch niet aan denken", besluit ze, „dat een van uw kinderen homoseksueel zou zijn?"

Marli Huijer is hoogleraar Publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Dit is een fragment van haar filosofisch pamflet Beminnen. Nieuw licht op seksuele vrijheid, dat deze week verschijnt. Op 4 en 12 april gaat zij in gesprek in respectievelijk Pakhuis De Zwijger (Amsterdam) en de Der Aa-Kerk (Groningen), met onder meer Kaouthar Darmoni, lecturer FeMale Leadership, gender en media expert, filosoof Ype de Boer en Trudy Dehue, emeritus hoogleraar Wetenschapstheorie en Wetenschapsgeschiedenis.

Mijn antwoord dat ik daar geen seconde van wakker zou liggen, stuit op ongeloof. Weet ik niet dat homoseksualiteit onnatuurlijk is? Zij kan het weten, want ze is arts. Ik werp tegen dat de natuur zoveel variatie kent en dat ook seks met mensen van hetzelfde geslacht daarbij hoort. „Ik ben ook arts", voeg ik eraan toe. „En filosoof."

Van het ene op het andere moment staat er een ondoordringbare muur tussen ons in. Ons in de ander verplaatsen is er niet meer bij. Ik wil haar Oost-Europese leven niet, zij wil mijn Nederlandse leven niet. De vrouw loopt als eerste weg. En ook ik meen dat er leukere dingen zijn dan met haar over seksualiteit te praten.

Mijn halsstarrigheid verbaast me. Neem ik seksuele vrijheid zo serieus dat ik niet langer bereid ben daarover van gedachten te wisselen? Ik sta niet alleen in mijn opstelling. In heel West-Europa is seksuele vrijheid, en vooral die van vrouwen en homoseksuelen, een van de hoogste waarden geworden. Nederland, dat als eerste land ter wereld het huwelijk openstelde voor mensen van hetzelfde geslacht, speelt een gidsrol.

Partijen als VVD en PVV zien seksuele vrijheid van homo's en vrouwen zelfs als een van 'de kernwaarden van onze cultuur'. Over die waarden valt wat hen betreft niet te onderhandelen. Seksuele vrijheid voor vrouwen en homo's is tot een politieke splijtzwam gemaakt: Nationale overheden, politieke partijen en burgers gebruiken de inbreuk daarop steeds vaker om andere culturen, religies en politieke systemen als minderwaardig weg te zetten. Of om mensen uit andere culturen te discrimineren en buiten te sluiten.

Hoe trots kunnen wij zijn op de seksuele vrijheid in gidsland Nederland? Die vrijheid is groot als het bijvoorbeeld om de acceptatie van het homohuwelijk gaat. De overgrote meerderheid van de Nederlanders keurt het openlijk uitkomen voor de homoseksuele identiteit goed. Maar vrouwen die elkaar in het openbaar intiem zoenen of mannen die hand in hand lopen, kunnen op aanzienlijk minder tolerantie rekenen.

In deze beperkte opvatting van vrijheid schuilt een element van dwang: mensen moeten zich uitspreken over hun seksuele identiteit om aanspraak te kunnen maken op de rechten die uit de seksuele vrijheid voortvloeien. Zonder seksuele identiteit geen seksuele rechten.

Maar elke bekentenis draagt het gevaar in zich dat we in die identiteit worden ingesloten, dat we ons moeten gedragen naar de normen en verwachtingen die erbij horen en niet meer vrij zijn een andere identiteit aan te nemen. De man die als heteroseksueel bekend staat, hoort in de disco niet te zoenen met een man.

Nederlanders mogen zeggen nog zo tolerant te zijn tegenover een diversiteit aan seksuele identiteiten, ze worden normerend zodra mensen zich tot een identiteit hebben bekend. Hoeveel letters er ook worden bedacht voor nieuwe identiteiten, iedere letter kent zijn eigen voorschriften die scherp omschrijven welke gedragingen passen bij de betreffende identiteit. Wie eenmaal een identiteit te pakken heeft, kan daar slechts met moeite aan ontsnappen. Zo hoort iedereen die een relatie heeft met iemand van hetzelfde geslacht een verhaal te hebben over de coming-out. Een beetje hetero gaat zeuren als iemand geen zin heeft te vertellen hoe zij 'uit de kast' kwam. Andersom hoeft dat niet. Er zijn geen kasten waar hetero's uitkomen.

Wat de acceptatie van de seksuele vrijheid van vrouwen betreft: deze is in Nederland, evenals in andere Noord-Europese landen, groot. Vrouwen zijn vrij te genieten van de seks, zelf hun partner te kiezen, zelf te bepalen wat ze al dan niet prettig vinden in de seks en zelf te beslissen of ze kinderen willen. Ze zijn ook vrij om hun liefdesrelaties te beëindigen als ze er genoeg van hebben.

Maar ook hier geldt dat binnen die vrijheid nieuwe geboden en voorschriften onderdak hebben gevonden. Want wat mag, dat moet: vrouwen móéten genieten van de seks, ze móéten zelf hun partners kiezen en ze móéten zelf beslissen of ze kinderen willen. Socioloog Christien Brinkgreve wees er in de jaren negentig van de vorige eeuw al op dat de bevrijding van de vrouw ook een belasting was. Veel vrouwen werden onder het juk van de bevrijding gekweld door ambivalenties over het krijgen van kinderen of over hoe te leven als moeder, partner of alleenstaande.

Als een samenleving het 'vrij moeten zijn' radicaal doorvoert, zo laat meer recent de documentaire The Swedish Theory of Love (2017) zien, neemt de eenzaamheid toe. Zweden is een van de meest vrije landen als het gaat over met wie en hoe je seks wilt hebben, maar het is volgens de Europese statistieken ook het land met het hoogste aantal solohuishoudens van Europa. Terwijl de individuele seksuele keuzevrijheid toeneemt, nemen de mogelijkheden tot een duurzame verbintenis af.

Zonder gareel beminnen

Foucault opende met De wil tot weten. Geschiedenis van de seksualiteit I (1976) mijn ogen voor iets wat ik voordien niet had gezien: seksuele vrijheid gaat niet over het uitspreken van seksuele identiteiten, maar over de vrijheid tot het doen van liefde ( faire l'amour). De vraag of je zonder gareel kunt beminnen, beheerst zijn denken. Hij zoekt het antwoord niet in de eigentijdse maatschappijbeschouwingen, maar in de medische en filosofische boeken uit de Griekse en Grieks-Romeinse oudheid.

Vooral de Griekse mannen die in de vierde eeuw voor onze jaartelling leven, blijken op een bijzondere manier met de geneugten (de lusten, de aphrodisia. In het Frans: les plaisirs) om te gaan. Ze maken er een kunst van om de lusten op de juiste wijze te gebruiken. Foucault doet daar verslag van in Het gebruik van de lusten, het tweede deel van zijn Geschiedenis van de seksualiteit.

Anders dan in onze tijd staat het seksuele plezier bij de Grieken niet op zich, maar is het onderdeel van een breed scala van zaken die plezier geven, zoals drank en voedsel. Seksmoraal en tafelmoraal zijn nauw met elkaar verbonden.

Deze gedragsregels die ze daarin volgen, zijn uiteengezet in een uitgebreide diëtetiek en beschreven in medische boeken die adviezen geven voor het zo goed mogelijk genieten van alles wat plezier en genot brengt. Door de lusten in de juiste mate (naar de natuurlijke behoefte) te gebruiken, op het geschikte moment en passend bij de persoonlijke positie, krijgt het leven schoonheid. Dat toont zich eveneens in politieke zaken, want wie thuis de lusten goed gebruikt, kan dat ook in de politiek.

Het draait hierbij niet om verboden of geboden, maar om het zichzelf stellen van gedragsregels en het zichzelf daarin trainen. Wat iemand seksueel 'is', doet er daarbij niet toe. Seksuele handelingen kunnen zowel tussen mensen van hetzelfde als van verschillend geslacht plaatsvinden.

Lees ook de voorgaande aflevering in de serie 'Nieuw Licht': Is de dood straks maakbaar en de arts niet langer strafbaar? Bert Keizer schetst de toekomst van euthanasie

Hoe doe je dat: beminnen zonder jezelf of de ander vast te leggen in een seksuele identiteit? Wat betekent dat voor het gebruik van de lusten?

We zijn er in de moderniteit zozeer aan gewend om in seksuele identiteiten te denken, dat alleen al het hand in hand lopen van mensen van hetzelfde geslacht gelijk is komen te staan aan homoseksualiteit. Als Alexander Pechtold hand in hand met zijn mannelijke assistent het Binnenhof betreedt, weten we meteen dat het twee heteromannen zijn die voor deze ene keer op deze manier hun solidariteit met homomannen betuigen. Als ze vaker hand in hand zouden aankomen, zouden we concluderen dat ze een homoseksuele relatie hebben, want 'heteromannen doen dat niet'. De vrijheid om aan te raken en te beminnen is door die voortdurende dwang tot identificatie steeds verder begrensd geraakt.

De lichamelijke en seksuele onvrijheid die daarvan het gevolg is, kunnen we tegengaan door te stoppen met bekentenissen doen. Laten we ophouden elkaar te bevragen over de seksuele identiteit en te verleiden of dwingen om voor een identiteit uit te komen. Wanneer anderen ons identiteiten opleggen, kunnen we deze weigeren, ter discussie stellen of proberen deze spelenderwijs van hun betekenis te ontdoen.

In de jaren tachtig, toen ik voor het eerst De wil tot weten las, meende ik dat je er dan maar beter het zwijgen toe kon doen. Vrijheid is iets wat je in praktijk moet brengen, al het praten over de seks zou de vrijheid alleen maar inperken. Maar het idee dat zwijgen meer vrijheid geeft dan spreken liet ik al snel varen. Al was het maar omdat het uitwisselen van ervaringen onmisbaar is om met elkaar te kunnen bedenken hoe je liefdes- en vriendschapsrelaties kunt vormgeven.En hoe minder het spreken een vorm van bekennen is, des te beter lukt het om de vrijheid in praktijk te brengen. Het uitzoeken hoe relaties eruit kunnen zien en dat uitproberen, is relevanter dan precies te vertellen wat je bent. Films, verhalen en voorbeelden van hoe anderen dat doen of deden kunnen daarbij een inspiratiebron zijn. Terughoudendheid in het je vastleggen in wat je bent en het oordelen over wat de ander is, in combinatie met het vertellen en doorgeven van verhalen over wat mensen in het seksuele kunnen doen, geeft de vrijheid om tot nieuwe, onverwachte vormen van beminnen te komen.

In de liefde gaat het niet om het 'ik'

In het beminnen waar we heen zouden moeten ligt niet vooraf vast wie je bent en wat je individuele keuzes zijn. Dat maakt het moeilijker om harde grenzen te stellen of precies te weten wat je wilt. De aanraking van de ander kan je doen veranderen, kan je buiten 'je zelf' brengen, kan je tot gedragingen brengen waarvan je meende dat je daar niet toe in staat was of dat je die nooit zou doen. Die openheid voor verandering, voor het in de aanraking een ander mens kunnen worden, verhoudt zich moeizaam tot het idee van seksuele identiteiten. In de liefde en het doen van de liefde gaat het niet om het 'ik', niet om de individuele identiteit, maar om het 'elkaar'. Je houdt van elkaar, je vindt elkaar leuk en je doet het met elkaar. En je hoopt dat ieder daar plezier aan beleeft.

Michel Foucault

Michel Foucault (1926-1984) was een Frans filosoof en publiek intellectueel die een grote rol speelde in twintigste-eeuwse denkstromingen van het structuralisme en poststructuralisme. Hij was een tegendraads denker die op zeer eigenzinnige wijze filosofie, geschiedenis, psychologie en sociologie combineerde. Zijn werk, dat afwisselend draait om weten, macht en lust, kan worden gekenmerkt als een historisch onderzoek naar de productie van waarheid.

In het gesprek tussen geliefden of goede vrienden kan het gaan over: op welke momenten heb je zin of juist geen zin? Welke aanrakingen en smaken bevallen het beste? Wat geeft plezier? Welke relatievorm past bij wie 'wij' zijn of willen zijn? Welke beloftes passen daarbij? Hoe kun je je leven of je omgeving zo organiseren dat het geen moeite kost je aan die beloftes te houden? Naarmate ik ouder word, merk ik dat alleen al de vraag naar het gunstige moment het plezier in het beminnen groter maakt. Waar als je jong bent een lichte aanraking genoeg is om opgewonden te raken, is er in een latere levensfase vaak meer nodig. Aandacht voor het gunstige moment, de kairos, het moment van de dag waarop de libido het grootst is en de tijd niet dringt, wordt daarmee belangrijker.

Mocht ik de Oost-Berlijnse vrouw ooit weer ontmoeten, dan zal ik niet opnieuw de symbolische regenboogvlag hijsen. Liever zou ik proberen het gesprek aan te gaan over wat een goed gebruik van de lusten is, wat Oost- en West-Europeanen verbindt als het daarover gaat en wat we kunnen leren van vroeger tijden, toen er - ook in Rusland - vrijer over seksuele handelingen tussen mensen van hetzelfde en mensen van het andere geslacht werd gedacht en geschreven.

Misschien zullen mensen zich nog eens verbazen dat het spreken over seks zoveel aanleiding gaf tot vijandschap.

Nieuw Licht

De filosofen Frank Meester en Coen Simon maken zich zorgen om de polarisering en 'vertwittering' van het maatschappelijk debat. Om die reden begonnen ze het project Nieuw Licht, waarin ze hedendaagse denkers een vraag voorleggen die in een klassiek geworden tekst aan de orde werd gesteld.

In deze reeks schreef Marli Huijer het elfde deel, waarin zij aan de hand van De wil tot weten. Geschiedenis van de seksualiteit I van Michel Foucault naar onze seksuele moraal kijkt. Is een nieuwe seksuele revolutie nodig?

# data[].attributes.attachment_link.description
Een week voordat de Duitse Bondsdag instemt met het homohuwelijk bezoek ik in Berlijn een lezing over Europa. Ik raak in gesprek met een Oost-Duitse vrouw. Het zou geweldig zijn, zegt ze, als Rusland de kans kreeg zijn antihomobeleid in heel Europa te verspreiden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een erfelijke hartafwijking veroorzaakt door een mutatie in het DNA kan tijdens een reageerbuisbevruchting gerepareerd worden in een menselijk embryo. Dat blijkt uit het onderzoek van Shoukhrat Mitalipov, verbonden aan de Oregon Health and Science University in Portland. De resultaten werden woensdag online gepubliceerd door het wetenschappelijke blad Nature.

Al een week gonzen er geruchten over het gedurfde experiment, maar de betrokken onderzoekers weigerden tot nu toe details vrij te geven. Niemand wist daarom wat er precies aan de embryo's was veranderd en hoe goed het resultaat was. Aan die speculaties komt nu een eind, nu Nature alle details publiceert.

Mitalipovs team is erin geslaagd een genfout in DNA van vaderlijke zijde foutloos te repareren, zonder restschade elders in het DNA. Anders gezegd: het lijkt erop dat zij een robuuste, veilige methode gevonden hebben om erfelijke aandoeningen al in het embryo te repareren. Dit was nog een puur wetenschappelijke laboratoriumproef; er zijn geen kinderen geboren uit de veranderde embryo's.

Maar als het aan Shoukhrat Mitalipov ligt, dan zou hij op korte termijn met zulke experimenten willen beginnen, vertelde hij deze week op een besloten persconferentie. „We kunnen mensen die drager zijn van erfelijke ziekten hiermee helpen gezonde kinderen te krijgen." Eenmaal gerepareerd zal het nageslacht deze ziekte niet langer aan doorgeven, zegt Mitalipov. Zo zouden ernstige en veelvoorkomende genetische ziekten als taaislijmziekte en erfelijke borstkanker (BRCA-genen) op den duur uit de populatie verwijderd kunnen worden.

Maar dat lijkt nog een lange weg te gaan vanwege alle ethische haken en ogen die daaraan zitten. Op dit moment weigert de Amerikaanse overheid dit soort onderzoek te financieren en is het aanbrengen van erfelijke veranderingen die aan het nageslacht kunnen worden doorgegeven verboden. Onder strenge voorwaarden zijn lab-experimenten wel toegestaan.

Illustratie NRC Studio

Knip-en-plakwerk in de cel

De onderzoekers werkten met eicellen van twaalf verschillende vrouwen en het zaad van één donor met een mutatie in het MYBPC3-gen. Om het beschadigde gen te repareren gebruikten ze de zogeheten crispr-cas-techniek. Dat is een krachtig instrument voor genetici. Daarbij knipt een enzym dat voorzien van een adrescode (een klein stukje DNA) het DNA in de cel heel precies op een bepaalde plek door, waarna de reparatie plaatsvindt.

Chinese onderzoekers rapporteerden twee jaar geleden dat zij als eersten ter wereld menselijke embryo's met crispr-cas hadden veranderd. Maar Paula Amato, arts in het Amerikaanse team, doet de Chinese experimenten af als proefbalonnetjes. „De aantallen embryo's die zij gebruikten waren veel kleiner, ze gebruikten misvormde eicellen en embryo's, en ze kweekten de embryo's niet ver genoeg door om goed te kunnen te zien wat het resultaat was."

Het team van Mitalipov heeft het nu wel grondig uitgezocht. Ze ontdekten dat het belangrijk is de reparatie tijdens de bevruchting uit te voeren, waarbij de spermacel tegelijk met crispr-cas in de eicel werd geïnjecteerd. Alleen zo kun je voorkomen dat er een mozaiek-embryo ontstaat, met behalve gerepareerde cellen ook cellen die de mutatie nog hebben.

Van de 58 behandelde embryo's bleken er 42 helemaal gezond. Er vanuit gaande dat de helft sowieso gezond is omdat de mutatie maar in de helft van de zaadcellen zit, komt het erop uit dat 13 embryo's met succes gerepareerd zijn. Er is dus nog ruimte voor verbetering, zegt Mitalipov: „We willen naar een efficiëntie van 90 tot 100 procent gerepareerde genen."

Alleen: de onderzoekers begrijpen nog niet precies hoe de reparatie heeft plaatsgevonden. Ze ontdekten tot hun verrassing dat bij de reparatie het gezonde moedergen gebruikt was als mal, in plaats van het meegeleverde stukje DNA in crispr-cas. „In een embryo werkt het kennelijk anders dan in lichaamscellen of stamcellen. Ik denk dat er in de biologie van het vroege embryo zo streng gecontroleerd wordt op fouten dat bij DNA-breuken de gezonde kopie van de andere ouder gebruikt wordt."

# data[].attributes.attachment_link.title
Erfelijke DNA-fout gerepareerd in menselijk embryo

# data[].attributes.attachment_link.description
Een erfelijke hartafwijking veroorzaakt door een mutatie in het DNA kan tijdens een reageerbuisbevruchting gerepareerd worden in een menselijk embryo. Dat blijkt uit het onderzoek van Shoukhrat Mitalipov, verbonden aan de Oregon Health and Science University in Portland. De resultaten werden woensdag online gepubliceerd door het wetenschappelijke blad Nature.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Foto: rr

Een gezonde voeding helpt rimpels te voorkomen. Maar enkel bij vrouwen. En alleen als ze geen wijn drinken.

Vrouwen die geen rimpels willen, mogen niet roken en moeten uit de zon blijven. Maar ook veel fruit en groenten eten helpt om rimpelvorming te vertragen. De mannenhuid laat zich door gezond eten niet van rimpeling weerhouden, leert een studie onder 50-plussers.

Selma Mekic (Erasmus MC) onderzocht het verband tussen voeding en rimpelvorming bij 1.140 mannen en 1.613 vrouwen uit eenzelfde Rotterdamse wijk. Omdat het al bekend was dat bij mannen andere factoren bijdragen tot rimpels dan bij vrouwen, werden de groepen apart onderzocht. Deelnemers moesten bijhouden hoeveel groenten, fruit, vlees, vis, brood, melk, snoep en alcohol ze gedurende een maand consumeerden. Op basis daarvan werd hun voedingspatroon berekend. Er werden ook 3D-foto's gemaakt van hun gelaat en met een computerprogramma werd het percentage rimpels vastgesteld.

'Vrouwen die hoog scoorden op fruit, groenten en vis, en laag op vlees, suikers en vetten, hadden significant minder rimpels', aldus Meki in het Journal of the American Academy of Dermatology. 'Maar bij mannen die gezond eten, zagen we niet minder rimpels dan bij mannen die ongezond aten'.

De gegevens werden gecorrigeerd voor leeftijd, roken en blootstelling aan uv-straling, bekende veroorzakers van huidveroudering. Opvallend was dat vrouwen die gezond aten én dagelijks een glas wijn dronken níet significant minder rimpels hadden. Meki: 'Het lijkt of alcohol het effect van gezond eten tenietdoet. Je eet naast fruit en groenten ook andere zaken. Die kunnen elkaar in rimpelvorming versterken of juist remmen'.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een gezonde voeding helpt rimpels te voorkomen. Maar enkel bij vrouwen. En alleen als ze geen wijn drinken. Vrouwen die geen rimpels willen, mogen niet roken en moeten uit de zon blijven. Maar ook veel fruit en groenten eten helpt om rimpelvorming te vertragen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoewel jongvolwassenen in Vlaanderen van alle leeftijdsgroepen het minst negatief staan tegenover vreemdelingen, heerst ook bij hen "heel wat achterdocht" jegens allochtonen. Dat staat in De Standaard en Het Nieuwsblad na een onderzoek door de Leuvense professoren Koen Abts en Marc Swyngedouw.

De professoren vroegen een kleine 500 jongvolwassenen, tussen 18 en 35 jaar, "hoe ze tegenover de migrant en de islam staan". Uit de antwoorden blijkt dat de jeugd duidelijk worstelt met de multiculturele samenleving.

"Eén op de vier jongvolwassenen beschouwt migranten als onbetrouwbaar, twee op de vijf zien migranten als een culturele bedreiging en de helft van de jongvolwassenen noemt migranten een bedreiging voor de sociale zekerheid", luidt het.

Vooral de islam lijkt de grootste motor achter die wijdverspreide achterdocht. "Meer dan de helft van de jongeren is van mening dat de islamitische landen zich tegen Europa zullen keren als het erop aankomt, en is meer dan 40 procent ervan overtuigd dat de islamitische waarden een bedreiging vormen voor Europa."

Ook opmerkelijk: hoe ouder iemand wordt, hoe negatiever de houding tegenover alles wat vreemd lijkt. (Belga/EE)

# data[].attributes.attachment_link.title
Vlaamse jeugd worstelt met multiculturaliteit

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoewel jongvolwassenen in Vlaanderen van alle leeftijdsgroepen het minst negatief staan tegenover vreemdelingen, heerst ook bij hen "heel wat achterdocht" jegens allochtonen. Dat staat in De Standaard en Het Nieuwsblad na een onderzoek door de Leuvense professoren Koen Abts en Marc Swyngedouw.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
België kent heel wat 'vredesvrouwen': vrouwen die zich dagelijks inzetten voor vrede én voor vrouwenrechten. Ons land gaf al aan zo'n 80 Belgische vrouwen deze eretitel. Op Vrouwendag zetten wij deze 8 Vlaamse leeuwinnen extra in de verf. Ze zijn een geschenk in een wereld die nog al te vaak enkel om mannen draait.
Marleen Temmerman

Een kleine greep uit het palmares van Marleen Temmerman:

Sinds jaren een erkende autoriteit en voorvechtster van vrouwenrechten, in het bijzonder van seksuele en voortplantingsrechten en gezondheid. Een strijdpunt? Zelf kunnen beslissen wanneer, hoeveel en óf je kinderen wilt.

Boegbeeld van de strijd voor seksueel zelfbeschikkingsrecht van vrouwen, een van de grote uitdagingen van onze tijd en een strijd die verre van gestreden is. Dit is een oorlog die vele vrouwen en meisjes dagelijks moeten uitvechten.

Oprichtster van het 'International Centre for Reproductive Health ' (ICRH): een multidisciplinaire onderzoeksgroep die focust op het onderbelichte probleem van overbevolking.

Voormalig directeur van het departement reproductieve gezondheid van de Wereldgezondheidsorganisatie.

Ging in Kenia werken voor het Aga Khan Development Network rond vrouwengezondheid, een thema dat haar na aan het hart ligt.

Katlijn Malfliet

Een kleine greep uit het palmares van Katlijn Malfiet:

Vicerector aan de KU Leuven, waar ze verantwoordelijk is voor het diversiteits- en duurzaamheidsbeleid.

Al haar hele academische carrière strijdt ze tegen het glazen plafond.

Eerste vrouwelijke decaan, een verkozen mandaat aan de universiteit. Voordien was ze rectoraal adviseur gelijke kansen.

Vrijwilliger in tal van vrouwenorganisaties.

Startte zelf het initiatief van de herdenking van 'de onbekende oorlogsvrouw'.

Vier jaar voorzitter van Pax Christi en vier jaar voorzitter van de Vrouwenraad. Ze voegde duurzame ontwikkeling toe als voorwaarde voor vrede en het respect voor vrouwenrechten.

Hilde Mattelaer

Een kleine greep uit het palmares van Hilde Mattelaer:

Medestichter, bezieler en algemeen coördinator van Artsen zonder Vakantie . Ze zond meer dan 250 artsen en paramedici uit naar Afrika en Roemenië. Ze ging regelmatig mee op zendingen in verschillende provincies in Congo, Rwanda en Roemenië.

Startte in 1999 samen met Afrikaanse vrouwen de vzw Mamas for Africa . Het doel is om vrouwen en meisjes in het Zuiden te helpen om hun eigen projecten op te zetten.

Hielp twee Maisons de la Femme oprichten. Deze vrouwenhuizen bieden opvang voor verkrachte vrouwen, psychologische hulp en medische zorgen, voeding en onderdak, vorming, opleiding en sensibilisering.

Ingrid Stals

Een kleine greep uit het palmares van Ingrid Stals:

Jaren actief geweest bij het Antwerpse politiekorps. Daar slaagde ze er als eerste in om het thema partnergeweld op de agenda te zetten. Tegen de stroom in heeft ze gevochten voor de erkenning dat vrouwen zwaarder en ernstiger getroffen worden door partnergeweld dan mannen, en daarom bijkomende ondersteuning en bescherming nodig hebben.

Stond er mee aan de wieg van de dienst slachtofferzorg. Daar zette ze zich persoonlijk in voor de opvang en begeleiding van slachtoffers.

Publiceerde in 2005 het boek 'Huiselijk Geweld' om politie en justitie te sensibiliseren. Ze schreef ook mee aan het boek 'Gebroken prinsessen', waarin ze extra duiding verschaft bij de persoonlijke getuigenis van slachtoffers.

Organiseerde de campagne 'Stairs', met als doel het grote publiek in te lichten over partnergeweld en de strijd tegen vooroordelen die geweld op vrouwen rechtvaardigen. ('Ze maakte me kwaad, ze zocht het zelf' - verhalen)

Elien Spillebeen

Een kleine greep uit het palmares van Elien Spillebeen:

Draagt bij aan de vredevolle heropbouw van Oost-Congo. Daarbij heeft ze speciale aandacht voor betere levensomstandigheden voor meisjes en vrouwen. Ze zag in Noord-Kivu hoe jarenlange oorlog en seksueel geweld levens ontwrichtten, maar ook hoe vrouwen zich inzetten voor de toekomst.

Haar vzw Mama Kivu investeert in lokale opbouwprojecten voor vrouwen, zoals een vrouwenvoetbalcompetitie, schoolbeurzen en opvang voor slachtoffers van seksueel geweld.

Maakte de documentaire Backup Butembo inOost-Congo, nog steeds één van de gevaarlijkste plaatsen op aarde voor vrouwen en meisjes. Met een kleine camera trok ze samen met de vrouwen door de stad Butembo in Noord-Kivu. Ze registreerde hoe de vrouwen hun situatie niet lijdzaam aanvaarden, maar elke dag opnieuw de moed hebben om tegen hun lot in te gaan. De film werd bekroond met een LAMA, de Los Angeles Movie Award voor beste lange documentaire (mei 2014).

Een kleine greep uit het palmares van Jeanne Devos:

Woont en werkt al 40 jaar in India. In 1985 richtte ze er de National Domestic Workers' Movement op, een beweging die zich bekommert om het lot van Indische dienstmeisjes. Meisjes en vrouwen die bij hun werkgever inwonen en vaak (psychisch, lichamelijk en/of seksueel) misbruikt worden.

Wat 25 jaar geleden begon met een groep van zeven vrijwilligers groeide ondertussen uit tot een beweging van 12.000 actiegroepen van vrouwen en kinderen die hun lot in eigen handen nemen en strijden voor een menswaardig bestaan. Een moeilijke strijd, want eerst wou de Indische overheid het misbruik zelfs niet erkennen, maar 25 jaar inzet hebben toch concrete resultaten opgeleverd: bewustwording en empowerment van de slachtoffers en wettelijke initiatieven om de kinderarbeid aan banden te leggen.

In 2005 genomineerd voor de Nobelprijs voor de vrede.

Zeynep Uludüz

Sinds 2014 leerkracht Turkse taal en cultuur in Vlaanderen en Brussel. In de moskee van Aalst werkt ze met jongeren en vrouwen.

Voor het multicultureel platform Aalst Mixt verzet ze bergen werk achter de schermen. Als eerste Turkse verbonden aan de moskee, nam ze deel aan het carnavalsfeest van Aalst via het multicultureel platform Oilst Mixt, voor mensen met een migratieachtergrond.

Het Turks kinderfeest trok ze open naar andere gemeenschappen. Ze was ook betrokken bij de organisatie van de actie 'Moslimjongeren zingen voor vrede' in april van dit jaar ter herdenking van de slachtoffers van de aanslagen in Zaventem en Brussel.

Els Leye

Een kleine greep uit het palmares van Els Leye:

Coördineert verschillende onderzoeken en projecten over vrouwelijke genitale verminking en geweld tegen vrouwen, zowel in Europa als in Afrika.

Samen met de Senegalese Khady Koita richtte ze de vzw La Palabre op, een vereniging die een beter leven voor vrouwen en kinderen in Afrika nastreeft, een betere gezondheid en alle respect voor hun mensenrechten.

Een voorbeeld van een initiatief van is het 'Centre Mame Diarra Diallo', onder andere een toevluchtsoord voor kwetsbare jongeren en vrouwen in Senegal, zoals meisjes die een besnijdenis of een gedwongen huwelijk willen ontvluchten, vrouwen die in een gewelddadige partnerrelatie zitten of meisjes die door een ongewenste zwangerschap verstoten worden door de gemeenschap.

Vecht tegen de blijvende ondergeschikte positie van meisjes en vrouwen in de samenleving.

Lanceerde ook samen met Khady Koita het 'Europees Netwerk ter Preventie van Vrouwelijke Genitale Verminking'.

Schreef samen met Marleen Temmerman het boek Vrouwen onder Druk , over minder zichtbare vormen van geweld op vrouwen en over de nefaste invloed van de moeilijke toegang tot de gezondheidszorg op de gezondheid van mensen zonder papieren.

Info en beeld: vrouwenraad.be
Ook interessant:

Lees verder na de reclame

# data[].attributes.attachment_link.title
Vlaamse vrouwenkracht: 8x vechten voor vrouwenrechten - Libelle

# data[].attributes.attachment_link.description
België kent heel wat 'vredesvrouwen': vrouwen die zich dagelijks inzetten voor vrede én voor vrouwenrechten. Ons land gaf al aan zo'n 80 Belgische vrouwen deze eretitel. Op Vrouwendag zetten wij deze 8 Vlaamse leeuwinnen extra in de verf. Ze zijn een geschenk in een wereld die nog al te vaak enkel om mannen draait.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wetenschappers, onder andere van de Vrije Universiteit Brussel, hebben uit een onderzoek, dat in het vakblad Science Advances. verscheen, ontdekt dat apen anatomisch gemakkelijk in staat zijn om genoeg verschillende spraakklanken te maken voor verstaanbare spraak. Dat de apentaal precies zou klinken als bij de mens, willen de onderzoekers evenwel niet gezegd hebben.

Om hun conclusie te staven, bootste professor Bart De Boer van het Artificial Intelligence Lab aan de VUB het spraakvermogen van de apen na met een computermodel. Zo zou een aap dus klinken als hij bijvoorbeeld 'Joyeux Noël' zou zeggen.

Waarom apen dan niet kunnen praten? Waarschijnlijk omdat hun hersenen daarvoor niet geschikt zijn, volgens de wetenschappers. Apen zijn niet in staat nieuwe klanken aan te leren. Ondanks herhaaldelijke pogingen is niemand er in geslaagd apen zo te trainen dat ze kunnen spreken, zelfs niet bij chimpansees die vanaf hun geboorte bij mensen thuis zijn opgegroeid.

Apenbrein verhindert spraak

Decennialang werd door velen geloofd dat dit onvermogen voortkwam uit de beperkingen van het strottenhoofd, de tong en de lippen. Maar het team van wetenschappers onderzocht met röntgenstraling de spraakorganen van de apen en ontdekte dat deze flexibeler zijn dan werd aangenomen.

De onderzoekers maakten opnamen van de organen terwijl ze geluiden maakten, aten of bepaalde gezichtsuitdrukkingen hadden. Met deze beelden bouwden ze een computermodel op van het vocale bereik van de aap. Het doel daarvan was: "hoe zou de stem van apen klinken, als ze een menselijk brein hadden?" Dit model toont aan dat de apen eenvoudig veel verschillende geluiden zouden kunnen produceren, ruim voldoende om duizenden verschillende woorden voort te brengen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zo zou een aap klinken als hij kon praten

# data[].attributes.attachment_link.description
Wetenschappers, onder andere van de Vrije Universiteit Brussel, hebben uit een onderzoek, dat in het vakblad Science Advances. verscheen, ontdekt dat apen anatomisch gemakkelijk in staat zijn om genoeg verschillende spraakklanken te maken voor verstaanbare spraak. Dat de apentaal precies zou klinken als bij de mens, willen de onderzoekers evenwel niet gezegd hebben.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe kanker zich door ons lichaam verspreidt? De gloednieuwe ontdekking van wetenschappers zou wel eens het antwoord kunnen bieden. Ze hebben namelijk ontdekt dat er een soort snelweg is in ons lichaam waar vloeistof onder de huid loopt en langs heel wat organen passeert.

# data[].attributes.body
meningsuiting

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Van diëten word je dik. Lichaamsbeweging is overroepen. Calorieën tellen werkt niet. En ook koolhydraatarme diëten maakt hij met de grond gelijk. Dokter Luc Evenepoel schiet in zijn boek 'Van Diëten word je dik' zowat elke dieethype aan flarden. Belangrijker: hij geeft ook tips hoe slank worden en blijven volgens hem wél kan.

"Geef een man een vis en hij heeft eten voor een dag. Leer een man vissen en hij heeft eten voor het leven. Dit boek leert je vissen." De inleiding van het nieuwste boek van Luc Evenepoel is veelbelovend ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Dokter schiet dieethypes aan flarden: "Van diëten word je dik"

# data[].attributes.attachment_link.description
Van diëten word je dik. Lichaamsbeweging is overroepen. Calorieën tellen werkt niet. En ook koolhydraatarme diëten maakt hij met de grond gelijk. Dokter Luc Evenepoel schiet in zijn boek 'Van Diëten word je dik' zowat elke dieethype aan flarden. Belangrijker: hij geeft ook tips hoe slank worden en blijven volgens hem wél kan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In Rusland heeft een ziekenhuispatiënte tijdens een routine-ingreep een verkeerde infuusvloeistof toegediend gekregen. De vrouw kreeg een stof toegediend die gebruikt wordt om lichamen te balsemen en stierf uiteindelijk aan de gevolgen van de ingreep.

Het ongeluk gebeurde na een routine-ingreep in een ziekenhuis in het Russische Ulyanovsk. Daar kreeg een patiënte met de naam Ekaterina een verkeerde infuusvloeistof toegediend, waarna ze last had van helse pijnen en vreselijke krampen. Na twee dagen raakte ze in coma en werd ze overgebracht naar een ander ziekenhuis, in Moskou. Daar ontwaakte Ekaterina nog kort uit haar coma, maar niet veel later overleed ze door orgaanfalen.

Ekaterina's moeder beschuldigt de medici in Ulyanovsk kortweg van moord. Ze was met haar man bij haar dochter toen die bijkwam na haar operatie. "Haar benen bewogen, ze had krampen en haar hele lichaam schudde. We trokken haar sokken aan, vervolgens een badjas en sloegen er nog een deken eroverheen, maar ze beefde zo erg. Ik kan het niet beschrijven."

Volgens de moeder moet het de medische staf al snel duidelijk zijn geworden dat er een verkeerd infuus was gegeven. "Maar ze deden helemaal niets. Ik smeekte hen om iets te doen voor mijn enige kind, maar ze zeiden dat ik maar naar huis moest gaan en kippensoep moest maken."

Uiteindelijk bleek dat Ekaterina 14 uur lang formaline had toegediend gekregen, een formaldehyde-oplossing. Formaldehyde wordt gebruikt om lichamen te balsemen en is zwaar giftig. Een volwassene die 30 milliliter formaline drinkt, kan in coma raken en sterven.

# data[].attributes.attachment_link.title
Vrouw krijgt verkeerd infuus toegediend, wordt levend gebalsemd en sterft

# data[].attributes.attachment_link.description
In Rusland heeft een ziekenhuispatiënte tijdens een routine-ingreep een verkeerde infuusvloeistof toegediend gekregen. De vrouw kreeg een stof toegediend die gebruikt wordt om lichamen te balsemen en stierf uiteindelijk aan de gevolgen van de ingreep. Het ongeluk gebeurde na een routine-ingreep in een ziekenhuis in het Russische Ulyanovsk.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In de loop van 2018 lanceert supermarkt Colruyt een veertigtal producten die specifiek gericht zijn op de noden van de moslimgemeenschap in België. Het gaat onder meer om couscous, bulgur, kazen, kruiden, thee, frisdranken, groenten en fruit. "Maar halalvlees of andere producten afkomstig van onverdoofd geslachte dieren passen niet in onze visie op dierenwelzijn en komen dus niet in ons assortiment", zegt marketingdirecteur Guy Elewaut.
Het huidige aanbod komt volgens Colruyt niet optimaal tegemoet aan de noden van de groeiende moslimgemeenschap. Moslimklanten gaan specifiek op zoek naar halalproducten en verliezen vaak tijd met ingrediëntenlijsten controleren.

Halal
"Er bestaat geen eenduidige, wereldwijde definitie van het begrip halal", aldus Guy Elewaut. "Onze moslimklanten legden ons uit dat ze vooral op zoek gaan naar vegetarische en alcoholvrije producten omdat die 100 procent zeker halal zijn." Bijgevolg wordt de halal-definitie van Colruyt vegetarisch en alcoholvrij.

Bij 'voorkeuren levensstijl' in de MyColruyt-app zal je binnenkort naast veggie, vegan en alcoholvrij ook 'halal' kunnen ingeven. Producten die daar aan voldoen, krijgen een groene duim. Zo zien moslimklanten snel en makkelijk of ze het product al dan niet mogen eten volgens hun overtuiging.

Veertigtal winkels
De producten zullen te vinden zijn in een veertigtal winkels, voornamelijk in stedelijke gebieden. Net zoals bij het veggie- en glutenvrije aanbod zullen de nieuwe producten niet in een apart rek liggen, maar gewoon naast gelijkaardige producten verspreid in de winkel.

# data[].attributes.attachment_link.description
In de loop van 2018 lanceert supermarkt Colruyt een veertigtal producten die specifiek gericht zijn op de noden van de moslimgemeenschap in België. Het gaat onder meer om couscous, bulgur, kazen, kruiden, thee, frisdranken, groenten en fruit.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bron: nzherald.co.nz, Facebook

Het leukste van het web Een gefrustreerde moeder, die vreesde dat haar 13-jarige zoon te verwend geworden was, toen bleek dat hij zijn klasgenoten die tweedehandskleding droegen bekritiseerde en deed alsof hij zelf 'te goed was' om in kringloopwinkels of bij ketens als Walmart zijn inkopen te doen, heeft haar zoon een lesje geleerd. Ze stuurde hem met twintig dollar naar de plaatselijke kringloopwinkel om er zijn outfit voor de hele week te kopen.

"Zulk gedrag tolereer ik niet. Ik hoop dat dit hem leert een betere man te zijn", zegt zijn moeder Cierra Forney, die haar verhaal op Facebook deelde.

"Vandaag nam mijn zoon twintig dollar van zijn eigen geld mee naar een kringloopwinkel om kleren te kopen die hij de hele week naar school aan moet", schreeft Forney op Facebook. "Wat hij er vindt, zal hij moeten dragen. Hij is er niet gelukkig mee en moest zelfs huilen, maar ik geloof er sterk in dat hij over vijftien jaar met een lach zal terugkijken op de dag dat zijn moeder hem liet winkelen in een kringloopwinkel", schrijft de vrouw. "Ik wil mijn kinderen meegeven dat geld ook niet alles is en dat je niet op andere mensen moet neerkijken om waar ze winkelen."

Positieve reacties

De actie van de bezorgde moeder werd positief onthaald op sociale media en haar post werd al gauw duizenden keren gedeeld. "Goed dat je een ouder bent die niet tolereert dat haar kind ander kleineert op basis van 'klasse' of welk verschil dan ook waar kinderen een probleem van maken!" Een andere moeder postte dat ze de actie van de moeder helemaal begreep. "Ze zijn nu zo geobsedeerd door merken en bepaalde winkels! Je moet blijven opvoeden! Goed werk, mama!" Andere ouders vreesden dat Forney misschien iets te streng was geweest en of het niet in haar gezicht kon ontploffen, doordat haar zoon zijn respect voor haar zou verliezen of haar zou gaan haten.

"Lesje geleerd"

In een update liet de vrouw weten dit niet gedaan te hebben om hem te straffen en dat ze zijn toestemming had gevraagd om het verhaal op Facebook te zetten. "Ik probeerde hem te leren dat geld en merken niet veranderen wie we als mensen zijn. Hij kan nog steeds een geweldig, leuk en geliefd kind zijn, zónder dat hij dure kleding uit bepaalde winkels draagt", zegt Forney. "Ik realiseer me dat wij als ouders gedeeltelijk schuld dragen door hem altijd merkspullen te hebben gegeven. We streven er altijd naar om hem de dingen te geven die we zelf nooit hadden en daardoor is hij er aan gewend geraakt om dure spullen 'gewoon' te krijgen. Ik heb dit enkel gedaan om mijn zoon te helpen een beter mens te worden. Hij heeft een waardevolle les geleerd door dit experiment én hij draagt het overhemd dat hij gekocht heeft vandaag met trots!"

# data[].attributes.attachment_link.title
Moeder leert verwende zoon (13) een lesje: "Ik tolereer niet dat hij zich 'beter' voelt dan anderen omdat hij merkkleding draagt"

# data[].attributes.attachment_link.description
Een gefrustreerde moeder, die vreesde dat haar 13-jarige zoon te verwend geworden was, toen bleek dat hij zijn klasgenoten die tweedehandskleding droegen bekritiseerde en deed alsof hij zelf 'te goed was' om in kringloopwinkels of bij ketens als Walmart zijn inkopen te doen, heeft haar zoon een lesje geleerd.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De vakbonden en Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) hebben een voorontwerp op papier staan over de nieuwe cao. Die bevat onder meer een loonsverhoging voor de leerkrachten. Dat meldt De Standaard.

De afgelopen maanden hebben de onderwijsbonden en minister Crevits onderhandeld over een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst voor het werkveld. De afgelopen weken zijn die onderhandelingen in een stroomversnelling gekomen. De Standaard kreeg een voorontwerp van het akkoord in handen.

Daarin staat onder meer de belofte om een lineaire loonsverhoging door te voeren. Op 1 september 2018 zouden de lonen met 0,3% stijgen, op 1 januari 2021 komt daar nog eens 1,1% bij. De bonden en de minister maken zich sterk 'maatschappelijk aanzien van het onderwijsberoep te versterken' en 'gelijke tred te houden met de evoluties in de privésector'.

Een hele passage in het voorontwerp in het voorontwerp is gewijd aan het aanbieden van een beter loopbaanperspectief voor tijdelijke leraren. Zo zou er een pilootproject 'Lerarenplatform' komen om tijdelijke leraren een jaar lang werkzekerheid te bieden. Een aantal startende leerkrachten krijgt daarin een aanstelling tot het einde van het schooljaar om kortere vervangingen te doen. Als de persoon tijdens dat jaar niet ingezet wordt voor de vervanging, wordt die tijd besteed aan zinvolle pedagogische taken zoals co-teaching.

Er wordt ook een gesprek gevoerd over het herzien van de evaluatieprocedures, met meer nadruk voor coaching en een vermindering van de planlast.

Gevraagd naar een reactie, laat het kabinet Crevits weten om half zes een persconferentie te organiseren.

Vlaams Parlementslid voor sp.a, Caroline Gennez, die de tekst heeft kunnen inkijken, laat weten dat ze 'weinig ambitie' terugvindt in het voorontwerp. Het Lerarenplatform beoordeelt ze als te weinig, ze wil betere voorwaarden voor zij-instromers en meer de nadruk op werkbaar werk. De loonsverhoging alleen vindt ze onvoldoende.

# data[].attributes.attachment_link.description
De vakbonden en Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) hebben een voorontwerp op papier staan over de nieuwe cao. Die bevat onder meer een loonsverhoging voor de leerkrachten. Dat meldt De Standaard. De afgelopen maanden hebben de onderwijsbonden en minister Crevits onderhandeld over een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst voor het werkveld.

# data[].attributes.attachment_link.title
Genkse Sofie (19) laat zich dopen bij Pasen: "Om kansen op arbeidsmarkt te vergroten"

# data[].attributes.attachment_link.description
GenkTijdens het paasweekend zullen in ons land 239 volwassen mannen en vrouwen worden gedoopt, het hoogste aantal in jaren. Voor Limburg gaat het om vijf m...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bron: AP

Wetenschap Hoewel ze regelmatig in bad gaan, blijken badeendjes helemaal niet zo proper te zijn als je zou vermoeden. Zwitserse en Amerikaanse onderzoekers hebben in de plastic eendjes gevaarlijke bacteriën aangetroffen.

Wetenschappers van het Zwitserse Eawag (het Federaal Instituut voor Aquatische wetenschap en Technologie), de universiteit ETH in Zürich en van de Universiteit van Illinois hebben de rubberen badeendjes voor het eerst aan een grondig onderzoek onderworpen.

In vier op de vijf eendjes troffen de onderzoekers een verbluffend groot aantal bacteriën en schimmels aan: gemiddeld zo'n 75 miljoen cellen per vierkante centimeter. Het ging onder andere om de legionellabacterie en pseudomonas aeruginosa, een beruchte ziekenhuisbacterie.

Hoewel sommige bacteriën het immuunsysteem van kinderen meer weerbaar zouden kunnen maken, kunnen ze echter ook leiden tot oog-, oor- en buikinfecties.

Het gebruik van een hoogwaardiger polymeer voor de vervaardiging van de rubbereendjes, zou volgens de onderzoekers de groei van bacteriën en schimmels kunnen verhinderen.

# data[].attributes.attachment_link.title
VIDEO: Wetenschapper snijdt badeendje open, wat er in zit is degoutant

# data[].attributes.attachment_link.description
Bron: AP Wetenschap Hoewel ze regelmatig in bad gaan, blijken badeendjes helemaal niet zo proper te zijn als je zou vermoeden. Zwitserse en Amerikaanse onderzoekers hebben in de plastic eendjes gevaarlijke bacteriën aangetroffen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wetenschappers hebben een nieuw orgaan ontdekt. Lees meer over de ontdekking: https://bit.ly/2pQdMbE

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Antidrugsplan wil Amerikaanse pijnstillenverslaving hard aanpakken

Donald Trump wil de verslaving aan drugs en medicijnen in de Verenigde Staten hard aanpakken door veel strengere straffen in te voeren. Ook kijkt hij naar de mogelijkheden om de doodstraf op te leggen aan dealers en smokkelaars. Dat staat in de plannen die de Amerikaanse president later vandaag bekend zal maken, maar voor een deel al zijn uitgelekt.

Het is onduidelijk hoe deze plannen in de praktijk gaan uitpakken, want niet elke staat in de VS hanteert de doodstraf. De verslaving aan opiaten (waaronder zowel heroïne als sterke pijnstillers vallen) is al jaren een enorm probleem. Ruim vijf miljoen Amerikanen zijn verslaafd, en in 2016 overleden er 42.000 mensen aan een overdosis; een bekend voorbeeld is de popster Prince.

Artsen schrijven met het grootste gemak recepten uit voor sterke pijnstillers, en apotheken leveren grote hoeveelheden aan wie ze maar wil

Artsen schrijven met het grootste gemak recepten uit voor sterke pijnstillers, en apotheken ('pill mills') leveren grote hoeveelheden van deze medicijnen aan wie ze maar wil hebben. Trump wil dat ze daarmee stoppen: in drie jaar tijd moet het aantal recepten volgens hem met een derde dalen, maar het is nog niet bekend hoe hij dat wil afdwingen.

Epidemie

De president riep de Amerikaanse verslaving aan zware pijnstillers in oktober al uit tot een 'nationale gezondheidscrisis'. Hij noemde de epidemie een 'nationale schande' en kondigde plannen aan om het misbruik tegen te gaan. Het Congres heeft zes miljard dollar beschikbaar gesteld om de crisis te bestrijden en Trump wil dat geld onder meer gebruiken voor preventie en voorlichting.

'Trump riep de Amerikaanse verslaving aan zware pijnstillers in oktober al uit tot een 'nationale gezondheidscrisis''

Trump heeft vaker gezegd dat drugsdealers de doodstraf moeten krijgen. Deze maand zei hij tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Pennsylvania dat landen als Singapore veel minder problemen hebben met verslaving, omdat dealers harder worden gestraft. De president merkte op dat iemand in de VS de doodstraf kan krijgen als hij één persoon heeft doodgeschoten, maar dat een drugsdealer die misschien wel verantwoordelijk is voor duizenden doden, met een korte gevangenisstraf wegkomt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Trump overweegt doodstraf voor drugdealers

# data[].attributes.attachment_link.description
Antidrugsplan wil Amerikaanse pijnstillenverslaving hard aanpakken Donald Trump wil de verslaving aan drugs en medicijnen in de Verenigde Staten hard aanpakken door veel strengere straffen in te voeren. Ook kijkt hij naar de mogelijkheden om de doodstraf op te leggen aan dealers en smokkelaars.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dilemma | "Bij Alzheimer euthanasie overwegen?'

# data[].attributes.attachment_link.title
Als jongensbesnijdenis niet meer mag, waarom abortus dan wel?

# data[].attributes.attachment_link.description
De IJslandse regering wil een verbod instellen op jongensbesnijdenis. Maar als jongensbesnijdenis niet meer mag, waarom abortus dan wel? vraagt cultuurtheoloog Frank Bosman zich af.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Corporate Social Responsability of Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen is een nieuwe tendens die uit de financiële wereld de KMO-wereld is binnengedrongen. In 2004 toont onderzoek van Accenture aan dat het belang van de boekwaarde van 500 S & P bedrijven gedaald is van 80% naar 25% van de marktwaarde tussen 1980 en 2002, terwijl de waarde van het niet- financiële aspect enorm toeneemt.

De focus van de investeerdersgemeenschappen of fondsanalisten gaat meer en meer naar de niet-financiële performantie van een onderneming en naar sleutelwaarden als corporate governance, innovatie, partnerschips, klantentevredenheid, menselijk kapitaal en milieu, die de continuïteit van de onderneming zullen borgen en de toekomstige financiële performantie bepalen. Tegenover de financiële en de niet-financiële drijvers staan een aantal sleutelindicatoren, die gemeten kunnen worden, zoals de betrokkenheid van het personeel, de klantentevredenheid, het bedrijfsimago, milieumaatregelen afhankelijk van de sector, de ontwikkeling van nieuwe producten en diensten, de ethische integriteit van het bedrijf en de raad van bestuur.

Volgens CSR of MVO bestaat er een manifeste en aangetoonde link tussen de betrokkenheid van de werknemers en de financiële performantie van het bedrijf. Bepaalde bedrijven integreren zelfs het meten van de medewerkerstevredenheid in hun strategie.

Deze inzichten gelden voor grote investeerders, maar zijn niet minder belangrijk voor de kleine investeerder, die evenzeer mikt op een duurzame investering met berekend risico.

Wij zijn de overtuiging toegedaan dat maatschappelijk verantwoord ondernemen en deugdelijk bestuur zo fundamenteel zijn dat het hefbomen voor een succesvolle overname zijn. Overname zou in deze context een minder grondige cultuurverandering teweeg brengen. Vele elementen die belangrijk zijn om verandering succesvol door te voeren zouden immers reeds aanwezig zijn in de onderneming: aanwezigheid en communicatie van visie, missie en waarden, organisatieoverleg, participatie en betrokkenheid van de medewerkers bij de bedrijfsvoering, tevredenheid van de verschillende stakeholders, ... De ondernemer-koper zou dan een 'instapklare' onderneming kopen en de fundamentele politiek en cultuur kunnen verder zetten met invulling van eigen accenten en voorkeuren. Het zou interessant zijn om via onderzoek na te gaan in welke mate beide factoren de cultuurschok bij een overname effectief opvangen en dempen.

Daarbovenop blijken zowel MVO als deugdelijk bestuur een aantrekkingskracht uit te oefenen op de werknemers en de andere stakeholders van de onderneming. Iedereen erkent dat de economische crisis duidelijk te wijten is aan een gebrek aan MVO.

Steffi Gande van Krauthammer Research Department, in samenwerking met de Rotterdam School of Management, de Erasmus Universiteit Rotterdam en de Universiteit van Amsterdam vertelt dat 6 van de 10 respondenten ( werknemers, n.v.d.r.) van mening is dat hun organisatie ervan moet uitgaan dat het concurrentievoordeel op lange termijn afhangt van het efficiënte gebruik van de middelen. Volgens de respondenten heeft slechts 24 % van de organisaties dit als uitgangspunt.

" Uit het onderzoek blijkt dat er een kloof is tussen wat medewerkers zoeken en wat ze ervaren. En in tegenstelling tot passief vanaf de zijlijn toe te kijken, spelen de medewerkers nu al een actieve rol in de persoonlijke sociale verantwoordelijkheid. Het onderzoek toont ook aan dat deze mensen zich kritischer opstellen tegenover de prestaties van hun werkgevers".

Dit betekent dat maatschappelijk verantwoord ondernemen ook door werknemers als belangrijk ervaren worden voor de continuïteit van de onderneming. Om succesvol te zijn moet maatschappelijk verantwoord ondernemen opgenomen zijn in de strategie van de onderneming. Meer nog, MVO moet ook geïntegreerd zijn in de bedrijfscultuur en haar drie niveaus, de artefacts, de espoused values en de basic underlying assumptions. ( Schein, 1991 )

Het is zeker aangewezen dat de ondernemer zich bij de overdracht van zijn onderneming laat bijstaan door een HR adviseur. Deze kan hem helpen MVO, deugdelijk bestuur en een strategisch personeelbeleid in zijn onderneming te introduceren en te verankeren. Zo verhogen de waarde en de aantrekkelijkheid van zijn onderneming in de ogen van de investeerder, van de klant, van leveranciers, van de medewerkers en niet in het minst van toekomstige kandidaten. Ook voor de koper is het belangrijk dat deze elementen aanwezig zijn in zijn beleid. Immers, eens zal ook de koper voor een machtswissel staan.

Bronnen:

STUBBE, I., De rol van HRM bij de overname van een KMO., 2009

WEYTJENS,K.,Werknemers lopen niet warm voor MVO-prestaties, HRUPDATE, 22-04-09

www.csreurope.org/ Toolbox for a Competitive and Responsible Europe, Valuing non-financial performance: a European framework for company and investor dialogue, 04-12-2008

# data[].attributes.attachment_link.title
Overname ( 5 ) : De impact van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen op de waarde van de onderneming.

# data[].attributes.attachment_link.description
Corporate Social Responsability of Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen is een nieuwe tendens die uit de financiële wereld de KMO-wereld is binnengedrongen. In 2004 toont onderzoek van Accenture aan dat het belang van de boekwaarde van 500 S & P bedrijven gedaald is van 80% naar 25% van de marktwaarde tussen 1980 en 2002, terwijl de waarde van het niet- financiële aspect enorm toeneemt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Adolescenten hebben meer slaap nodig dan volwassenen. De school een uur later laten beginnen, zou een oplossing kunnen zijn.

Digitale Special Onderwijs

Nieuwe inzichten in leren en opvoeding (deel 2)

Hoe kies je een school voor je kind? Waarom tonen sommige kinderen een grotere betrokkenheid voor schoolwerk? En help je als ouder je kind om te gaan met smartphone en internet? Antwoord op deze en vele andere vragen in onze tweede digitale onderwijsspecial.

Koop special (€2,95)

Koop special (€2,95)

Koop special (€2,95)

Bijna de helft van de jongeren tussen 15 en 18 kampt met een chronisch slaaptekort. Het is een van de conclusies uit het EASI sleep project, een samenwerking tussen de K.U.Leuven, de Universiteit Antwerpen en de VUB. Slaapspecialisten legden 1.926 jongens en meisjes uit 13 Vlaamse scholen een vragenlijst voor om hun slaapkwaliteit en slaapduur in kaart te brengen.

Ruim de helft van de ondervraagden (54 procent) gaf aan 8 à 9 uur te moeten slapen om uitgerust te zijn, 15 procent moest zelfs meer dan 9 uur in bed doorbrengen om fit op te staan. 'We hebben hun slaap niet objectief gemeten in het lab', vertelt Elke De Valck (VUB), die aan het onderzoek meewerkte. 'Maar de resultaten bevestigen wel eerdere studies waaruit blijkt dat adolescenten een biologisch grotere behoefte hebben aan slaap dan jongvolwassenen, die gemiddeld maar 7 à 8 uur slaap nodig hebben.'

'Iedereen is het erover eens dat gezonde voeding en voldoende beweging essentieel zijn voor onze gezondheid. Een gezonde slaap staat daar als volwaardige derde pijler naast Onderzoeksleider Raymond Cluydts

Hoewel bijna 70 procent van de ondervraagde tieners dus goed wist in te schatten dat ze meer slaap nodig hebben dan hun ouders, gaf bijna de helft meteen ook die 8 à 9 uren slaap niet te halen. Een verontrustende vaststelling, want voldoende slapen is noodzakelijk om de volgende dag alert te zijn, problemen op te lossen, stress aan te kunnen en informatie te kunnen opnemen. En omdat slaap essentieel is voor de ontwikkeling van de hersenen en onze cognitieve functies. Een slaaptekort kan in verband worden gebracht met emotionele en gedragsproblemen zoals prikkelbaarheid, depressie, een slechte impulscontrole en agressie.

'Iedereen is het erover eens dat een gezonde voeding en voldoende beweging essentieel zijn voor onze gezondheid', zegt onderzoeksleider Raymond Cluydts. 'Een gezonde slaap mag daar gerust als volwaardige derde pijler naast staan.'

Verlaat slaapritme

Waarom jongeren te weinig slapen, was al in voorgaand onderzoek naar voren gekomen. 'Onze slaap wordt geregeld door twee mechanismen', legt Elke De Valck uit. 'Het homeostatische mechanisme is de balans tussen slapen en waken. Overdag, naarmate je langer wakker bent, bouwt de homeostatische slaapfactor op. Hoe hoger hij wordt, hoe sterker je de neiging hebt om in slaap te vallen. Tijdens de slaap geldt net het omgekeerde: hoe langer je slaapt, hoe meer je die slaapfactor weer gaat afbouwen en hoe sterker de neiging om wakker te worden. Zoals gezegd, hebben adolescenten een grotere homeostatische nood aan slaap dan volwassenen.'

Daarnaast kent ons lichaam een circadiaans mechanisme, een intern biologisch ritme dat over ongeveer 24 uur loopt. Het zorgt ervoor dat we 's nachts een sterkere neiging hebben om te slapen en overdag een sterkere neiging om wakker te zijn, en dat los van hoe lang we al wakker zijn. Onderzoek in het lab heeft uitgewezen dat die circadiane fluctuaties in waak- en slaapdrempel bij adolescenten van nature de neiging vertonen om te verlaten. Niet alleen kruipen ze daardoor later in bed, ze hebben ook de neiging om later wakker te worden. 'Bekijken we het middelpunt van de periode dat we slapen, dan blijkt duidelijk dat dat tijdens de adolescentie verschuift naar een later tijdstip', zegt De Valck.

'Vergelijken we het gemiddelde middelpunt van de slaapperiode van een veertigjarige met het gemiddelde middelpunt van een achttienjarige, dan ligt dat bij de adolescenten een uur later. Bij jongens is dat effect nog meer uitgesproken en kan daar nog eens een half uur bijkomen, bij meisjes is dat iets minder extreem. De functie van dat verlaat slaapritme is nog onduidelijk, maar vermoed wordt dat het te maken heeft met de maturatie van de hersenen. Want op het moment dat de ontwikkeling van de hersenen min of meer afgerond is, zo rond de leeftijd van 20 jaar, vervroegt het slaapritme weer.'

Schooltijden

Om uitgerust te zijn, blijven jongeren dus beter wat langer in bed liggen. Helaas loopt de wekker gewoonlijk al af terwijl hun lichaam het gevoel heeft dat het nog midden in de nacht is. 'En dat klopt ook, want vergelijken we het slaappatroon van adolescenten met dat van hun ouders, dan vallen ze niet alleen gemiddeld een uur later in slaap, waardoor ze al een uur slaap missen, ze hebben ook gemiddeld een uur meer slaap nodig, maar moeten wel even vroeg opstaan, waardoor hun slaaptekort nog eens verdubbelt,' legt De Valck uit. 'Dat gebrek aan slaap maakt het hen moeilijk om tijdens de schooluren wakker te blijven.'

Het team ging ook na of adolescenten last hebben van inslaap- en doorslaapproblemen, en stelde vast dat 18,5 procent een half uur of meer nodig heeft om in slaap te vallen en dat 30 procent problemen heeft om weer in slaap te raken als ze 's nachts zijn wakker geworden. 'Een half uur wakker liggen is de drempel die we hanteren om van een echt insomnieprobleem te spreken', zegt De Valck.

'Waarom ze niet vlot inslapen, is niet echt duidelijk. Mogelijk kunnen jongeren in het weekend meer volgens hun eigen biologisch ritme leven. Daardoor gaan ze later slapen en slapen ze ook beter in. Een andere hypothese luidt dat de schoolweek stressvoller is dan het weekend, wat zou verklaren waarom aan het eind van de week nog maar 10 procent van de adolescenten problemen heeft om in slaap te raken. Dat meer adolescenten inslaapproblemen hebben dan volwassenen, kan ook te maken hebben met de adolescentie zelf, een levensfase waarin heel wat gebeurt, niet alleen op biologisch, maar ook op emotioneel vlak.'

Op internationale congressen gaan meer en meer stemmen op om de schooluren voor 12- tot 18-jarigen te verlaten, zodat ze nauwer aansluiten bij hun biologische ritme. In de Verenigde Staten - waar de meeste scholen de deuren al openen rond 7.30 uur - is al een aantal experimenten uitgevoerd waarbij de leerlingen een half uur of een uur later werden verwacht. Met positieve resultaten. De jongeren sliepen per nacht ongeveer een uur langer, ze ontbeten vaker, zaten rustiger en alerter in de klas en hadden minder last van stress.

Computer en gsm

Ten slotte nam het EASI sleep project ook het gebruik van media 's avonds onder de loep. Uit eerder onderzoek bij jongvolwassenen was al gebleken dat zowel matige cognitieve taken als fysieke activiteit net vóór bedtijd de slaap negatief beïnvloeden.

'Bijna de helft van de 1.926 ondervraagde jongeren gebruikte het laatste uur voor het slapengaan de gsm of keek televisie', zegt onderzoeker Jana Maes van de VUB. 'Een derde zit voor de computer, een vijfde luistert naar muziek en iets meer dan 10 procent speelt videogames.'

Frequent en intensief (meer dan 40 minuten per uur) gebruik van al deze media in het uur voor het slapengaan bleek ervoor te zorgen dat jongeren later gingen slapen. Enige uitzondering: televisie. 'Door computer, gsm en mp3 hebben jongeren meer tijd nodig om in te slapen', vertelt Maes. 'Computer en gsm zorgen bovendien voor een minder uitgerust gevoel en voor slaperigheid overdag. En gsm geeft de jongeren ook het gevoel dat ze minder lang geslapen hebben.'

Dat er voor televisie geen significante negatieve effecten werden gevonden, komt mogelijk omdat tv minder persoonlijk is en passiever wordt gebruikt dan de andere media, waardoor kijkers tot rust komen. De afstand tot het toestel is ook groter dan bij andere media, en dat speelt wellicht eveneens een rol. 'Dat de andere media wel een negatieve invloed hebben, komt waarschijnlijk omdat het ongestructureerde activiteiten zijn, waarbij er niet echt sprake is van een begin- en eindpunt, wat mogelijk ten koste gaat van de slaap. De media zorgen ook voor een cognitieve, fysiologische en/of emotionele activiteit, waardoor jongeren vaak niet ontspannen genoeg zijn om te kunnen slapen. De blootstelling aan licht bij gebruik van media kan er dan weer voor zorgen dat de productie van het slaaphormoon melatonine wordt onderdrukt. Al bestaat daar nog twijfel over.'

Controle door de ouders

Tieners hebben al deze toestellen vaak op hun kamer staan en daar wringt volgens Bart Haex van de K.U.Leuven het schoentje. 'We hebben vastgesteld dat 85 procent van de adolescenten zijn gsm naar de slaapkamer meeneemt, 70 procent een mp3-speler of radio op de kamer heeft, ruim 50 procent een computer, 45 procent een televisie en 30 procent videospelletjes. En de meeste adolescenten zijn niet in staat richtlijnen over mediagebruik uit zichzelf ter harte te nemen.'

Dat kan volgens Haex op twee manieren worden opgelost. 'Ofwel moet je al deze toestellen uit de slaapkamers weren. Want het is duidelijk dat hoe minder deze toestellen aanwezig zijn, hoe minder adolescenten ze gaan gebruiken en hoe vroeger ze naar bed gaan. Ofwel moeten ouders hun kinderen regels opleggen over het aantal uren dat ze die media mogen gebruiken en dat effectief controleren. We stelden vast dat adolescenten van wie de ouders dat niet doen, veel vaker media gebruiken en later gaan slapen. Helaas zijn ouders die hun kinderen zelden of nooit regels opleggen over mediagebruik in de meerderheid, wat ten koste gaat van hun slaap.'

# data[].attributes.attachment_link.description
Adolescenten hebben meer slaap nodig dan volwassenen. De school een uur later laten beginnen, zou een oplossing kunnen zijn.

# data[].attributes.attachment_link.description
Artikel - John Lennon is net zo gevaarlijk als IS

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Samen met cultuurmarxisme is postmodernisme zowat het meest verkeerd geciteerde begrip van de afgelopen jaren. En dat is niet onschuldig. Onlangs was het weer zover: Dries Van Langenhove, de jonge bezieler van Schild & Vrienden, voert postmodernisme in De Morgen op als een soort Mefistofeles van onze tijd: mensen met een postmodern gedachtegoed zouden 'alles willen vernietigen waar onze beschaving voor staat. Inclusief de schoonheid'. Totale nonsens, maar het past wel in de cultuurstrijd die vanuit nieuwrechtse bewegingen aan de gang is. Een technisch-filosofisch debat is daarmee een politieke zaak geworden.

Postmodernisme, oorspronkelijk een filosofische stroming, is mede door dit soort van ongefundeerde kritieken van alles en nog wat gaan betekenen. De vele critici citeren bovendien geen auteurs. Dat is lekker handig om kritiek te ontlopen. Als er toch namen vallen, zijn die bovendien twijfelachtig. Zo wordt Michel Foucault al te makkelijk opgevoerd in deze context, terwijl er betere voorbeelden zijn, zoals Jean-François Lyotard. Zijn bekendste stelling in De postmoderne conditie is dat de grote verhalen verdwenen zijn en dat we moeten leren leven met een verbrokkelde wereld waarvan we het totaalinzicht missen. Van Jacques Derrida, die andere verguisde postmoderne denker, onthouden we het bekende woord 'deconstructie'. Daarmee ging hij de geschiedenis van de filosofie te lijf om er hiaten in te ontwaren die wijzen op ons structurele onvermogen om het klassieke project van de wijsbegeerte - een volkomen correspondentie tussen onze kennis en de wereld - tot een goed einde te brengen.

Dat blijven zinvolle inzichten. Zeker, we kunnen lachen met enkele onleesbare boeken die in hun kielzog het licht hebben gezien. Maar dat die hebben aangezet tot zelfhaat, is manifest onwaar. Het klopt dat ze de zelfkritische geste die in het Westen allang centraal stond verder hebben doorgedreven. En bijgevolg ook de uitwassen van de verlichting kritisch benaderden. Pretendeerde de verlichting niet vooral dat de rede ons van de duisternis en het geweld van de religie zou verlossen? Theodor Adorno en Max Horkheimer hadden in De dialectiek van de verlichting uit 1944 ook die bedenking gemaakt: hoe moet het verder met de verlichting na de Holocaust? Een meer dan terechte vraag die ook vandaag op zijn plaats is: als we onze waarden en normen verdedigen, over welke waarden spreken we dan nog?

Als we onze waarden en normen verdedigen, over welke waarden spreken we dan nog?

Zelfkritiek is de hoogste verworvenheid van onze cultuur. Het onderscheidt ons van de fundamentalist die al te zeker is van zijn model voor een betere wereld. Daarnaast is kritiek de motor van wetenschappelijke en maatschappelijke vooruitgang en kan het ons behoeden van te gemakzuchtige waarheidsaanspraken of zelfverheerlijking. Doen alsof die kritische ingesteldheid heeft geleid tot zelfhaat, lijkt verdacht veel op wat men het postmodernisme verwijt: een flou artistique in de omgang met begrippen en betekenissen.

Nochtans is de inzet van het debat allerminst filosofisch van aard. Achter de verwensingen gaat een politieke agenda schuil: door zelfkritiek te hertalen als zelfhaat, lijkt het dat we onze waarden moeten verdedigen omdat ze onder druk zouden staan. Wie hier vragen bij stelt, is dan meteen een relativist of een zelfhater die de ondergang van zijn beschaving in de hand werkt. Zeker, identiteit mag een positieve invulling krijgen en een cultuur heeft recht op eigenheid. Maar het politieke opbod over een robuuste identiteit in Europa en daarbuiten stemt tot nadenken. Blijkbaar moeten we nu alleen nog trots zijn op onze identiteit, is patriottisme opeens een deugd geworden en delen we de wereld opnieuw vlotjes op in wij en zij. Misschien is dat laatste onvermijdelijk, maar net daarom is het hard nodig ons eraan te herinneren hoe het politieke misbruik van categorieën als identiteit tot behoorlijke excessen heeft geleid. Mag ik nog even de Balkanoorlogen in herinnering brengen? Of enkele kritische vragen stellen bij de slogan 'Amerika voor de Amerikanen'? Of is ook dat een vorm van zelfhaat?

Uiteraard moeten we het postmodernisme op zijn merites taxeren. Zo klopt het dat je met deconstructie alleen geen wereldbeeld opbouwt. Maar dat het postmodernisme onze beschaving zou kapotmaken, is een buitenissige stelling zonder substraat. Zoveel invloed hebben enkele doorgaans als duister omschreven filosofen niet gehad. Ik hoef het bovendien niet eens te zijn met alles wat Lyotard of zijn kompanen hebben geschreven om enkele bruikbare ideeën uit hun geschriften te halen. Maar dan moet je wel de moeite doen om ze te goeder trouw te lezen.

Laten we de term postmodernisme beperken in gebruik en het belang van zelfkritiek niet vergeten tussen al die oproepen tot verdediging van onze waarden door. In dit kader is het goed onszelf te herinneren aan de ironische waarschuwing van Umberto Eco: 'We moeten oppassen dat we het postmodernisme niet bij Socrates laten beginnen.' Zo niet wordt straks elke kritische vraagstelling over onze cultuur als postmodern en dus verdacht bestempeld. Pas dan zou er van onze identiteit niets meer overblijven.

Ignaas Devisch doceert medische filosofie en ethiek aan de UGent en de Artevelde-hogeschool. Zijn column verschijnt tweewekelijks op dinsdag.

# data[].attributes.attachment_link.description
Samen met cultuurmarxisme is postmodernisme zowat het meest verkeerd geciteerde begrip van de afgelopen jaren. En dat is niet onschuldig. Onlangs was het weer zover: Dries Van Langenhove, de jonge bezieler van Schild & Vrienden, voert postmodernisme in De Morgen op als een soort Mefistofeles van onze tijd: mensen met een postmodern gedachtegoed zouden 'alles willen vernietigen waar onze beschaving voor staat.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Italiaanse onderzoekers bestudeerden de gegevens van 5177 stellen met vruchtbaarheidsproblemen. Van elke man werd gekeken naar het aantal zaadcellen dat hij per ejaculatie voortbracht. Daarnaast beoordeelden de onderzoekers ook de gezondheid van de mannen door onder meer te kijken naar hun geslachtshormonen, BMI, cholesterol en bloeddruk.

Metabool syndroom
Mannen met weinig zaad (minder dan 39 miljoen spermacellen per ejaculatie) bleken een verhoogde kans te hebben op het metabool syndroom. Dit is een verzameling risicofactoren - waaronder een verhoogde bloeddruk en verlaagd 'goede cholesterol' - die de kans op diabetes, hartziekte en beroerte vergroten. Ook insulineresistentie - een ander probleem dat kan leiden tot diabetes - bleek vaker voor te komen onder mannen met weinig zaad.

Botmassa
Daarnaast bleken de mannen met weinig zaad een twaalf keer grotere kans te hebben op een tekort aan testosteron. De helft van de mannen die weinig testosteron aanmaakten bleken ook een lage botmassa te hebben, wat weer een mogelijke voorloper van osteoporose is. "Onvruchtbare mannen hebben een grotere kans op andere gezondheidsproblemen of risicofactoren die hun kwaliteit van leven kunnen aantasten en de levensduur kunnen verkorten," concludeert onderzoeker Alberto Ferlin. Hij presenteerde de bevindingen afgelopen weekend op een bijeenkomst van de Endocrine Society in Chicago.

De onderzoekers benadrukken dat er sprake is van een associatie: er is een verband tussen weinig zaad en andere gezondheidsproblemen. Het is niet zo dat weinig zaad de oorzaak is van deze gezondheidsproblemen (waarschijnlijk zijn de meeste gezondheidsproblemen te herleiden naar een tekort aan testosteron). Wat het onderzoek wél laat zien is dat het aantal zaadcellen een beeld kan geven van de algehele gezondheid van een man. Mannen die zich met vruchtbaarheidsproblemen bij hun arts melden, zouden dan ook niet alleen behandeld moeten worden met het oog op hun vruchtbaarheid, maar ook enkele tests moeten ondergaan om andere gezondheidsproblemen op te sporen en indien nodig aan te pakken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Mannen met weinig zaad hebben grotere kans op andere gezondheidsproblemen

# data[].attributes.attachment_link.description
Nieuw onderzoek suggereert dat het aantal zaadcellen iets zegt over de algehele gezondheid van de man. Italiaanse onderzoekers bestudeerden de gegevens van 5177 stellen met vruchtbaarheidsproblemen. Van elke man werd gekeken naar het aantal zaadcellen dat hij per ejaculatie voortbracht. Daarnaast beoordeelden de

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wetenschappers van de universiteit van Californië in Berkeley beschrijven in een nieuw paper dat de oceanen op Mars een paar honderd miljoen jaar eerder ontstonden dan voorheen gedacht.

Vulkanen speelden een grote rol. "Vulkanen zorgden ervoor dat de omstandigheden gunstig waren om Mars nat te houden", vertelt professor Michael Manga. In het paper in het wetenschappelijke vakblad Nature wijzen Manga en zijn collega's naar de Martiaanse regio Tharsis: het grootste vulkanische gebied in het zonnestelsel.

Tharsis ontstond zo'n 3,7 miljard jaar geleden. Volgens het nieuwe model ontstonden de oceanen tegelijkertijd met het vulkanische gebied of zelfs net iets eerder. Omdat Tharsis toentertijd veel kleiner was, werd het oppervlak van Mars nog niet vervormd. Dit gold met name voor de bodem van de zee op het noordelijk halfrond. Hierdoor waren de eerste zeeën veel ondieper en was er ongeveer twee keer minder water nodig dan volgens eerdere schattingen.

Perfecte omstandigheden
Dankzij Tharsis bleef het water een tijdje liggen. De Martiaanse vulkanen spuwden broeikasgassen uit, waardoor de rode planeet snel opwarmde. Hierdoor bleef er vloeibaar water op het oppervlak liggen. Daarnaast zorgden vulkanische uitbarstingen ervoor dat er tunnels ontstonden, waardoor grondwater het oppervlak kon bereiken.

Mysterie opgelost
Het nieuwe model verklaart ook waarom er sprake is van grote hoogteverschillen langs de vroegere kustlijn van de eerste oceaan op Mars, genaamd Arabia. Op bepaalde plekken is deze kustlijn een kilometer hoger of lager dan op andere plekken. Dat is vreemd, want op aarde is de kustlijn overal (ongeveer) even hoog. Wetenschappers beweren dat de hoogteverschillen pas zijn ontstaan nadat Tharsis groeide. De kustlijn op Mars was dus ooit veel vlakker, net zoals op onze planeet.

Waterrijke mantel
De oceanen op Mars verdwenen helaas nogal snel. Waar is dat water eigenlijk gebleven. Onderzoekers denken dat de mantel van de rode planeet zeer waterrijk is.

# data[].attributes.attachment_link.description
Waarschijnlijk met dank aan grote vulkanische uitbarstingen. Wetenschappers van de universiteit van Californië in Berkeley beschrijven in een nieuw paper dat de oceanen op Mars een paar honderd miljoen jaar eerder ontstonden dan voorheen gedacht. Vulkanen speelden een grote rol. "Vulkanen zorgden ervoor dat de

# data[].attributes.body
meningsuiting

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aurelie Van Daelen is met 629.000 volgers op Instagram een van Belgiës belangrijkste modebloggers en influencers. Haar stijlgeheimen.
Wat is recent je beste aankoop geweest?
'Een vintage tas van Chanel. Het fijnste aan vintage handtassen is de kwaliteit van het leder. Dat was vroeger dikker en geeft nog meer uitstraling aan de tas. De tas was een koopje, gevonden op Vide Dressing, een website waar je tweedehandsitems van designmerken kan vinden. Ik check hun app minstens een keer per dag om te zien of er nieuwigheden zijn.'
Welk kledingstuk zal je nooit weggooien?
'Een riem van Moschino, ook al is die in slechte staat. Mijn grootmoeder kocht de riem voor mijn moeder, en zij gaf hem aan mij. Onlangs gaf mijn moeder me een oude tas van Dior die zij gebruikte toen ze twintig was. Ik vind het fijn om accessoires die een verhaal hebben, bij te houden.'
Wat was je eerste designerstuk?
'Mijn eerste designerstuk was een lederen jas van Philipp Plein, gekocht toen ik achttien was. Op de rug stond een afbeelding van Bambi. Ik vind de jas nog steeds de max.'
Welke kleur komt het vaakst terug in je kledingkast?
'Ik heb veel zwart, wit en rood in de kast hangen maar ik ben een kleurenmeisje en probeer steeds de meeste unieke en speciale items te vinden. Het leven is te kort om saaie kleren te dragen.'
De meest waardevolle stijltip die je ooit kreeg?
'Ik heb eigenlijk nooit echt naar stijltips geluisterd, ik doe gewoon mijn ding. Mode is ook durven. Mijn humeur, het weer van de dag en mijn nieuwe aankopen bepalen wat ik die dag draag. Ik voel me altijd beter als ik een nieuw stuk draag.'
Wie is je grootste stijlicoon?
'Actrice Charlize Theron en zangeres Beyoncé. Ze hebben een tijdloze en elegante stijl.'
Wat is je grootste modeblunder?
'Bont! Influencers en bekende figuren zouden een voorbeeld moeten zijn en nooit meer bont dragen. Ik word gek als ik anderen een outfit met bont zie posten, het zou verboden moeten worden. Vooral omdat faux fur in alle kleuren en vormen bestaat en tien keer mooier is dan echt bont.'
Wie is je favoriete ontwerper?
'Ik hou van het Franse Givenchy, zowel van de prêt-à-porter als hun accessoires en beautyproducten. Het is een luxueus, stoer, gewaagd en rebels label.'
Wat is je favoriete kledingwinkel of mode-adresje?
'Ik ben fan van Zara: ik vind er stuks voor mezelf, mijn echtgenoot en mijn zoontje. Ik shop ook veel online. My Theresa is één van mijn favoriete apps. Ze hebben een salesafdeling waar je het hele jaar door koopjes kan vinden.'
In welk kledingstuk zullen we je nooit zien?
'Een strakke, hoogzittende en lange kokerrok. Ik heb daar het lichaam niet voor. Ik ben er te breed voor, en zo'n pencil skirt maakt mijn billen nog breder en plat. Dit kan alleen als je een derrière zoals Jennifer Lopez hebt.'

# data[].attributes.attachment_link.description
Aurelie Van Daelen is met 629.000 volgers op Instagram een van Belgiës belangrijkste modebloggers en influencers. Haar stijlgeheimen. Wat is recent je beste aankoop geweest? 'Een vintage tas van Chanel. Het fijnste aan vintage handtassen is de kwaliteit van het leder. Dat was vroeger dikker en geeft nog meer uitstraling aan de tas.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op zes maart presenteerden politici van zowel de huidige heersende partij, de oppositie als representanten van de Nationale Campagne voor het Recht op een Legale, Veilige en Gratis Abortus ( La Campaña Nacional por el Derecho al Aborto Legal, Seguro y Gratuito) een wetsvoorstel voor de decriminalisering van abortus. Het wetsvoorstel stelt voor dat vrouwen, binnen een termijn van 14 weken, vrij kunnen aborteren zonder zich hiervoor te hoeven verantwoorden of aan bepaalde voorwaarden moeten voldoen. Kortom, het gaat om het recht om vrij te beslissen, zonder dat morele of religieuze opvattingen de autonomie van de vrouw aan banden leggen.

En dit is hoognodig in Argentinië. Want alhoewel het Argentijnse strafrecht (artikel 86) abortus niet strafbaar stelt in geval van verkrachting, of wanneer het leven en de gezondheid van de vrouw in gevaar komt, kent de huidige wetgeving tekortkomingen en een slechte implementatie.

Waarom decriminalisering?

De mogelijkheden onder de huidige wetgeving zijn dus beperkt maar vanwege de slechte invoering en tegenwerkende service-medewerkers is de toegang tot deze legale abortussen vrijwel nihil. In de praktijk geldt dan ook dat als een vrouw een abortus wil, ze dit clandestien moet doen. Er wordt geschat dat er in Argentinië tussen de 370.000 en 520.000 clandestiene abortussen per jaar plaatsvinden en in 2013 werden 1.449.000 vrouwen opgenomen in publieke ziekenhuizen vanwege problemen veroorzaakt door onveilige abortussen, dit zijn 135 vrouwen per dag.

Tussen 1983 en 2017 stierven er maar liefst 3030 vrouwen aan de gevolgen van onveilige abortussen.

Aan de gevolgen van deze onveilige abortussen overlijden nog steeds vrouwen: in Argentinië zijn dit jaarlijks zo'n 47 vrouwen. Tussen 1983 en 2017 stierven er maar liefst 3030 vrouwen aan de gevolgen hiervan. Het is dan ook de nummer één oorzaak van moedersterfte. En elke vrouw die hieraan overlijdt is er één te veel, deze vrouwen overlijden aan complicaties die makkelijk voorkomen kunnen worden.

De decriminalisering van abortus zou er dan ook voor zorgen dat de vrouwensterfte afneemt, zo is in Uruguay met de legalisering van abortus (in 2012) het percentage aan moedersterfte door onveilige abortussen afgenomen van 37% naar 8%. De praktijk leert dat met de legalisering van abortus, samen met de implementatie van maatregelen gericht op seksuele voorlichting en betere toegang tot anticonceptiemethoden, niet alleen het aantal sterfgevallen vermindert maar ook het aantal abortussen.

Het is kortom niet voor niets dat vrouwenrechtenorganisaties blijven hameren op een soepelere wetgeving en een betere implementatie. De afgelopen 13 jaar werden er dan ook al 7 wetsvoorstellen met een focus op de decriminalisering van abortus gepresenteerd, helaas zijn deze wetsvoorstellen nooit behandeld.

Jarenlange werk

Het bijzondere aan de gebeurtenissen van de afgelopen dagen is dan ook dat politici voor de eerste keer in 13 jaar hebben toegezegd dat er over het wetsvoorstel gedebatteerd gaat worden in het Nationale Congres, onder wie ook President Mauricio Macri. Verder kent het wetsvoorstel veel uitgebreidere politieke steun dan voorheen: 71 kamerleden met verschillende politieke achtergronden hebben het wetsvoorstel ondertekend.

Abortus is geen taboe meer, het onderwerp leeft en dit is in het gehele land te voelen.

En deze verrassende politieke wil is zeker te danken aan het harde, jarenlange werk van de Argentijnse vrouwenbeweging. Zo gaat deze politieke vraag om legale abortus hand in hand met het vele gelobby van maatschappelijke organisaties. De afgelopen weken werden er in Argentinië volop manifestaties en acties georganiseerd waarbij er herhaaldelijk opgeroepen werd om het recht op vrije, veilige en gratis abortus met de slogan: "Seksuele voorlichting om te kunnen beslissen, anticonceptiemiddelen om niet te aborteren, legale abortus om niet te sterven" ( Educación sexual para decidir, anticonceptivos para no abortar, aborto legal para no morir).

En dankzij de hoge sociale druk is dit thema in de media ook aan de orde van de dag. Al jaren vraagt de vrouwenbeweging om aandacht voor dit thema en dit heeft er voor gezorgd dat er steeds meer bewustwording is ontstaan. En met succes: volgens een enquête van het consultancybureau D'Alessio IROL is 70% van de Argentijnse bevolking ermee eens dat het Nationale Congres over de decriminalisering van abortus gaat debatteren.

Abortus is geen taboe meer, het onderwerp leeft en dit is in het gehele land te voelen.

Tegenreactie

Op het debat zal er nog gewacht moeten worden, het project zal in 4 verschillende commissies besproken worden waarvan het eerste debat eind april verwacht wordt. En alhoewel het debat zich zou moeten focussen op de vraag of vrouwen zich moeten verantwoorden voor hun keuze om te aborteren, blijft het (zowel in de politiek, de media, als in de maatschappij) zich veelal focussen op de vraag: is abortus moord?

Er bestaat dan ook nog steeds sterke weerstand vanuit de conservatieve hoek. Ook in de politiek zijn de meningen sterk verdeeld en meerdere belangrijke politici positioneerden zich tegen abortus. Op dezelfde dag dat het wetsvoorstel gepresenteerd werd, lanceerden 15 kamerleden als tegenreactie een wetsvoorstel dat abortus compleet zou verbieden, uitgaande van een bescherming van het leven "vanaf de conceptie of bevruchting van de eicel".

En dan is er ook nog de Argentijnse Paus, een invloedrijke politieke factor die de legalisatie van abortus in zijn moederland ernstig lijkt te bemoeilijken.

Sterke Argentijnse vrouwenbeweging

Maar één ding kan niet meer ontkend worden: het massale protest van vrouwen met de kenmerkende groene sjaals die onvermoeid om de legalisering van abortus blijven vragen. De energie is voelbaar, de feministische vrouwenbeweging in Argentinië is sterk. En met elke nieuwe generatie wordt de feministische beweging sterker en groter.

In Argentinië stond de Internationale Vrouwendag in het teken van abortus: a borto legal, en el hospital (legale abortus, in het ziekenhuis) werd er keer op keer gescandeerd.

Ook dit was te zien op acht maart, tijdens de demonstratie op de Internationale Vrouwendag. Vrouwen van jong tot oud kwamen massaal samen om een gelijke samenleving te eisen. Argentinië sloot zich aan bij meer dan 150 landen waar er ook stakingen en protesten aangekondigd werden. En met succes: zo'n 350.000 vrouwen liepen mee in Buenos Aires.

En het zag groen, overal waar je keek zag je pro-abortus posters, spandoeken en vlaggen.

In Argentinië stond de Internationale Vrouwendag in het teken van abortus: a borto legal, en el hospital (legale abortus, in het ziekenhuis) werd er keer op keer gescandeerd.

Het was een dag van samenkomen, zingen, dansen en juichen. Het was een dag die in het teken stond van de kracht van de vrouw.

# data[].attributes.attachment_link.title
Een stap dichter bij legale abortus in Argentinië

# data[].attributes.attachment_link.description
Op zes maart presenteerden politici van zowel de huidige heersende partij, de oppositie als representanten van de Nationale Campagne voor het Recht op een Legale, Veilige en Gratis Abortus ( La Campaña Nacional por el Derecho al Aborto Legal, Seguro y Gratuito) een wetsvoorstel voor de decriminalisering van abortus.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bron: The Guardian

Dieren Het zijn de genen van kakkerlakken die maken dat ze zo goed gedijen op de meest walgelijke plaatsen en waarom ze zo moeilijk te bestrijden zijn.

De Amerikaanse kakkerlak verspreidde zich begin 16de eeuw over heel de wereld, nadat de beestjes vanuit Afrika naar de VS overgekomen waren. Tot in de donkerste en vuilste uithoeken van huizen, restaurants en kantoren kropen ze om zich in sneltempo te vermenigvuldigen. Hun voorkeur om ergens op te duiken ging naar keukens en toiletten.

Chinese wetenschappers ontcijferden het DNA van Amerikaanse kakkerlakken - die tot 5 cm lang kunnen worden - om te begrijpen hoe ze in extreem vieze omstandigheden toch kunnen overleven. De kevertjes blijken meer dan 20.000 genen te hebben, wat hun genetische code zo complex maakt als die van mensen.

Onderzoeker Shuai Zhan uit Shanghai merkte ongewoon grote groepen genen op die de Amerikaanse kakkerlak helpen te overleven in de gekende omstandigheden. Kakkerlakken hebben een uitgebreide set genen die helpt om voedsel te ruiken, voornamelijk het gefermenteerde voedsel waarnaar hun voorkeur uitgaat. Een andere reeks genen bevat het ontgiftingssysteem van het insect, dat bescherming biedt als de kakkerlak iets giftigs naar binnen speelt. Nog een genengroep versterkt het immuunsysteem van de kakkerlak, dat infecties door alle mogelijke ziektekiemen succesvol bestrijdt. De drie genencombinaties samen maken de kakkerlak zo weerbaar tegen de vuiligheid waarin ze leven.

Nucleaire straling

En het is nog niet gedaan. Er zijn ook genen die ervoor zorgen dat kakkerlakken zich razendsnel kunnen voortplanten, en andere die de afgebeten of afgebroken ledematen van larven weer kunnen doen aangroeien.

Het preciseren van welke genen verantwoordelijk zijn voor het overleven van kakkerlakken vinden wetenschappers nuttig in de strijd om ze beter onder controle te houden.

Nog dit: voor de volkswijsheid dat kakkerlakken zelfs bestand zouden zijn tegen nucleaire straling, vonden de onderzoekers geen bewijzen. "Dat lijkt mij overdreven en is niet bewezen", zegt Zhan daarover in The Guardian.

# data[].attributes.attachment_link.title
DNA kakkerlakken verklaart waarom ze zich zo graag nestelen op vieze plaatsen

# data[].attributes.attachment_link.description
Bron: The Guardian Dieren Het zijn de genen van kakkerlakken die maken dat ze zo goed gedijen op de meest walgelijke plaatsen en waarom ze zo moeilijk te bestrijden zijn. De Amerikaanse kakkerlak verspreidde zich begin 16de eeuw over heel de wereld, nadat de beestjes vanuit Afrika naar de VS overgekomen waren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het aantal allochtonen dat aan de slag is bij de Antwerpse politie, stijgt. In het korps zijn ongeveer 8,5 procent van de agenten van allochtone afkomst. Maar bij de agenten in opleiding, is dat inmiddels bijna 15 procent. "Dat is goed nieuws", aldus burgemeester Bart De Wever, "het korps wordt zo meer een afspiegeling van onze diverse Antwerpse bevolking." Wij trokken de straat op en vroegen jongeren met migratie-achtergrond of ze een job bij de politie zouden zien zitten.

Bij onze korte rondvraag bij een tiental jongeren van allochtone afkomst bleek dat het imago van de Antwerpse politie vrij goed is. Slechts een enkeling vindt het Antwerpse korps racistisch: "De politie? Dat is onze vijand". Zo stelt een jongen. Anderen antwoorden veel genuanceerder.

Samen met de cel Diversiteit van de politie werkt De Wever hard aan het imago van zijn politiekorps. Onder meer door in dialoog te gaan met jongerenorganisaties als Yes, Kras en Formaat. "Dat zijn jongerenorganisaties die etnisch erg divers zijn. Bij dergelijke ontmoetingen merk je veel wantrouwen, dat proberen we weg te nemen. Zo komen we tot een beter en diverser korps."

Dat de politie met eigen onderzoek hard optreedt tegen racisme binnen het korps, vinden de jongeren een erg goede zaak. Meer agenten van allochtone afkomst in het korps juichen ze toe: "De stad is ook divers hé."

Vandaag is het de Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie. Naar aanleiding daarvan lanceert de Antwerpse politie haar jaarverslag diversiteit.

Op de Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie lanceren wij ons jaarverslag diversiteit. Diversiteit is een belangrijk aspect van ons beleid en we blijven hier volop in investeren. Bekijk het jaarverslag op onze site https://t.co/82ACKdBLxS #antiracisme #nodiscrimination pic.twitter.com/A3hENoX9kB
- Politie Antwerpen (@LPAntwerpen) 21 maart 2018

# data[].attributes.attachment_link.title
Allochtone jongeren over Antwerpse politie: "Meer kleur en dat is goed"

# data[].attributes.attachment_link.description
Het aantal allochtonen dat aan de slag is bij de Antwerpse politie, stijgt. In het korps zijn ongeveer 8,5 procent van de agenten van allochtone afkomst. Maar bij de agenten in opleiding, is dat inmiddels bijna 15 procent. "Dat is goed nieuws", aldus burgemeester Bart De Wever, "het korps wordt zo meer een afspiegeling van onze diverse Antwerpse bevolking."

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
'Ken uzelf.' De aanbeveling die op de tempel van Apollo in Delphi prijkte, krijgt nog meer gewicht dankzij zopas gepubliceerd onderzoek in het Journal of Personality. Zelfkennis blijkt niet alleen het begin van alle wijsheid, maar ook van een lang leven. Uit een nieuwe analyse op 176 autobiografische teksten uit 'the nun study', een langlopend onderzoek bij een groep Amerikaanse nonnen naar de effecten van veroudering, blijkt dat de zusters die uit eigen beweging en met volle overgave in het klooster stapten, gemiddeld een dikke twee jaar langer leefden dan hun zusters die daar niet uit zichzelf voor kozen.

Eerder deze week concludeerde gezondheidseconoom Lieven Annemans al dat mensen gelukkiger zijn als ze hun eigen keuzes kunnen maken (DS 16 maart). Autonomie - te verstaan als: je leven leiden volgens je eigen interesses, doelen en waardes, eerder dan volgens andermans verwachtingen - is dus goed voor het mentale én fysieke welbevinden. 'De studie over de nonnen maakt heel concreet hoezeer mentaal en fysiek welzijn met elkaar samenhangen', zegt Bart Soenens, psycholoog aan de UGent. Uit ouder onderzoek op hetzelfde materiaal bleek al eerder dat de zusters die het positiefst van toon waren in hun teksten, langer leefden.

Lagere bloeddruk

Dat je graad van autonomie een impact heeft op je gezondheid op de lange termijn, heeft veel te maken met hoe je lichaam met stress omgaat. 'Wie oprecht zelf gekozen heeft voor een job, maakt minder cortisol aan in stresssituaties dan wie veel druk van buitenaf ervaart bij de uitoefening van een job', zegt Soenens. 'Ook de bloeddruk gaat minder sterk omhoog.' Mensen die gewend zijn om hun keuzes naar eigen inzicht te maken, kijken ook anders tegen lastige situaties aan. Ze zullen ze als een uitdaging zien, eerder dan als een pletwals.

'Ouders die altijd hun eigen waarden en agenda willen doordrukken, bewijzen hun kinderen geen dienst' Bart Soenens Psycholoog UGent

Religieuzen hebben niet bepaald een doorsneeleven. Kan een studie bij (inmiddels overleden) nonnen ons dan iets leren over hoe wij in de 21ste eeuw ons leven kunnen leiden? 'Het is net heel interessant dat dit soort onderzoek bij nonnen gebeurt', zegt Anja Van den Broeck, psychologe en professor aan de KU Leuven. 'Ze slapen evenveel, eten hetzelfde, roken en drinken niet, hebben allemaal evenveel rust en ruimte voor introspectie. Hun levens lijken zo erg op elkaar dat de verschillen die zo'n studie vindt, solider zijn. Je kunt uit deze studie ook opmaken dat het niet van belang is dat je over elk onderdeel van je leven in alle vrijheid en autonomie kunt beslissen. Nonnen geven veel vrijheid op. Het is niet erg als dingen in jouw plaats beslist worden, zolang ze maar in overeenstemming zijn met je waarden.'

'Als een non met overtuiging intreedt, zullen de regels haar niet zwaar vallen. Als jij ervan overtuigd bent dat je een waardevolle job doet en je baas beslist met een goede reden dat je op dinsdag niet mag thuiswerken, dan zal je toch geëngageerd zijn. Maar een verpleegster die het gevoel heeft dat ze haar patiënten niet meer naar behoren kan verzorgen omdat ze te veel administratie moet doen, loopt een ernstig risico op een burn-out.'

Pleasers

Is iedereen even geschikt om zelf zijn keuzes te maken? 'In welke mate je op autonomie bent ingesteld, is een onderdeel van je persoonlijkheid,' zegt Bart Soenens, 'maar je kunt eraan werken. Sommige mensen varen vanzelf meer op hun intern kompas, terwijl anderen meer geneigd zijn om te pleasen. Maar het loont de moeite om bij jezelf te leren nagaan welke je waarden zijn. De gemiddelde mens wordt daar beter in met het ouder worden. Vandaar dat zestigplussers doorgaans tevredener zijn dan jongere mensen. Ze kennen zichzelf beter en brengen hun leven meer in overeenstemming met hun waarden.' Ook dat bleek in 'the nun study': zelfreflectie helpt, zusters die hun gevoelens grondig analyseerden in de teksten die ze als intredende non schreven, bleven gemiddeld zo'n anderhalf jaar langer in leven.

Een derde levensverlengende factor was de mate waarin de intredende nonnen zich in hun keuze gesteund voelden door hun ouders. De vrouwen die hun keuze aanvaard zagen, leefden bijna twee jaar langer. 'Allicht zijn het net de nonnen die opgevoed werden tot autonoom denkende wezens, die ook bewuster hun keuze maakten', denkt Soenens. 'Het is wat we als opvoeders moeten doen: kinderen leren dat ze niet altijd meteen moeten beslissen, dat ze even aan zelfreflectie moeten doen, en niet toegeven aan peer pressure of de verwachtingen van de rest van de omgeving. Ouders die altijd hun eigen waarden en agenda willen doordrukken, bewijzen hun kinderen geen dienst.'

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat nonnen ons leren over een gelukkig leven

# data[].attributes.attachment_link.description
'Ken uzelf.' De aanbeveling die op de tempel van Apollo in Delphi prijkte, krijgt nog meer gewicht dankzij zopas gepubliceerd onderzoek in het Journal of Personality. Zelfkennis blijkt niet alleen het begin van alle wijsheid, maar ook van een lang leven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Limburgse moslimgemeenschap wil volgend schooljaar in Genk een islamitische school oprichten. Er zouden al vijftig inschrijvingen zijn voor de eerste graad. Dat schrijft het Belang van Limburg. Achter de initiatiefnemers zit volgens de krant de Milli Görüs-beweging, maar dat wordt ontkend.
De initiatiefnemers van de moslimschool vinden dat er in het bestaande onderwijs niet voldoende kansen zijn voor jongeren met een islamitische achtergrond. Toch zou de nieuwe school, die Crescent College zou heten (een verwijzing naar 'halve maan'), open staan voor jongeren met om het even welke achtergrond.

Lessen Arabisch en Turks
"We zijn de eerste school in Vlaanderen die islamitisch onderwijs zal organiseren. We zullen daarbij ook lessen Arabisch en Turks geven, zodat jongeren de kans krijgen om hun moedertaal beter te beheersen", klinkt het bij Ramazan Erbas, coördinator van de nieuwe school.

Locatie
Het nieuwe college zou graag in de gebouwen van de Regina Mundi-school starten, maar die locatie ligt zeker nog niet vast. Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) laat weten nog geen dossier ontvangen te hebben.
Foto: archief

# data[].attributes.attachment_link.description
De Limburgse moslimgemeenschap wil volgend schooljaar in Genk een islamitische school oprichten. Er zouden al vijftig inschrijvingen zijn voor de eerste graad. Dat schrijft het Belang van Limburg. Achter de initiatiefnemers zit volgens de krant de Milli Görüs-beweging, maar dat wordt ontkend.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bron: NYtimes, Dailymail

Een video van een gevangenis in Californië toont schokkende beelden. Verschillende agenten lachen met hoe een schizofrene gevangene naakt zit vastgebonden aan een stoel en dat 46 uur lang. Op de beelden is te zien hoe de man verschillende keren zijn bewustzijn verliest en uiteindelijk sterft. Opgelet: de video bevat schokkende beelden.

Vrijdag werd een video vrijgegeven waarop beelden te zien zijn van de dood van Andrew Holland op 22 januari 2017. De schizofrene man werd eerst 46 uur lang naakt aan een stoel vastgebonden en daarna gewoon weer op de grond van zijn cel geplaatst. Daar keek de bewaking lachend toe hoe Holland het leven liet. Wade Horton, Administrative Officer in de gevangenis, noemde de beelden 'extreem pijnlijk'.

In de video is te zien hoe de bewakers de cel af en toe binnenkomen om de armen en benen van Holland te bewegen en hem eten en drinken te geven. Holland zat 46 uur lang, naakt vastgebonden in zijn eigen uitwerpselen.

Spottend

Op een bepaald moment wordt Holland van de stoel losgemaakt en naar een andere cel gebracht, de beelden tonen dat Holland naakt op de grond van zijn cel zit, bedekt met een deken. Wanneer hij probeert recht te staan, zakt hij in elkaar en verliest hij het bewustzijn. Enkele bewakers en verplegers komen de cel in en proberen hem weer bij bewustzijn te brengen, terwijl andere gewoon in de cel staan en met de situatie lachen.

"We hadden gehoopt dat zijn leven beter zou worden, maar op 22 januari stierf onze zoon Andrew een brutale en pijnlijke dood in de handen van de bewakers in de San Luis Obispo County Jail" vertelde de moeder aan enkele journalisten vorig jaar.

De autoriteiten maken niet langer gebruik van de stoel maar Sheriff Ian Parkinson ging niet in op de vraag of iemand verantwoordelijk werd gehouden voor dit voorval.

# data[].attributes.attachment_link.title
Gevangene sterft naakt op de vloer terwijl bewaking lachend toekijkt

# data[].attributes.attachment_link.description
Een video van een gevangenis in Californië toont schokkende beelden. Verschillende agenten lachen met hoe een schizofrene gevangene naakt zit vastgebonden aan een stoel en dat 46 uur lang. Op de beelden is te zien hoe de man verschillende keren zijn bewustzijn verliest en uiteindelijk sterft. Opgelet: de video bevat schokkende beelden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Of je als jongen of als meisje ter wereld komt, bepaalt in veel landen in grote mate hoe je leven eruit ziet. In veel landen staat de man nog aan het hoofd van het gezin. Een derde van de vrouwen is wel eens seksueel misbruikt en twee derde van de arme mensen in de wereld is vrouw. En in veel arme landen mogen meisjes niet naar school omdat de ouders dit niet nuttig vinden. Later blijven ze toch thuis om voor het huishouden en de kinderen te zorgen. Niet alleen in ontwikkelingslanden is de ongelijkheid groot. Ook in Nederland verdient een vrouw voor hetzelfde werk nog steeds minder dan haar mannelijke collega

Educatie aan de basis

Om dit soort ongelijkheid tegen te gaan werd millenniumdoel 3 gevormd, voluit: Promoten van gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen en meer macht voor vrouwen. Met als eerste doelstelling: Verbannen van ongelijkheid in het primaire en secundair onderwijs, bij voorkeur voor 2005, en in alle onderwijsniveaus voor 2015. De vooruitgang werd gemeten door te kijken naar de verhouding meisjes ten opzichte van jongens in een klas, het aandeel vrouwen met een betaalde functie buiten de landbouw en het percentage vrouwen in het nationaal parlement.

"Een concreet en meetbaar doel", vindt Naomi Ellemers, hoogleraar Sociale en Organisatiepsychologie aan de Universiteit Leiden. Ellemers houdt zich vooral bezig met effecten van statusverschillen tussen groepen en diversiteit in organisaties. "Omdat het doel daarnaast niet controversieel is in cultureel of religieus opzicht, heb je meer kans je doel te halen. Maar het belangrijkste is dat educatie aan de basis staat, het is de sleutel tot veranderingen. Wil je gelijkheid bereiken, dan moet eerst het onderwijs goed geregeld zijn."

Maar ondanks dat het doel dus goed geformuleerd is, is het doel niet gehaald. Het aantal vrouwen met een betaalde baan is gestegen en er zijn ook meer vrouwen in de nationale parlementen te vinden, maar er is geen enorme vooruitgang geboekt. Ook in het onderwijs valt er nog veel te verbeteren; alleen op het gebied van basisonderwijs is flinke winst behaald.

Achtergestelde mannen

In vijf van de negen ontwikkelingsregio's gaan inmiddels evenveel meisjes als jongens naar de basisschool. Zuid-Azië heeft de grootste vooruitgang geboekt. Was de verhouding meisjes ten opzichte van jongens op basisscholen eerst nog 0.74:1, inmiddels is dat 1.03:1. Sub-Saharisch Afrika doet het 't slechtst op het gebied van lager onderwijs, maar afzonderlijke landen in de regio, zoals Senegal, Burkina Faso en Sierra Leone, laten wel meer meisjes naar school gaan dan voorheen. "In een wereld waar nog steeds meisjes van school worden ontvoerd of geen toegang hebben tot scholen, is iedere vooruitgang meegenomen", zegt Ellemers.

Op veel middelbare scholen is gelijkheid nog niet aan de orde. De laatst beschikbare data voor ontwikkelingslanden komen uit 2012 en toen gingen er slechts in 36% van de landen evenveel meisjes als jongens naar school. In Kaukasus, Noord-Afrika, Centraal-, Oost-, Zuid- en Zuid-Oost-Azië is er sprake van gelijkheid op middelbare scholen. In Oceanië, Sub-Saharisch Afrika en West-Azië blijven meisjes in het nadeel, terwijl dat in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied andersom is. Daar gaan juist minder jongens naar school.

In het hoger onderwijs zijn helaas weinig vrouwen te vinden. Alleen West-Azië behaalt het doel. In totaal bereikt slechts 4% van de landen in ontwikkelingsregio's een gelijke man-vrouwverhouding. De grootste problemen met het achterstellen van vrouwen zijn er in Sub-Saharisch Afrika en Zuid-Azië. Het Caribisch gebied, Noord-Afrika en Oost-Azië vormen uitschieters de andere kant op. Hier worden mannen achtergesteld in het hoger onderwijs.

Volgens Ellemers is het goed dat de grootste vooruitgang op het gebied van basisonderwijs is geboekt. "Lezen en schrijven is het belangrijkst. Als de basis goed is, kunnen kinderen daarna zelf met toegang tot internet ook een heel eind komen en zichzelf verder ontwikkelen. Ik zeg niet dat we nu klaar zijn, maar dat basisonderwijs is de randvoorwaarde."

Onbetaald werk

Op werkgebied verandert er langzaamaan ook iets. Traditioneel werken veel vrouwen in ontwikkelingslanden in de landbouw en veel minder in andere sectoren. Dat maakt de positie van vrouwen kwetsbaar. Veel van het werk in de landbouw is namelijk onbetaald. Deed in 1990 nog 35% van de vrouwen wereldwijd betaald werk buiten de landbouw, in 2015 is dat 41%. Kijk je alleen naar ontwikkelingsgebieden, dan is dat 48%. Alle regio's, behalve Noord-Afrika, gaan erop vooruit, maar Sub-Saharisch Afrika maakt de grootste sprong, van 24 naar 34 procent.

In Noord-Afrika heeft slechts 19% van de vrouwen een betaalde baan. In 78 landen ligt het percentage werklozen onder hoogopgeleide vrouwen hoger dan onder mannen met dezelfde opleiding. Helaas krijgen vrouwen en mannen daar niet hetzelfde voor betaald. Wereldwijd krijgen vrouwen gemiddeld 24% minder betaald dan mannen. De grootste verschillen vind je in Zuid-Azië; daar krijg je als vrouw 33% minder.

Rwanda aan kop

In 90% van de onderzochte 174 landen kregen vrouwen meer voet aan de politieke grond. Wereldwijd verdubbelde het aandeel vrouwen in het parlement van 11 naar 22 procent. Dat is mooi, maar vrouwen hebben dus nog steeds maar een kwart van de plaatsen in het parlement. En sinds 2014 neemt de stijging significant af dus het doel is nog ver weg. Volgens UN Women (een onderdeel van de Verenigde Naties die zich inzet voor de gelijkwaardigheid tussen man en vrouw) duurt het nog zeker 40 jaar voordat er gelijkheid in het parlement bereikt is.

In januari van dit jaar waren er vier landen waar het parlement voor meer dan de helft uit vrouwen bestond. In Rwanda is het percentage vrouwen in het parlement het hoogst: meer dan 60 procent. Helaas was daar wel een gruwelijke burgeroorlog voor nodig. In sommige gebieden was na de genocide in 1994 80% van de bevolking vrouw. Er waren simpelweg weinig mannen over dus vrouwen bouwen sindsdien het land weer op. Overigens is de president een man.

In de top-10 van landen met veel vrouwen in het parlement staan nu drie Europese landen (Zweden, Finland en IJsland), drie landen in Midden- en Zuid-Amerika (Bolivia, Cuba en Ecuador) en vier landen in Sub-Saharisch Afrika (Rwanda, Seychellen, Senegal en Zuid-Afrika). IJsland staat daarbij op 10 met 41,3 procent.

Nieuwe werelddoelen

Opvallend is dat veel belangrijke zaken met betrekking tot gelijkwaardige behandeling van mannen en vrouwen niet genoemd werden in millenniumdoel 3. Zo stond er niks over het terugdringen van geweld tegen vrouwen, of over het omlaag brengen van onbetaald werk, niets over seksuele vrijheid voor vrouwen en ontbrak er ook een doel om tradities als uithuwelijken en besnijdenis te verbieden.

Met de nieuwe duurzame ontwikkelingsdoelen, ook wel werelddoelen genoemd, moet daar verandering in komen. Zo is er doel 5 'Gelijke rechten voor mannen en vrouwen en empowerment (verzelfstandiging) van vrouwen en meisjes'. Opvallend is dat het doel nu echt het bereiken van gelijke rechten is, eerder was het doel die gelijke rechten te promoten. Doelstellingen die eronder vallen zijn bijvoorbeeld het verbieden van besnijdenis en geweld tegen vrouwen. Of het behalen van gelijke mogelijkheden in de politiek en toegang tot reproductieve gezondheid.

"Dit nieuwe werelddoel is lastiger te meten dan het oorspronkelijke millenniumdoel", zegt Ellemers. "Empowerment is niet uit te drukken in cijfers, hoe ga je dat meten? En kan dat in alle landen op dezelfde manier? Bovendien ben je voor de doelstellingen die eronder vallen afhankelijk van meldingen die mensen doen. Dat maakt het kwetsbaar. Ideologisch is het een mooi doel, maar het is onduidelijker wat er voor moet gebeuren om het te behalen en wanneer je het goed gedaan hebt. Er is te veel ruimte voor eigen invulling."

Ook in andere werelddoelen komt het thema gelijke rechten terug. Zo staat doel 3 voor 'Gezondheidszorg voor iedereen', pleit doel 6 voor 'schoon water en sanitair voor iedereen' en streeft doel 8 'inclusieve, economische groei, werkgelegenheid en fatsoenlijk werk voor iedereen' na. De nieuwe doelen moeten in 2030 behaald zijn. Daarmee wordt het thema in iedere geval breed uitgedragen. Nu moeten we het alleen nog in de praktijk brengen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bekijk: Zijn vrouwen en mannen inmiddels gelijk?

# data[].attributes.attachment_link.description
Formeel hebben mannen en vrouwen dezelfde rechten. Dat is vastgelegd in internationale mensenrechtenverdragen. In de praktijk worden vrouwen in veel landen nog steeds achtergesteld. Millenniumdoel 3 had als doelstelling dat in 2015 evenveel meisjes als jongens naar school gaan in het basis-, middelbaar en hoger onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Stallen vol genetisch gemodificeerde varkens die nieren, harten of longen leveren. Dat is het toekomstbeeld van de schatrijke Amerikaanse ondernemer en futurist Martine Rothblatt. Nadat zij (toen nog hij), eerst een aantal succesvolle bedrijven in de satellietcommunicatie had opgezet, startte ze in 1996 United Therapeutics Corporation, om haar dochter te helpen die een ernstige longziekte heeft.

Dit bedrijf in Maryland (VS) verkoopt nu nog vooral medicijnen en machines voor longpatiënten, voor zes milljard dollar per jaar. Maar tussen 2026 en 2029, zo leert de site, denkt het de eerste patiënten te kunnen voorzien van 'xenonieren', 'xenoharten' en 'xenolongen' uit varkens.

Kunnen organen uit landbouwhuisdieren het orgaantekort helpen verminderen? Decennia lang waren de onderzoeksresultaten teleurstellend. Maar mede dankzij de nieuwe genetische techniek crispr-cas9, waarmee snel tientallen genen zijn te veranderen, wordt er weer geïnvesteerd. United Therapeutics Corporation stak al zo'n honderd miljoen euro in 'xeno-organen'. Die komen van varkens die genetisch zo zijn veranderd dat ze in mensen tot minimale afstotingsreacties leiden, en tot minimale risico's op ziekteoverdracht.

Menselijke longen in schapen

Amerikaanse universiteiten werken aan nog geavanceerdere organen, waarin Rothblatt ook is geïnteresseerd: menselijke longen of nieren die in varkens - of schapen of paarden - groeien. De menselijke stamcellen die de onderzoekers in de embryo's injecteren zijn straks dan genetisch wel zo veranderd, dat ze niet per ongeluk in de hersenen van het dier kunnen belanden, of bijvoorbeeld sperma kunnen worden.

„Het kan nog 20 of 50 jaar duren, maar landbouwhuisdieren met menselijke organen gaan er komen", denkt ontwikkelingsbioloog Joost Gribnau. Hij onderzoekt op de Erasmus Universiteit de embryonale ontwikkeling van mensen en muizen. Zijn Rotterdamse collega's bekijken of je aan extra donororganen kunt komen door afgekeurde donorlevers van nieuwe cellen te voorzien. Maar ook afgekeurde donororganen zijn schaars. Daarom zou Gribnau graag, samen met hen en dierwetenschappers van de Universiteit Utrecht, varkens willen onderzoeken waarin menselijke organen groeien.

Gestripte stukjes varkenshuid

Wetenschappers proberen al heel lang om mensen te helpen met lichaamsmateriaal van dieren. In 1838 kreeg een eerste patiënt hoornvlies van een varken. Dat liep slecht af. Maar andere (dode) producten uit varkensslachterijen hebben wel al veel patiënten geholpen, zoals, sinds 1923, insuline uit alvleesklieren voor diabetespatiënten (inmiddels komt een menselijke vorm van insuline uit celkweken). Ook hartkleppen, heparine uit de varkensmaag (een bloedverdunner) en gestripte stukjes varkenshuid hebben veel mensen geholpen.

Minder succesvol waren de pogingen organen te transplanteren. De enige patiënten die al een nier of hart uit een dier hebben gekregen - in 1963 en in 1985 uit apen - gingen dood. Rond 1990 verwachtten biotechnologen veel van varkensorganen. Door twee genen, en daarmee twee eiwitten op het orgaan te veranderen, konden varkens voor het eerst 'menselijker' worden gemaakt. Maar de apen die deze veranderde varkensorganen kregen, vertoonden nog steeds veel afstotingsreacties. Bovendien leek er een te groot risico op overdracht van het varkensvirus PERV, waardoor de meeste investeerders rond 2000 weer afhaakten.

De hoop vlamde weer op in 2015, met onderzoek van het MIT in Harvard. Onderzoekers wisten overdracht van het virus te voorkomen, door 62 stukken virus-DNA in een keer uit te schakelen, met crispr-cas9. Vorig jaar haalden ze via hun nieuwe bedrijf eGenesis Bio, 38 miljoen euro op om genvarkens voor xenotransplantatie te maken.

Ernstig zieke baviaan

Intussen heeft de Emory Universiteit in Atlanta met succes een makaak een met crispr-cas9 veranderde varkensnier gegeven, zo meldde het team deze herfst op een conferentie in Baltimore. Pas na 13 maanden stootte het aapje de nier af. Een record. In hun experiment daarvoor, met een wat minder menselijk gemaakte nier, stootte het aapje de nier al na 8 maanden af.

En zo heeft de Universiteit van München afgelopen zomer voor het eerst een ernstig zieke baviaan met een verzwakt hart gered. In het varkenshart dat de aap kreeg, waren met crispr-cas9 enkele tientallen genen veranderd om afstotingsreacties en bloedklontering te voorkomen, en om de kans op overdracht van virusziektes te verminderen. Drie maanden na de operatie was de aap nog gezond. Maar volgens het protocol moesten de onderzoekers de aap toen dood maken - xenotransplantatie mag in de meeste landen alleen nog voor onderzoek. De universiteit herhaalt nu het onderzoek met andere bavianen, en hoopt binnen drie jaar te kunnen starten met patiënten.

Ratten met een muizenalvleesklier

Patiënten met deze varkensharten zullen waarschijnlijk nog steeds ontstekingsremmers nodig hebben. Daarom werken laboratoria nu ook aan geheel menselijke organen uit landbouwhuisdieren. De Japanner Hiromitsu Nakauchi startte in 2010 als eerste met het laten uitgroeien van zogenoemde chimaera - embryo's van de ene soort, waarin een orgaan groeit van een andere soort. Nakauchi's groep slaagde er onder andere in ratten te maken met daarin een muizenalvleesklier, en omgekeerd. De truc? In het rattenembryo schakelde hij de genen voor de aanmaak van de alvleesklier uit, zodat stamcellen van de muis op die plaats een alvleesklier konden maken. Vorig jaar januari liet Nakauchi, inmiddels werkzaam op de Universiteit van Stanford (VS), zien dat een muis met diabetes is te genezen met stukjes van een geïmplanteerde muizenalvleesklier. Die was opgekweekt in een rat.

Maar een varkens-mens chimaera maken gaat minder goed, bleek vorig jaar uit experimenten van het private Salk Institute in San Diego. Bij een enkel embryo gingen de menselijke cellen wel groeien, maar bij de meesten verdwenen de menselijke cellen, of de injectie leidde tot een groeiachterstand. En met koeienembryo's werd het al helemaal niks. Daarom proberen Amerikaanse onderzoekers menselijke stamcellen voor organen nu ook te laten groeien in schapenembryo's. „En we willen het ook met embryo's van paarden proberen", vertelde onderzoeksleider Juan Carlos Izpisúa Belmonte van het Salk Institute, tijdens een wetenschappelijke discussie over xenotransplantatie in Rotterdam.

Speciale stallen

In november investeerde het bedrijf United Therapeutics 24 miljoen euro in de Universiteit van Maryland voor onderzoek naar transplantatie van varkensorganen. Eerder stak het daarom al 100 miljoen euro in biotechbedrijf Synthetic Genomics.

United Therapeutics maakt varkens 'menselijker', zodat de organen tot minder afstotingsreacties leiden. Het werkt ook samen met een van de grootste varkensslachterijen ter wereld, Smithfield Foods. Dat gaat speciale stallen bouwen voor genvarkens die organen leveren.

Vorige maand, op de jaarlijkse conferentie van de Amerikaanse wetenschappelijk gen in Austin (VS), meldde het Schotse Roslin Institute vier weken oude schapenembryo's te hebben verkregen waarin 1 op de 10.000 cellen van de mens is. Een succes, want in de varkensembryo's van het Salk Institute was dat nog maar 1 op de 100.000. Het streven is 1 op de honderd embryocellen menselijk te krijgen, aldus Nakauchi op deze conferentie.

De ongeveer vijf laboratoria in de wereld die nu met zulke chimaeren experimenteren, zouden graag zulke embryo's in een baarmoeder plaatsen, om te kijken of ze echt de gewenste organen gaan maken. Maar volgens de Amerikaanse wet moeten dierlijke embryo's met menselijke cellen erin na 21 dagen worden dood gemaakt. In Nederland is dit na twee weken.

Aanpassing Embryowet

Bij de Nederlandse overheid ligt nu een advies van bio-ethici van de Universiteit Maastricht. Zij pleiten voor aanpassing van de Embryowet, zodat in Nederland dierlijke embryo's met menselijke stamcellen erin in dierlijke baarmoeders mogen worden geplaatst. Dat zou in ieder geval verder wetenschappelijk onderzoek mogelijk maken; de toepassing bij patiënten ligt nog verder weg.

Medeauteur Guido de Wert vindt wel dat de risico's op overdracht van ziektes moeten worden beheerst, zo legt hij aan de telefoon uit. En hij vindt het ook een nadeel als deze organen vooral de rijken ten goede zouden gaan komen. „Maar de huidige transplantatie is ook heel dure geneeskunde", zegt hij. „En uiteindelijk kunnen organen uit dieren goedkoper blijken te zijn omdat mensen niet zoveel afweeronderdrukkende medicijnen meer nodig hebben."

De kans is groter dan ooit dat er daadwerkelijk transplantatieorganen van varkens komen. Maar met humane organen uit dieren is het nog afwachten. Gribnau merkt op dat de Amerikaanse overheid hier uit ethische overwegingen niet in investeert, maar bedrijven doen dit wel. Er is markt voor. „Tijdens een lezing voor 300 mensen vroeg ik laatst wie geen menselijk orgaan uit een dier zou willen. Eentje stak zijn vinger op."

# data[].attributes.attachment_link.title
Straks groeit je donornier misschien in een varken

# data[].attributes.attachment_link.description
Stallen vol genetisch gemodificeerde varkens die nieren, harten of longen leveren. Dat is het toekomstbeeld van de schatrijke Amerikaanse ondernemer en futurist Martine Rothblatt. Nadat zij (toen nog hij), eerst een aantal succesvolle bedrijven in de satellietcommunicatie had opgezet, startte ze in 1996 United Therapeutics Corporation, om haar dochter te helpen die een ernstige longziekte heeft.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De ongelijkheid blijft groot tussen kinderen en jongeren in België. Kinderen in de jeugdhulp, kinderen met een handicap, kinderen in armoede en kinderen met een migratieachtergrond krijgen duidelijk minder kansen dan andere. Dat blijkt uit een alternatief rapport dat een aantal Belgische kinderrechtenorganisaties donderdag indienden bij het Kinderrechtencomité van de Verenigde Naties (VN).

Bruno Vanobbergen, de Vlaamse kinderrechtencommissaris, Bernard De Vos, de délégué général aux droits de l'enfant en de Vlaamse en Franstalige middenveldorganisaties ,hebben zich verenigd in de Kinderrechtencoalitie en de Coordination des ONG pour les droits de l'enfant. Samen met Unicef België belichten ze in hun alternatief kinderrapport de belangrijkste uitdagingen voor kinderen in kwetsbare situaties in België.

De ngo's vragen extra aandacht voor onder meer de universaliteit van kinderrechten. 'Non-discriminatie is een belangrijk artikel in het Kinderrechtenverdrag, maar in ons land krijgen nog altijd heel wat kinderen niet waar ze recht op hebben', zegt Bruno Vanobbergen. 'Voorts blijven de kinderarmoedecijfers stijgen. We vragen de regering om ervoor te zorgen dat elk gezin de middelen heeft om volwaardig deel te nemen aan de samenleving.'

De kinderrechtenorganisaties vragen ook aandacht voor kinderen op de vlucht. 'Ondanks heel wat inspanningen in onderwijs en de jeugdzorg ontbreken voor te veel van deze kinderen echte toekomstperspectieven. Ook het Belgische terugkeerbeleid houdt veel te weinig aandacht met het belang van het kind.' Nog te veel kinderen blijven volgens Vanobbergen slachtoffer van kindermishandeling en huishoudelijk geweld. 'Schep een sensibiliserend én wettelijk kader voor geweldloze opvoeding en zet sterker in op de bestrijding van handel en uitbuiting van kinderen', benadrukt de kinderrechtencommissaris. Hij wijst ook op het grote aantal jongeren dat het secundair onderwijs zonder diploma verlaat. 'Voer een expliciet gelijke kansenbeleid en zet in op vermijding van uitsluiting van leerlingen.'

Het VN-Kinderrechtencomité gebruikt dit alternatief rapport als extra informatie voor de besprekingen van het Belgische overheidsrapport dat in juli 2017 werd ingediend. Het VN-Kinderrechtencomité in Genève hoort in juni 2018 de diverse kinderrechtenactoren en het rapporteringsproces mondt begin 2019 finaal uit in slotbeschouwingen.
Lees ook:'Kinderen moeten beschermd worden en mogen niet terug gestuurd worden naar een land dat ze niet kennen'

# data[].attributes.attachment_link.title
Kinderrechtenorganisaties: 'Niet alle kinderen krijgen evenveel kansen in België'

# data[].attributes.attachment_link.description
De ongelijkheid blijft groot tussen kinderen en jongeren in België. Kinderen in de jeugdhulp, kinderen met een handicap, kinderen in armoede en kinderen met een migratieachtergrond krijgen duidelijk minder kansen dan andere. Dat blijkt uit een alternatief rapport dat een aantal Belgische kinderrechtenorganisaties donderdag indienden bij het Kinderrechtencomité van de Verenigde Naties (VN).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
En dit ondanks een daling van de stookolie- en aardgasprijzen van 2014 tot de eerste helft van 2016. Vooral alleenstaanden en eenoudergezinnen worstelen met de energiefacturen. Mensen die met energiearmoede kampen, geven ook veel vaker aan in slechte of zeer slechte gezondheid te verkeren. Dat meldt de Koning Boudewijnstichting.

In 2016 had 14,5 procent van de gezinnen te maken met gemeten energiearmoede, wat betekent dat hun energiefactuur 11,8 procent of meer van hun beschikbaar inkomen opslokt. Daarnaast is er in 3,8 procent van de gezinnen verborgen energiearmoede: zij beknibbelen zodanig op hun verbruik dat ze minder dan de helft verbruiken dan wat even grote gezinnen in vergelijkbare woningen verbruiken. Tot slot is er de subjectieve energiearmoede: 4,9 procent van de gezinnen verklaart onvoldoende financiële middelen te hebben om de woning te verwarmen.

De energiearmoede is merkelijk groter in Wallonië. Daar leeft 20,4 procent van de gezinnen in gemeten energiearmoede, tegen 11,4 procent in Vlaanderen en 13,4 procent in Brussel. Waar 4,7 procent van de koppels leeft in gemeten energiearmoede, is dat bij alleenstaanden 28 procent en bij eenoudergezinnen 18,6 procent.

Van de totale bevolking verklaart 8,8 procent in slechte of zeer slechte gezondheid te zijn. Bij mensen in gemeten energiearmoede is dit liefst 19,4 procent. De Barometer Energiearmoede wordt op vraag van de Koning Boudewijnstichting uitgevoerd door teams van de Universiteit Antwerpen en de ULB.

# data[].attributes.attachment_link.title
1 op 5 Belgische gezinnen kan zich niet verwarmen

# data[].attributes.attachment_link.description
En dit ondanks een daling van de stookolie- en aardgasprijzen van 2014 tot de eerste helft van 2016. Vooral alleenstaanden en eenoudergezinnen worstelen met de energiefacturen. Mensen die met energiearmoede kampen, geven ook veel vaker aan in slechte of zeer slechte gezondheid te verkeren. Dat meldt de Koning Boudewijnstichting.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vooraan in de manifestatie werd een grote spandoek meegedragen met de tekst 'Waar de mensen gedoemd zijn om in armoede te leven, worden de mensenrechten geschonden, we zijn verplicht om ons te verenigingen om onze rechten te laten eerbiedigen". Andere betogers droegen spandoeken mee met teksten zoals 'armoede knelt'. Er werden ook slogans geroepen zoals 'een kliniek, geen fabriek, investeren in mensen is luisteren naar hun wensen'.

De manifestatie was een initiatief van het Leuvense Collectief tegen Armoede, dat heel wat organisaties en buurtwerken overkoepelt. De organisatoren vestigden dit jaar de aandacht op gezondheidsproblemen waar armen mee kampen. Mensen in armoede zijn vaker dan gemiddeld ziek, onder meer omdat ze om financiële redenen een bezoek aan de dokter of tandarts vaker uitstellen. Volgens het Leuvens Collectief tegen Armoede steeg het aantal inwoners dat gezondheidsuitgaven niet op tijd kan betalen de laatste jaren zelfs tot 5,2 procent.

# data[].attributes.attachment_link.title
Betogers in Leuven vragen aandacht voor gezondheidsproblemen bij armen

# data[].attributes.attachment_link.description
Vooraan in de manifestatie werd een grote spandoek meegedragen met de tekst 'Waar de mensen gedoemd zijn om in armoede te leven, worden de mensenrechten geschonden, we zijn verplicht om ons te verenigingen om onze rechten te laten eerbiedigen". Andere betogers droegen spandoeken mee met teksten zoals 'armoede knelt'.