# data[].attributes.headline
Ψηφιακό Λεύκωμα 

# data[].attributes.subject
Ψηφιακό Λεύκωμα 

# data[].attributes.body
Αρσάκειο Λύκειο Πατρών

# data[].attributes.attachment_link.title
Ψηφιακό Λεύκωμα

# data[].attributes.attachment_link.description
Ψηφιακό Λεύκωμα

# data[].attributes.headline
Αχ Ελλάδα σ' αγαπώ!

# data[].attributes.subject
Αχ Ελλάδα σ' αγαπώ!

# data[].attributes.body
Μικρή παρέλαση τραγουδιών για την 25η Μαρτίου (Διονύσης Σαββόπουλος)

# data[].attributes.attachment_link.title
Αχ Ελλάδα σ' αγαπώ!

# data[].attributes.attachment_link.description
Μικρή παρέλαση τραγουδιών για την 25η Μαρτίου

# data[].attributes.headline
Η ταινία «“σε γνωρίζω από την όψη”200 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΛΑΔΑ!»

# data[].attributes.subject
Η ταινία «“σε γνωρίζω από την όψη”200 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΛΑΔΑ!»

# data[].attributes.headline
Στο πλαίσιο του εορτ

# data[].attributes.body
Στο πλαίσιο του εορτασμού για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση η ΕΣΗΕΑ αναδεικνύει εμβληματικές προσωπικότητες του Αγώνα μέσα από προσωπογραφίες που δημοσιεύθηκαν στη λαϊκή σατιρική εφημερίδα «Νέος Αριστοφάνης» (1882-1899). Οι χαρακτηριστικές έγχρωμες λιθογραφίες, από τις πρώτες που κυκλοφόρησαν στην Ελλάδα, ήταν σχεδιασμένες από τον Π. Πηγαδιώτη, εκδότη του περιοδικού, και τυπωμένες από το διάσημο Ιταλό A. Grossi στη Μπολόνια της Ιταλίας.

# data[].attributes.attachment_link.title
Οι πρωταγωνιστές του 1821 μέσα από τις λιθογραφίες του «Νέου Αριστοφάνη»

# data[].attributes.attachment_link.title
Μάχη στα Δερβενάκια 1822 - Battle at Dervenakia Greek Revolution

# data[].attributes.attachment_link.title
Μάχη του Πέτα 1822 - Battle at Peta Greek Revolution

# data[].attributes.attachment_link.title
Μάχη στο Δραγατσάνι - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ 1821(ΕΠ 1)

# data[].attributes.attachment_link.title
Μάχη στο Βαλτέτσι - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ 1821(ΕΠ 2)

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΝΟΣΚΑΛΤΣΗΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΝΑΥΜΑΧΙΑΣ ΝΑΥΑΡΙΝΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.title
Μάχη στα Δερβενάκια: Η κάθοδος του Δράμαλη | ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ 1821(ΕΠ 5)

# data[].attributes.headline
Βίντεο του Δημοτικού Σχολείου Βρυξελλών (Κεστεκίδειο) για την επετειο της 25ης Μαρτίου

# data[].attributes.subject
Βίντεο του Δημοτικού Σχολείου Βρυξελλών (Κεστεκίδειο) για την επετειο της 25ης Μαρτίου

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Εκπαιδευτικό υλικό

# data[].attributes.attachment_link.title
Βίντεο του Δημοτικού Σχολείου Βρυξελλών (Κεστεκίδειο) για την επετειο της 25ης Μαρτίου

# data[].attributes.headline
Αγωνιστές - Φιλικοί : Μέλη της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας 

# data[].attributes.subject
Αγωνιστές - Φιλικοί : Μέλη της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας 

# data[].attributes.attachment_link.title
Μέλη της ΦΕ αγωνιστές-φιλικοί

# data[].attributes.attachment_link.description
Μέλη της ΦΕ αγωνιστές-φιλικοί

# data[].attributes.headline
200 χρόνια μουσικής έμπνευσης

# data[].attributes.subject
200 χρόνια μουσικής έμπνευσης

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
200 χρόνια μουσικής έμπνευσης

Μαρία Τασσοπούλου - Καθηγήτρια Μουσικής
στα Τοσίτσεια Γυμνάσια - MMus

Επανάσταση του 1821 ήταν η ένοπλη εξέγερση την οποία διεξήγαγαν επαναστατημένοι Έλληνες εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με σκοπό την αποτίναξη της τουρκικής κυριαρχίας και τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους. Η διάδοση της παιδείας συνοδεύτηκε με τη διάδοση της ιδέας της ύπαρξης ενός ελληνικού έθνους που συνδεόταν με την αρχαία Ελλάδα και δικαιούνταν χωριστή πολιτική ύπαρξη.

Στην πραγματικότητα, η Επανάσταση δεν ξεκίνησε στις 25 Μαρτίου 1821, αλλά λίγες μέρες νωρίτερα στις παραδουνάβιες Ηγεμονίες και συγκεκριμένα, στο Ιάσιο της Ρουμανίας. Στις 23 Μαρτίου, ωστόσο, οι Μανιάτες υπό την αρχηγία του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και τη συνεπικουρία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη καταλαμβάνουν την Καλαμάτα και με διακήρυξή τους κάνουν γνωστό στη διεθνή κοινότητα τον ξεσηκωμό των Ελλήνων.

Ο αγώνας των Ελλήνων για ανεξαρτησία ενέπνευσε δημιουργούς από όλες τις τέχνες, όπως τη λογοτεχνία, την ποίηση, τη ζωγραφική και, φυσικά, τη μουσική. Πολλά και σημαντικά μουσικά έργα δημιουργήθηκαν τόσο στην πατρίδα μας, όσο και στην Ευρώπη, από την εποχή πριν την επανάσταση έως σήμερα.

Ρήγας Φερραίος

Η αρχή έγινε το 1797 από τον οραματιστή Ρήγα Φερραίο που σε ένα σαλόνι της Βιέννης τραγουδά "Ως πότε παλικάρια..."

Με το όνομα "Θούριος" ως τίτλο, το όλο κείμενο είναι έμμετρο με αφηγηματικά στοιχεία και αναφέρεται κυρίως στην αξία της ελευθερίας και στα "Δικαιώματα του Ανθρώπου".

Θα το ακούσουμε όπως μελοποίησε τον Θούριο ο συνθέτης Χρήστος Λεοντής το 1975.

Χρήστος Λεοντής (11 Μαΐου 1940- )

Ο Χρήστος Λεοντής (11 Μαΐου 1940- ) είναι Έλληνας συνθέτης και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους της γενιάς του. Δημιουργός μιας πλούσιας δισκογραφίας, έχει επίσης γράψει μουσική για τον κινηματογράφο, την τηλεόραση και, κυρίως, για το θέατρο.

Χορός του Ζαλόγγου

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1803, ένα τραγικό γεγονός που δεν είναι άλλο από τον χορό του Ζαλόγγου, γίνεται αφορμή για την σύνθεση ενός ακόμα δημοτικού τραγουδιού: Έχετε γεια βρυσούλες.

Με μια ηρωική απόφαση οι Σουλιώτισσες μαζί με τα παιδιά τους έπεσαν από τον γκρεμό προκειμένου να μην συλληφθούν από τον Πασά, προκαλώντας ιδιαίτερη συγκίνηση στον ελληνικό αλλά και τον ευρωπαϊκό κόσμο.

Λούντβιχ βαν Μπετόβεν (1770-1827)

Ίδρυση Φιλικής Εταιρείας - 1814

Ιδρύεται στην Οδησσό, το μεγαλύτερο λιμάνι της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα, μια μυστική εταιρεία, η "Εταιρεία των Φιλικών", από τον Εμμανουήλ Ξάνθο, τον Αθανάσιο Τσακάλωφ και τον Νικόλαο Σκουφά. Στόχος της ήταν η απελευθέρωση των Ελλήνων από την οθωμανική κυριαρχία.

Η εταιρεία είχε χαρακτήρα συνωμοτικό, διαδικασίες μύησης των μελών, πολύπλοκη εσωτερική ιεραρχία και αυστηρά μέτρα για την αυτοπροστασία της. Το 1820, ο υπασπιστής του Τσάρου, Αλέξανδρος Υψηλάντης, γόνος μιας από τις σημαντικότερες φαναριώτικες οικογένειες, θα αναλάβει την προεδρία της φιλικής εταιρείας.

Είναι αυτός που θα κηρύξει την έναρξη της Επανάστασης τον Φεβρουάριο του 1821 με το πέρασμα του ποταμού Προύθου.

Κηρύσσεται η επανάσταση- 1821

Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, ως ηγέτης της Φιλικής Εταιρείας, μαζί με τον Μιχαήλ Σούτσο, ηγεμόνα της Μολδαβίας και μυημένο στη Φιλική Εταιρεία, βρίσκονται στο Ιάσιο. Εκεί κυκλοφορούν την επαναστατική προκήρυξη "Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος", με την οποία ζητούν από τους Έλληνες να επαναστατήσουν.

Σηματοδοτείται λοιπόν η επίσημη έναρξη της επανάστασης στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες.

Οι κλέφτες

Εντωμεταξύ, στην ύπαιθρο της Ελλάδας ανθίζει η δράση των κλεφτών. Κλέφτες, ονομάζονταν τα μέλη ένοπλων παράνομων ομάδων του βουνού, την περίοδο της Τουρκοκρατίας, οι οποίοι έδωσαν το όνομά τους και στα φημισμένα κλέφτικα δημοτικά τραγούδια. Στα θέματά τους διαφαίνεται η επαναστατική δράση των κλεφτών και στους στίχους εγκωμιάζεται η ζωή, τα κατορθώματα, η νικηφόρα μάχη ή ο ένδοξος θάνατός τους.

Η κήρυξη της επαναστάσεως των Ελλήνων, όπως είναι αναμενόμενο, αποτελεί πηγή έμπνευσης των συνθετών από τότε ως σήμερα.

Νικόλαος Αστρινίδης (1921-2010)

Η Συμφωνία "1821" του Νίκου Αστρινίδη (1921-2010), είναι ίσως το πιο μεγαλεπήβολο συμφωνικό έργο εμπνευσμένο από την Ελληνική Επανάσταση.

Ο Νικόλαος Αστρινίδης ήταν Ελληνορουμάνος συνθέτης, μαέστρος, πιανίστας, και παιδαγωγός.

Στα τέσσερα μέρη της συμφωνίας, ο συνθέτης αφηγείται τις δοκιμασίες του Ελληνισμού από την Πτώση της Κωνσταντινούπολης έως την Εθνεγερσία, αντλώντας το υλικό του από δημοτικούς σκοπούς και Βυζαντινά μέλη.

Στις 12-13 Μαΐου 1821 έλαβε χώρα και η μάχη του Βαλτετσίου που θεωρείται ως μία από τις πιο σημαντικές μάχες της Ελληνικής Επανάστασης. Ήταν η πρώτη μεγάλη νίκη των Ελλήνων που οδήγησε στην Άλωση της Τριπολιτσάς.

Η συγκεκριμένη μάχη ήταν έναυσμα για το δημοτικό τραγούδι Στα Τρίκορφα. Τα Τρίκορφα είναι βουνό της Μαντίνειας, παρακλάδι του Μαίναλου.

Στην άλωση της Τρίπολης ή Τριπολιτσάς είναι αφιερωμένο άλλο ένα δημοτικό τραγούδι: 40 παλικάρια.

Βαγγέλης Παπαθανασίου (1943 - )

Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου (29 Μαρτίου 1943- ), ευρύτερα γνωστός ως Vangelis, είναι Έλληνας μουσικός και συνθέτης της ηλεκτρονικής, τζαζ και ορχηστρικής μουσικής. Έχει επηρεάσει την ανάπτυξη διαφορετικών μουσικών ειδών, ενώ θεωρείται πρωτεργάτης του ηλεκτρονικού ήχου. Έχει βραβευθεί με Oscar.

Αθανάσιος Διάκος

Για το άλογο του Ομέρ Βρυώνη γράφτηκε από τον σπουδαίο Μάνο Χατζιδάκι και το ομώνυμο τραγούδι σε ποίηση του Νίκου Γκάτσου.

Μάνος Χατζιδάκις (23 Οκτωβρίου 1925 - 15 Ιουνίου 1994)

Μετά από μία ηρωική μάχη, ο Διάκος τραυματίζεται και συλλαμβάνεται. Την επομένη, μεταφέρεται στη Λαμία, όπου αρνείται να συνεργαστεί με τους Οθωμανούς. Οι τελευταίοι, προχώρησαν λοιπόν στην παραδειγματική τιμωρία του, δηλαδή σε θάνατο διά ανασκολοπισμού.

Την επόμενη χρονιά, δηλ το 1822, δύο σημαντικά γεγονότα έλαβαν χώρα: η σφαγή της Χίου και η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη.

H Σταυρούλα Ζώρζου είναι πιανίστα, τσελίστα, συνθέτρια και χειρουργός οδοντίατρος!

Ηρωίδες της Επανάστασης

Δεν αποτελούν, όμως, μόνο οι αντρικές προσωπικότητες πηγή έμπνευσης για τους συνθέτες. Η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα μαζί με την Μαντώ Μαυρογένους υπήρξαν δυο σπουδαίες ηρωίδες της Επανάστασης.

1824 - Η Καταστροφή των Ψαρών.

Τα Ψαρά αποτελούσαν την τρίτη ισχυρότερη ναυτική δύναμη της Ελλάδας, μετά την Ύδρα και τις Σπέτσες, αλλά και τη γενέτειρα σπουδαίων πυρπολητών, που προκαλούσαν σοβαρές ζημιές στον τουρκικό στόλο.

Ο οθωμανικός στόλος, υπό τον Χοσρέφ Πασά, αποβιβάστηκε στα Ψαρά στις 20 Ιουνίου 1824. Η άμυνα των Ψαριανών δεν ήταν καλά οργανωμένη και έτσι το νησί κατελήφθη σχετικά εύκολα. Ακολούθησαν φοβερές καταστροφές και σφαγές. Από τους 30.000 κατοίκους, οι 18.000 σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν.

Ο Διονύσιος Σολωμός (Ζάκυνθος, 8 Απριλίου 1798 − Κέρκυρα, 9 Φεβρουαρίου 1857) ήταν Έλληνας ποιητής, πιο πολύ γνωστός για τη συγγραφή του ποιήματος "Ύμνος εις την Ελευθερίαν", οι πρώτες δύο στροφές του οποίου έγιναν ο εθνικός ύμνος της Ελλάδας. Το 1828 μελοποιήθηκε από τον Κερκυραίο Νικόλαο Μάντζαρο πάνω σε λαϊκά μοτίβα, για τετράφωνη ανδρική χορωδία.

Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη
Περπατώντας η Δόξα μονάχη
Μελετά τα λαμπρά παλικάρια
Και στην κόμη στεφάνι φορεί
Γεναμένο από λίγα χορτάρια
Που είχαν μείνει στην έρημη γη.

Έγιναν δύο μελοποιήσεις στο ποίημα του Σολωμού: μία από τον Ιωάννη Τσακασιάνο (την οποία και θα ακούσουμε) και μία από τον Αλέξανδρο Ανδρουλάκη.

Ο Ιωάννης Τσακασιάνος (1853 - 1908) ήταν Έλληνας ποιητής και μουσουργός της Επτανησιακής Σχολής.

Το 1826 ένας από τους μεγαλύτερους μουσικούς, ο Γάλλος Έκτωρ Μπερλιόζ (1803-1869), συνθέτει την "Ηρωική σκηνή από την Ελληνική Επανάσταση" εκφράζοντας με τη σύνθεση αυτή την αγάπη του για την Ελλάδα και τη συμπαράστασή του στους επαναστατημένους Έλληνες. Φιλέλληνας, φανατικά υπέρμαχος της ελληνικής ανεξαρτησίας, θρήνησε την πτώση του Μεσολογγίου και το θάνατο του φιλέλληνα Λόρδου Βύρωνα που θαύμαζε απεριόριστα. (μουσική Μπερλιόζ)

Το 1826 και πάλι, ο Τζοακίνο Ροσίνι (1792-1868), Ιταλός συνθέτης παγκοσμίως φημισμένος για τις όπερές του, παρουσιάζει την όπερα Η Πολιορκία της Κορίνθου. Την εποχή εκείνη το ελληνικό ζήτημα ήταν μείζον θέμα συζήτησης στη Γαλλία. Η Πολιορκία της Κορίνθου, είναι μακράν το μεγαλύτερο σε μέγεθος και επιτυχία φιλελληνικό μουσικό έργο.

Το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Όπερα των Παρισίων, στις 9 Οκτωβρίου 1826, στα γαλλικά, με ιδιαίτερη επιτυχία, και τα μεγάλα έσοδα δόθηκαν για την ενίσχυση του απελευθερωτικού αγώνα των Ελλήνων.

Ήταν το πρώτο Live-Aid concert στην Ιστορία. Μόνο σε μια μέρα συγκεντρώθηκαν 30.000 φράγκα της εποχής (περίπου 100.000€).

1826 - Η Έξοδος του Μεσολογγίου

Ύστερα από έναν ολόκληρο χρόνο πολιορκίας, το Μεσολόγγι δεν αντέχει άλλο. Οι Μεσολογγίτες αρνούνται την παράδοση και περιμένουν μέχρι και την τελευταία στιγμή τον ελληνικό στόλο. Η ψυχική όμως και η σωματική κούραση, η έλλειψη τροφίμων, η απερίγραπτη πείνα και η καθυστέρηση του στόλου, φέρνουν τους Μεσολογγίτες στα όριά τους. Στις 10 Απριλίου (Κυριακή των Βαΐων) αποφασίζεται να γίνει η έξοδος. Το σχέδιό τους για αιφνιδιασμό των Τούρκων αποκαλύπτεται και η έξοδος συντρίβεται.

Αυτοί που σώζονται είναι ελάχιστοι, ενώ τα περισσότερα γυναικόπαιδα συλλαμβάνονται και πωλούνται ως σκλάβοι. Η έξοδος του Μεσολογγίου αποτελεί μια κρίσιμη στιγμή στην ιστορία της Επανάστασης, όχι μόνο εξαιτίας της ήττας των Ελλήνων και των απωλειών που υπέστησαν, αλλά κυρίως, γιατί θα σηματοδοτήσει την αναζωπύρωση του Φιλελληνισμού και θα δώσει στους Έλληνες το αίσθημα της ηθικής δικαίωσης.

Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι είναι ένα από τα κορυφαία ποιητικά έργα του Διονύσιου Σολωμού, καθώς και ένα από τα πιο σημαντικά έργα της νεότερης ελληνικής ποίησης. Το έργο είναι εμπνευσμένο από τα γεγονότα της πολιορκίας και της Εξόδου του Μεσολογγίου.

Γιάννης Μαρκόπουλος (1939- )

Είναι ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες συνθέτες. Έχει μελοποιήσει τους μεγαλύτερους Έλληνες ποιητές, έχει συνθέσει συμφωνικά έργα, μουσική για τον κινηματογράφο και έχει παρουσιάσει τη μουσική του σε δεκάδες πόλεις του εξωτερικού.

Γεώργιος Καραϊσκάκης

Την ίδια χρονιά, (1826) την 21η Απριλίου, σε μια συμπλοκή μεταξύ της Καστέλας και των εκβολών Κηφισού και Ιλισού, ο Καραϊσκάκης δέχεται χτύπημα και τραυματίζεται σοβαρά. Θα πεθάνει δύο μέρες αργότερα, στις 23 Απριλίου.

Διονύσης Σαββόπουλος (1944- )

Είναι Έλληνας συνθέτης, στιχουργός και ερμηνευτής.

Ναυμαχία του Ναυαρίνου (1827)

Τον Οκτώβριο του 1827 ο ενωμένος στόλος των μεγάλων δυνάμεων μπαίνει στον κόλπο του Ναυαρίνου, όπου βρισκόταν αγκυροβολημένος ο τουρκοαιγυπτιακός, και ενώ ένα αγγλικό πλοίο κατευθύνεται σε αυτόν για να ζητήσει την απομάκρυνσή του, ξεκινούν οι πυροβολισμοί. Έτσι ξεκινά η ναυμαχία που θα καταλήξει στην καταστροφή του τουρκοαιγυπτιακού στόλου. Το αποτέλεσμα αυτό θα παίξει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη του ελληνοτουρκικού πολέμου, προϊδεάζοντας για την ανεξαρτησία της Ελλάδας.

1828 - Η άφιξη του Καποδίστρια

Ο Καποδίστριας, ως Κυβερνήτης της Ελλάδος, είχε πει: "Η μουσική ευρυθμίζει την ψυχήν, την κάμνει δεκτικωτέραν γενναίων αισθημάτων, συντείνει δε όχι ολίγον εις την διατήρησιν της υγείας". Την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου του 1831, ο Ιωάννης Καποδίστριας δολοφονείται έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο.

Μίκης (Εμμανουήλ) Θεοδωράκης (1924- )

Καταδικάζεται σε θάνατο ο Κολοκοτρώνης

Την ίδια χρονιά (1828) αρχίζει η δίκη του Κολοκοτρώνη για συνωμοσία κατά του Όθωνα, του πρώτου Βασιλιά του ελληνικού κράτους. O Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ήταν ηγετική μορφή της Ελληνικής Επανάστασης, που έδρασε στην Πελοπόννησο και εξ αυτού του λόγου είναι γνωστός και ως "Γέρος του Μωριά".

Το τραγούδι του Μωριά.
Μουσική/Στίχοι: Θεόφραστος Σακελλαρίδης/Μίμης Τραϊφόρος

Στις 25 Μαΐου 1828 ο ήρωας του '21 καταδικάζεται σε θάνατο και οδηγείται στην φυλακή του Ναυπλίου.

Ήταν τέσσερα παιδιά
Μουσική/Στίχοι: Μάνος Χατζηδάκις/Νίκος Γκάτσος

Μακρυγιάννης

Η επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου

Με τον όρο επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου περιγράφονται τα γεγονότα του 1843, τα οποία κατέληξαν στη μετάβαση της Ελληνικής πολιτείας από την απόλυτη μοναρχία στη συνταγματική μοναρχία.

Το τραγούδι που μόλις ακούσαμε (μουσική Σταύρου Ξαρχάκου, ποίηση Νίκου Γκάτσου, ερμηνεία Νίκο Ξυλούρη) συνδέεται με την επανάσταση του 1843, που, με πρωτεργάτη τον στρατηγό Μακρυγιάννη, κατέληξε στη σύνταξη του Συντάγματος και την υπογραφή του από τον βασιλιά Όθωνα.

Σταύρος Ξαρχάκος (1939- )

Ο Ξαρχάκος (1939- ) είναι συνθέτης και πολιτικός. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μουσουργούς του έντεχνου και λαϊκού τραγουδιού.

Ένα άλλο πολύ σύγχρονο δείγμα προσέγγισης της προσωπικότητας του Μακρυγιάννη αποτέλεσε η παραγγελία από την Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής μιας νέας όπερας στον συνθέτη Δημήτρη Μαραγκόπουλο. Τίτλος της: Οράματα και θάματα του Στρατηγού Μακρυγιάννη.

Το έργο αυτό παρουσιάσθηκε για πρώτη φορά τον Απρίλιο του προηγούμενου έτους. Εξαιρετικό ενδιαφέρον έχει η μουσική γλώσσα που επέλεξε ο Μαραγκόπουλος, στην οποία συνυπάρχουν κλασικά, παραδοσιακά, μοντέρνα αλλά και βυζαντινά στοιχεία, έως και ραπ αναφορές.

Δημήτρης Μαραγκόπουλος

Ο Δημήτρης Μαραγκόπουλος συγκαταλέγεται στους αξιολογότερους σύγχρονους Έλληνες συνθέτες, με πολύπλευρο και πλούσιο συνθετικό έργο. Είναι καθηγητής σύνθεσης στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο.

Μάρκος Μπότσαρης

Ένας άλλος ήρωας της επανάστασης που αποτέλεσε έμπνευση για την σύνθεση ενός μοναδικού μουσικού έργου ήταν ο Μάρκος Μπότσαρης και το εν λόγω χορωδιακό έργο είναι το τραγούδι Ο γέρω-Δήμος, του Παύλου Καρρέρ.

Παύλος Καρρέρ ή Καρρέρης

Ο Παύλος Καρρέρ ή Καρρέρης (1829-1896) γεννήθηκε, έζησε μεγάλο μέρος της ζωής του και πέθανε στη Ζάκυνθο. Ήταν μία πολύ σπουδαία μουσική προσωπικότητα. Οι χαρακτηρισμοί που του έχουν αποδοθεί μέσα στα χρόνια είναι, μεταξύ άλλων, "Ο συνθέτης της Επανάστασης του 1821" και "Ο Πρόδρομος της εθνικής μας μουσικής"

Ο Μαμαγκάκης, ο Μαραγκόπουλος και ο Ανδριόπουλος δεν ήταν οι μόνοι σύγχρονοι Έλληνες συνθέτες που έχουν υμνήσει την Ελληνική Επανάσταση με τα τραγούδια τους.

Ο Σταύρος Κουγιουμτζής (1932 − 2005), ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες συνθέτες στον χώρο του έντεχνου τραγουδιού, έχει συνθέσει ένα εμβληματικό τραγούδι για την επανάσταση των Eλλήνων. Τίτλος του: Να΄τανε το '21, σε στίχους της Σώτιας Τσώτου.

Αλλά και ο Νότης Μαυρουδής μας έχει χαρίσει ένα συγκινητικό τραγούδι σχετικό με την επανάσταση του 1821, σε στίχους του Τάσου Σαμαρτζή. Ο Νότης (Παναγιώτης) Μαυρουδής (1945- ) είναι Έλληνας συνθέτης, σπουδαίος κλασικός κιθαρίστας και ραδιοφωνικός παραγωγός.

Θα ρίξουμε στη θάλασσα τα χρόνια που "χαλάσαμε", περιμένοντας το κύμα να διώξει το "γκρίζο", για να "πνίξει" καθετί που μας πνίγει. Κι όταν πια καταλαγιάσει το κύμα κι αφού τα πνίξει τα "κακά", θα ξαναγνωριστούμε με το Γέρο του Μοριά, να μας πει για τις λαβωματιές στα στήθια του, το Μακρυγιάννη να μας διδάξει με την "αγράμματη" σοφία του, να γνωρίσουμε επιτέλους και τους φιλικούς, πως "έδωσαν" τα χέρια, πως "δέθηκαν" με όρκους για τη λευτεριά.

Πηγές

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Επανάσταση του 1821 - 200 χρόνια μουσικής έμπνευσης

# data[].attributes.attachment_link.description
Επανάσταση του 1821 ήταν η ένοπλη εξέγερση την οποία διεξήγαγαν επαναστατημένοι Έλληνες εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με σκοπό την αποτίναξη της τουρκικής κυριαρχίας και τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους. Η διάδοση της παιδείας συνοδεύτηκε με τη διάδοση της ιδέας της ύπαρξης ενός ελληνικού έθνους που συνδεόταν με την αρχαία Ελλάδα και δικαιούνταν χωριστή πολιτική ύπαρξη.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Μαγικό Πανεπιστήμιο

# data[].attributes.attachment_link.title
{Μαγικό Πανεπιστήμιο} 1821...η ιστορία μας κοιτά στα μάτια

# data[].attributes.headline
1821-Πριν και μετά - Μουσείο Μπενάκη 

# data[].attributes.subject
1821-Πριν και μετά - Μουσείο Μπενάκη 

# data[].attributes.attachment_link.title
1821 Πριν και Μετά: Η μεγαλύτερη έκθεση που διοργάνωσε ποτέ το Μουσείο Μπενάκη | LiFO

# data[].attributes.attachment_link.description
Μια ξενάγηση στην επετειακή έκθεση για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση.

# data[].attributes.headline
Ζωντανεύοντας τους πίνακες

# data[].attributes.subject
Ζωντανεύοντας τους πίνακες

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Δήμος Θεσσαλονίκης - City of Thessaloniki

# data[].attributes.attachment_link.title
Ζωντανεύοντας τους πίνακες

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
1ο ΕΠΑΛ Χαλκίδας

# data[].attributes.attachment_link.title
Βίντεο αφιέρωμα για την 25η Μαρτίου

# data[].attributes.attachment_link.title
1821, Η Ελληνική Επανάσταση - ΙΣΤΟΡΙΚΟ (MPEG-2 HD 720p).mpg

# data[].attributes.attachment_link.title
Το αφιέρωμα της ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΤΕΛΛΟΣ ΑΓΡΑΣ Channel

# data[].attributes.attachment_link.title
ΣΗΜΑΙΕΣ ΚΑΙ ΛΑΒΑΡΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 1821

# data[].attributes.headline
Γνωρίζω τις 

# data[].attributes.body
Γνωρίζω τις μάχες του '21

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Βρες την ημερομηνία των ιστορικών μαχών του 1821

# data[].attributes.attachment_link.description
Quiz - A series of multiple choice questions. Tap the correct answer to proceed.

# data[].attributes.headline
Αθάνατο 1821

# data[].attributes.subject
Αθάνατο 1821

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Το κουίζ του 1821

# data[].attributes.attachment_link.description
Gameshow quiz - A multiple choice quiz with time pressure, lifelines and a bonus round.

# data[].attributes.attachment_link.title
Πινακοθήκη του 1821

# data[].attributes.attachment_link.description
Πινακοθήκη του 1821 Εξασκώ τη μνήμη μου μέσω των έργων τέχνης με θέμα την ελληνική Επανάσταση!

# data[].attributes.headline
Οι Αγωνιστές

# data[].attributes.body
Οι Αγωνιστές του '21

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
Αναγνώρισε τα πορτρέτα των ηρώων του 1821

# data[].attributes.attachment_link.description
Match up - Drag and drop each keyword next to its definition.

# data[].attributes.headline
Λάβαρα κα σημαίες της ελληνικής επανάστασης.

# data[].attributes.subject
Λάβαρα κα σημαίες της ελληνικής επανάστασης.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΛΑΒΑΡΑ ΚΑΙ ΣΗΜΑΙΕΣ

# data[].attributes.headline
Διαδραστικό παιχνίδι

# data[].attributes.subject
Διαδραστικό παιχνίδι

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ελληνική

Επανάσταση

Οδηγίες

ΚΑΛΩΣΗΛΘΑΤΕ ΣΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ!!!Κάθε παίκτης ή κάθε ομάδα επιλέγει έναν ήρωα για πιόνι.Πατήστε το διαδραστικό ζάρι! Ξεκινάει όποιος φέρει τον μεγαλύτερο αριθμό.Μετακινείστε το πιόνι στο αντίστοιχο τετράγωνο. Οιερωτήσειςείναι τα σημεία με πολύχρωμααστεράκια!Προσοχή !Σε κάθε δοκιμασία ο παίκτης πρέπει να δώσει απάντηση σε μια ερώτηση του κουιζ ! Αν ο παίκτης πέσει πάνω σε ερώτηση και την απαντήσει σωστά, συνεχίζει να παίζει ρίχνοντας ξανά το ζάρι. Εάν χάσει, πάει 2 τετράγωνα πίσω και συνεχίζει ο επόμενος παίχτης.Σε περίπτωση που το πιόνι βρεθεί πάνω σε "Νίκη" (Μπλε πινέζα) αυτόματα ο παίκτης μεταφέρει το πιόνι του στην επόμενη "Νίκη" και παίζει ο επόμενος παίχτης.Τα τετράγωνα που έχουνΧ2 ή Χ3 δείχνουν ότι ο παίχτης ρίχνει το ζάρι και προχωράει το διπλάσιο ή το τριπλάσιο που θα φέρει . Αν για παράδειγμα, φέρει 2 (Χ2), θα προχωρήσει 4 τετράγωνα ή αν φέρει 6 (Χ3), θα προχωρήσει 18 τετράγωνα!.Νικητής είναιαυτός που θα φτάσει πρώτος στο τέρμα!

1821

x2

x2

x2

x3

ΤΕΡΜΑ

//CACHE FENETRE AU CLIC setTimeout(function() { document.getElementsByClassName('icon-close')[0].click() }, 10); document.getElementById('genially-view-modal').style.visibility = "hidden"; //DEFINIT VARIABLES var hsrd = document.querySelectorAll(".hasard"); var idInterval var fois = 1; var lance = 0; var valeur; var avoir; var acacher; //FONCTION LANCE AUTRE FONCTION TOUTES LES 150 ms function lancer() { if (lance == 0) { lance = 1 idInterval = setInterval(tourne, 150); } else { return false; } } //FONCTION QUI AFFICHE TEMPORAIREMENT ET ALEATOIREMENT function tourne() { // CACHE TOUT for (var i = 0; i

Πρεπει να απαντήσεις σε 1 ερώτηση

ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ 1 ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ !

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕ ΜΟΝΟ ΕΝΑΝ ΗΡΩΑα

Έπεσες σε ενέδρα των Τούρκων, πρέπει να πας πίσω στην αφετηρία!

ΚΑΝΤΕ ΜΙΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ

Έχεις χρόνο 0:60 να ανοίξεις για να βρεις ένα όμοιο ζευγάρι!

Συγχαρητήρια !!!Εάν θέλεις να μάθεις περισσότερα για την ελληνική επανάσταση πάτησε εδώ

https://video.link/w/hYUQb

Έχεις χρόνο 0:60 να ανοίξεις για να βρεις ένα όμοιο ζευγάρι!

Έχεις χρόνο 0:60 να ανοίξεις για να βρεις ένα όμοιο ζευγάρι!

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕ ΜΟΝΟ ΕΝΑΝ ΗΡΩΑα

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕ ΜΟΝΟ ΕΝΑΝ ΗΡΩΑα

Έπεσες σε ενέδρα των Τούρκων, ρίξε το ζάρι και πήγαινε προς τα πίσω τόσα τετράγωνα πρέπει να πας πίσω !

Έπεσες σε ενέδρα των Τούρκων, ρίξε το ζάρι και πήγαινε προς τα πίσω τόσα τετράγωνα πρέπει να πας πίσω !

Έπεσες σε ενέδρα των Τούρκων, ρίξε το ζάρι και πήγαινε προς τα πίσω τόσα τετράγωνα πρέπει να πας πίσω !

Έπεσες σε ενέδρα των Τούρκων, ρίξε το ζάρι και πήγαινε προς τα πίσω τόσα τετράγωνα πρέπει να πας πίσω !

Έπεσες σε ενέδρα των Τούρκων, ρίξε το ζάρι και πήγαινε προς τα πίσω τόσα τετράγωνα πρέπει να πας πίσω !

Νίκη σταΔολιανά της Αρκαδίας με αρχηγό τονΝικηταρά στις 18Μαΐου 1821

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕ ΜΟΝΟ ΕΝΑΝ ΗΡΩΑα

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ 1821 by Nina Archonti by Archonti on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Ελληνική Επανάσταση Οδηγίες ΚΑΛΩΣΗΛΘΑΤΕ ΣΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ!!!Κάθε παίκτης ή κάθε ομάδα επιλέγει έναν ήρωα για πιόνι.Πατήστε το διαδραστικό ζάρι! Ξεκινάει όποιος φέρει τον μεγαλύτερο αριθμό.Μετακινείστε το πιόνι στο αντίστοιχο τετράγωνο. Οιερωτήσειςείναι τα σημεία με πολύχρωμααστεράκια!Προσοχή !Σε κάθε δοκιμασία ο παίκτης πρέπει να δώσει απάντηση σε μια ερώτηση του κουιζ !

# data[].attributes.headline
Παιχνίδι μνήμης

# data[].attributes.subject
Παιχνίδι μνήμης

# data[].attributes.attachment_link.title
Οι ήρωες του 1821

# data[].attributes.attachment_link.description
Πόσο καλή μνήμη έχεις; Ταίριαξε ανά δύο τις κάρτες με τους ήρωες της Επανάστασης του ΄21.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Πόσα χρόνια κράτησε η υποδούλωση των Ελλήνων στους Τούρκους; a) 400 b) 421 c) 300 2) Ποιά συνθήκη επέτρεπε την ελεύθερη κίνηση πλοίων με ρωσική σημαία στα Στενά του Βοσπόρου; a) Λονδίνου b) Βερολίνου c) Κ. Καϊναρτζή 3) Μορφωμένοι Έλληνες που σταδιοδρομούσαν στην Οθωμανική Διοίκηση a) Φαναριώτες b) Προεστοί c) Κλέφτες 4) Έλληνας Διαφωτιστής που θεωρούσε ότι οι Έλληνες έπρεπε πάνω από όλα να μορφωθούν. a) Αδ. Κοραής b) Ρήγας Βελεστινλής c) Κωνσταντίνος Κούμας 5) Η Φιλική εταιρία ήταν μυστική οργάνωση που δημιουργήθηκε .... a) στο Ναύπλιο b) στην Οδησσό της Ρωσίας c) στην Αλικαρνασσό 6) Οι συνθήκες για την επιτυχία της επανάστασης ήταν ευνοϊκότερες στην .... Ελλάδα a) νότια b) βόρεια c) νησιωτική 7) Ξεχώρισε για τις στρατιωτικές του ικανότητες στην στεριά a) Κανάρης b) Μιαούλης c) Καραϊσκάκης 8) Το πρώτο Ελληνικό Σύνταγμα ψηφίστηκε στην Εθνοσυνέλευση a) Τροιζήνας b) Άστρου Κυνουρίας c) Επιδαύρου 9) Το πιό δημοκρατικό Σύνταγμα ψηφίστηκε στην Εθνοσυνέλευση a) Τροιζήνας b) Άστρου Κυνουρίας c) Επιδαύρου 10) Προέβλεπε την ίδρυση αυτόνομου Ελληνικού κράτους a) συνθήκη Ανδριανούπολης b) Ιουλιανή Συνθήκη Λονδίνου c) ναυμαχία Ναυαρίνου

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Πόσα χρόνια κράτησε η υποδούλωση των Ελλήνων στους Τούρκους; a) 400 b) 421 c) 300 2) Ποιά συνθήκη επέτρεπε την ελεύθερη κίνηση πλοίων με ρωσική σημαία στα Στενά του Βοσπόρου; a) Λονδίνου b) Βερολίνου c) Κ.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Πότε έγινε η Άλωση της Κωνσταντινούπολης; a) 1453 b) 1821 c) 2021 2) Πόσα χρόνια ήταν σκλάβοι οι Έλληνες; a) 200 b) 300 c) 400 3) Πότε έγινε η Ελληνική Επανάσταση κατά των Τούρκων; a) 1453 b) 1821 c) 1940 4) Το όνομά του είναι: a) Θεόδωρος Κολοκοτρώνης b) Αλέξανδρος Υψηλάντης c) Μάρκος Μπότσαρης 5) Το όνομά της είναι: a) Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα b) Μαντώ Μαυρογένους c) Σοφία Βέμπο 6) Το όνομά του: a) Παπαφλέσσας b) Νικηταράς c) Αναγνωσταράς 7) Το όνομά του: a) Ρήγας Φερραίος b) Νικηταράς c) Κολοκοτρώνης 8) Το όνομά του: a) Αθανάσιος Διάκος b) Θεόδωρος Κολοκοτρώνης c) Παπαφλέσσας 9) Ο Ρήγας Φερραίος ήταν: a) αγωνιστης b) ποιητής c) τούρκος 10) Ο Κωνσταντίνος Κανάρης αγωνιζόταν: a) στη θάλλασα b) στη στεριά c) στα βουνά

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Πότε έγινε η Άλωση της Κωνσταντινούπολης; a) 1453 b) 1821 c) 2021 2) Πόσα χρόνια ήταν σκλάβοι οι Έλληνες; a) 200 b) 300 c) 400 3) Πότε έγινε η Ελληνική Επανάσταση κατά των Τούρκων; a) 1453 b) 1821 c) 1940 4) Το όνομά του είναι: a) Θεόδωρος Κολοκοτρώνης b)

# data[].attributes.attachment_link.title
Οι ήρωες της επανάστασης του 1821

# data[].attributes.attachment_link.description
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

# data[].attributes.headline
Χάρτης της Επανάστασης και ο ρόλος κάθε περιοχής

# data[].attributes.subject
Χάρτης της Επανάστασης και ο ρόλος κάθε περιοχής

# data[].attributes.headline
Ας κρατήσουν οι χοροί...

# data[].attributes.subject
Ας κρατήσουν οι χοροί...

# data[].attributes.attachment_link.description
Ας κρατήσουν οι χοροί...Από τον ταμπουρά του Μακρυγιάννη... ως τα σήμερα. Περιπλανώμενοι στις μουσικές της Ελληνικής Επανάστασης... 1821 - 2021200 χρό

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Πληροφοριακά Στοιχεία

Κατηγορία: Φ.Ε. και 1821

Εμφανίσεις: 221

141 Μέλη της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας συνδέονται με την Επανάσταση του 1821, την εθνική μας παλιγγενεσία και τη συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους. Ανάμεσά τους ο Κολοκοτρώνης, ο Μακρυγιάννης, ο Νικηταράς, αλλά και ο Μαυροκορδάτος, ο Κωλέττης, ο Κουντουριώτης και μορφές όπως ο Νεόφυτος Βάμβας, ο Θεόκλητος Φαρμακίδης και ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός!

Δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς ότι όλοι αυτοί -και δεκάδες άλλοι- ως μέλη της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας ανέλαβαν το πρωτοποριακό για την εποχή εκείνη έργο να δημιουργήσουν έναν εκπαιδευτικό οργανισμό για τη μόρφωση των κοριτσιών! Έργο ασύλληπτο για τα δεδομένα της Νότιας Βαλκανικής των μέσων του 19ου αιώνα, όπου δέσποζε η Οθωμανική Αυτοκρατορία και η παραδοσιακή πατριαρχική οικογένεια! Είναι ο εκπαιδευτικός οργανισμός που έμελλε να αποτελέσει πυρήνα εκπαιδευτικής αναγέννησης της νεότερης Ελλάδας με το όνομα " Αρσάκειον"!

Φυλλομετρήστε παρακάτω το λεύκωμα με τα μέλη της ΦΕ που συνέδεσαν το όνομά τους άμεσα ή έμμεσα με τον Αγώνα για Ελευθερία.

Κείμενα: Παναγιώτα Ατσαβέ. Σύνθεση αφίσας εξωφύλλου: Αντώνης Μαρκόπουλος. Παραγωγή: Υπηρεσία Ιστοσελίδων, Κοινωνικών Δικτύων και Εκδόσεων της ΦΕ (2021).

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
μέλη της φ.ε.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
φιλικοί. λεύκωμα

# data[].attributes.attachment_link.title
1821: Μέλη της Φ.Ε. αγωνιστές & φιλικοί (λεύκωμα)

# data[].attributes.attachment_link.description
Πληροφοριακά Στοιχεία Κατηγορία: Φ.Ε. και 1821 Εμφανίσεις: 221 141 Μέλη της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας συνδέονται με την Επανάσταση του 1821, την εθνική μας παλιγγενεσία και τη συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους. Ανάμεσά τους ο Κολοκοτρώνης, ο Μακρυγιάννης, ο Νικηταράς, αλλά και ο Μαυροκορδάτος, ο Κωλέττης, ο Κουντουριώτης και μορφές όπως ο Νεόφυτος Βάμβας, ο Θεόκλητος Φαρμακίδης και ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός!

# data[].attributes.headline
Η Ελληνική Επανάσταση μέσα από την τέχνη  -Επισκεφτείτε το ψηφιακό μουσείο

# data[].attributes.subject
Η Ελληνική Επανάσταση μέσα από την τέχνη  -Επισκεφτείτε το ψηφιακό μουσείο

# data[].attributes.headline
Μουσειακή αγωγή -εξ' αποστάσεως

# data[].attributes.subject
Μουσειακή αγωγή -εξ' αποστάσεως

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821

Artsteps provides you with a platform to create, design & share your own virtual exhibitions

© 2020 Dataverse Ltd. All rights reserved.

# data[].attributes.attachment_link.title
200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821

# data[].attributes.attachment_link.description
200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 Artsteps provides you with a platform to create, design & share your own virtual exhibitions © 2020 Dataverse Ltd. All rights reserved.

# data[].attributes.headline
Οι ήρωες του '21 ζωντανεύουν μέσω της τεχνολογίας 

# data[].attributes.subject
Οι ήρωες του '21 ζωντανεύουν μέσω της τεχνολογίας 

# data[].attributes.attachment_link.title
Οι πρωταγωνιστές της επανάστασης 1821 μας κοιτούν στα μάτια

# data[].attributes.attachment_link.title
Γυναίκες και 1821

# data[].attributes.attachment_link.title
"1821 Πριν και Μετά" H επετειακή έκθεση για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Ο λόγος του Κολοκοτρώνη προς τους νέους στην Πνύκα.

# data[].attributes.subject
Ο λόγος του Κολοκοτρώνη προς τους νέους στην Πνύκα.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο συγκλονιστικός λόγος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στην Πνύκα προς τους νέους (8/10/1838)

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελληνική Επανάσταση  Κυριότερα γεγονότα

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Δημητρης Καρυπογλου

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελληνική Επανάσταση (Χάνι της Γραβιάς)

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΑ

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελλάδα 2021 - 200 χρόνια μετά την επανάσταση

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ραδιοφωνικές Μαρτυρίες

# data[].attributes.attachment_link.title
ΤΑ ΙΕΡΑ ΚΕΙΜΗΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 1821

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Τώρα που οι εταιρείες χρειάζεται να φροντίζουν την ασφάλεια των συνεργατών τους περισσότερο από ποτέ, η Kaizen Gaming (γνωστή για τα brands της Stoiximan και Betano) έδωσε τη δυνατότητα τηλεργασίας σχεδόν σε όλο το ανθρώπινο δυναμικό της, βελτιώνοντας παράλληλα τις συνθήκες σε όλα τα επίπεδα.

Όσα μοιραζόμαστε με τους άλλους καθορίζουν τη ζωή μας. Και όσα συνθέτουν αυτές τις μνήμες, εικόνες, κουβέντες, μουσικές, γεύσεις και αρώματα ζωντανεύουν με μια αφορμή

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ελληνική επανάσταση

# data[].attributes.attachment_link.title
Περιήγηση σε κειμήλια της Ελληνικής Επανάστασης από το σπίτι

# data[].attributes.attachment_link.description
Τώρα που οι εταιρείες χρειάζεται να φροντίζουν την ασφάλεια των συνεργατών τους περισσότερο από ποτέ, η Kaizen Gaming (γνωστή για τα brands της Stoiximan και Betano) έδωσε τη δυνατότητα τηλεργασίας σχεδόν σε όλο το ανθρώπινο δυναμικό της, βελτιώνοντας παράλληλα τις συνθήκες σε όλα τα επίπεδα. Όσα μοιραζόμαστε με τους άλλους καθορίζουν τη ζωή μας.

# data[].attributes.headline
Έκθεση με κειμήλια της επανάστασης του 1821

# data[].attributes.subject
Έκθεση με κειμήλια της επανάστασης του 1821

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Κουμπούρες και σπαθιά του Γεωργίου Καραϊσκάκη, του Ιωάννη Μακρυγιάννη, του Νικηταρά, το καριοφίλι του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, την πρωτότυπη προκήρυξη της Επανάστασης με την υπογραφή του Αλέξανδρου Υψηλάντη και πολλά άλλα κειμήλια θα έχει την ευκαιρία να θαυμάσει το κοινό στην έκθεση "Η Επανάσταση του 1821 στη Μακεδονία" που εγκαινιάζεται τη Δευτέρα 25 Μαρτίου, στις 12 το μεσημέρι, στο Υπουργείο Μακεδονίας - Θράκης (ΥΜΑΘ).

Η έκθεση πραγματοποιείται με την ευγενική υποστήριξη της Δ.Ε.Θ. ενώ αξίζει να αναφερθεί πως δεν δαπανήθηκαν χρήματα από τον προϋπολογισμό του Υπουργείου, καθώς χρησιμοποιήθηκαν οι υποδομές που υπήρχαν από την προηγούμενη έκθεση "κειμήλια απελευθέρωσης 1912-1913".

Σπάνια τεκμήρια

Όσοι επισκεφθούν την έκθεση θα έχουν τη χαρά να δουν για πρώτη φορά σπάνια τεκμήρια της επανάστασης του 1821, όπως η πρωτότυπη προκήρυξη της επανάστασης στη Μολδοβλαχία με υπογραφή και σφραγίδα του Υψηλάντη, πρωτότυπες επιστολές του Κολοκοτρώνη και του Καραϊσκάκη, καθώς και προσωπικά αντικείμενα των αγωνιστών όπως το καριοφίλι και οι παλάσκες του γέρου του Μοριά, οι πιστόλες του Αθανάσιου Διάκου και του Μακρυγιάννη, το μαχαίρι του Αλέξανδρου Υψηλάντη, η πριονωτή σπάθα του Γεωργίου Καραϊσκάκη.

Ιδιαίτερα σημαντικά εκθέματα είναι και το χαντζάρι του Γεωργάκη Ολύμπιου με αραβουργήματα, το τάσι του Γεωργίου Καραϊσκάκη από το οποίο έπινε νερό ή έτρωγε σούπα, η ζώνη και το κάλυμμα κεφαλής του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε', τα ναυτικά τρομπόνια των Ανδρέα Μιαούλη και Ιάκωβου Τομπάζη, στολές από την Πυλαία Θεσσαλονίκης, Καστοριάς κ.ά..

Η συμβολή της Βόρειας Ελλάδας στην επανάσταση του 1821

Ο υπουργός Μακεδονίας και Θράκης, Θεόδωρος Καράογλου, κατά τη διάρκεια της παρουσίασης της έκθεσης ανέφερε μεταξύ άλλων: "Μέσω αυτής της σπουδαίας έκθεσης, το υπουργείο θέλει να φωτίσει την άγνωστη σε πολλούς συμβολή της Βόρειας Ελλάδας στην επανάσταση του 1821. Η Μακεδονία μπορεί να μην απελευθερώθηκε τότε, συνέβαλε όμως με το αίμα των ηρώων της στην Εθνική Παλιγγενεσία. Η ελευθερία θέλει αρετή και τόλμη την οποία επέδειξαν οι αγωνιστές εκείνης της εποχής. Υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η επανάσταση στη Μακεδονία ήταν πάρα πολύ σημαντική το 1821. Ωστόσο είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι οι πρόγονοι μας στην ουσία ήταν η "ασπίδα", η οποία κράτησε πολύτιμες τούρκικες δυνάμεις, βοηθώντας τους Έλληνες της Nοτίου Ελλάδος να αποκτήσουν την ελευθερία τους περίπου 100 χρόνια νωρίτερα από εμάς. Με την παρούσα έκθεση θέλουμε να δείξουμε σε όλους τους Έλληνες πολίτες ότι οι πρόγονοί τους αγωνίστηκαν και πέτυχαν το επιθυμητό αποτέλεσμα, να δημιουργήσουμε ένα αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας, εθνικής ανάτασης και όλοι οι Έλληνες να σηκώσουμε ψηλά το κεφάλι, μαθαίνοντας ότι με αγώνες μπορούμε να πετύχουμε τα πάντα. Ο Ελληνισμός, στο διάβα της ιστορίας του, ενωμένος πέτυχε θαύματα. Ενωμένοι, λοιπόν, μπορούμε να ξεπεράσουμε την κρίση το συντομότερο δυνατόν".

Ο διευθυντής του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, Βασίλειος Νικόλτσιος, ανέφερε πως: "λίγος κόσμος γνωρίζει ότι ο τουρκικός στρατός βρήκε αντίσταση και καθυστέρησε στη Μακεδονία, επιτρέποντας στον αγώνα να φουντώσει στην Πελοπόννησο. Θεσσαλονίκη, Χαλκιδική, Νάουσα και Όλυμπος υπέστησαν μεγάλα δεινά κατά την περίοδο της επανάστασης, με ολόκληρα χωριά να αφανίζονται".
Κειμήλια από κορυφαίες συλλογές

Η έκθεση, συνδιοργανώνεται με το Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και θα παραμείνει στο ΥΜΑΘ μέχρι τις 10 Ιουνίου. Κειμήλια παραχωρήθηκαν από τις συλλογές: Ι.Μ. Αγίας Λαύρας, Προεδρικής Φρουράς, Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, Πολεμικού Μουσείου, Λυκείου Ελληνίδων Θεσσαλονίκης, Δημήτρη Γιαννόγλου, Γιάννη Ιωαννίδη, Αναστάσιου Λιάσκου, Βασίλειου Νικόλτσιου, Νικόλαου Νικόλτσιου, Αλέξανδρου και Λένας Χαΐτογλου. Παράλληλα, στο ΥΜΑΘ λειτουργεί έκθεση ζωγραφικής με στολές Ευζώνων του Ιωάννη Μυλωνά, της συλλογής Αλέξανδρου και Λένας Χαΐτογλου.

Οι ώρες λειτουργίας της έκθεσης θα είναι από Δευτέρα έως Παρασκευή από 9 π.μ. έως 4 μ.μ. και Σάββατο - Κυριακή από 9 π.μ. έως 2 μ.μ..

# data[].attributes.attachment_link.title
Έκθεση με κειμήλια της επανάστασης του 1821

# data[].attributes.attachment_link.description
Κουμπούρες και σπαθιά του Γεωργίου Καραϊσκάκη, του Ιωάννη Μακρυγιάννη, του Νικηταρά, το καριοφίλι του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, την πρωτότυπη προκήρυξη της Επανάστασης με την υπογραφή του Αλέξανδρου Υψηλάντη και πολλά άλλα κειμήλια θα έχει την ευκαιρία να θαυμάσει το κοινό στην έκθεση "Η Επανάσταση του 1821 στη Μακεδονία" που εγκαινιάζεται τη Δευτέρα 25 Μαρτίου, στις 12 το μεσημέρι, στο Υπουργείο Μακεδονίας - Θράκης (ΥΜΑΘ).

# data[].attributes.attachment_link.title
Αγωνιστής υψώνει την σημαία - jigsaw puzzle (80 pieces)

# data[].attributes.headline
Η Δόξα των Ψαρών, Ν.Γύζη

# data[].attributes.subject
Η Δόξα των Ψαρών, Ν.Γύζη

# data[].attributes.attachment_link.title
Η δόξα των Ψαρών , Νικολάου Γύζη

# data[].attributes.headline
Λιθογραφία επιχρωματ

# data[].attributes.body
Λιθογραφία επιχρωματισμένη με το χέρι, έργο του Γάλλου ζωγράφου Louis Dupré (1789-1837): Ο Έλληνας αγωνιστής Νικολάκης Μητρόπουλος υψώνει την σημαία του Αγώνα στα Σάλωνα.

# data[].attributes.headline
40 παλικάρια 

# data[].attributes.subject
40 παλικάρια 

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΠΠΑ -  40 ΠΑΛΛΙΚΑΡΙΑ | IRENE PAPAS & VANGELIS - GREEK TRADITIONAL *

# data[].attributes.headline
Κλέφτικη ζωή

# data[].attributes.subject
Κλέφτικη ζωή

# data[].attributes.attachment_link.title
κλεφτικη ζωη-λουκιανος Κηλαηδονης.wmv

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ελληνικό Τραγούδι

# data[].attributes.attachment_link.title
Διονύσης Σαββόπουλος - Ωδή στο Γεώργιο Καραϊσκάκη - Official Audio Release

# data[].attributes.body
Τὸ τρίτο μέρος τῆς "Συμφωνίας 1821"
τοῦ Νίκου Ἀστρινίδη.
Πρωτοπαίχτηκε τὸ 1971.

Τὴ Συμφωνικὴ Ὀρχήστρα τῆς ΕΡΤ διευθύνει ὁ Ἄλκης Μπαλτᾶς.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΜΟΥΣΙΚΑ ΕΝΘΥΜΙΑ

# data[].attributes.attachment_link.title
Nicolas Astrinidis - "Symphony 1821" (op. 44) - Mov. 3 - KLEFTOYRIA

# data[].attributes.headline
Ύμνος εις την Ελευθερίαν

# data[].attributes.subject
Ύμνος εις την Ελευθερίαν

# data[].attributes.body
(όλο το έργο)
Ο Ύμνος εις την Ελευθερίαν  είναι ποίημα που έγραψε ο Διονύσιος Σολωμός το 1823, τμήμα του οποίου αποτελεί τον εθνικό ύμνο της Ελλάδας (από το 1865) και της Κύπρου από το 1966. Είναι ο μεγαλύτερος εθνικός ύμνος στον κόσμο σε μέγεθος, αποτελούμενος από 158 στροφές ή 632 στίχους.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Μιχάλης Μεγαλακάκης

# data[].attributes.attachment_link.title
♫ Ο Ύμνος εις την Ελευθερίαν | Ελληνικός Εθνικός Ύμνος - Διονύσιος Σολωμός  / Νικόλαος Μάντζαρος ♫

# data[].attributes.headline
Tο «Ξύπνημα του κλέφτη» έργο του 1849 του Έλληνα ιταλικής καταγωγής Ιωσήφ Λιμπεράλη 

# data[].attributes.subject
Tο «Ξύπνημα του κλέφτη» έργο του 1849 του Έλληνα ιταλικής καταγωγής Ιωσήφ Λιμπεράλη 

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιωσήφ Λιμπεράλης:  Το Ξύπνημα του Κλέφτη

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Τρίτος Δρόμος

# data[].attributes.attachment_link.title
Παύλος Καρρέρ - Μάρκος Μπότσαρης (1861)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Δόμνα Σαμίου

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Εισαγωγικό σημείωμα

της Δόμνας Σαμίου

Πιστεύω ότι τα παραδοσιακά τραγούδια δημιουργήθηκαν συγχρόνως με τα γεγονότα που περιγράφουν. Κάθε φορά που κάτι συγκλόνιζε το λαό μας αυτός έφτιαχνε ένα τραγούδι για να εκφράσει τα συναισθήματα που του προξενούσε. Είναι φυσικό, λοιπόν, ο πόλεμος, οι μάχες, οι απώλειες σε ανθρώπινες ζωές κυρίως να του γεννούσαν την επιθυμία να φτιάξει ένα τραγούδι, να εκφράσει μέσα απ' αυτό την οδύνη αλλά και το θαυμασμό του για τους ήρωες που διακρίνονταν στις μάχες - άντρες και γυναίκες.

Γυρνώντας την Ελλάδα έχω καταγράψει εκατοντάδες τραγούδια, πολλά από τα οποία έχουν θέματα ιστορικά - ξεκινούν από τον 13ο αιώνα, με την Άλωση της Ανδριανούπολης, και φτάνουν ως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα πιο πολλά αναφέρονται στην εποχή της Τουρκοκρατίας, όταν αρματολοί και κλέφτες πρωτοστατούσαν στους αγώνες εναντίον του κατακτητή. Περισσότερα έχω βρει στη Στερεά Ελλάδα και, βέβαια, στην Πελοπόννησο, λιγότερα στα νησιά.

Αυστηρά και δωρικά, σοβαρά σαν τους ήρωες που περιγράφουν, τα τραγούδια αυτά λειτουργούσαν σαν τις εφημερίδες ή τα χρονικά της εποχής για τους δημιουργούς και τους συγχρόνους τους, ενώ για τις επόμενες γενιές χρησίμευαν σαν μάθημα ιστορίας.

Δόμνα Σαμίου (2007)

Οι δυστυχείς συνηθούν να τραγουδούν άσματα ανάλογα με την κατάστασή τους...*

της Μιράντας Τερζοπούλου

Η αφήγηση ωραίων, θαυμαστών και ηρωικών πράξεων του παρελθόντος ήταν πάντα και για όλους τους λαούς το νήμα που οδηγούσε και ύφαινε το μέλλον.

Στην Ελλάδα, χώρα μικρή και πολεμικά ταλανισμένη, που χρειάστηκε, όπως άλλωστε όλα τα έθνη-κράτη, να καταφεύγει συνεχώς στο ένδοξό της παρελθόν, ευφρόσυνο ή επώδυνο, τα τραγούδια που αφηγούνται γεγονότα ή θρύλους συνδεδεμένους με συγκεκριμένες αναγνωρίσιμες ιστορικές περιόδους έπαιξαν εντελώς ιδιαίτερο ρόλο. Υπήρξαν ένα τεράστιο πεδίο εθνικής μύησης.

Οι λαογράφοι, που κατατάσσουν τα τραγούδια σε διάφορες κατηγορίες με κριτήρια συνήθως άσχετα από τη σημασία που τους δίνουν εκείνοι που τα τραγουδούν, ονομάτισαν "Ιστορικά" τα τραγούδια που έχουν ως θέμα "γεγονότα". Και τα γεγονότα αυτά είναι συνήθως πολεμικά, κατορθώματα επώνυμων προσώπων, και συνήθως ο ηρωικός θάνατός τους, μάχες, πολιορκίες και αλώσεις πόλεων. Στην μεγάλη κατηγορία των ιστορικών ανήκουν και τα "Κλέφτικα" τραγούδια, με τη διαφορά ότι αναφέρονται σε πρόσωπα και καταστάσεις συγκεκριμένης ιστορικής εποχής και συγκεκριμένης περιοχής: στον αγώνα των ασύντακτων ομάδων των κλεφταρματολών στην ηπειρωτική Ελλάδα της Τουρκοκρατίας.

Σε αντίφαση με τους επίσημους τίτλους τους, τέτοια τραγούδια δεν περιέχουν παρά ελάχιστα, αόριστα, ανακριβή ή ακόμη και καθόλου ιστορικά στοιχεία· αποτελούν μάλλον μια διαπλοκή του μύθου με την ιστορία. Ωστόσο, μέσα από τις κατά τόπους και καιρούς "ακροάσεις", προσαρμογές και ερμηνείες τους, τα τραγούδια αυτά φορτίστηκαν με συγκεκριμένα ιδεολογικά καθήκοντα, καλλιέργησαν τη συλλογική μνήμη, συνέβαλαν στη διαμόρφωση της εθνικής συνείδησης και ταυτότητας αλλά και της αίσθησης τοπικής ιδιαιτερότητας όσο κανένα μάλλον άλλο είδος της λαϊκής καλλιτεχνικής δημιουργίας. Μπορούμε να πούμε πως την πραγματικά ιστορική τους διάσταση την απέκτησαν μέσα απ' τη χρήση τους.

Η δυναμική των τραγουδιών "μνήμης" υπήρξε πάντα αντιστρόφως ανάλογη με το επίπεδο κοινωνικής και πολιτικής ευημερίας. Στις πιο δύσκολες στιγμές της ιστορίας, στις πιο ανελεύθερες συνθήκες, μπροστά στις πιο μεγάλες απώλειες, τα τραγούδια κράτησαν και τόνωσαν το όραμα και τη λαχτάρα της λευτεριάς, εμφύσησαν δύναμη για αγώνα, πίστη σε αξίες και ιδεώδη ξεχασμένα, αναβάθμισαν την αυτοεκτίμηση των ηττημένων.

Λειτουργώντας ως μουσικοί μύθοι, χάνοντας όλο και πιο πολύ τη σχέση τους με την ιστορική αφετηρία και το ιστορικό έναυσμά τους, τέτοια τραγούδια δίνουν τη δυνατότητα σε κάθε ομάδα και κάθε γενιά να τα νοηματοδοτήσει εκ νέου, να ξανακάνει επίκαιρο το παρωχημένο νόημά τους, να εκφράσει τραγουδώντας τα τις ανάγκες του παρόντος της. Ας θυμηθούμε τον παντός καιρού υπαινιγμό και ενθουσιασμό που προσφέρει το Πότε θα κάνει ξαστεριά σε τόσες γενιές και γωνιές της Ελλάδας.

Ο καιρός κυλάει με τις συνέχειες και τις ασυνέχειες, τις τομές και τις ανατροπές του, ωστόσο μια ιδιοτοπική αίσθηση του χρόνου κάνει τους Έλληνες να τραγουδούν -ή μάλλον να θρηνούν- συλλογικά και τελετουργικά ακριτικούς ήρωες και βυζαντινούς βασιλιάδες, Σουλιώτισσες, κλεφταρματολούς και ελασίτες, συν-ραψωδώντας μια εξελισσόμενη saga ηρωική και πένθιμη, απ' την οποία αντλούν κάθε φορά που χρειάζεται να καταγγείλουν, να εμψυχώσουν ή να εκτονώσουν εθνικές ή κοινωνικές εκκρεμότητες, να συμπληρώσουν λες τα κενά και τις σιωπές της γραμμένης ιστορίας.

Είναι αυτονόητο ότι τα κριτήρια της Δόμνας για τη σύνθεση της συλλογής αυτής, που φιλοδοξεί να αποδώσει τη διαχρονική αυτή saga ήταν πρωτίστως μουσικά. Όμως η χρήση όποιων κριτηρίων είναι ήδη μια πράξη υποκειμενική. Έτσι μια α-τοπική, α-χρονική και αν-ιστορική, όπως θα κινδύνευε να είναι, έκδοση με τίτλο Ιστορικά - κλέφτικα τραγούδια, απ' την οποία δηλαδή η ιστορία ως βιωμένη πραγματικότητα απουσιάζει, αποκτά προσωπική σφραγίδα και εν τέλει συνδέεται με τη συνολική μουσική αντίληψη, εμπειρία και πράξη της Δόμνας Σαμίου.

Μιράντα Τερζοπούλου (2007)

* Δ. Σολωμός

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιστορικά - Κλέφτικα τραγούδια

# data[].attributes.attachment_link.description
CD. Η αφήγηση ωραίων, θαυμαστών και ηρωικών πράξεων του παρελθόντος ήταν πάντα και για όλους τους λαούς το νήμα που οδηγούσε και ύφαινε το μέλλον. Αυστηρά και δωρικά, σαν τους ήρωες που περιγράφουν, τα ελληνικά παραδοσιακά τραγούδια που ονομάζουμε Ιστορικά, λειτουργούσαν...

# data[].attributes.attachment_link.title
Επτά Ημέρες_Σημαία

# data[].attributes.attachment_link.title
Επτά Ημέρες_Γερμανοί ζωγράφοι για το 21

# data[].attributes.attachment_link.title
ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΥΣ ΗΡΩΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ - A TRIBUTE TO THE HEROES OF THE GREEK REVOLUTION

# data[].attributes.body
Η ταινία «Έξοδος 1826» είναι μια ανεξάρτητη παραγωγή και αφορά την ιστορία 120 αντρών από τη Σαμαρίνα Γρεβενών και τα γύρω χωριά, που έσπευσαν να βοηθήσουν στην Έξοδο του Μεσολογγίου, τον Απρίλιο του 1826. Η ταινία είναι βασισμένη στο δημοτικό μας τραγούδι «Παιδιά της Σαμαρίνας», στα διασωθέντα ιστορικά στοιχεία και στη μυθοπλασία.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ίδρυμα Νεότητος και Οικογένειας Ι. Α. Αθηνών

# data[].attributes.attachment_link.title
1821 2021 ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

# data[].attributes.headline
Ελληνική Επανάσταση 1821 - 2ο Μέρος

# data[].attributes.subject
Ελληνική Επανάσταση 1821 - 2ο Μέρος

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ανοικτή Βιβλιοθήκη

# data[].attributes.attachment_link.title
Ετικέτα: Ελληνική Επανάσταση 1821 * Σελίδα 2

# data[].attributes.attachment_link.description
European Union Bookshop Διήγημα Λεύκωμα Εκπαιδευτικό υλικό Μυθιστόρημα Ηχητικά βιβλία e-book Εκπαίδευση Ποίηση Ανοικτή κουλτούρα Public domain Πάνος Χαρ.

# data[].attributes.headline
Ελληνική Επανάσταση 1821

# data[].attributes.subject
Ελληνική Επανάσταση 1821

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ανοικτή Βιβλιοθήκη

# data[].attributes.attachment_link.title
Ετικέτα: Ελληνική Επανάσταση 1821

# data[].attributes.attachment_link.description
Ιστορία Εκπαίδευση #featured Δοκίμιο Αρχαία Γραμματεία Μετάφραση Οδηγός Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών Περιβάλλον ePub Ευρωπαϊκή Επιτροπή Σύγγραμμα pdf Εικαστικά e-book Παιδική λογοτεχνία Λεύκωμα Εκδόσεις Σαΐτα Ηχητικά βιβλία European Union Bookshop Κλασική λογοτεχνία Creative Commons Χριστιανισμός Ψηφιακή έκδοση Ποίηση Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Public domain Οικολογία Εκπαίδευση Ενηλίκων Θεατρικό έργο Περιβαλλοντική εκπαίδευση Μυθιστόρημα Υγεία Περιβαλλοντική Προστασία Επιχειρηματικότητα Πληροφορική Παραμύθι Cartoon Ανοικτή κουλτούρα Εκπαιδευτικό υλικό Γυναίκα Διήγημα Διηγήματα Αφήγηση Εγχειρίδιο Πάνος Χαρ.

# data[].attributes.headline
«1821 Πριν και Μετά» H επετειακή έκθεση για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση

# data[].attributes.subject
«1821 Πριν και Μετά» H επετειακή έκθεση για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση

# data[].attributes.body
Μουσείο Μπενάκη

# data[].attributes.attachment_link.title
«1821 Πριν και Μετά» H επετειακή έκθεση για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση

# data[].attributes.attachment_link.title
Επανάσταση του 21 και ελληνικός κινηματογράφος

# data[].attributes.headline
Μορφές και γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης 1821-1829

# data[].attributes.subject
Μορφές και γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης 1821-1829

# data[].attributes.attachment_link.title
Watch and Share Youtube Videos Safely - For Teachers and Family

# data[].attributes.attachment_link.description
Watch, crop and share YouTube videos safely without comments, ads, or other distractions. Our free link-sharing technology tools are useful for schools and parents to give a children friendly YouTube experience.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΜΑΡΙΑ ΚΟΡΟΜΗΛΗ ΠΟΛΥΖΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821

# data[].attributes.attachment_link.description
View the interactive image by ΜΑΡΙΑ ΚΟΡΟΜΗΛΗ ΠΟΛΥΖΟΥ

# data[].attributes.headline
Γκραβούρες εμπνευσμένες  από την Ελληνική Επανάσταση 

# data[].attributes.subject
Γκραβούρες εμπνευσμένες  από την Ελληνική Επανάσταση 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Γκραβούρες

Νικολάου Γύζη: "Η Δόξα των Ψαρών".Η έκφραση του ιδεώδους.

Νικολάου Γύζη:"Μετά την καταστροφή των Ψαρών" - Σύμβολο μεγάλων ιδεών.

Θ.Βρυζάκης:Προσωπογραφία Αναγνωστόπουλου

Θ.Βρυζάκης:Αποχαιρετισμός στο Σούνιο

Θ.Βρυζάκης:Παραμυθία

Ο Θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη

Έλληνες πολεμιστές

Κανάρης, πυρπολητής

Νικηταράς, ο τουρκοφάγος

Διονύσης Τσόκος, Μικρός οδηγεί τυφλό αγωνιστή

Παρηγορειά

Έλληνες πολεμιστές

Θ.Βρυζάκης, Ανάπηρος σε αγώνα

>

Πυρπόληση

Πυρπόληση τούρκικης ναυαρχίδας

Σημείωση: Οι πίνακες πάρθηκαν από το διαδίκτυο.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
γκραβούρες επανάσταση 1821

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
γύζης πυρπόληση τούρκικης ναυαρχίδας

# data[].attributes.attachment_link.title
Γκραβούρες, εμπνευσμένες από την Επανάσταση του 1821

# data[].attributes.attachment_link.description
Νικολάου Γύζη: "Η Δόξα των Ψαρών".Η έκφραση του ιδεώδους. Νικολάου Γύζη:"Μετά την καταστροφή των Ψαρών" - Σύμβολο μεγάλων ιδεών. Θ.Βρυζάκης:Προσωπογραφία Αναγνωστόπουλου Θ.Βρυζάκης:Αποχαιρετισμός στο Σούνιο Θ.Βρυζάκης:Παραμυθία Ο Θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη Έλληνες πολεμιστές Κανάρης, πυρπολητής Νικηταράς, ο τουρκοφάγος Διονύσης Τσόκος, Μικρός οδηγεί τυφλό αγωνιστή Παρηγορειά Έλληνες πολεμιστές Θ.Βρυζάκης, Ανάπηρος σε αγώνα > Πυρπόληση Πυρπόληση τούρκικης ναυαρχίδας Σημείωση: Οι πίνακες πάρθηκαν από το διαδίκτυο.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Θούριος του Ρήγα Φερραίου - Νίκος Ξυλούρης

# data[].attributes.attachment_link.title
Αφιέρωμα στο έργο του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ

# data[].attributes.attachment_link.title
Έργα του ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Έξοδος του Μεσολογγίου - jigsaw puzzle (50 pieces)

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελεύθεροι πολιορκημένοι - jigsaw puzzle (48 pieces)

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου - jigsaw puzzle (96 pieces)

# data[].attributes.attachment_link.title
Η καταστροφή της Χίου - jigsaw puzzle (100 pieces)

# data[].attributes.attachment_link.title
1821_ellines - jigsaw puzzle (112 pieces)

# data[].attributes.attachment_link.title
Epanastasi 1821 - jigsaw puzzle (120 pieces)

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
γυμνάσιο πειραματικό

# data[].attributes.attachment_link.title
Φιλική Εταιρεία 1814

# data[].attributes.attachment_link.title
Φιλική Εταιρεία - Ντοκιμαντέρ

# data[].attributes.headline
Προετοιμασία της ελληνικής επανάστασης. Η Φιλική Εταιρία

# data[].attributes.subject
Προετοιμασία της ελληνικής επανάστασης. Η Φιλική Εταιρία

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιστορία και Λογοτεχνία

# data[].attributes.attachment_link.description
ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ (EFNIL)

# data[].attributes.headline
Επανάσταση γένους θηλυκού

# data[].attributes.subject
Επανάσταση γένους θηλυκού

# data[].attributes.body
Εξώφυλλο του ένθετου της εφημερίδας «Πελοπόννησος». Είναι αφιερωμένο στις γυναίκες και στο ρόλο ορισμένων από αυτές στην Επανάσταση του 1821.

# data[].attributes.headline
Αφιέρωμα στις Σουλιώτισσες

# data[].attributes.subject
Αφιέρωμα στις Σουλιώτισσες

# data[].attributes.body
άρθρο στο περιοδικό "LIFO"

# data[].attributes.attachment_link.title
Αφιέρωμα στις Σουλιώτισσες. | LiFO

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο Σπύρος Στάβερης συλλέγει τις εικόνες ενός ισχυρού εθνικού συμβόλου

# data[].attributes.headline
Η γυναίκα στην Επανάσταση: Έκθεση Φιλελληνικής Τέχνης

# data[].attributes.subject
Η γυναίκα στην Επανάσταση: Έκθεση Φιλελληνικής Τέχνης

# data[].attributes.body
15.02.21 - 03.10.21 Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη
https://www.protovoulia21.gr/draseis/gynaikastinepanastash/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ΕΚΘΕΣΗ Τα έργα της έκθεσης ανήκουν στη Συλλογή Μιχάλη και Δήμητρας Βαρκαράκη.

Διεύθυνση Βασιλίσσης Σοφίας 9 & Μέρλιν 1
Τ.Κ. 106 71, Αθήνα

Το πνεύμα του Φιλελληνισμού και το αξεπέραστο ηρωικό ανάστημα της Ελληνίδας στα χρόνια της Επανάστασης του 1821 αναδύεται με τον πιο δηλωτικό τρόπο μέσα από τα αριστουργήματα της περίφημης Συλλογής του Μιχάλη και της Δήμητρας Βαρκαράκη. Πρόκειται για έργα που μας διδάσκουν την ιστορία μας, τον πόνο και τον ηρωισμό της γυναίκας, άλλοτε ως μάνα και άλλοτε ως σύμβολο θυσίας. Έτσι, από τα περίφημα έργα "Η Ελληνίδα μάνα με το νεκρό παιδί της" στο α΄ μισό του 19ου αιώνα και την "Αρπαγή Ελληνίδας" του Louise Vallot έως τις "Ελληνίδες που προσεύχονται στην Παναγιά για να τις προστατεύσει στη διάρκεια μιας μάχης" του Ary Scheffer και τις "Σουλιώτισες στη Μάχη" που αποδίδεται στον Κωνσταντίνο Ιατρά, αποκαλύπτουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο της γυναίκας του 1821.

Όπως επισημαίνει η Δρ. Ιστορίας της Τέχνης, Φανή Μαρία Τσιγκάκου, "Ο Φιλελληνισμός, δηλαδή η έμπρακτη ή συναισθηματική συμπαράσταση προς τους αγωνιζόμενους Έλληνες, εκδηλώθηκε με διάφορες μορφές: με την αποστολή στρατιωτικής βοήθειας, την κάθοδο εθελοντών, τη συνεισφορά θρησκευτικών ή φιλανθρωπικών οργανώσεων, προπαγανδιστικά άρθρα στον τύπο καθώς και με μια πληθώρα έργων τέχνης και κάθε είδους καλλιτεχνημάτων. Επίσης, με τη συμβολή σημαντικών προσωπικοτήτων του πνευματικού κόσμου, όπως οι Goethe, Hoelderlin, Chateaubriand, Hugo, Shelley και Byron, ο οποίος πέθανε στο Μεσολόγγι το 1824. Ο εικαστικός φιλελληνισμός έφερε στο προσκήνιο μια πλούσια παραγωγή έργων φιλοτεχνημένων από ρομαντικούς, Ευρωπαίους καλλιτέχνες, Γάλλους-κυρίως-Άγγλους, Ιταλούς, Γερμανούς. Κατ' εξοχήν "φιλέλληνας ζωγράφος" θεωρείται ο Eugène Delacroix, o οποίος έχοντας ως πηγή έμπνευσης τα ποιήματα του Byron φιλοτέχνησε εμβληματικές παραστάσεις, που θεωρήθηκαν φιλελληνικά μανιφέστα. Το φιλελληνικό ρεπερτόριο αναπτύχθηκε γύρω από ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα, καθώς και από τη φρίκη και τα δεινά του πολέμου για τον άμαχο πληθυσμό".

Η Συλλογή Μιχάλη και Δήμητρας Βαρκαράκη, απαριθμεί πάνω από 300 έργα. Περιλαμβάνει πίνακες φιλοτεχνημένους από διακεκριμένους ρομαντικούς ζωγράφους του 19oυ αιώνα, όπως οι Carle Vernet, J.P. Vinchon, Pierre Bonirote, Cesar Willich, Peter von Hess, Joseph Petzl, J.J. Frey, καθώς, επίσης, και αντικείμενα, όπως επίχρυσα, επιτραπέζια ρολόγια, πιάτα με ιστορικές παραστάσεις, πολυτελή βάζα, ανθρωπόμορφα φιαλίδια και αγαλματίδια πορσελάνης, κεντήματα, επίχρυσα κηροπήγια και αγαλματίδια, μελανοδοχεία και διάφορα μικροαντικείμενα με ευφάνταστα σχήματα και μοτίβα

Επιμέλεια έκθεσης: Φανή Μαρία Τσιγκάκου

Εικόνες

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Γυναίκα στην Επανάσταση: Έκθεση φιλελληνικής τέχνης - Πρωτοβουλία 1821-2021

# data[].attributes.attachment_link.description
Το πνεύμα του Φιλελληνισμού και το αξεπέραστο ηρωικό ανάστημα της Ελληνίδας στα χρόνια της Επανάστασης του 1821 αναδύεται με τον πιο δηλωτικό τρόπο μέσα από τα αριστουργήματα της περίφημης Συλλογής του Μιχάλη και της Δήμητρας Βαρκαράκη. Πρόκειται για έργα που μας διδάσκουν την ιστορία μας, τον πόνο και τον ηρωισμό της γυναίκας, άλλοτε ως μάνα ...

# data[].attributes.headline
“Η Ελλάς απαιτεί την ιστορικήν πινακοθήκην της”.Το 1821 και οι Έλληνες Ζωγράφοι

# data[].attributes.subject
“Η Ελλάς απαιτεί την ιστορικήν πινακοθήκην της”.Το 1821 και οι Έλληνες Ζωγράφοι

# data[].attributes.body
Άρθρο της Μαρίνας Λαμπράκη Πλάκα, "ο αναγνώστης"- περιοδικό για το βιβλίο και τις τέχνες, 20/12/2020

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ο ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
της Μαρίνας Λαμπράκη Πλάκα

Στις 15 Σεπτεμβρίου του 1844 ο πρωθυπουργός Ιωάννης Κωλέττης επισκέπτεται τους αδελφούς Μαργαρίτη στο εργαστήριό τους με σκοπό να τους παραγγείλει ένα αντίγραφο της "μεγαλογραφίας" του Καραϊσκάκη για το γραφείο του. Η εφημερίδα Αιών (23 Σεπτεμβρίου 1844) διέσωσε την πρόσκληση που απηύθυνε ο επιφανής πολιτικός άνδρας προς τον Γεώργιο και τον Φίλιππο Μαργαρίτη, οι οποίοι είχαν επιστρέψει πρόσφατα από τις σπουδές τους στο εξωτερικό, ο πρώτος από το Παρίσι και ο δεύτερος από τη Ρώμη, για να ανοίξουν στην Αθήνα το εργαστήριό τους, όπου πλάι στην ζωγραφική ασκούσαν και το επάγγελμα του φωτογράφου. "Η ιστορία ημών θέλει γραφή. Θέλετε την γράψει και την εμψυχώσει δια των εικόνων σας. Οι ήρωές μας αποθνήσκουν και ματαίως τα τέκνα των θέλουν ζητεί επιπνοίας ηρωισμού και φιλοπατρίας εις το ήθος των. Εργασθείτε διότι η Ελλάς απαιτεί την ιστορικήν πινακοθήκην της. Δεν έχομεν βέβαια την αξίωσιν να πράξωμεν έργα εφάμιλλα των Γάλλων και των Ιταλών διότι και τα υλικά μέσα μας είναι ευτελή και εις την αρχήν της ανατροφής μας ευρισκόμεθα. Αλλ' έχομεν ημείς προγονικάς αναμνήσεις...".

Πίσω από την έκκληση που απευθύνει ο Πρωθυπουργός προς τους έλληνες καλλιτέχνες λανθάνει ένα πολιτικό και ιδεολογικό πρόγραμμα, που συνδέεται με τη χρήση και τη λειτουργία της ιστορικής ζωγραφικής αυτά τα κρίσιμα χρόνια. Ας θυμηθούμε την ιστορική συγκυρία: Στις 4 Φεβρουαρίου του 1843 είχε πεθάνει ο θρυλικός Γέρος του Μοριά, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, πριν προλάβει να γνωρίσει την περιπόθητη παραχώρηση συντάγματος από τον Όθωνα, μετά την Επανάσταση της 3 ης Σεπτεμβρίου του ίδιου χρόνου. Στο πλαίσιο των συζητήσεων για το σύνταγμα, μιλώντας στην Εθνοσυνέλευση τον Ιανουάριο του1844, ο Ιωάννης Κωλέττης, διατύπωνε την πολιτική θεωρία της "Μεγάλης Ιδέας", που έμελλε να ορίσει τις τύχες της Ελλάδας για οκτώ δεκαετίες ως την τραγική κατάληξη της Μικρασιατικής Καταστροφής του 1922. Τα όρια του ελληνικού έθνους, σύμφωνα με τη "Μεγάλη Ιδέα", δεν συνέπιπταν με τα όρια του μικρού ανεξάρτητου κράτους. Προεκτείνονταν και αγκάλιαζαν όλους τους ελληνόφωνους ορθόδοξους πληθυσμούς όπου και αν κατοικούσαν. Iερό καθήκον των Ελλήνων ήταν να επεκτείνουν τα όρια της μικρής Ελλάδας έως την πλήρη ταύτιση του έθνους με το κράτος.

Μέσα σε αυτό το κλίμα η τέχνη καλούνταν να διαδραματίσει ένα πολυσήμαντο ρόλο, πολιτικό, ιδεολογικό, και κυρίως εκπαιδευτικό: να διασώσει τη μνήμη των ηρώων, που με τους αγώνες και τις θυσίες τους κατέκτησαν την ανεξαρτησία και χάρισαν στο έθνος την ελευθερία μετά από μια μακραίωνη και οδυνηρή δουλεία. Οι ιερές μορφές των αγωνιστών και τα κατορθώματά τους προορίζονταν να γίνουν φάροι και οδηγοί φιλοπατρίας για τις μέλλουσες γενιές των Ελλήνων. Η ιστορική ζωγραφική όφειλε να λειτουργήσει ως ιδανικός χώρος συμφιλίωσης, εξαγνισμού και λήθης, μετά τους ολέθριους για το έθνος εμφύλιους σπαραγμούς, που κινδύνεψε να ματαιώσουν τον ύπατο σκοπό του Αγώνα, την απελευθέρωση του Γένους. Αυτό είναι το βαθύτερο νόημα της εμβληματικής σύνθεσης του Θεόδωρου Βρυζάκη Η Ελλάς ευγνωμονούσα (1858),όπου η αρχαιοπρεπής λυσίκομη και λευκοφορεμένη προσωποποίηση της ελεύθερης Ελλάδας περισκέπει, ως άλλη "Παναγία της Φιλανθρωπίας", κάτω από τους ανοιχτούς της βραχίονες όλα τα άξια τέκνα της, Έλληνες και φιλέλληνες, χωρίς διακρίσεις. Παραγγέλλοντας ένα αντίγραφο της "μεγαλογραφίας" του Καραϊσκάκη για το γραφείο του- το αντίστοιχο έργο φιλοξενείται στο ημερολόγιό μας- ο υψηλός παραγγελιοδότης αποκάλυπτε τον επίσημο προορισμό αυτών των εικόνων. Ο θεσμικός ρόλος των έργων με ιστορικά θέματα, όχι μόνο δικαιολογεί το επιβλητικό τους μέγεθος, αλλά ταυτόχρονα προτείνει και μια εξήγηση για τον "σκηνοθετημένο" και τελετουργικό χαρακτήρα των συνθέσεων τους. Ο καλλιεργημένος και κοσμοπολίτης Πρωθυπουργός δεν φαίνεται εντούτοις να τρέφει μεγάλες προσδοκίες για την ποιότητα των έργων των πρώτων ζωγράφων του ελεύθερου ελληνικού κράτους, που είχαν αποφοιτήσει πρόσφατα από τις ξένες ακαδημίες, όπου τους είχαν στείλει να σπουδάσουν με υποτροφίες αρχικά ο κυβερνήτης Καποδίστριας και κυρίως ο βασιλέας Όθωνας. Ο λόγος για αυτή την απαισιόδοξη προοπτική ήταν, σύμφωνα με τον Κωλέττη, η απουσία καλλιτεχνικής παράδοσης και τα πενιχρά μέσα του νέου κράτους. Υπήρχε, ωστόσο, συμπεραίνει, ένα θεραπευτικό αντίδοτο σε αυτή την ένδεια: οι "προγονικές αναμνήσεις", το αρχαίο κλέος.
Η ιστορική ζωγραφική και οι φιλέλληνες καλλιτέχνες
Η ιστορική ζωγραφική με θέματα αντλημένα από τον Αγώνα δεν ξεκίνησε από τους έλληνες ζωγράφους. Είχαν προηγηθεί οι φιλέλληνες καλλιτέχνες: Το ρομαντικό κίνημα είχε πυροδοτήσει στη Γαλλία τα πρωιμότερα και ωραιότερα έργα με έμπνευση από τα επεισόδια του ηρωικού αγώνα των Ελλήνων. Ο νεαρός Ευγένιος Ντελακρουά (Eugène Delacroix,1798-1863) είχε παρουσιάσει στο παρισινό Σαλόν του 1824 τη δραματική του σύνθεση με θέμα τις Σφαγές της Χίου (1824, Λούβρο, Παρίσι), που είχαν γίνει τον Απρίλιο του 1822 και είχαν συνταράξει με την βαρβαρότητά τους τις ευρωπαϊκές συνειδήσεις. Ο μνημειακός πίνακας με τις τραγικές σκηνές που εκτυλίσσονται στο πρώτο επίπεδο προκάλεσε βαθιά αίσθηση, ενώ οι τολμηρές ζωγραφικές καινοτομίες του έργου, με την ελεύθερη δυναμική πινελιά και τα εκρηκτικά χρώματα, σημείωναν την δική τους επανάσταση στην ιστορία της τέχνης. Ακόμη πιο ηχηρό ήταν το μήνυμα καταγγελίας που εξέπεμπε ο επόμενος πίνακας του Ντελακρουά, που ζωγραφίστηκε εν θερμώ, σχεδόν ταυτόχρονα με τα συνταρακτικά γεγονότα που τον ενέπνευσαν και παρουσιάστηκε το 1826 στην γκαλερί Λεμπρέν (Lebrun), όπου οργανώθηκε μεγάλη έκθεση από τα φιλελληνικά κομιτάτα του Παρισιού υπέρ του Αγώνα των Ελλήνων: Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου (1826, Μουσείο Καλών Τεχνών, Μπορντώ) εμπνέεται από την ηρωική και τραγική έξοδο του Μεσολογγίου, που πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 22/23 Απριλίου του 1826, Κυριακή των Βαΐων, και προκάλεσε παγκόσμια συγκίνηση, ενισχύοντας με νέα ορμή το φιλελληνικό κίνημα. Ο Αγώνας των Ελλήνων δεν έπαψε να εμπνέει τον Ντελακρουά ως το τέλος της ζωής του, όπως αποδεικνύει η επική σύνθεση της Εθνικής Πινακοθήκης με θέμα ένα Επεισόδιο του ελληνικού Αγώνα (1856), ένα αριστούργημα της ωριμότητας του μεγάλου Γάλλου ρομαντικού, ζωγραφισμένο με ελευθερία και τόλμη που προαγγέλλουν τον Ιμπρεσιονισμό. Μόνο στο πρώιμο φιλελληνικό έργο του Αρύ Σεφφέρ (Ary Scheffer, 1795-1858), θα συναντήσουμε τη ζωτικότητα, το ρομαντικό πνεύμα και την ορμητική γραφή των έργων του Ντελακρουά. Ανάμεσα στα φιλελληνικά έργα που φιλοξενεί το επετειακό ημερολόγιο αξίζει να προσέξουμε τον πίνακα του γάλλου ζωγράφου Νικολά Γκος (Nicolas Louis François Goss,1787-1878), που απεικονίζει την Ασήμω Λιδωρίκη, χήρα του οπλαρχηγού Ιωάννη Γκούρα, φρούραρχου της Ακρόπολης, που είχε πληγωθεί και πεθάνει τον Οκτώβριο του 1826. Η Ασήμω πολέμησε γενναία πλάι στους υπερασπιστές της Ακρόπολης κατά την πολιορκία του ιερού βράχου από τα στρατεύματα του Κιουταχή το 1826. Η νεαρή ελληνίδα εμφανίζεται να μάχεται κρατώντας το γιαταγάνι με το δεξί, αν και πληγωμένη στο αριστερό χέρι. Με το αριστερό πόδι πατάει το λάβαρο με την ημισέληνο που κρατάει ακόμη ο σκοτωμένος τούρκος. Ο δωρικός ναός παραπέμπει στον Παρθενώνα και υπενθυμίζει ότι η ηρωίδα σκοτώθηκε στις 12 Ιανουαρίου του 1827 από πτώση ενός γείσου του Ερεχθείου, μετά από επίθεση του πυροβολικού. Ο χαριτωμένος πίνακας με τα ζωηρά χρώματα, που φαίνεται να εμπνέεται από τον πίνακα του Ντελακρουά Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου, ζωγραφίστηκε και αυτός ταυτόχρονα με τα γεγονότα (1827) και, παρά το μικρό του μέγεθος, γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Το 1829 κυκλοφόρησε σε λιθογραφία με τίτλο "Μια Ελληνίδα ηρωίδα", υπενθυμίζοντας τον ενεργό ρόλο των ελληνίδων στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας.

Οι τολμηρές καινοτομίες του γαλλικού ρομαντισμού, που εγκαινίαζαν με πάθος αυτοί οι πίνακες, δεν μπορούσαν να γίνουν πρότυπα μορφικής γλώσσας στους έλληνες ζωγράφους, που έκαναν τα πρώτα δειλά τους βήματα στον χώρο της τέχνης. Σε αυτό είχε δίκιο ο Πρωθυπουργός Κωλέττης. Άλλωστε, όσοι είχαν σπουδάσει στο Μόναχο, υιοθέτησαν τον καλλιγραφικό ακαδημαϊκό ρομαντισμό των δασκάλων τους. Ακαδημαϊκή, αλλά υψηλής ποιότητας, είναι και η φιλελληνική ζωγραφική του βενετού ζωγράφου Λουδοβίκου Λιπαρίνι (Ludovico Lipparini, 1800-1856), στον οποίο ανήκει η δραματική μνημειακή σύνθεση με θέμα τον Θάνατο του Λάμπρου Τζαβέλλα (1840), ένα έργο που αποκτήθηκε πρόσφατα από το Ίδρυμα Αντωνίου Ε. Κομνηνού. Ο Λιπαρίνι υπήρξε δάσκαλος του ζακυνθινού Διονύσιου Τσόκου (1820-1862), που υπηρέτησε επίσης την ιστορική ζωγραφική. Ο πίνακάς του με θέμα τον Θάνατο του Μάρκου Μπότσαρη έχει ως πρότυπο ανάλογη σύνθεση του δασκάλου του. Ο ηρωικός θάνατος των δυο Σουλιωτών, του Λάμπρου Τζαβέλλα και του Μάρκου Μπότσαρη, όχι μόνο υμνήθηκε από τη φιλελληνική λογοτεχνία, αλλά έδωσε την ευκαιρία στους καλλιτέχνες να δημιουργήσουν την αρχέτυπη εικονογραφία του "θνήσκοντα ήρωα", ένα από τα πιο προσφιλή θέματα της φιλελληνικής ζωγραφικής.

"Μην αμφιβάλετε, ο Κύριος της ζωής και του θανάτου έχει γραμμένη εις την παλάμην του την ημέρα της εισιπέντε Μαρτίου έτους 1821. Ας στρέφωμεν συχνά τους οφθαλμούς εις αυτήν την θαυμαστήν ημέρα..." Γεώργιος Τερτσέτης
Η ιστορική ζωγραφική και οι Έλληνες καλλιτέχνες. Θεόδωρος Βρυζάκης
Στον βαυαρό ανθυπολοχαγό Καρλ Κρατσάιζεν ( Karl Krazeisen,1794-1878), που έφτασε στην Ελλάδα το Φθινόπωρο του 1826, οφείλουμε τις προσωπογραφίες των Αγωνιστών, όσων ήταν ακόμη ζωντανοί, αποτυπωμένες σε μια σειρά από ευαίσθητα σχέδια γεμάτα φιλαλήθεια, τα οποία στη συνέχεια λιθογραφήθηκαν στο Μόναχο για να γίνουν ευρύτερα γνωστά (1828-1831). Τα πολύτιμα αυτά τεκμήρια, που φυλάσσονται ευλαβικά στην Εθνική Πινακοθήκη, φιλοξενήθηκαν στο επετειακό ημερολόγιο του 2020. Οι ήρωες του 21, όπως τους διαιώνισε ο Κρατσάιζεν, έμελλε να γίνουν η κύρια εικονογραφική πηγή της ελληνικής ιστορικής ζωγραφικής, μολονότι δεν ήταν τα μόνα σχέδια που διέσωζαν τις μορφές των πρωταγωνιστών του Αγώνα. Πορτρέτα αγωνιστών, με έντονο χαρακτήρα ναΐφ, σχεδίασε, λιθογράφησε και διέδωσε ο φιλέλληνας γερμανο-δανός ανθυπολοχαγός Άνταμ Φρίντελ (Adam Friedel, 1788-μετά το1870) ήδη από το 1824, όπως και ο Ιταλός σχεδιαστής και χαράκτης Τζοβάνι Μπότζι (Giovanni Boggi, 1790-1832) από το 1825. O Πέτερ φον Χες (Peter von Hess,1792-1871) φιλοτέχνησε επίσης εννέα πορτρέτα αγωνιστών, προετοιμάζοντας τη μνημειακή του σύνθεση με την Άφιξη του Όθωνα στο Ναύπλιο το1833. Κυρίως όμως ο Πέτερ φον Χες, με τα έργα που ζωγράφισε κατά παραγγελία του Λουδοβίκου, με θέματα αντλημένα από τα κυριότερα επεισόδια του Αγώνα, δημιούργησε ένα εικονογραφικό πρότυπο, που έμελλε να εμπνεύσει και τους έλληνες ζωγράφους.

Οι έλληνες καλλιτέχνες που άντλησαν τα θέματά τους από τον Αγώνα μπορεί να βρήκαν στην φιλελληνική ζωγραφική συνθετικά και μορφικά πρότυπα, μπορεί να ασπάστηκαν τον ακαδημαϊκό ρομαντισμό των ευρωπαίων ομοτέχνων τους, αλλά τα δικά τους έργα αποπνέουν άλλη συγκίνηση και άλλο ήθος. Άλλωστε, κάποιοι από αυτούς είχαν βιώσει την τραγωδία του Αγώνα προσωπικά: ο Θεόδωρος Βρυζάκης (1814-1878), ο κυριότερος εκπρόσωπος της ιστορικής ζωγραφικής στην Ελλάδα, υπήρξε θύμα του Αγώνα. Οι Τούρκοι είχαν κρεμάσει τον πατέρα του και ο μικρός Θεόδωρος φιλοξενήθηκε αρχικά στο Ορφανοτροφείο που είχε ιδρύσει ο Καποδίστριας στην Αίγινα. Με τη φροντίδα του Φρειδερίκου Θείρσιου, βαυαρού φιλολόγου, δασκάλου του Όθωνα, ο Βρυζάκης θα φοιτήσει αρχικά στο "Ελληνικό Παιδαγωγικό Ινστιτούτο" του Μονάχου, που συνέχιζε το έργο του "Πανελληνίου Σχολείου". Σκοπός αυτού του ιδιόμορφου εκπαιδευτικού ιδρύματος, που λειτούργησε υπό την αιγίδα του φιλέλληνα βασιλέα της Βαυαρίας Λουδοβίκου, πατέρα του Όθωνα, ήταν να εκπαιδεύσει τους νέους Έλληνες, και ανάμεσά τους πολλά παιδιά αγωνιστών, σύμφωνα με τα αρχαία ελληνικά ιδεώδη και να προετοιμάσει την εισαγωγή τους στις ανώτερες σχολές και στα πανεπιστήμια του Μονάχου. Στη συνέχεια ο Βρυζάκης θα σπουδάσει ζωγραφική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου με υποτροφία της ελληνικής κυβέρνησης. Από το 1848 ως το 1851, έχοντας αφοσιωθεί στην ιστορική ζωγραφική, βρίσκεται στην Ελλάδα, με σκοπό να επισκεφτεί και να γνωρίσει από κοντά τους τόπους όπου έλαβαν χώρα τα γεγονότα του Αγώνα.

Οι εικόνες του Βρυζάκη γαλούχησαν, συγκίνησαν και διέπλασαν την πατριωτική συνείδηση των νεοελλήνων. Είναι αλήθεια ότι οι εικόνες αυτές εξιδανικεύουν, εξωραΐζουν και παρουσιάζουν τους ήρωες να πολεμούν ντυμένοι με τα γιορτινά τους. Φαίνεται, όμως, πως αυτό ακριβώς συνέβαινε: οι αγωνιστές πήγαιναν στον πόλεμο σαν σε γιορτή, σύμφωνα με τη συγκινητική μαρτυρία του γάλλου φιλέλληνα αξιωματικού Ολιβιέ Βουτιέ (Olivier Voutier,1796-1877), που πολέμησε πλάι στους Έλληνες και κατέθεσε την εμπειρία του στα Απομνημονεύματά του, που δημοσιεύτηκαν στο Παρίσι πολύ πρώιμα, το 1823, και πρόσφατα κυκλοφόρησαν σε μετάφραση από την Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία : "Όταν οι Έλληνες ετοιμάζονται για μάχη, ξυρίζονται με προσοχή, βάζουν λευκά λινά ρούχα, φτιάχνουν τα μαλλιά τους. Όποιος φτάσει στο στρατόπεδό τους πριν από κάποια μάχη πιστεύει πως βλέπει τους Σπαρτιάτες την παραμονή της μάχης των Θερμοπυλών". Οι πίνακες του Βρυζάκη απομνημονεύουν τις πιο εμβληματικές και συγκινητικές στιγμές του Αγώνα, με κορυφαίο παράδειγμα την ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου, ένα έργο που έχει αποκτήσει στη συνείδηση των Ελλήνων τον χαρακτήρα λατρευτικής εικόνας. Η ιστορική επαλήθευση των γεγονότων που απεικονίζονται στον πίνακα δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Με το πέρασμα του χρόνου το έργο έχει ταυτιστεί με το συμβολικό του πεπρωμένο, που ήταν να διατηρήσει άσβεστη τη μνήμη της ηρωικής απόφασης της Εξόδου, που ισοδυναμούσε με αυτοθυσία. Μόνο οι Ελεύθεροι πολιορκημένοι ενός Σολωμού, μόνο η τέχνη μπορούσε να εκφράσει, με τη γλώσσα της αλληγορίας και του συμβόλου, την τραγωδία και την κάθαρση αυτών των γεγονότων.

Η Εθνική Πινακοθήκη έχει το προνόμιο να φιλοξενεί στις συλλογές της τις πιο αντιπροσωπευτικές ιστορικές συνθέσεις του Βρυζάκη. Οι κυριότερες από αυτές κοσμούν το επετειακό μας ημερολόγιο του 2021. Το Στρατόπεδο του Καραϊσκάκη στο Φάληρο (1855) περιγράφει με ενάργεια την ατμόσφαιρα που επικρατούσε στο ελληνικό στρατόπεδο τις παραμονές της μάχης της Αθήνας, που είχε σκοπό να διασπάσει την πολιορκία της Ακρόπολης από τα στρατεύματα του Κιουταχή και να απελευθερώσει την αρχαία κοιτίδα του πολιτισμού. Η συμβολική σημασία αυτής της μάχης εξηγεί την παρουσία τόσο σημαντικών φιλελλήνων και ελλήνων οπλαρχηγών. Η επικείμενη διπλή τραγωδία του θανάτου του Καραϊσκάκη (22 Απριλίου) και της ήττας (23/24 Απριλίου 1827) δεν φαίνεται να σκιάζει τη ζωηρή σύναξη στο έργο του Βρυζάκη. Στο πρώτο επίπεδο οι αγωνιστές απολαμβάνουν μια στιγμή ανάπαυλας, δίνοντας την ευκαιρία στον ζωγράφο να περιγράψει μερικά ζωηρά ηθογραφικά στιγμιότυπα. Η κύρια σκηνή με τους πρωταγωνιστές, Έλληνες και φιλέλληνες, αναπτύσσεται πάνω σε ένα μικρό λόφο, όπου κυματίζει η σημαία της Επανάστασης. Το ύψωμα επιτρέπει στους αρχηγούς να εξετάσουν εξ απόπτου το πεδίο των επιχειρήσεων. Πλάι στον Καραϊσκάκη, που δείχνει τον στόχο της επίθεσης, το κάστρο της Ακρόπολης, διακρίνουμε τους φιλέλληνες Γκόρντον (Gordon) και Άστιγκς (Hastings), τον Μακρυγιάννη, τον Τζαβέλλα, τον Νοταρά κ.ά. Ο βαρώνος Χάιντεκ (Karl Wilhelm von Heideck, 1788-1861), μέλος της βαυαρικής αντιπροσωπείας, παρατηρεί την Ακρόπολη με μια διόπτρα. Στον Χάιντεκ, που ήταν και ζωγράφος, οφείλουμε μια ανάλογη σύνθεση, που αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τον Βρυζάκη, ο οποίος υπήρξε μαθητής του. Στο κάτω αριστερό μέρος της σκηνής ο ζωγράφος έχει απεικονίσει και τον ανθυπολοχαγό Κρατζάιζεν. Από τις δικές του εικόνες των αγωνιστών άντλησε ο Βρυζάκης τα χαρακτηριστικά των επώνυμων ηρώων της εικονογραφίας του. Η διάσημη αυτή σύνθεση κυκλοφόρησε σε λιθογραφία, στην οποία αναγράφονται και όλα τα ονόματα των πρωταγωνιστών της σκηνής. Σε λιθογραφία είχε κυκλοφορήσει και Η Έξοδος του Μεσολογγίου, όπως άλλωστε και οι πιο σημαντικοί ιστορικοί πίνακες του Βρυζάκη. Η ζήτηση και διάδοση αυτών των εικόνων μέσω των λιθογραφιών εντός και εκτός Ελλάδας αποκαλύπτει το εύρος και τη διάρκεια του φιλελληνικού ρεύματος και τη φήμη που είχαν κατακτήσει τα γεγονότα του απελευθερωτικού Αγώνα. Και οι δυο αυτοί πίνακες έλαβαν μέρος σε μεγάλες εκθέσεις σε πολλές πρωτεύουσες της Ευρώπης και κέρδισαν σημαντικές διακρίσεις.

Ο Λόρδος Μπάιρον (George Gordon Byron,1788-1824), ο επιφανής άγγλος ρομαντικός ποιητής, που στρατεύτηκε ολόψυχα στον Αγώνα των Ελλήνων, θυσιάζοντας και την ίδια του την ζωή, ενσαρκώνει το κορυφαίο σύμβολο του φιλελληνισμού. Ο πρόωρος θάνατός του στο Μεσολόγγι, σε ηλικία 36 ετών, στις 19 Απριλίου του 1824, προκάλεσε βαθιά συγκίνηση και έστρεψε την προσοχή στη μαρτυρική πόλη, δυο χρόνια πριν από την ηρωική Έξοδο, που έμελλε να διεγείρει παγκόσμια οδύνη και οργή, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο το φιλελληνικό ρεύμα. Ο Βρυζάκης αφιερώνει στον μεγάλο φιλέλληνα ποιητή μια επιβλητική σύνθεση γεμάτη τελετουργική επισημότητα, που απεικονίζει με θεατρικό αίσθημα την ενθουσιώδη υποδοχή του στο Μεσολόγγι στις αρχές Ιανουαρίου του 1824 ( Η Υποδοχή του Λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι, 1861). Πλάι στις μνημειακές συνθέσεις του, που είχαν επίσημο προορισμό, ο Βρυζάκης ζωγράφισε και μικρότερους πίνακες με ηθογραφικές ή ειδυλλιακές σκηνές από την ζωή των αγωνιστών. Οι πίνακες αυτοί είχαν μια ευρεία φιλελληνική κυρίως πελατεία, στην οποία προορίζονταν και οι λιθογραφίες.
Προσωπογραφίες
Οι προσωπογραφίες που φιλοξενούνται στο ημερολόγιο του '21 αντιπροσωπεύουν το δεύτερο είδος που αναπτύσσεται παράλληλα με την ιστορική ζωγραφική γύρω στα μέσα του αιώνα. Οι ζωγράφοι που υπηρέτησαν σχεδόν αποκλειστικά αυτό το είδος είναι ο τυρολέζος Φραντσέσκο Πίτζε (1822-1862) και ο υδραίος Ανδρέας Κριεζής (1813- μετά το 1877). Στον Πίτζε, που έδρασε στην Ελλάδα, οφείλουμε την ιστορική πινακοθήκη πολλών νησιωτών με τις παραδοσιακές τους φορεσιές ζωγραφισμένες με απολαυστική ακρίβεια, όπως συμβαίνει με το πορτρέτο της Κυριακούλας Βούλγαρη (π.1850-1852). Η Βούλγαρη, μέλος της γνωστής υδραίικης οικογένειας, ήταν σύζυγος του Αντωνίου Κριεζή, που κατέλαβε τα υψηλότερα πολιτικά αξιώματα, ενώ η ίδια ανήκε στην ακολουθία της βασίλισσας Αμαλίας. Ο Πίτζε συνδυάζει τη στιλπνότητα και καθαρότητα ενός φλαμανδού ή του νεοκλασικού Ένγκρ (Jean-Auguste-Dominique Ingres,1780-1867), όταν ζωγραφίζει πρόσωπα, με τη λατρεία στη λεπτομέρεια ενός ναΐφ, όταν περιγράφει υφάσματα, κοσμήματα και στολίδια. Ο Ψαριανός καπετάνιος (π.1850-1853) του Κριεζή ποζάρει ντυμένος με τη γιορτινή νησιώτικη φορεσιά του, με ένα αναμμένο τσιγάρο στο χέρι, καθισμένος μπροστά σε ένα ανοιχτό παράθυρο, από όπου διακρίνουμε τη θάλασσα με ένα πλησίστιο ιστιοφόρο, συμβολική αναφορά στο επάγγελμα του καπετάνιου. Ο Κριεζής είναι κοντύτερα στην ακαδημαϊκή ζωγραφική με τους καστανούς τόνους και το πλάσιμο της φόρμας με τον σκιοφωτισμό, αντίθετα από τον Πίτζε που αγαπάει τα καθαρά και λαμπερά χρώματα. Ο γιος του καλλιτέχνη (1870), το χαριτωμένο τσολιαδάκι, που ποζάρει με άνεση, φορώντας με υπερηφάνεια την τιμημένη εθνική φορεσιά, είναι ο γιος του ζωγράφου Νικόλαου Ξυδιά (1826-1909), που ζούσε στο Παρίσι. Ζωγραφίζοντας τον γιο του ντυμένο με μια πολύτιμη εθνική φορεσιά, ο Ξυδιάς δεν απέβλεπε κατά τη γνώμη μου σε μια φολκλορική μεταμφίεση, αλλά σε μια μυητική πράξη, που είχε σκοπό να καλλιεργήσει στο νεαρό αγόρι τη συνείδηση της καταγωγής του και της εθνικής του ταυτότητας. Η παραδοσιακή φορεσιά, που φορούσαν άλλοτε τα ελληνόπουλα στις εθνικές γιορτές, λειτουργούσε ανομολόγητα ως ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα πατριδογνωσίας, βιωματικής καλλιέργειας της ιστορικής μνήμης και εθνικής αυτογνωσίας.
Η ιστορική ζωγραφική στο τέλος του 19ου αιώνα
Η ιστορική ζωγραφική γνώρισε τη μεγαλύτερη ακμή της και άσκησε τον ρόλο της ως ιδεολογικό, πολιτικό και διπλωματικό όργανο στα μέσα του 19 ου αιώνα και ως την έξωση του βασιλιά Όθωνα το 1862. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα γεγονότα του Αγώνα έπαψαν να συγκινούν και να εμπνέουν τους καλλιτέχνες. Η χρονική απόσταση είχε μεταβάλει τα κατορθώματα των Ελλήνων σε θρύλο και η αναφορά σε αυτά γινόταν πλέον με όχημα τη νοσταλγία. Ο αφηγηματικός λόγος και η ακρίβεια της αναπαράστασης δεν ήταν πια ο κύριος στόχος των δημιουργών. Η αναζήτηση της φόρμας, της μορφικής διατύπωσης, του ύφους, πολλές φορές υπερκαλύπτει την ευγλωττία της εικόνας. Άλλωστε η ελληνική τέχνη είχε φτάσει σε άλλη ωριμότητα με τους μεγάλους ζωγράφους της Σχολής του Μονάχου, που είχαν αρχίσει να επιστρέφουν στην πατρίδα και να κυριαρχούν στο προσκήνιο της καλλιτεχνικής σκηνής τα χρόνια που ακολούθησαν το τέλος της βαυαροκρατίας, γεγονός που συνιστά ένα ιστορικό παράδοξο. Ο Νικόλαος Γύζης (1842-1901) παρέμεινε στο Μόναχο, έγινε καθηγητής στην εκεί Ακαδημία και αναδείχτηκε σε κορυφαίο εκπρόσωπο των καλλιτεχνικών τάσεων του τέλους του 19 ου αιώνα. Το έργο του διακρίνεται για την πνευματικότητά του, την ποιητική του διάσταση και την αίσθηση του ρυθμού και της αρμονίας. Τα στοιχεία αυτά επαληθεύονται στις δυο συνθέσεις που τον εκπροσωπούν στο ημερολόγιο του 2021. Η Δόξα (1898), ένα αιθέριο παστέλ, αποτελεί ελεύθερο προσχέδιο για το ομώνυμο έργο, που ανήκε άλλοτε στη βασιλική συλλογή και σήμερα δυστυχώς λανθάνει. Η αλληγορική μορφή της αρχαίας κόρης, που ενσαρκώνει την Δόξα τόσο στο προσχέδιο όσο και στο τελικό έργο, εμπνέεται, σύμφωνα με την ομολογία του ζωγράφου, από τον "δαιμόνιο Σολωμό" και την "φρικιάζουσαν και σοβαράν Δόξαν", που, περπατώντας μονάχη "στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη, μελετά τα λαμπρά παλληκάρια...". Από την τραγωδία της καταστροφής των Ψαρών εμπνέεται και ο δεύτερος πίνακας του Γύζη που κοσμεί το φετινό ημερολόγιο: ο μνημειακός πίνακας με τίτλο Μετά την καταστροφή των Ψαρών (1896-1898), ένα από τα τελευταία έργα του Γύζη, απεικονίζει τη δραματική πάλη με τα κύματα μιας βάρκας, που μεταφέρει μερικούς νησιώτες από τα Ψαρά, που κατάφεραν να γλυτώσουν από την σφαγή και τώρα βρίσκονται στο έλεος μιας άγριας τρικυμίας. Γυναίκες και παιδιά έχουν ήδη γλιστρήσει στη θάλασσα, ενώ όσοι βρίσκονται μέσα στη βάρκα προσπαθούν μάταια να τους διασώσουν. Ο απεγνωσμένος αγώνας για επιβίωση αλλά και για αλληλοβοήθεια μέσα στην εφιαλτική νύχτα έχει αποδοθεί με τη γνωστή νευρώδη ελεύθερη χειρονομιακή γραφή της ωριμότητας του ζωγράφου, που προαγγέλλει τον εξπρεσιονισμό. Ο πίνακας παραπέμπει στην ανάλογη διάσημη ρομαντική σύνθεση του Ζερικώ (Théodore Géricault, 1791-1824) με θέμα την Σχεδία της Μέδουσας (1819), αλλά διαφέρει από εκείνη ριζικά ως προς το ήθος, το αίσθημα και την γραφή. Η χριστιανική πίστη, με σύμβολο την εικόνα στα χέρια του ιερωμένου, η αλληλεγγύη, το έλεος, που σφραγίζουν την τραγωδία που περιγράφει ο Γύζης, δεν έχουν καμιά σχέση με την έκπτωση των αξιών και τον αλληλοσπαραγμό των ναυαγών στην Σχεδία της Μέδουσας.

Στον Κωνσταντίνο Βολανάκη (1837-1907), τον κατεξοχήν έλληνα θαλασσογράφο της Σχολής του Μονάχου, οφείλουμε τη μνημειώδη σύνθεση με θέμα την Έξοδο του Άρεως (1894), ένα παράτολμο και ένδοξο επεισόδιο του Αγώνα στην θάλασσα. Στις 25 Απριλίου του 1825 ο ελληνικός πάρων "΄Αρης" κατάφερε με επιδέξιους χειρισμούς και πολύ τόλμη να διασπάσει τον αποκλεισμό του όρμου του Νεοκάστρου στην Πύλο από τον στόλο του Ιμπραήμ και να διαφύγει στο ανοιχτό πέλαγος. Ο ευέλικτος "Άρης" πλησίστιος, με την ελληνική σημαία να κυματίζει στο ψηλότερο κατάρτι, κατευθύνεται προς τον θεατή, αψηφώντας τα πυρά που εξαπολύουν τα βαριά τουρκικά πλοία, όπως υποδηλώνουν τα πυκνά νέφη καπνού. Ο πίνακας φιλοτεχνήθηκε κατά παραγγελία των βασιλικών ανακτόρων, γεγονός που εξηγεί τόσο το επιβλητικό του μέγεθος όσο και το συντηρητικό και "καλλιγραφικό" του ύφος.

Στον επιφανή ρώσο-αρμένιο ζωγράφο Ιβάν Αϊβαζόφκυ (Ivan Aivasowsky, 1817-1900) οφείλουμε την ρομαντική επική σύνθεση, που αναφέρεται σε ένα από τα πιο διάσημα κατορθώματα του ναυτικού αγώνα των Ελλήνων: την Πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη (1881) τη νύχτα της 6/7 Ιουνίου του 1822 στο λιμάνι της Χίου, ένα γεγονός τόσο απερινόητο που κατέπληξε την οικουμένη και ανέδειξε τον ψαριανό ήρωα σε λατρευτικό είδωλο του φιλελληνισμού. Ο πίνακας του Αϊβαζόφκυ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ανατροπής της ισορροπίας ανάμεσα στο αφηγηματικό θέμα και τη στιλιστική μέριμνα του καλλιτέχνη να συλλάβει και να μεταφράσει ζωγραφικά τη μαγεία ενός νυχτερινού συμβάντος στη θάλασσα, που επιτρέπει τα πιο φαντασμαγορικά επεισόδια. Και πράγματι ο μοναδικός στα οπτικά εφέ ζωγράφος κατορθώνει να δημιουργήσει ένα αριστούργημα στο είδος του: η τουρκική ναυαρχίδα φλέγεται στο βάθος μέσα σε ένα κίτρινο νέφος, που σκορπίζει χρυσές ανταύγειες στα συμπληρωματικά ιώδη της θάλασσας και του ουρανού. Την ίδια ώρα η βάρκα του πυρπολητή απομακρύνεται προς την δεξιά πλευρά του πίνακα και καθώς τέμνεται από το πλαίσιο, δημιουργεί την εντύπωση στον θεατή ότι συμμετέχει στα δρώμενα.
Επίλογος
Δυο αιώνες συμπληρώνονται εφέτος από τότε που ο μικρός, φτωχός, ταπεινωμένος από τη μακραίωνη δουλεία ελληνικός λαός ύψωσε τη σημαία της επανάστασης και κατάφερε με ηρωικούς αγώνες και απερίγραπτες θυσίες να αναστήσει το έθνος και να αποκαταστήσει την ύπαρξη και την ιστορική του οντότητα στις συνειδήσεις Ελλήνων και ξένων. Σήμερα αδυνατούμε να συλλάβουμε τον ίλιγγο αυτών των γεγονότων. Η τέχνη διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη διάδοση των κατορθωμάτων, των ηρωικών πράξεων, αλλά και των παθών, και των θυσιών των μαχόμενων Ελλήνων, διεγείροντας τις συνειδήσεις, μεταστρέφοντας τα πνεύματα, συμβάλλοντας αποφασιστικά στην κραταίωση του φιλελληνικού ρεύματος. Μέσα από την τέχνη συντελέστηκε η επανασύνδεση των μαχόμενων Ελλήνων με το ένδοξο ιστορικό τους παρελθόν. Η τέχνη έπαιζε το ρόλο των σημερινών μαζικών μέσων με μια ουσιώδη διαφορά. Η τέχνη δεν αποτυπώνει ωμά τα γεγονότα. Τα ερμηνεύει, τα εξιδανικεύει, τα φορτίζει με μεταδοτική συγκίνηση, χαρίζοντας τους δύναμη και ακαταμάχητη πειθώ. Αυτή τη δύναμη επικαλείται και ο πρωθυπουργός Κωλέττης όταν απευθύνει στους έλληνες καλλιτέχνες το εύγλωττο παράγγελμα: "Εργασθείτε διότι η Ελλάς απαιτεί την ιστορικήν πινακοθήκην της".

(*) Η Μαρίνα Λαμπράκη Πλάκα είναι Ομότιμη καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης, Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου

info: Οι φωτογραφίες και το κείμενο είναι από το Ημερολόγιο 2021 της Εθνικής Πινακοθήκης, προσφορά στον Αναγνώστη από την Μαρίνα Λαμπράκη - Πλάκα.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Η Ελλάς απαιτεί την ιστορικήν πινακοθήκην της".Το 1821 και οι Έλληνες Ζωγράφοι (της Μαρίνας Λαμπράκη Πλάκα) - ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ο ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ

# data[].attributes.attachment_link.description
της Μαρίνας Λαμπράκη Πλάκα Στις 15 Σεπτεμβρίου του 1844 ο πρωθυπουργός Ιωάννης Κωλέττης επισκέπτεται τους αδελφούς Μαργαρίτη στο εργαστήριό τους με σκοπό να τους παραγγείλει ένα αντίγραφο της "μεγαλογραφίας" του Καραϊσκάκη για το γραφείο του. Η εφημερίδα Αιών (23 Σεπτεμβρίου 1844) διέσωσε την πρόσκληση που απηύθυνε ο επιφανής πολιτικός άνδρας προς τον Γεώργιο και ...

# data[].attributes.headline
Μαγικές διαδρομές στην Τέχνη. Θεόφιλος Χατζημιχαήλ

# data[].attributes.subject
Μαγικές διαδρομές στην Τέχνη. Θεόφιλος Χατζημιχαήλ

# data[].attributes.body
Εκπαιδευτικό υλικό, αφιέρωμα στον λαϊκό ζωγράφο Θεόφιλο Χατζημιχαήλ. Περιλαμβάνει φύλλα εργασίας για τη γνωριμία με την τεχνική και τα έργα του ζωγράφου. Σχεδιασμός εκπαιδευτικού υλικού: Κατερίνα Τζαβάρα, εικονογράφηση: Δημήτρης Ρίζος.

# data[].attributes.attachment_link.title
Κατερίνα Τζαβάρα-Μαγικές διαδρομές στην Τέχνη Θεόφιλος

# data[].attributes.headline
Η Επανάσταση του 1821 μέσα από τα βλέμμα του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου 

# data[].attributes.subject
Η Επανάσταση του 1821 μέσα από τα βλέμμα του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου 

# data[].attributes.body
Παρουσίαση εργασίας παιδιών σε σχολική γιορτή

# data[].attributes.attachment_link.title
25ηΜαρτίου-Γσιο Κορυφής Ημαθίας

# data[].attributes.headline
Οικία Κοντού - Μουσείο Θεόφιλου στην Ανακασιά (Πηλίου) Μαγνησίας

# data[].attributes.subject
Οικία Κοντού - Μουσείο Θεόφιλου στην Ανακασιά (Πηλίου) Μαγνησίας

# data[].attributes.body
http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=16223

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το αρχοντικό Χατζηαναστάση, γνωστό σήμερα ως οικία Κοντού και Μουσείο Θεόφιλου, βρίσκεται στην Ανακασιά του Δήμου Ιωλκού και χρονολογείται το α΄μισό του 19ου αιώνα. Αρχικά το αρχοντικό ήταν ιδιοκτησία της οικογένειας Χατζηαναστάση μέχρι το 1905, που το αγόρασε ο Ανωβολιώτης μυλωνάς Γιάννης Κοντός. Ο νέος ιδιοκτήτης αμέσως προέβη σε εργασίες εκσυγχρονισμού της κατοικίας και προσαρμογής της στα νεοκλασικά πρότυπα της εποχής. Το 1912, σύμφωνα με επιγραφή, ξεκίνησε ένα πρόγραμμα ζωγραφικής διακόσμησης της σάλας του τελευταίου ορόφου από το μεγάλο λαϊκό ζωγράφο Θεόφιλο Χατζημιχαήλ. Οι σεισμοί του 1955 προξένησαν μεγάλες καταστροφές στο κτίριο. Το 1962 το Υπουργείο Πολιτισμού, για να προστατεύσει αυτό το μοναδικό για την περιοχή μνημείο, το χαρακτήρισε ως "ιστορικό διατηρητέο μνημείο" (ΦΕΚ 279/β/9-8-62) και το 1965 το αγόρασε, προκειμένου να επισκευαστεί και να λειτουργήσει ως επισκέψιμος για το κοινό χώρος. Ακολούθησαν το 1966 οι εργασίες αναστήλωσης του αρχοντικού και συντήρησης των τοιχογραφιών. Με τους σεισμούς του 1980 το κτίριο έπαθε μικρής έκτασης ζημιές, που έδωσαν αφορμή για νέο πρόγραμμα εργασιών αποκατάστασης των ζημιών και συντήρησης των τοιχογραφιών του.

Πρόκειται για τριώροφο, λιθόκτιστο στο μεγαλύτερο μέρος του αρχοντικό, στεγασμένο με ξύλινη στέγη καλυμμένη με σχιστολιθικές πλάκες. Μεγάλα τμήματα του τελευταίου ορόφου είναι κατασκευασμένα από τσατμά και προεξέχουν από το περίγραμμα της βάσης του κτιρίου, δημιουργώντας τα γνωστά σαχνισιά της λαϊκής πηλιορείτικης αρχιτεκτονικής. Η κάτοψη του κτιρίου είναι ορθογωνική. Οι μεταβολές που υπέστη το 1905 αλλοίωσαν σε σημαντικό βαθμό τον αρχικό λαϊκό του χαρακτήρα, με την αλλαγή της διαμόρφωσης των εσωτερικών χώρων, κυρίως του μεσοπατώματος, και την προσθήκη νεοκλασικών μορφολογικών στοιχείων στην πρόσοψη, όπως τα πλαίσια των διευρυμένων παραθύρων του μεσοπατώματος, το περίτεχνο νεοκλασικό περιθύρωμα της νέας εισόδου κ.α.

Η σάλα της οικίας Κοντού, όπου ζωγράφισε ο Θεόφιλος, είναι ένα μεγάλο δωμάτιο σχήματος "Γ". Το ζωγραφικό της πρόγραμμα χωρίζεται σε δύο ζώνες. Στην κάτω ζώνη ο Θεόφιλος ζωγράφισε διάφορα διακοσμητικά θέματα από το φυτικό και ζωικό βασίλειο, όπως μια μεγάλη ποικιλία από γλάστρες με λουλούδια και πουλιά, αγρίμια και σκηνές κυνηγιού, ενώ στα αριστερά της σκάλας, πλάι στην πόρτα του δωματίου, ζωγράφισε το Γιάννη Κοντό καβάλα στο άλογό του. Ακολουθεί η πάνω ζώνη στην οποία βρίσκονται 14 μεγάλες ενεπίγραφες παραστάσεις με θέματα παρμένα από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, για τα οποία χρησιμοποίησε ως πρότυπα, κατά κύριο λόγο, λιθογραφίες των έργων του ζωγράφου Peter von Hess. Στις τέσσερις παραστάδες της στενής κεραίας της σάλας ο Θεόφιλος ζωγράφισε τέσσερις θεούς του Ολύμπου, τον Άρη, την Αφροδίτη, τον Ερμή και την Αθηνά. Στον τυφλό τοίχο ζωγράφισε δύο διαφορετικά τοπία σε μια ενιαία τοιχογραφία. Στη μία τοπιογραφία απεικονίζεται η Ανακασιά με τη Μακρινίτσα στο βάθος και στην άλλη η περιοχή "Κάραβος" της Πορταριάς. Αναπόσπαστο κομμάτι της σύνθεσης μπορεί να θεωρηθεί και η δεξαμενή νερού με το σιντριβάνι, που καλύπτει ολόκληρη την κάτω ζώνη του τυφλού τοίχου. Στα τμήματα πάνω από τα παράθυρα και τις πόρτες γέμισε τα κενά με θέματα ανάλογα της κάτω ζώνης, όπως γλάστρες με λουλούδια και πουλιά, ερπετά, βασιλικούς θυρεούς. Η οργάνωση των θεμάτων στο χώρο και ο τρόπος με τον οποίο αποδίδονται φανερώνουν τη μεγάλη επίδραση της βυζαντινής ζωγραφικής στο έργο του λαϊκού ζωγράφου.

Η οικία Κοντού είναι ένα από τα σημαντικότερα νεότερα μνημεία της περιοχής της Μαγνησίας, καθώς τόσο η ίδια, όσο και ο ζωγραφικός της διάκοσμος διατηρούνται σε άριστη κατάσταση. Αποτελεί μοναδική περίπτωση πηλιορείτικου αρχοντικού που διασώζει ολοκληρωμένο ζωγραφικό πρόγραμμα του Θεόφιλου. Το αρχοντικό του Κοντού μαζί με το αρχοντικό Τζοάννου που βρίσκεται πλάι του και τα υπόλοιπα παραδοσιακά κτίρια του οικισμού της Ανακασιάς αποτελούν ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σύνολα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής του Πηλίου.

# data[].attributes.attachment_link.title
Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού | Οικία Κοντού - Μουσείο Θεόφιλου στην Ανακασιά (Πηλίου) Μαγνησίας

# data[].attributes.attachment_link.description
Το αρχοντικό Χατζηαναστάση, γνωστό σήμερα ως οικία Κοντού και Μουσείο Θεόφιλου, βρίσκεται στην Ανακασιά του Δήμου Ιωλκού και χρονολογείται το α΄μισό του 19ου αιώνα. Αρχικά το αρχοντικό ήταν ιδιοκτησία της οικογένειας Χατζηαναστάση μέχρι το 1905, που το αγόρασε ο Ανωβολιώτης μυλωνάς Γιάννης Κοντός.

# data[].attributes.headline
Μουσείο Θεόφιλου στη Βαρειά Μυτιλήνης

# data[].attributes.subject
Μουσείο Θεόφιλου στη Βαρειά Μυτιλήνης

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το Μουσείο Θεοφίλου ανεγέρθηκε το έτος 1964 σε ένα προάστειο της Μυτιλήνης, τη Βαρειά, εκεί όπου γεννήθηκε και πέρασε τα παιδικά του χρόνια ο λαϊκός ζωγράφος, με έξοδα του Μυτιληνιού, φημισμένου καλλιτεχνικού εκδότη στο Παρίσι, Στρατή Ελευθεριάδη (TERIADE).

Το 1965 ο TERIADE το δώρησε στο Δήμο της Μυτιλήνης μαζί με 86 πίνακες του Θεόφιλου, από την ιδιωτική του συλλογή, και από τότε λειτουργεί ως Δημοτικό Μουσείο. Το κτίριο είναι κτισμένο με μυτιληνιά πέτρα σε χρώμα ροδί σκοτωμένο, που ταιριάζει απόλυτα με τον απέραντο ελαιώνα που το περιβάλλει.

Αποτελείται από τέσσερις συνεχόμενες αίθουσες, μέσα στις οποίες υπάρχουν 86 ζωγραφικοί πίνακες του Θεόφιλου.

Τα θέματα των πινάκων είναι παρμένα από την Ιστορία, Μυθολογία, Λαογραφία. Αναπαριστά επίσης σκηνές από την καθημερινή ζωή, ενδυμασίες, τοπία κ.ά.

# data[].attributes.attachment_link.title
Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού | Μουσείο Έργων Θεόφιλου

# data[].attributes.attachment_link.description
Το Μουσείο Θεοφίλου ανεγέρθηκε το έτος 1964 σε ένα προάστειο της Μυτιλήνης, τη Βαρειά, εκεί όπου γεννήθηκε και πέρασε τα παιδικά του χρόνια ο λαϊκός ζωγράφος, με έξοδα του Μυτιληνιού, φημισμένου καλλιτεχνικού εκδότη στο Παρίσι, Στρατή Ελευθεριάδη (TERIADE).

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελληνική Επανάσταση 1821 - Νομίσματα - Χαρτονομίσματα

# data[].attributes.headline
Από την άλωση της Πόλης ως την απελευθέρωση (1821)

# data[].attributes.subject
Από την άλωση της Πόλης ως την απελευθέρωση (1821)

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Γιώργος Μπαρμπέρης

# data[].attributes.attachment_link.title
Από την άλωση της Πόλης ως την απελευθέρωση (1821)

# data[].attributes.headline
ΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΟΥ 1821

# data[].attributes.subject
ΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΟΥ 1821

# data[].attributes.attachment_link.title
ΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΟΥ 1821