# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Depresja to poważna choroba. Nie gorszy dzień, nie lenistwo, nie słabsze samopoczucie. To poważna choroba, której objawy wpływają na wszystkie najważniejsze sfery życia.
Szczęśliwie coraz więcej o niej mówimy i coraz więcej o niej wiemy. Nadal jednak dość powszechny jest mit, że jest to choroba „zarezerwowana" wyłącznie dla dorosłych. „Nastolatek nie ma depresji, to prawdopodobnie burza hormonalna", „Depresja u dziecka? Nie... To nie dotyczy dzieci". Nic bardziej mylnego. Z roku na rok coraz więcej nastolatków i dzieci zapada na depresję. Liczba rośnie, a wiek zachorowalności spada. Dane naukowe mówią, że „w obecnym momencie 3-5% nastolatków cierpi na depresję, a około 20% młodych osób doświadczy do osiemnastego roku życia przynajmniej jednego jej epizodu" (Ambroziak i in, s. 55). Jest to najczęściej występujące zaburzenie psychiczne wśród nastolatków. Liczby, które ukazują ilu młodych ludzi walczy z depresją mówią same za siebie. Dlatego trzeba krzyczeć o depresji nastolatków. Czas ma tutaj znaczenie- wczesne rozpoznanie i diagnoza to szansa na skrócenie cierpienia naszego dziecka.

Trudno jest wyczerpać temat depresji nastolatków w jednym artykule. Jest on na tyle szeroki, że pewnie jeszcze pojawi się na tym blogu. Dziś postaram się przekazać najważniejsze informacje dotyczące tego zaburzenia, które, mam nadzieję, pomogą, rodzicom i samym nastolatkom, rozpoznać sygnały zwiastujące depresję.

Objawy

Podstawą pomocy dziecku zmagającemu się z depresją, jest rozpoznanie, że jest... chore. Brzmi prosto, jednak to nie takie proste. Depresja rozwija się stopniowo, wraz z czasem wzrasta ilość oraz nasilenie objawów. Często obserwuję, że od początku objawów do momentu poszukiwania pomocy mija kilka miesięcy, a pacjent rozpoczyna leczenie dopiero w momencie, gdy choroba zagraża życiu lub uniemożliwia funkcjonowanie. Czas ma znaczenie, stąd skupię się na najważniejszej kwestii- na jakie sygnały/ objawy zwrócić szczególną uwagę?

Zacznę od tego, że nie ma „jednej depresji", więcej: nie ma dwóch identycznych depresji. To choroba, która u dwóch osób w tym samym wieku, tej samej płci może przebiegać zupełnie inaczej- różnić się pod względem rodzaju, nasilenia i ilości objawów. Są jednak objawy charakterystyczne, najważniejsze kryteria, które pozwalają opisać tę chorobę i na ich wyszczególnieniu skupię się poniżej.

Depresję u nastolatka rozpoznaje się w oparciu o te same kryteria diagnostyczne, co u osób dorosłych. Zgodnie z DSM-V objawy wskazujące na występowanie depresji to utrzymujące się codziennie, przez większość dnia (przez okres minimum 2 tygodni):

obniżony nastrój lub (co jest bardzo! charakterystyczne dla dzieci i młodzieży) drażliwość

spadek zainteresowań oraz zdolności do odczuwania przyjemności;

spadek lub przyrost masy ciała, wahania łaknienia

bezsenność lub nadmierna senność

nadmierne pobudzenie lub zahamowanie psychomotoryczne,

zmęczenie i utrata energii

zaniżone poczucie własnej wartości

nadmierne lub nieadekwatne poczucie winy

trudności z utrzymaniem koncentracji uwagi oraz z podejmowaniem decyzji

nawracające myśli o śmierci, nawracające myśli samobójcze, próby samobójcze lub konkretny plan popełnienia samobójstwa

(APA, 2015)

Chciałabym tutaj zwrócić uwagę na jedną bardzo ważną kwestię: choć same kryteria rozpoznawania depresji są spójne dla każdej z grup wiekowych, tak sam jej obraz/przebieg może się znacznie różnić w zależności od wieku.

Wśród częstych objawów depresji nastolatków, pojawiają się takie, które odbiegają od naszych wyobrażeń o depresji. U starszej młodzieży takim niespecyficznym objawem jest drażliwość. Gdy słyszymy „depresja" wyobrażamy sobie kogoś ze znacznie obniżonym nastrojem, przytłoczonego smutkiem, bezradnością, bez sił, płaczącego i zamkniętego w sobie. I owszem, możemy obserwować objawy, które opisałam powyżej. Ale możemy też zobaczyć dziecko, które ma gwałtowne wybuchy złości, krzyczy, trzaska drzwiami, podkreśla, że „nic go nie obchodzi", jest skrajnie drażliwe. To także są objawy depresji. Wśród dzieci i młodszych nastolatków często obserwujemy nasilenie lęku- trudności z rozłąką z rodzicem, nieokreślony niepokój oraz objawy somatyczne, jak ból głowy, brzucha, mięśni. (Ambroziak i in, 2018).

Podsumowując...

Depresja to bardzo trudne doświadczenie dla młodego człowieka. Zaburza praktycznie wszystkie obszary rozwoju i funkcjonowania nastolatka.

Depresja to choroba śmiertelna. Jest najczęstszą przyczyną samobójstw. Z roku na rok wzrasta liczba prób samobójczych podejmowanych przez dzieci i młodzież, przy jednoczesnym obniżaniu się wieku, w którym dzieci próbują odebrać sobie życie.

Depresja to choroba, która wymaga leczenia i którą można wyleczyć. Czas ma znaczenie, wsparcie ma znaczenie, odpowiednie leczenie ma znaczenie. Jeżeli mamy jakiekolwiek wątpliwości- skorzystajmy z pomocy specjalisty, zgłośmy się na konsultację. Lepiej zareagować i usłyszeć, że obserwowane objawy nie są depresją, niż zadziałać za późno.
Pamiętajmy: Pamiętajmy: Depresja nastolatka nie jest zwyczajnym smutkiem, przygnębieniem, czy burzą hormonalną. Nastolatek zmagający się z depresją jest CHORY i potrzebuje POMOCY.
Bibliografia:

Ambroziak K., Kołakowski A., Siwek K.,(2018) DEPRESJA NASTOLATKÓW. Jak ją rozpoznać, zrozumieć i pokonać, Sopot: GWP

American Psychiatric Association (2015). Kryteria Diagnostyczne z DSM- 5. Wrocław: Edra&Partner.

Oficjalna strona FORUM PRZECIW DEPRESJI Samobójstwa. https://forumprzeciwdepresji.pl/depresja/samobojstwo (dostęp: 28.02.2020)

Makara-Studzińska M. (2013) Przyczyny prób samobójczych u młodzieży w wieku 14-18 lat Psychiatria via Medica tom 10, nr 2, 76-83

# data[].attributes.attachment_link.description
Depresja to poważna choroba. Nie gorszy dzień, nie lenistwo, nie słabsze samopoczucie. To poważna choroba, której objawy wpływają na wszystkie najważniejsze sfery życia. Szczęśliwie coraz więcej o niej mówimy i coraz więcej o niej wiemy. Nadal jednak dość powszechny jest mit, że jest to choroba „zarezerwowana" wyłącznie dla dorosłych.

# data[].attributes.body
Gdy tata Zosi wracał zmęczony i przygnębiony po pracy skarżył się, że dopadła go depresja. Jej mama od czasu do czasu żartowała, że ma depresję, bo nie mieściła się w swoje ulubione dżinsy. Podczas wywiadówki rodzice uczestniczyli w pogadance o nastoletniej depresji. Słyszeli też o depresji w telewizji i czytali o niej w Internecie. Nie zdawali sobie jednak sprawy z tego, że jest to tak niebezpieczna i podstępna choroba.

Każdy z nas doświadcza wahań nastroju. Zupełnie normalną reakcją na stres czy problemy życiowe jest smutek czy przygnębienie. Potocznie te stany emocjonalne często określamy mianem depresji. Jednak depresja, to nie gorsze samopoczucie czy melancholia, ale poważna choroba, która wymaga leczenia. Nastolatek dotknięty depresją bardzo cierpi, źle funkcjonuje w szkole, ma trudności w relacjach społecznych i rodzinnych, nie radzi sobie z obowiązkami domowymi. Jest to stan równie poważny jak każda inna choroba. Choroba, która może zakończyć się śmiercią. Jak wynika z policyjnych statystyk tylko w 2018 roku w Polsce osoby niepełnoletnie podjęły 746 prób samobójczych, z tego 92 ze skutkiem śmiertelnym. Dużą część tych prób podejmują nastolatkowi walczące z depresja. Otoczenie młodego człowieka bagatelizuje depresję i traktuje ją z przymrużeniem oka. Objawy depresji nie są widoczne jak gips na złamanej ręce czy 40 stopni gorączki przy zapaleniu płuc. Często rodzice czy nauczyciele mówią do nastolatka by wziął się w garść, zaczął ćwiczyć, lepiej się odżywiać, a od razu na pewno poczuje się lepiej.

# data[].attributes.body
Nie jest łatwo przyjąć do wiadomości, że dziecko zmaga się z depresją. Pojawia się pytanie dlaczego dotyka to mojej córki czy mojego syna. Depresja jest chorobą, a nie fanaberią młodego człowieka i może spotkać każdego, bez względu na płeć, wiek, wykształcenie, status materialny czy społeczny. Obecnie depresja jest drugim (po chorobach naczyń wieńcowych) najczęściej pojawiającym się problem zdrowotnym na świecie. Jak wynika z badań „Childhood and adolescent depression”, prowadzonych przez Borisa Birmahera i jego współpracowników, w danym momencie od 3 do 5 procent nastolatków cierpi na depresję, a 20 procent z nich do 18 roku życia doświadczy przynajmniej jednego jej epizodu.

„Skoro obecnie około 5 procent nastolatków cierpi na depresję to można przyjąć, że w każdej trzydziestoosobowej klasie uczy się jedna lub dwie osoby z chorobowo obniżonym nastojem”

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Mądrzy Rodzice - "Nie ma dzieci, są ludzie" - Janusz Korczak

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Trudno jest akceptować objawy depresji, ponieważ jej konsekwencje tak mocno uderzają w wartości naszej zachodniej kultury, upośledzają funkcjonowanie w tych sferach, które uważamy za fundamentalne. Od wczesnego dzieciństwa jesteśmy uczeni, że okazywanie emocji, a zwłaszcza niekontrolowanie tych trudnych i nieprzyjemnych, świadczy o niedojrzałości, lenistwie, pobłażaniu sobie czy głupocie. Często jesteśmy zmuszani do podejmowania maksymalnego wysiłku, aby się uczyć, zdobywać wyróżnienia i nagrody oraz miejsce w najlepszej szkole, na najlepszym uniwersytecie czy w najlepszej pracy. Parafrazując pewną ważną w naszej cywilizacji myśl, można powiedzieć, że przekonuje się nas, iż jeśli zrobiłeś dzisiaj tyle samo co wczoraj, to znaczy, że się cofasz, pobłażasz sobie i stajesz nad krawędzią - tylko krok dzieli cię od katastrofy. Przyjemności się nie liczą, a prawdziwym sensem życia jest cierpienie i stawanie się coraz bardziej perfekcyjnym.

Nie dyskutując z takimi poglądami, chcemy jedynie zwrócić uwagę, że osoba chora na depresję nie może kontrolować swojego nastroju ani objawów depresji. Rodzice młodych ludzi dotkniętych tą chorobą często w pierwszej reakcji uznają objawy zaburzeń nastroju za przejawy niedojrzałości czy lenistwa i krytykują nastolatka za taką postawę. Aby pomóc swojemu dziecku, musicie jednak uwierzyć, że jest chore i że samo nie może z tym nic zrobić. Możecie pomóc mu przejść przez depresję i sprawić, że leczenie będzie łatwiejsze.

Nastolatek z depresją jest chory, nie smutny. W przypadku zwykłej chandry pomocne bywają prezent, miła niespodzianka, spędzenie razem czasu w przyjemny sposób, pozytywna uwaga rodziców. W przypadku depresji, która jest chorobą, te metody raczej nie okażą się skuteczne. I nie jest to najgorsza trudność, z jaką muszą się zmierzyć rodzice. Czasem w obrazie klinicznym depresji najsilniej widoczne są drażliwość i niechęć do kontaktu. Wtedy możemy wręcz mieć wrażenie, że ktoś podmienił nam ukochane dziecko, a w domu zamieszkał Obcy. Czasami musimy mierzyć się też z takimi problemami jak sięganie po alkohol, zażywanie narkotyków, niewstawanie do szkoły, wychodzenie do nieznanych nam „przyjaciół" i niewracanie na noc. W takich sytuacjach dość naturalnie pojawiają się strach, poczucie bezradności, złość, chęć zastosowania rozwiązań siłowych - zwykle w takiej kolejności. Depresja nie jest jednak przejawem złego zachowania, lecz poważną chorobą.

Kluczem do zrozumienia depresji jest słowo „choroba". Powinno być dla was całkowicie jasne, że:

macie do czynienia z objawami poważnej choroby, która może zagrażać życiu;

depresja nie jest przejawem złego zachowania ani konsekwencją złego wychowywania;

wasza relacja z dzieckiem może ułatwiać lub utrudniać leczenie depresji;

gdyby wasze dziecko nie zachorowało, nie czytalibyście tej książki.

Jednym z powodów minimalizowania problemu depresji i związanego z nią ryzyka samobójstwa jest błędne przekonanie rodziców, że „moje dziecko nigdy by czegoś takiego nie zrobiło". Niestety takie przekonanie może prowadzić do bagatelizowania wagi objawów czy konieczności leczenia. Innym niebezpiecznym zjawiskiem jest lęk przed oceną innych osób: „Co pomyślą sąsiedzi i znajomi, gdy dowiedzą się, że moja córka leczy się z powodu depresji?". Koniecznie trzeba zrozumieć, że depresja nie jest dowodem na to, iż źle opiekujemy się dzieckiem. To taka sama poważna choroba jak cukrzyca czy wada serca. Czy te choroby też ukrywalibyśmy przed światem? Czy wstydzilibyśmy się, że leczymy dziecko z powodu cukrzycy lub wady serca?

Myślenie o depresji jako o poważnej chorobie naprawdę może pomóc. Na przykład możemy się martwić trochę mniej lub przestać w ogóle martwić się tym, co powiedzą sąsiedzi lub znajomi. Rodzice dziecka z niewydolnością nerek raczej nie zastanawiają się, co złego pomyślą sąsiedzi, widząc karetkę wożącą dziecko na dializę. Raczej też nie obwiniają siebie ani swojej pociechy o chorobę. Co najwyżej denerwują się, że sąsiad tak postawił samochód, iż karetka ma problem z zaparkowaniem.

Po postawieniu diagnozy depresji rodzice bardzo często pytają: „Dlaczego moje dziecko zachorowało?". Zazwyczaj nie możemy jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Za depresję częściowo odpowiada predyspozycja (geny), częściowo zaś odpowiadają trudne wydarzenia, z którymi nastolatek musiał się mierzyć. Wspomniane pytanie nie jest jednak na tym etapie najważniejsze. To, na które musimy sobie odpowiedzieć i które koniecznie trzeba zadać lekarzowi czy terapeucie, brzmi: „Jak będzie wyglądać leczenie?". A także: „Kiedy leczenie może przynieść efekty, kiedy moje dziecko poczuje się lepiej?", „Czy w czasie leczenia mogą wystąpić jakieś powikłania?", „Czy leki mają działania uboczne?", „Czy konieczna jest hospitalizacja?". Skupienie się na szukaniu przyczyn depresji zamiast na jej leczeniu może być niebezpieczne. Podjęcie decyzji o leczenie nastolatka jest koniecznym krokiem, który rodzic powinien wykonać, aby pomóc swojemu dziecku.
Czy moje dziecko może mieć poważny problem z depresją?
Żeby stwierdzić, czy dziecko może mieć wskazany problem, trzeba sobie zadać serię pytań szczegółowych:

Czy zauważyłam (zauważyłem) u dziecka przewlekłe zmiany nastroju - dziecko jest ponure, przygnębione, drażliwe, smutne, marudne? Czy obserwuję takie zmiany przynajmniej od kilku tygodni, przez większą część każdego dnia (choć mogą być momenty, kiedy dziecko czuje się lepiej)?

Czy dziecko straciło radość życia? Jest takie dzień po dniu, tydzień po tygodniu?

Czy powyższe zmiany nastroju sprawiły, że moje dziecko funkcjonuje znacznie gorzej niż dotychczas?

Czy dziecko straciło zainteresowanie rzeczami, które wcześniej sprawiały mu przyjemność?

Czy spędza mniej czasu, zajmując się swoim hobby?

Czy dziecko zaczęło ograniczać spotkania z przyjaciółmi, rzadziej wychodzić z domu?

Czy pojawiły się problemy z nauką, nagle pogorszyły się oceny?

Czy dziecko mówi, że ma kłopoty z koncentracją, nie ma sił, trudno jest mu się zmobilizować? Czy podaje „słuszne" powody („Nie pójdę dziś do szkoły, by lepiej napisać to wypracowanie / nauczyć się do klasówki"), aby nie wychodzić z domu?

Czy ma problemy z snem (zarówno trudności z zasypianiem, jak i nadmierna senność) i/lub wahania apetytu?

Czy dziecko mówi, że nie ma energii do działania, mniej dba o sobie, ma podkrążone oczy?

Czy dziecko gorzej mówi o sobie, widzi innych jako lepszych od siebie, obwinia się nadmierne, mówi, że życie nie ma sensu albo że nie ma po co żyć?

Czy zaczęłam (zacząłem) myśleć, że moje dziecko jest leniwe, zdemoralizowane, ma zaburzenia zachowania, bo jego zachowanie nagle się zmieniło?

Uwaga: oczywiście nie wszystkie te objawy muszą świadczyć o depresji czy innym zaburzeniu (np. uzależnieniu), ale im bardziej zachowanie dziecka odbiega od jego wcześniejszego zachowania, tym bardziej wskazana wydaje się konsultacja z psychiatrą lub psychoterapeutą. Trzeba też pamiętać, że wszystkie wskazane problemy nie zawsze występują razem. Na przykład nastolatek może się zmuszać do spotkań z przyjaciółmi i udawać dobry nastrój ze strachu przed odrzuceniem i osamotnieniem.

Depresja u każdego może objawiać się zupełnie inaczej. W naszej praktyce opisy objawów depresji często bardzo się różnią u poszczególnych pacjentów. Zdarza się, że problemy są widoczne zarówno dla rodziców, jak i dla nastolatka, ale czasami rodzice przyznają, że zapisali dziecko na konsultację, bo wierciło im o to dziurę w brzuchu, a oni nie za bardzo wiedzą dlaczego. Zdarza się też odwrotnie, kiedy to nastolatek mówi, że rodzice przyprowadzili go na konsultację, choć on nie widzi po temu żadnego powodu. W kolejnych podrozdziałach dość szczegółowo opiszemy najważniejsze objawy i skargi zgłaszane przez pacjentów z depresją.

Depresja jest chorobą, która rozwija się stopniowo. W ciągu kilku tygodni pojawiają się kolejne objawy, aż w końcu, czasami niepostrzeżenie dla otoczenia, u młodego człowieka występują już praktycznie wszystkie jej przejawy, tak że w czasie konsultacji psychiatrycznej rozpoznanie nie stanowi większej trudności.

Emocje związane z depresją

Objawy poznawcze związane z depresją

Objawy behawioralne (dotyczące zachowania) związane z depresją

Klasycznie od, ponad dwóch wieków opisywano chorych na depresję, uwzględniając kilka podstawowych objawów:

obniżony nastrój;

brak sił do działania;

obniżenie samooceny;

wzrost krytycyzmu;

poczucie winy z powodu popełnionych lub zaniechanych czynów;

poczucie beznadziei i bezradności;

myśli o śmierci, myśli samobójcze.

Współcześnie wskazuje się, że pewne podstawowe objawy, które muszą występować u danej osoby, by można było postawić rozpoznanie depresji:

utrzymujący się przez długi czas spadek nastroju;

brak odczuwania przyjemności (nazywany anhedonią);

obniżenie napędu, czyli brak sił, aby wykonać najprostsze czynności życiowe[1].

Trzy podstawowe objawy depresji
Fragmenty tekstu książki Depresja nastolatków. Jak ją rozpoznać, zrozumieć i pokonać (GWP, 2018)
Autor:
Konrad Ambroziak, Artur Kołakowski, Klaudia Siwek
Wydawca:
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne / GWP
Rok wydania:
2018
ISBN:
978-83-7489-735-8

[1] Ten objaw nie jest uważany za podstawowy we wszystkich klasyfikacjach.

# data[].attributes.attachment_link.title
Depresja nastolatków - jak ją rozpoznać, zrozumieć i pokonać | Mądrzy Rodzice

# data[].attributes.attachment_link.description
Nastolatek z depresją jest chory, nie smutny. W przypadku zwykłej chandry pomocne bywają prezent, miła niespodzianka, spędzenie razem czasu w przyjemny sposób, pozytywna uwaga rodziców. W przypadku depresji, która jest chorobą, te metody raczej nie okażą się skuteczne. I nie jest to najgorsza trudność, z jaką muszą się zmierzyć rodzice.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Forum Przeciw Depresji | Kampania Społeczna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Młody człowiek, kiedy zaczyna dojrzewać i wkraczać w dorosłość - zmienia się. Często równie zaskakujące, jak zmiany fizyczne są zmiany zachowania, które zaczyna prezentować nastolatek. Jest to naturalny etap w rozwoju, jednak bywa trudny zarówno dla dziecka, jak i rodzica, który często naprawdę nie wie co o tych zmianach sądzić i jak na nie reagować. Jest to tym bardziej trudne, że te zachowania mogą mieścić się w spektrum charakterystycznych dla tego okresu życia zmian związanych z dojrzewaniem układu nerwowego czy hormonalnego, ale w pewnych przypadkach mogą być symptomem poważnej choroby - depresji.
Czujesz, że problem może dotyczyć Ciebie lub kogoś Ci bliskiego?
Poradnik dla rodziców porusza najważniejsze zagadnienia związane z depresją wśród nastolatków, pomaga zrozumieć jakie są przyczyny depresji i jej objawy. Można w nim również znaleźć wskazówki jak rozmawiać z dzieckiem i jak go wspierać w chorobie.

NASTOLETNIA DEPRESJA - Poradnik dla Rodziców

nastoletnia-depresja-poradnik-dla-rodzicow

# data[].attributes.attachment_link.description
Młody człowiek, kiedy zaczyna dojrzewać i wkraczać w dorosłość - zmienia się. Często równie zaskakujące, jak zmiany fizyczne są zmiany zachowania, które zaczyna prezentować nastolatek. Jest to naturalny etap w rozwoju, jednak bywa trudny zarówno dla dziecka, jak i rodzica, który często naprawdę nie wie co o tych zmianach sądzić i jak na nie reagować.

# data[].attributes.attachment_link.title
Depresja. Jak rodzic może ją rozpoznać u dziecka?