# data[].attributes.attachment_link.title
Bevers spotten – Rijke Teksten | Taalunie

# data[].attributes.headline
Waarom lezen ook om cijfertjes draait: leg je leesbeleid op de rooster

# data[].attributes.subject
Waarom lezen ook om cijfertjes draait: leg je leesbeleid op de rooster

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een goedgevulde schoolbib, gezellige leeshoeken en kwartierlezen: uitdagingen die leraren vol enthousiasme aangaan. Maar wat is het effect van al die inspanningen? Leescoach Hilde van GBS De Boot in Opwijk: "Bij lezen denk je niet meteen aan meten, maar monitoring is de sluitsteen van elk sterk leesplan."

Tip 1: Data vind je overal

"We hanteren het vertrouwde recept: 2 keer per jaar legt elke leerling een Hilde Dierickx: AVI-test af. Elke leerling van de klas dezelfde test? Doen we niet. Iedereen krijgt een test op basis van zijn vorige resultaat. Zo krijg je een duidelijke blik op individuele progressie. De klasleraar verbetert de testen zelf. Dat doen we bewust, zodat het hele team mee is en je als leraar meteen een klare kijk op jouw kinderen hebt."

"In het eerste en tweede leerjaar werken we niet met de traditionele test maar met de AVI-leeskaarten, waarbij kinderen luidop lezen. Dat past beter bij die jonge doelgroep. Natuurlijk zijn resultaten niet altijd betrouwbaar, door een voorafgaand conflict op de speelplaats of plotse stress scoren leerlingen soms ondermaats. Dan nemen we een nieuwe test af."

"Daarnaast beoordelen we 4 keer per jaar technisch lezen, telkens met een andere focus: leestempo, leesbegrip, juistheid en expressie. Leerlingen lezen alleen, in duo of in groepjes een tekst. Vaak materiaal dat in de les al aan bod kwam. De leraar beschrijft ‑ met woordelijke feedback, geen cijfers - welke vooruitgang de kinderen maakten tegenover de vorige momentopname."

"Voor leesbegrip kijken we verder dan de testjes uit de methode. De leesstrategieën uit de taalles brengen we ook binnen bij wero. Zo krijgen leerlingen meer oefenkansen om bewust aan begrijpend lezen te werken. Tijdens observatiemomenten laten we leerlingen hun leesstrategie verwoorden. Zo kunnen we differentiëren: Voor sommige lezers modelleren we leesstrategieën, anderen krijgen extra uitdagende opdrachten."

"Ook je leerlingen en ouders hebben waardevolle info die je aanpak kan bepalen. Daarom organiseren we een omgekeerd oudercontact: ouders vertellen hoe hun kind het thuis doet. Intussen polsen we naar hun leesgedrag thuis, achterhalen we of ze ook in die omgeving met boeken in contact komen. En we bevragen de kinderen. Wat lees je? Hoe vaak? Waar? Lees je graag? Wat niet?"

Tip 2: Leg alles samen

Hilde Dierickx: "Onze collega's zetten altijd al in op lezen. Maar de resultaten bleven uit. Het verschil met vandaag: iedereen heeft zijn eilandje verlaten. We vertrekken vanuit een gedeelde visie op lezen, die in elke klas ophangt. En die ik ook op maat van de kinderen in elke klas toelicht. Die kentering kwam er niet zomaar. We stapten met het hele team in een begeleidingstraject van 2 jaar. Zonder die hulp stonden we niet waar we nu staan."

"Onze gedeelde aanpak helpt ons om testresultaten met een brede blik te bekijken. Ligt het leestempo wel in lijn met de AVI-score? Hoe sterk is de link tussen de leesmotivatie en het leesbegrip van een kind? Als je je leesbeleid bewust monitort, ga je doelgerichter aan de slag met de resultaten. En stagneert het leesniveau van een kind, dan schiet je als team sneller in actie."

"Begrijpend lezen start al in de kleuterklas. Daar zetten we bewuster in op voorbereidend lezen en luisteren: klankbewustzijn, pictogrammen herkennen, verbanden verwoorden, een verhaallijn of een instructie begrijpen. Met interactieve werkvormen gaat de leraar voor elk kind na in welke mate de doelen bereikt zijn. Zinvol, want leesproblemen kan je al in de kleuterklas voorkomen."

"Ik spring bij tijdens de sessies technisch lezen in de lagere school, zodat we kunnen differentiëren. Tijdens kwartierlezen maak ik dit schooljaar tijd voor individuele gesprekjes. Een kind dat zijn ogen over de letters laat dwalen zonder te lezen of een boek koos dat tegenvalt, stuur je zo sneller bij. En intussen kan de leraar zelf blijven meelezen: zo belangrijk, die voorbeeldfunctie."

"Niet iedereen voelt zich thuis op een drukke speelplaats. Dan is het heerlijk schuilen in een boek. Kleuters kunnen in de kleuterbib luisteren naar een verhaal. Oudere kinderen kunnen tijdens de middagpauze lezen in de bib of onze leestentjes. Wie 1 of 2 leesniveaus lager scoren dan verwacht, verplichten we, na overleg met de ouders. In een fijne omgeving, omringd door fervente lezertjes die hen besmetten met de leesmicrobe. Want met hoeveel liefde je als leraar ook over boeken vertelt: niets kan op tegen het enthousiasme van andere kinderen."

Tip 3: Cijfers zeggen niet alles

Hilde Dierickx: "De AVI-toetsen blijven slechts een instrument. Erg handig, maar waardeloos zonder jouw inschatting. En soms beklemmend, omdat je kinderen beperkt in hun keuzes. Breng je kinderen samen rond boeken, dan breek je hun wereld open. Daarom koppelen we lezen vaak aan een tastbaar resultaat. Een toonmoment, of een verteltas die ze uitdelen aan jongere leerlingen."

"Leerlingen die elkaar vol vuur over hun favoriete boek vertellen, trekken anderen over de streep om zich ook aan iets nieuws te wagen. Ook als dat op papier niet bij hun leesniveau past. Ik laat AVI geregeld los als we naar de schoolbib trekken. De interesse in een onderwerp, het begripsniveau van een leerling: ook die doen ertoe. Als een kind een boek écht graag wil lezen, zijn die AVI‑niveaus vaak niet van tel."

Seppe Goossens

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom lezen ook om cijfertjes draait: leg je leesbeleid op de rooster

# data[].attributes.attachment_link.description
Een goedgevulde schoolbib, gezellige leeshoeken en kwartierlezen: uitdagingen die leraren vol enthousiasme aangaan. Maar wat is het effect van al die inspanningen? Leescoach Hilde van GBS De Boot in Opwijk: "Bij lezen denk je niet meteen aan meten, maar monitoring is de sluitsteen van elk sterk leesplan."

# data[].attributes.headline
Lerende netwerken met focus op taalstimulering

# data[].attributes.subject
Lerende netwerken met focus op taalstimulering

# data[].attributes.body
Opnames van afgelopen sessies kan je hier herbekijken, o.a.:

- Lezen met begrip: ideeën voor krachtig leesonderwijs in de lagere
school
- Talentgericht (taal)onderwijs in de kleuterklas
- Voluit de kaart trekken van de vijf sleutels
van begrijpend lezen
- De voorstelling van de tipreeks 'Sterke taal in de basisschool' door Klasse
- ...

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Kleine Kinderen Grote Kansen - infokkgk.be

# data[].attributes.attachment_link.title
Lerende netwerken 2022-2023 | Kleine Kinderen Grote Kansen

# data[].attributes.attachment_link.description
9.00 uur Verwelkoming + openingswoord Projectleiders Kleine Kinderen Grote Kansen 9.15uur Interactieve plenaire sessie: Voluit de kaart trekken van de vijf sleutelsvan begrijpend lezenBrenda Froyen, Arteveldehogeschool & Centrum voor Taal en Onderwijs Hier kan je de sessie (her)bekijken. PAUZE Parallelle inspiratiesessies Sessie 1: Lezen met begrip: ideeën voor krachtig leesonderwijs in de lagereschoolPieter Verstraeten, UCLL Hier kan je de sessie (her)bekijken.

# data[].attributes.body
Een symposium over effectief leesonderwijs, gekoppeld aan een bezoek aan het Onderwijsmuseum waar een expositie loopt over lezen. Kinderboekenschrijver Jan Terlouw deelt als keynote-spreker zijn visie op leesonderwijs en je kunt inspirerende sessies volgen onder leiding van diverse experts.

# data[].attributes.attachment_link.description
Op maandag 21 november bruist het in het Nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht. Samen met de Nederlandse zusterorganisatie VOS/ABB organiseren we een symposium over effectief leesonderwijs, gekoppeld aan een bezoek aan het Onderwijsmuseum waar een expositie loopt over lezen. Kinderboekenschrijver J…

# data[].attributes.body
Kabaal is een kinderboekenfestival in Bibliotheek Permeke. Met mooie verhalen en geweldige illustraties, met workshops en muziek. Met tijgers, lampjes en geluk. En natuurlijk met de allerbeste auteurs en illustratoren.

# data[].attributes.attachment_link.description
was een Kinderboekenfestival in bibliotheek Permeke.

# data[].attributes.headline
Wat een boeiende avond in Essen met Daniëlle Daniëls. @derex

# data[].attributes.subject
Wat een boeiende avond in Essen met Daniëlle Daniëls. @derex

# data[].attributes.attachment_link.title
CEGO hét centrum voor welbevinden en betrokkenheid

# data[].attributes.attachment_link.description
CEGO hét centrum voor welbevinden en betrokkenheid, Leuven, Belgium. 2,088 likes · 29 talking about this · 66 were here. Hier houden we je op de hoogte van CEGO-nieuwtjes

# data[].attributes.body
Hier vind je onafhankelijke recensies van goede kinder- en jeugdboeken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pluizuit - Recensies van kinder- en jeugdboeken

# data[].attributes.attachment_link.description
Op zoek naar een leuk boek voor jezelf of iemand anders? Lees de betere recensies op Pluizuit.be.

# data[].attributes.headline
Bladwijzers met voorleestips - in meerdere talen

# data[].attributes.subject
Bladwijzers met voorleestips - in meerdere talen

# data[].attributes.body
Handig om ook anderstalige ouders te stimuleren tot voorlezen!

# data[].attributes.body
Voor alle grootmeesters / -juffen in Essen,
naar aanleiding van de week van de Poëzie 2022.

# data[].attributes.body
Je vindt hier filmpjes van voorlezende BV's. Maak zelf ook een voorleesfilmpje!

# data[].attributes.attachment_link.description
10 november 2021 – De VRT wil heel Vlaanderen aan het (voor)lezen krijgen en nodigt daarom iedereen uit om lid te worden van De voorleesclub.

# data[].attributes.attachment_caption
PICA poster 'Tips bij het uitkiezen van een boek'

# data[].attributes.attachment_link.title
PICA poster 'Tien tips bij uitkiezen boek'

# data[].attributes.body
De Poëziesterren zijn een publieksprijs, waarbij leerlingen uit de kleuter- en lagere school per graad hun favoriete gedicht kiezen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Laat je leerlingen tijdens de week van 18 tot en met 22 maart 2024 meestemmen voor het mooiste gedicht per graad en bepaal mee welk gedicht een wint. Ook de kleuters kennen een Poëziester toe.

Per graad van de lagere school zijn er vijf gedichten waaruit de leerlingen kunnen kiezen, voor de kleuterklas zijn er drie. Begin maart 2024 ontvang je de gedichten op A3-formaat en een gedetailleerde lesbrief per mail zodat je vlot aan de slag kan met de klas! Elke dag van de stemweek lees en bespreek je een gedicht met de klas. Op het einde van de week bepalen de kinderen welk gedicht hun favoriet is.
Inschrijven kan tot en met 31 januari 2024.

# data[].attributes.attachment_link.title
Gouden Poëziemedaille en Poëziesterren voor basisscholen 2024 - Doe mee! | Cultuurkuur

# data[].attributes.attachment_link.description
Laat je leerlingen tijdens de week van 18 tot en met 22 maart 2024 meestemmen voor het mooiste gedicht per graad en bepaal mee welk gedicht een wint. Ook de kleuters kennen een Poëziester toe. Per graad van de lagere school zijn er vijf gedichten waaruit de leerlingen kunnen kiezen, voor de kleuterklas zijn er drie.

# data[].attributes.headline
12 Ingrediënten voor kwaliteitsvol begrijpend leesonderwijs

# data[].attributes.subject
12 Ingrediënten voor kwaliteitsvol begrijpend leesonderwijs

# data[].attributes.body
Samenvatting tekst 'Op weg naar begrip - leren begrijpend lezen' (OVSG/Steven De Laet)

# data[].attributes.attachment_link.title
12 Ingrediënten (op weg naar begrip - leren begrijpend lezen)

# data[].attributes.headline
PPT vorming 'Essen Leest' / 12 ingrediënten

# data[].attributes.subject
PPT vorming 'Essen Leest' / 12 ingrediënten

# data[].attributes.body
30-11-2020 door Steven De Laet

# data[].attributes.attachment_link.title
ppt vorming '12 ingrediënten' (30-11-2020 Steven De Laet)

# data[].attributes.headline
Sleutels voor effectief begrijpend lezen

# data[].attributes.subject
Sleutels voor effectief begrijpend lezen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1 Boekensushi

(beeld je een lopende band met boeken in die voor de leerlingen langs gaat). De leerlingen zitten in een kring. Iedere leerling heeft een nieuw boek voor zich liggen. Op het signaal van de leerkracht krijgt iedereen 2 minuten om in het boek te lezen. Daarna wordt het boek doorgegeven naar de volgende leerling. Iedereen heeft nu weer een nieuw boek en leest daar opnieuw 2 minuten in. Weer doorgeven, weer lezen.

Na 6 minuten heeft iedereen kennisgemaakt met 3 boeken. Is er een boek dat je helemaal wilt lezen. Wie werd er enthousiast over een boek?

2 Voorspellen

Een leerling laat een boek zien dat hij/zij gelezen heeft. De andere leerlingen moeten voorspellen waar het boek over gaat. 'Waar zal het verhaal over gaan? Wat verwacht je? Wie spelen een rol in het boek?' De leerlingen moeten hun antwoorden motiveren. Eerst worden verschillende antwoorden geïnventariseerd, pas daarna vertelt de leerling of de verwachtingen kloppen, door kort te vertellen waarover het boek gaat.

3 Top 10 (of Top 5)

Leerlingen maken in groepjes een top 10 van de boeken die zij gelezen hebben. Dit wordt met de hele groep gedeeld en vervolgens wordt één gezamenlijke Top 10 gemaakt. Het geeft niet als niet iedereen alle boeken kent. Leerlingen proberen elkaar te overtuigen van hun eigen voorkeuren.

4 Speeddaten met boeken

De leerlingen kiezen elk een favoriet boek dat ze willen voorstellen. Ze gaan in 2 rijen over mekaar zitten. In 1 minuut moeten ze hun boek presenteren aan de leerling tegenover hem en na 2 minuten schuift iedereen een plaatsje op. Op een invulformulier duiden ze met sterren aan welke boeken hen het meest aanspreken. Op het einde hebben ze een top 3 van boeken waar ze 1 uit mogen kiezen om te lezen. Praat vervolgens klassikaal na met de groep. Wie heeft er een goede tip gekregen? Wat voor boek is het? ...

5 Schrijver op een voetstuk

Kies een schrijver waarvan verschillende leerlingen een boek hebben gelezen. Zorg ervoor dat je ook zelf ten minste één boek van deze schrijver las. Tijdens de Boekenkring vertelt je iets over de schrijver. Daarna bespreek je de gelezen boeken van deze schrijver met je leerlingen. Leg hierbij verbanden (thema's, personages ...) met andere schrijvers en boeken.

6 Boekendans

De leerlingen lopen met een boek dat ze hebben gelezen door de ruimte, waarin muziek klinkt. Wanneer je de muziek uitzet, blijven ze stilstaan en gaan ze in gesprek met de leerling die dichtst bij staat. Ieder krijgt 1 minuut om zijn/haar boek aan de ander te promoten. Na 2 minuten gaat de muziek weer aan en gaan de leerlingen weer door elkaar lopen tot de muziek stopt. Zo worden in totaal drie rondjes 'gedanst'.

7 Boekintroductie door de leerkracht

Laat het boek zien, vertelt er iets over en lees een aanstekelijk fragment voor. Wie het wil lezen, kan het meteen lenen. Voorwaarde is dat je het boek zelf hebt gelezen.

8 Leeskaarten

De leeskaarten zijn een instrument om leesplezier te delen met anderen.

Na het lezen van een boek, noteren de leerlingen hun leeservaring op het onderste deel van de leeskaart. Ze knippen de kaart in twee en steken het onderste deel van de leeskaart in het boek dat terug naar de boekenhoek gaat. Je kan ook kiezen om alle kaarten (per genre) op te hangen of er een slinger van te maken. Ze breng je de boekensmaak van een klas in beeld te brengen en nodigen je uit tot dialoog.

De leerlingen mogen het boek ook aanraden aan een klasgenoot, vriend(in), ouder(s), leerkracht ... Hiervoor vullen ze de postkaart (het bovenste deel) in en geven ze deze aan de juiste persoon. Deze mag het boek lezen en bewaart de kaart.

De leeskaarten zijn geïllustreerd door bekende Vlaamse illustratoren. Je kan ze gratis downloaden en printen.

9 Klinkt als...

Beeld een bekende boektitel uit met gebaren. Wie raadt als eerste om welke titel het gaat? (Makkelijker: toon een lijstje met titels op het bord en zeg dat het een titel is die daar tussen staat.) Waar ging het boek ook al weer over? Kunnen de leerlingen ook een titel uitbeelden?

10 Boekenposters

Laat elke leerling een poster vormgeven over zijn of haar gelezen boek. Je geeft best op voorhand een blad met criteria of richtlijnen waarop de poster beoordeeld zal worden. De creatieve invulling is aan de leerlingen. De bespreking van ieders poster brengt een gesprek op gang. Leuke boekenbabbels gegarandeerd!

11 Zoek de titels

hoe overleef ik - moord in - de brief - de gebroeders - voor de koning - verdwenen? - mijn eerste zoen - griezelverhaal - de dikke - Leeuwenhart - voorgoed - het allerlaatste - Istanbul - alleen - beer - hallo aarde - dat had je - Brussel - hier maan - de weg naar verandering - gedroomd - meester Jaap - mocht mee. Toon een heleboel trefwoorden over verschillende boeken op het bord. Naar keuze aan te passen met titels uit de (klas)bibliotheek. Welke woorden horen samen?

12 Teken de hoofdpersoon

Geef de leerlingen een stuk tekst uit een boek mee, waarin iets wordt verteld over het uiterlijk van de hoofdpersoon. Huiswerk: teken de hoofdpersoon en vertel (of onderstreep) welke aanknopingspunten uit de tekst je hebt gebruikt. Tijdens de Boekenkring worden de tekeningen en de teksten besproken. Wie wil het boek lezen?

13 Matchen

Schrijf een heleboel familienamen van auteurs kriskras op het bord. Wat is de voornaam van deze schrijvers? Beckman, Dahl, Lindgren, Daniels, Horowitz ... Praat gerust over de boeken van een schrijver als je de voornaam gevonden hebt. Wil je het makkelijker maken? Noteer dan de voornamen erbij of werk met twee kolommen en vraag de leerlingen de voornaam bij de familienaam te zoeken. Moeilijker? Noteer namen en trefwoorden door mekaar en laat de leerlingen paren vormen die ze moeten motiveren, eerst per twee, daarna klassikaal.

Scan een aantal dramatische illustraties uit enkele onbekende boeken. Laat de leerlingen raden wat zich afspeelt. Toon dan het boek waaruit de afbeelding komt en vertel kort waarover het gaat. Wie wil het boek lenen?

15 Topdoos en flopdoos

Wat vinden de leerlingen hoogvliegers en welke boeken zien zij liever nooit meer terug? Breng een klasgesprek op gang door hen te vragen een gelezen boek in de top- of de flopdoos te leggen. Zo kunnen ze aan hun klasgenoten vertellen waarom het boek top of flop is.

16 Boekenzoeker

Ga naar boekenzoeker.be. Laat zien hoe je boeken over een thema kunt vinden. Ga ook naar 'populair' en 'actuele onderwerpen' en toon je leerlingen hoe ze hun mening over een boek kunnen delen en recensies kunnen lezen van andere kinderen. TIP: kijk vooraf of er een boek tussen staat dat onlangs door enkele leerlingen is gelezen.

17 Raden maar

Noem de namen van enkele hoofdpersonen en vraag de leerlingen op te schrijven in welke boeken deze personages voorkomen. Kan iemand nog vertellen wat voor iemand dit personage was? Of wat hij beleefde in het verhaal? Makkelijker: Geef een lijstje met titels en laat de leerlingen daaruit kiezen. Moeilijker: in plaats van hoofdpersonen noem je de namen van bijfiguren, of de namen van dieren die in het verhaal voorkomen.

18 Hoofdpersoon zoekt boek

Maak een set kaartjes met titels en een set kaartjes met bijbehorende hoofdpersonen van boeken die in de groep zijn gelezen. Geef ieder kind een kaartje en laat ze hun partner zoeken. Wie vindt zijn partner als eerste? Kloppen alle namen en titels? Vraag 1 of 2 koppels om iets te vertellen over het boek of het personage.

19 Liever informatief

Kopieer de inhoudsopgave van een informatief boek. Lees een stukje voor uit het boek en vraag de leerlingen wat de titel van dit boek zou kunnen zijn. Wat voor informatie zou je kunnen vinden bij het hoofdstuk met de titel ...? Wie kan iets over dit onderwerp vertellen?

20 Lezen in het donker

Vraag je leerlingen eens om een zaklamp en een kussen mee naar school te nemen. Schuif alle tafels in het midden van de klas tegen elkaar aan, sluit de gordijnen, zet een klassiek muziekje aan op de achtergrond en ga allemaal (inclusief de leerkracht!) lekker onder de tafels, op je kussen met een zaklampje liggen lezen.

21 Boekenboom in de klas

Teken of schilder een grote boom en plak die op het prikbord. Bij ieder gelezen boek plakken de leerlingen een blad aan de boom met de titel en schrijver van het boek en een kleine opmerking, bijvoorbeeld: spannend boek, beetje saai, geheimzinnig, lezen dit boek ... Zo maak je zichtbaar hoeveel er gelezen wordt.

Geen zin in bladeren, gebruik dan de leeskaarten!

22 Boekbabbels

Is een leerling echt weg van een boek? Dan kan hij of zij zijn favoriet voorstellen op de boekbabbel. Je spreekt op voorhand af wie dit de volgende keer wil doen. Je kan het niveau aanpassen aan de leeftijd. Zo voorzie je best nog structuur voor het eerste leerjaar. Met pictogrammen vertellen je leerlingen wat ze er van vonden.

23 Rollenspel

Kort maar krachtig en na het samen lezen van een boek: Eén van de leerlingen laat zich door de groep interviewen in de rol van een personage uit het (voor)gelezen boek.

24 Blind date met een boek

Kies boeken uit waarmee de leerlingen 'op blind date' kunnen gaan. Het leukste is om boeken te kiezen die weinig gelezen worden, maar waarvan je weet dat het verhaal wel de moeite waard is!

Pak de boeken in met ondoorzichtig kaftpapier en schrijf er op ieder boek de eerste zin(nen) op (de openingszin) en een aantal trefwoorden. Stal de boeken mooi uit en laat de kinderen een blind date kiezen!

Bijvoorbeeld bij het boek :

Speelt zich af op de maan.

Is er echt een moord gepleegd?

Jongen in de hoofdrol.

Laat je leerlingen kiezen met welk boek ze een blind date willen. Laat ze hun keuze motiveren. Na het vrij lezen, kiezen ze of ze nog eens op date willen met het boek.

Extra leuk op Valentijnsdag, maar daten kan het hele jaar door. Lees de uitgeschreven werkvorm.

25 Boekentips voor de volgende groep

Laat je leerlingen een mooie aanbeveling schrijven van het beste boek dat zij dit jaar gelezen hebben. Eventueel met een tekening of collage. Verzamel de beschrijvingen in een map of bind ze in met een boekbindtechniek. De verzameling wordt ter inzage gelegd én wordt volgend jaar doorgegeven aan de leerlingen die dan in de klas komen.

26 Kort en krachtig

Lees een kort verhaal (eventueel een sprookje) of grappig gedicht voor. Wie wil het boek lenen?

27 Chambers vragenlijst

Geef iedere leerling een lijst met de vragen van Aidan Chambers. Leerlingen interviewen elkaar over een boek dat zij gelezen hebben door telkens (om de beurt) een willekeurige vraag van de lijst te stellen. Het gesprek duurt ongeveer 10 minuten. De leerkracht loopt rond en evalueert na 10 minuten de gesprekken met de groep.

28 Chambers kaartjes

Doe kaartjes met de vragen van Aidan Chambers in een doos. Laat de leerlingen allemaal hetzelfde korte verhaal lezen en voer daarna een gesprek over het verhaal door telkens een willekeurig kaartje te pakken.

29 Kaftencarrousel

Scan een aantal kaften van boeken en maak de titels onherkenbaar. Toon de scans op het bord. Wie weet de titels nog? Waar ging het boek over?

30 Een beeld zegt meer dan 1000 woorden

Kopieer een aantal afbeeldingen uit boeken die populair zijn in de groep en toon ze op het bord. Uit welke boeken komen deze afbeeldingen? Wie zie je hier? Wat gebeurt er? Wat heeft dit met het verhaal te maken?

31 Een boek voor jou

Leerlingen zoeken voor elkaar (per twee) een boek uit de (klas)bibliotheek. Vooraf praten zij 1 minuut met elkaar over de vraag welke boeken ieder graag leest (eventueel met behulp van de werkvorm 'ping-pong': twee kinderen zitten tegenover elkaar. De een vraagt, de ander antwoordt, de ander vraagt, de een antwoordt).

32 Proeven van boeken

Bouw de klas eens om tot een restaurant! Leg op ieder tafelgroepje een tafelkleed en kies van te voren een aantal bedienden uit. Zij serveren aan ieder groepje een dienblad met allerlei verschillende boeken, de boeken kunnen eenzelfde thema hebben, maar dat moet niet. De leerlingen mogen nu van de boeken 'proeven', ze bekijken de boeken en noteren welke boeken ze graag willen lezen. Na 5 minuten gaat er een kookwekkertje en worden de boeken weer op de schaal gelegd. De schalen worden per groepje gewisseld en het 'proeven' begint opnieuw.

Nadat de leerlingen alle boeken hebben bekeken maken ze een top 3 van hun favoriete boeken. De lijstjes worden ingeleverd en iedere leerling krijgt een gekozen boek.

33 Boekenbabbels op film

Een andere manier om kennis te maken met nieuwe boeken zijn de boekenbabbels op Why I love this book. Je vindt er filmpjes waarin leerlingen ( lager onderwijs - secundair onderwijs) in 1 minuut vertellen wat ze van een boek vinden.

Zelf aan de slag:

Laat je leerlingen zelf boekenbabbels opnemen. Dat kan bijvoorbeeld met een smartphone.

Gebruik je zelfgemaakte boekenbabbels op de schoolwebsite of de site van de bibliotheek.

Deel de boekenbabbels van je leerlingen op de Facebook-pagina van je school.

# data[].attributes.attachment_link.title
33 korte werkvormen voor de boekenkring | Cultuurkuur

# data[].attributes.attachment_link.description
1 Boekensushi (beeld je een lopende band met boeken in die voor de leerlingen langs gaat). De leerlingen zitten in een kring. Iedere leerling heeft een nieuw boek voor zich liggen. Op het signaal van de leerkracht krijgt iedereen 2 minuten om in het boek te lezen.

# data[].attributes.body
Hoe bevorder je intrinsieke leesmotivatie? (Iedereen Leest)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Leesplezier en leesmotivatie hebben een sterk effect op het leesgedrag van een kind en jongere worden vaak met elkaar gelijkgesteld. Leesplezier is echter een van de vele drijfveren voor kinderen en jongeren om vaker te lezen. Leesmotivatie is een complexer begrip dat cruciaal is voor een effectieve leesbevordering.

Als kinderen lezen om een bepaald doel te behalen - zoals goede punten op school, of omdat het verplicht is - worden zij extrinsiek gemotiveerd om te lezen. Extrinsieke leesmotivatie zet weinig zoden aan de dijk. Soms leidt 'moeten lezen' zelfs tot averechtse effecten of een negatieve leesspiraal: hoe minder plezier kinderen beleven aan lezen, hoe lager hun leesmotivatie en -frequentie. Dat verhoogt dan weer de kans op een minder goede leesvaardigheid, wat op zijn beurt het leesplezier en de intrinsieke leesmotivatie nog verder doet slinken.

"Wie autonoom gemotiveerd is, en dus leest uit interesse of voor plezier, zal nauwer betrokken zijn bij het leesproces en een betere begrijpende leesvaardigheid ontwikkelen."

Het is dus beter om in te zetten op de intrinsieke of autonome leesmotivatie van kinderen en jongeren. Wie autonoom gemotiveerd is, en dus leest uit interesse of voor plezier, zal nauwer betrokken zijn bij het leesproces en een betere begrijpende leesvaardigheid ontwikkelen: ze zullen meer moeite doen om in de tekst te kruipen. In tegenstelling tot extrinsieke motivatie, vindt iemand bij intrinsieke motivatie de leesactiviteit op zich interessant of leuk. Dat resulteert gaandeweg in een positieve leesspiraal.

Hoe stimuleer je als leesbevorderaar die intrinsieke, autonome leesmotivatie? Alvast niet door kinderen meer 'leeskilometers' te laten afleggen: hen meer laten lezen heeft geen enkele invloed op hun engagement of leesbegrip. Bovendien kan dit voor sommige kinderen als een verplichting worden gezien (extrinsieke motivatie) wat leidt tot een negatieve leesspiraal. Een handige kapstok om aan motivatie te werken is het ABC met drie psychologische basisbehoeften van de zelfdeterminatietheorie:

1. Autonomie: als kinderen zelf mogen kiezen wat ze lezen of laten voorlezen, hebben ze een groter gevoel van autonomie. Ook eigen inbreng bij hun leesproces (woorden opzoeken die ze niet begrijpen, zelf kiezen wanneer ze lezen ...) en inspraak bij lees- en literatuurlessen (door bijvoorbeeld te praten met andere leeftijdsgenoten over boeken) verhogen deze autonomie.

2. VerBondenheid: de band tussen de volwassene en het kind kan versterkt worden door samen te lezen of voor te lezen, of door samen een boek uit te kiezen. Ook als kinderen onderling praten over boeken verhoogt hun gevoel van verbondenheid.

3. Competentie: wat je goed kan, vind je al snel leuk(er). - kinderen hebben best vertrouwen in hun eigen kunnen als ze een boek of tekst lezen. Via succeservaringen kan de volwassene dit vertrouwen vergroten. Hierbij is de keuze van een passend boek erg belangrijk, zowel bij kinderen die zelf lezen als bij kinderen die voorgelezen worden.

Deze drie basisbehoeften zijn niet enkel van toepassing op kinderen en jongeren. Ook volwassenen - ouders en professionals uit de onderwijs, bibliotheek- of zorgsector - hebben nood aan het gevoel van autonomie, verbondenheid en competentie op vlak van lezen en hun rol als leesbevorderaar. Wie meer wetenschappelijke achtergrondinformatie over deze concepten wil lezen, kan meer lezen in een interview met prof. Maarten Vansteenkiste (UGent) die de
zelfdeterminatietheorie van Ryan & Deci uit 2000 toelicht.

In de kinderopvang, bibliotheek, op school of thuis kunnen volwassenen de intrinsieke leesmotivatie bij kinderen en jongeren aanwakkeren. Hieronder staan enkele praktijktips beschreven die aansluiten op de drie behoeften uit de ABC-kapstok:

Door fragmenten uit een boek voor te lezen verhoog je de verbondenheid tussen kinderen en het verhaal. Lees je bijvoorbeeld een fragment voor waar het net spannend is, stop dan op het hoogtepunt. Wie nieuwsgierig is naar het verdere verloop, zal misschien zelf verder willen lezen of al uitkijken naar het volgende voorleesmoment. Je hoeft dus zeker niet te stoppen met voorlezen eens kinderen zelf kunnen lezen.

Op school krijgen leerlingen af en toe leesopdrachten als taak, waarbij eerder de extrinsieke leesmotivatie van kinderen wordt aangesproken. Door aanvullend momenten in te plannen waarop er vrij gelezen wordt - kinderen kiezen zelf wat ze lezen, er is geen opdracht aan verbonden - stimuleer je hun autonomie.

Laat kinderen zelf kiezen welke boeken ze willen lezen of laten voorlezen, dat verhoogt hun autonomie. Het is belangrijk dat boeken aansluiten op de interesses en voorkeuren van kinderen en jongeren. Afgebakende leeslijsten met titels die niet aanspreken, versnellen de negatieve leesspiraal. Boekenzoeker is een handig instrument om kinderen en jongeren te leren kiezen.

Praat over boeken met kinderen en jongeren, en laat hen er onderling ook over praten. Stel jezelf als volwassene niet op als degene die weet hoe het zit, maar geef ruimte aan de leesbeleving en -ervaring van het kind of de jongere. Dit concept, dat al jaren geadviseerd wordt door de Britse 'leesbevorderaargoeroe' Aidan Chambers, ligt ook aan de basis van de Kinder- en Jeugdjury.

Toon het voorbeeld en lees zelf, want zien lezen, doet lezen. Als volwassene sta je model voor kinderen. Vertel over wat je leest en toon je favoriete boeken. Praat dus ook over je eigen leeservaringen - ook als je een boek niet graag las - met kinderen en jongeren.

Maak boeken zichtbaar aanwezig op school, thuis, in de kinderopvang. Laat boeken rondslingeren of stel ze frontaal op met de cover naar voor. Deze kleine ingreep kan er al voor zorgen dat kinderen en jongeren sneller naar een boek grijpen, al is het maar om er even in te bladeren en een stukje uit te lezen. Zo werk je aan een kwalitatieve leesomgeving.

'Leesmotivatie: hoe raak je de juiste snaar?', Stichting Lezen Nederland in Leesmonitor (december 2018).

'Leespraat', Aidan Chambers (2012). Bekijk een lezing door Aidan Chambers in het artikel 'Elke dag leesplezier in de klas'.

'Hoe we kinderen en jongeren kunnen motiveren? Toepassingen van de zelf-determinatie theorie.', Maarten Vansteenkiste in Caleidoscoop22 (2010).

'De doorgaande leeslijn: De leesontwikkeling van 0-20 jaar', Stichting Lezen Nederland (2020).

'The Relation Between Elementary Students' Recreational and Academic Reading Motivation, Reading Frequency, Engagement, and Comprehension: A Self-Determination Theory Perspective', Jessie De Naeghel, Hilde Van Keer, Maarten Vansteenkiste en Yves Rosseel (UGent, 2012).

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe bevorder je intrinsieke leesmotivatie? | Iedereen Leest

# data[].attributes.attachment_link.description
Leesplezier en leesmotivatie hebben een sterk effect op het leesgedrag van een kind en jongere worden vaak met elkaar gelijkgesteld. Leesplezier is echter een van de vele drijfveren voor kinderen en jongeren om vaker te lezen. Leesmotivatie is een complexer begrip dat cruciaal is voor een effectieve leesbevordering.

# data[].attributes.body
Met opname lezing 'praten over boeken' door Aidan Chambers.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Onderzoek toont aan dat veel Vlaamse leerlingen eerder een negatieve houding hebben tegenover lezen. Willen we kinderen en jongeren aan het lezen krijgen, moeten we onder andere het plezier in lezen aanwakkeren. Op die manier associëren ze lezen niet met iets saais of verplichts. Een studie van UGent toont aan dat kinderen die plezier beleven aan lezen, autonoom gemotiveerd worden om te lezen: ze lezen omdat ze het zelf willen. Dat leidt uiteindelijk tot een hogere leesfrequentie (vaker lezen), meer leesbetrokkenheid (zelf initiatief nemen) en zelfs tot een betere leesvaardigheid (beter kunnen lezen). Leesplezier geldt dus als randvoorwaarde.

Tijd vrijmaken voor boeken en lezen is een belangrijke eerste stap. Ingeroosterde momenten waar leerlingen in stilte vrij mogen lezen geeft leesplezier een vaste plek in de klas. Als de leerkracht ook meeleest, krijgen leerlingen bovendien het signaal dat lezen belangrijk is. De effecten van vrij lezen tonen zich volgens onderzoek van Stichting Lezen Nederland op lange termijn met hoger tekstbegrip en een bredere woordenschat, zeker als de vrije leesmomenten voor langere periodes ingepland zijn.

Voorleesmomenten kunnen ook een vaste plek krijgen in het lesrooster. Ze vergroten ze de woordenschat en fonologische ontwikkeling bij kleuters, zo blijkt uit een Amerikaanse reviewstudie. Maar ook beginnende lezers zijn hierbij gebaat: het scherpt hun leesprestaties sneller aan, stellen onderzoekers van de Universiteit Amsterdam. Ook bij oudere kinderen blijft voorlezen ideaal: leerkrachten kunnen tijdens het voorlezen moeilijkere woorden of verhaallijnen toelichten, waardoor leerlingen uitgedaagd worden. Voorleesmomenten zijn ten slotte ook ideaal om op een sfeervolle, ongedwongen manier een les of dag te beginnen of af te sluiten.

Boeken zijn uiteraard onmisbaar om het leesvuur aan te wakkeren. Een centrale leesplek of boekenhoek in de klas zorgt dat boeken zichtbaar worden. Een kleine boekenkast gevuld met aantrekkelijke boeken en een divers aanbod (romans, poëzie, non-fictie, strips ...) of een knus zithoekje nodigt kinderen uit om te lezen. Een ideale boekenhoek straalt rust en gezelligheid uit en werkt uitnodigend. Als leerlingen zelf de inrichting mee kunnen bepalen, wordt het bovendien hun eigen leesplek. Kinderen kunnen zelf boeken meebrengen voor de klasbib of affiches maken over lezen om de leeshoek aantrekkelijk te maken.

"Boeken zijn onmisbaar om het leesvuur aan te wakkeren. Een leesplek of boekenhoek in de klas zorgt dat boeken zichtbaar worden. Een ideale boekenhoek straalt rust en gezelligheid uit en werkt uitnodigend."

Het is belangrijk dat boeken altijd en overal zichtbaar zijn. In de klasbib, op een thematafel of overal doorheen de klas kunnen boeken verspreid liggen. Leerlingen kunnen hun favoriete boek voorstellen aan elkaar, of een kaartje achterlaten in een gelezen boek waar ze medeleerlingen vertellen waarom dat boek een aanrader is. Leerkrachten kunnen op hun beurt vertellen welk boek ze lezen of tijdens de les, als de leerlingen werken aan een taak, een boek openslaan.

Een te eenzijdige focus op het technische leesaspect is nefast voor de motivatie van kinderen. Leerlingen die al iets meer moeite hebben met leren lezen, verliezen door een te sterke focus op technisch lezen steeds meer hun zelfvertrouwen. Lezen en boeken scheppen net ideale mogelijkheden voor leerlingen om nog andere competenties te versterken, zoals spreken en schrijven.

Spreken over boeken die je hebt gelezen is een oefening om je eigen mening te formuleren: wat vond je goed of minder goed aan dit boek? Wat vond je moeilijk of onduidelijk aan het verhaal? Waar had je meer over willen weten? Dergelijke vragen doen leerlingen verder nadenken over het boek. Daarnaast leren ze welk genre of welke auteur hen beter ligt dan de andere. Bovendien kunnen ze met elkaar spreken over hun leeservaringen. Wat de een minder vond, is voor de ander top. De Engelse jeugdauteur Aidan Chambers schreef met Leespraat praktische suggesties om met kinderen te praten over boeken.

Schrijven over boeken helpt ook om verhaallijnen beter te reconstrueren. Vooral creatieve schrijfopdrachten zouden leiden tot een groter tekstbegrip, zo duiden Amerikaanse wetenschappers. Met dergelijke schrijfactiviteiten structureer je eigen gedachten, ga je creatief met woorden spelen en druk je jezelf uit. Een studie van Stichting Lezen Nederland wijst ook uit dat schrijven over het gelezen boek de betrokkenheid verhoogt tussen de lezer en het verhaal.

Naast de 'klassieke' verwerkingsopdrachten rond boeken - een mondelinge of schriftelijke boekbespreking - is er een waaier van activiteiten om creatief rond lezen te werken in de klas. Leerlingen kunnen in de vorm van een speeddate hun favoriete boeken aan elkaar voorstellen. Met informatieve boeken over wetenschap en techniek kan je proefjes en experimenten uitvoeren. Of laat leerlingen een BookTube of vlog maken over een gelezen boek.

Scholen kunnen ook subsidies aanvragen om auteurs of illustratoren uit te nodigen in de klas. Die auteurslezingen zijn ideaal om leerlingen nieuwsgierig te maken naar verhalen en boeken die ze nog niet lazen, of om te ontdekken waar de auteur ideeën haalde voor haar of zijn boek. Sommige illustratoren halen in workshops zelfs penselen en potloden boven om samen met leerlingen een eigen verhaal uit te werken.

Leerkrachten die een creatief project willen opzetten rond lezen of leesplezier, kunnen ook subsidies aanvragen binnen het dynamoPROJECT van CANON Cultuurcel. Afgelopen projecten staan omschreven op Cultuurkuur en kunnen andere scholen inspireren.

Een boekenhoek in de klas, speeddates met boeken, ingeroosterde voorleesmomenten en andere initiatieven zijn goede stappen in de richting van een inspirerend leesklimaat in de klas. Toch zijn er ook op schoolniveau acties nodig om duurzaam in te zetten op leesplezier. Aandacht voor de leesmotivatie bij leerlingen in het lees- of taalbeleid, een financieel budget voor de schoolbib, een team leerkrachten dat samenwerkt rond lezen ... Met doordachte doelstellingen kan een school bij alle leerlingen het plezier in lezen stimuleren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Elke dag leesplezier in de klas | Iedereen Leest

# data[].attributes.attachment_link.description
Als kinderen graag lezen zijn ze gemotiveerd om meer te lezen. Op die manier associëren ze lezen niet met iets saais of verplichts. Leerkrachten zijn de ideale leesambassadeur om het leesvuur door te geven. Met enkele kleine ingrepen kunnen zij elke dag een bloeiend leesklimaat in de klas scheppen.

# data[].attributes.headline
Inspiratie nav de jeugdboekenmaand, over:

# data[].attributes.subject
Inspiratie nav de jeugdboekenmaand, over:

# data[].attributes.body
- divers en aantrekkelijk leesaanbod
- zichtbare leesplekken
- tijd voor vrij lezen en voorlezen
(met kant-en-klare bijlagen)

# data[].attributes.body
Inzichten uit onderzoek toegelicht in behapbare teksten.
- ontluikende geletterdheid
- aanvankelijk technisch lezen
- tekstbegrip
- leesmotivatie
- de meerwaarde van lezen

# data[].attributes.body
Fiches door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.body
Door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.body
Door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.body
Misschien spreek je met je klas 10 (andere) rechten af? Benieuwd!

# data[].attributes.headline
Faciliteer: bouw structureel leestijd in in je lessenrooster

# data[].attributes.subject
Faciliteer: bouw structureel leestijd in in je lessenrooster

# data[].attributes.body
Fiche 'vrij lezen'
Door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.body
door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.body
Auteur Bibi Dumon Tak legt smakelijk uit waarom actueel leesvoer zo noodzakelijk is.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
'Wipneus en zijn schimmelige vriendje Pim' is de titel van de Albert Verwey-lezing die Bibi Dumon Tak op woensdag 23 juni 2021 uitsprak, ter afsluiting van haar gastschrijverschap aan de Universiteit Leiden. Als auteur en als lezer van jeugdliteratuur, kan ze niet aanzien hoe jonge lezers worden afgescheept met stoffige boeken en saaie methoden. In de lezing breekt ze een lans voor 'onveilig' leren lezen, voor actuele jeugdliteratuur, en voor een definitieve afrekening met de boekenserie 'Wipneus en Pim'.

Verwijzingen in deze aflevering
Dit is de tweet waar Bibi Dumon Tak haar lezing aan ophangt.

De leesmethode 'Veilig leren lezen' verschijnt bij uitgeverij Zwijsen. Op deze website lees je er meer over.

De tekst van de lezing is ook als boekje verkrijgbaar voor € 7,50 (Querido).

Bibi Dumon Tak leest het gedicht 'Wat je moet doen als je moeder huilt' van Edward van de Vendel voor, uit de bundel 'Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt' (Querido 8+). Van dat gedicht werd door de Vlaamse zanger Johannes Genard dit liedje gemaakt.

Op deze website lees je alles over de Tijgerlezen-serie.

Hier vind je de lijst met nieuwe klassiekers die Volkskrant-recensent Pjotr van Lenteren opstelde.

De GVP-aflevering met Bibi Dumon Tak luister je hier.

Boeken
Bibi Dumon Tak noemt in haar lezing veel schrijvers, maar ook een paar specifieke boeken waarvan ze hoopt dat het grote publiek die zal omarmen:

'Kapitein Kees' - Anke Kranendonk (Lemniscaat 6+)
'Spinder' - Simon van der Geest (Querido 9+)
'Het werkstuk' - Simon van der Geest (Querido 10+)
'Lepelsnijder' - Marjolijn Hof (Querido 10+)
'Lampje' - Annet Schaap (Querido 9+)
'Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt' - Edward van de Vendel (Querido 8+)
'Zeb.' - Gideon Samson (Leopold 8+)
'Iep!' - Joke van Leeuwen (Querido 10+)
'Hotel de grote L' - Sjoerd Kuyper (Lemniscaat (10+)
'Wij waren hier eerst' - Joukje Akveld (Gottmer 9+)
'Winterijs' - Peter van Gestel (De Fontein 10+)
'Bezoek van Mister P' - Veronica Hazelhoff (Querido 9+)

# data[].attributes.attachment_link.title
Aflevering 48: Albert Verwey-lezing Bibi Dumon Tak

# data[].attributes.attachment_link.description
'Wipneus en zijn schimmelige vriendje Pim' is de titel van de Albert Verwey-lezing die Bibi Dumon Tak op woensdag 23 juni 2021 uitsprak, ter afsluiting van haar gastschrijverschap aan de Universiteit Leiden. Als auteur en als lezer van jeugdliteratuur, kan...

# data[].attributes.headline
Checklist 'hoe een goede tekst selecteren'

# data[].attributes.subject
Checklist 'hoe een goede tekst selecteren'

# data[].attributes.body
Bespreek met je team en maak je schooleigen kijkwijzer!

# data[].attributes.body
- instructie (recept, handleiding,...)
- fictie (poëzie, verhalen,...)
- nieuws (artikels,...)
- studietekst (bv bij WO)
- wervende tekst (reclame, sensibiliseringscampagne,...)
- ... (vul gerust aan!)

# data[].attributes.headline
Bied je teksten aan op verschillende 'dragers'?

# data[].attributes.subject
Bied je teksten aan op verschillende 'dragers'?

# data[].attributes.body
- boek
- tijdschrift
- krant
- digitaal
- brochure
- affiche
- flyer
- folder
- ... (Vul gerust aan!)

# data[].attributes.body
Concept Oriented Reading Instruction
(Uit 'Sleutels voor effectief begrijpend lezen' - VLOR)

# data[].attributes.body
Werk aan groei in begrip
(Uit 'Sleutels voor effectief begrijpend lezen' - VLOR)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een motivatieprobleem bij begrijpend lezen
Begrijpen wat je leest is de essentie van lezen en daarmee één van de meest belangrijke vaardigheden die leerlingen moeten ontwikkelen op school. Hoewel de keuze uit begrijpend leesmethodes en -methodieken groot is, laten ervaringen in de schoolpraktijk zien dat het veel voorkomt dat noch leraren noch leerlingen gemotiveerd zijn voor begrijpend lezen. Nederlandse leerlingen zijn überhaupt niet zo gemotiveerd voor lezen. Van de tienjarigen vindt maar 20% lezen leuk. Dat wordt wel eens toegeschreven aan de negatieve ervaringen van leerlingen met begrijpend lezen. In methodes voor begrijpend lezen staan vaak de leesstrategieën die moeten worden geleerd centraal. De inhoud van de tekst is daaraan ondergeschikt. Bovendien wordt in methodes begrijpend lezen leerlingen niet de gelegenheid geboden zelf teksten te kiezen.

(bron: Leesmonitor)

Toepassing
Een ander probleem is dat leerlingen strategieën voor begrijpend lezen weliswaar oefenen in een methode voor begrijpend lezen, maar niet of nauwelijks toepassen bij andere teksten die op school worden gelezen. Het gaat dan bijvoorbeeld om teksten in taalmethodes of in methodes voor wereldoriënterende vakken. Op de meeste basisscholen is dagelijks vrij lezen inmiddels gangbaar, maar de teksten die tijdens de vrij lezen- momenten worden gelezen, hebben geen relatie met andere thema's die in het basisonderwijs aan bod komen. Leerlingen lezen alleen op eigen initiatief teksten over de Middeleeuwen. Er wordt niet op gestuurd dat zij die lezen op het moment dat hier aandacht voor is in de geschiedenislessen, terwijl we weten dat het effectief is om langer door te lezen binnen dezelfde context (zie eerdere blog).

De leerkracht
Het geven van lessen begrijpend lezen is niet eenvoudig. De motivatieproblemen van leerlingen trekken een grote wissel op leerkrachten. Teksten kennen bovendien een eigen dynamiek en laten zich lang niet altijd vangen in de systematiek van een methode. Dat vergt veel van het inzicht in teksten van leerkrachten. Daarbij worden leerkrachten in methodehandleidingen gestimuleerd om als model voor hun leerlingen te fungeren en strategieën hardop denkend voor te doen, een vaardigheid die tot veel handelingsverlegenheid leidt. Datzelfde geldt voor de vraag op welke manier leerkrachten het best hulp kunnen bieden aan zwakke begrijpende lezers. Hierin voorziet de gebruikte methode meestal niet.

Kan het ook anders?
In het huidige leesonderwijs worden begrijpend lezen, technisch lezen en de ontwikkeling van de woordenschat vaak gezien als losse elementen die afzonderlijk worden aangeleerd. Algemeen wordt aangenomen dat technisch lezen en woordenschat een basis vormen voor begrijpend lezen. Bij problemen met begrijpend lezen blijken er weliswaar vaak moeilijkheden met technisch lezen en woordenschatontwikkeling te zijn, maar het is maar de vraag of moeilijkheden met begrijpend lezen kunnen worden opgelost door technisch lezen of woordenschat aan te pakken. Het lijkt eerder zo te zijn dat door betrokken en met begrip te lezen, het technisch lezen, de woordenschat en het begrip zich in samenhang ontwikkelen.

DENK!
Uit (internationaal) literatuuronderzoek van onder andere Duke et al (2011) blijkt dat het mogelijk is om leerlingen leesonderwijs te bieden waarbij ze betrokken zijn èn met begrip leren lezen. Het DENK!-project is tot stand gekomen onder verantwoordelijkheid van lector dr. Thoni Houtveen (HU) en met medewerking van dr. Anneke Smits (Windesheim).

De centrale pijlers van DENK! zijn:
- het opbouwen van achtergrondkennis door themagericht lezen
- motivatie door de keuze van relevante thema 's en onderwerpen
- motivatie door het lezen van zelf gekozen boeken
- denkend lezen
- praten en schrijven over boeken
- samenwerkend leren
- doelgericht werken aan opbrengsten en differentiatie

Mocht u interesse hebben in deelname aan het project, dan is hier meer informatie te vinden.

Zelf bijdragen aan onderwijsonderzoek naar begrijpend leesmethodieken?
Het blijft voortdurend nodig om de effecten van (nieuwe) methodieken te onderzoeken. In Nederland gebeurt dit te weinig. Het DENK!project (van het lectoraat Geletterdheid van de HU) zoekt nog schoolbesturen die volgend schooljaar (2016-2017) met meerdere scholen willen deelnemen aan het onderzoek naar de effecten van DENK!; een contentgerichte benadering voor begrijpend lezen. Geïnteresseerde schoolbesturen kunnen informatie verkrijgen via denk.fe@hu.nl

# data[].attributes.attachment_link.title
DENK! Een nieuwe methodiek voor begrijpend lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Een motivatieprobleem bij begrijpend lezen Begrijpen wat je leest is de essentie van lezen en daarmee één van de meest belangrijke vaardigheden die leerlingen moeten ontwikkelen op school. Hoewel de keuze uit begrijpend leesmethodes en -methodieken groot is, laten ervaringen in de schoolpraktijk zien dat het veel voorkomt dat noch leraren noch leerlingen gemotiveerd zijn voor begrijpend lezen.

# data[].attributes.body
Promoting Acceleration of Comprehension and Content through Text
(Uit 'Sleutels voor effectief begrijpend lezen' - VLOR)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De berichtgeving over begrijpend lezen en leesmotivatie van Nederlandse kinderen is zorgwekkend. Er voltrekt zich een stille ramp in Nederland die niet alleen begrijpend lezen betreft maar ook de daarmee verbonden kennisverwerving op alle niveaus in de samenleving. Dit bewustzijn is doorgedrongen tot jouw school en (een aantal van) jouw collega's. Jullie willen actie ondernemen en niet meer stappen in de valkuilen van het verleden. Inmiddels is immers duidelijk dat begrijpend lezen geen generieke vaardigheid is die met losse teksten (en vragen) getraind kan worden. De vaardigheid tot begrijpend lezen is thema-specifiek en alleen via kennisverwerving bereikbaar ( Hirsch, 2019; Tyner en Kabourek, 2020). Tegelijkertijd speelt begrijpend lezen zelf een belangrijke en ook weer thema-specifieke rol in kennisverwerving. Hoe meer de leerling al weet over een thema, hoe meer hij erover kan leren door boeken te lezen of te beluisteren. Dit pleit voor een thematische aanpak met hele boeken.

In aansluiting hierop ontwikkelden we Focus op begrip, een werkwijze om het leesbegrip te bevorderen. We schreven hierover uitvoerig in onze blog (o.m. een handleiding) en in ons boek Rijke taal. Focus is een werkwijze die om stapsgewijze invoering vraagt binnen de school.
Waar je kunt beginnen
In deze blog willen we je helpen met de vraag waar je kunt beginnen als je zo snel mogelijk een rijke leeromgeving wilt maken voor (begrijpend) lezen in verbinding met de zaakvakken. Jouw school: een school waar lezen niet op zichzelf staat, maar waar lezen bijdraagt aan kennisverwerving en waar kennisverwerving bijdraagt aan lezen. Taalonderwijs staat niet op zichzelf. Taal gaat altijd ergens over en taalonderwijs wordt dan ook pas effectief als onderwerpen gedurende langere tijd doorlopen, betekenis hebben binnen het curriculum en serieus en veelzijdig behandeld worden. Alleen dan kunnen alle leerlingen, ook taalzwakke leerlingen, een rijk mentaal netwerk opbouwen van woorden en begrippen rondom het thema. Een rijk mentaal netwerk dat begrip mogelijk maakt, nu en in de toekomst.
Hele boeken
Daarbij is het van belang om vooral hele fictieboeken te gebruiken over het thema, met een natuurlijk rijk taalgebruik. De taal- en begripsontwikkeling is immers afhankelijk van een rijk taalaanbod. Niet van korte door AVI gereduceerde zinnetjes met een door CLIB verarmde woordenschat, die door pure taalarmoede (en daarmee verarmde informatie) ook nog eens moeilijk te begrijpen zijn. Losse teksten hebben overigens veel minder invloed op de taalontwikkeling dan het (voor)lezen van hele boeken over het thema. Hoe meer hele boeken over het thema, hoe beter. Meerdere boeken lezen (of horen voorlezen) draagt bij aan een goede uitbouw van de conceptuele netwerken die belangrijk zijn voor begrip en nadenken over het thema.
Welke acties zijn voorwaardelijk?
Wat is op jouw school nodig om te kunnen beginnen met geïntegreerd lees- en zaakvakonderwijs (Focus)? De volgende acties zijn voorwaardelijk voor het starten met Focus en leiden in combinatie met elkaar, mits goed uitgevoerd, ook al tot taal-, kennis- en begripsontwikkeling zonder dat al meteen overgegaan wordt tot de keuze van brede conceptuele thema's en tot het gebruik van thema-collecties met boeken en teksten en in samenhang met de zaakvakken zoals beschreven in de Focus- handleiding.
1. Boekcollectie op school
Een uitgebreide, actuele en aantrekkelijke boekcollectie is de belangrijkste voorwaarde voor het werken aan begrijpend lezen. Zorg voor goede klassenbibliotheken: veel interessante boeken voor je leerlingen en vooral ook series in de klas. Zorg dat er ook tablets zijn met Yoleo. Als je een schoolbibliotheek hebt: verdeel die grotendeels over de klassen, dit geldt in ieder geval voor de fictieboeken. Als dat niet lukt: zorg dan dat leerlingen en jijzelf altijd minstens 2 boeken in de klas hebben en dat er geen drempels zijn om boeken bij te lenen uit de schoolbibliotheek. Boeken mogen ook mee naar huis, thuis verder lezen in een spannend boek is de kortste weg naar taal- en begripsontwikkeling.

Belangrijke criteria voor de boekcollectie:

1. Totaal aantal boeken: 8 boeken per kind (zie Collectieplan Schoolbibliotheek),
2. Overwegend verhalende boeken (fictie en non-fictie) met rijke taal (AVI boekjes alleen voor groep 3)
3. Uitgebreide collectie populaire series
4. Een kleine collectie makkelijk lezen boeken
5. Luisterboeken / Yoleo
6. Kinderen kunnen iedere dag van de week boeken lenen (ook voor thuis)
7. Jaarlijkse update en uitbreiding van de schoolbibliotheek (bij voorkeur in samenwerking met de openbare bibliotheek)
8. Bereid met de openbare bibliotheek voor hoe in de toekomst themacollecties samengesteld en geleend kunnen worden die bestaan uit engagerend boeken met rijke taal en een sterke verhaalstructuur (het gaat dan in de meeste gevallen om fictie). Leen nu al enkele van die boeken om voor te lezen bij thema's die bij geschiedenis behandeld worden.

2. Tijd voor vrije keuze lezen

Dagelijks minimaal een half uur lezen met vrije boekkeuze waarbij je leerlingen met weinig leesmotivatie ondersteunt door met hen te zoeken naar boeken die echt bij hen passen en eventueel ook door luisterboeken aan te bieden. Als kinderen heel moeizaam zelfstandig lezen kunnen ook gedurende een paar maanden makkelijk lezen boeken gebruikt worden, en ook tutor- en duolezen zijn een optie. Het dagelijks lezen in een vrije keuze boek is essentieel voor de opbouw van kennis en begrijpend lezen. Naast luisterboeken zijn populaire serieboeken vaak uiterst geschikt om het lezen op gang te krijgen.

Belangrijke criteria voor vrije keuze lezen:

1. De leraar observeert de lezende klas en weet daardoor precies wie er niet (echt) lezen, tussen de observaties door leest de leraar zelf ook in een kinderboek uit de klassenbibliotheek. De leraar doet tijdens de tijd voor vrije keuze lezen nooit iets anders dan observeren of lezen.
2. De leraar gaat actief in gesprek met leerlingen die niet (echt) lezen om te achterhalen wat er nodig is om wel aan het lezen te komen (een ander boek dat de leerling wel motiveert, een luisterboek, een tutor, een e-book ...)
3. De leraar leest zelf kinderboeken en blijft op de hoogte van kinderboeken (bijvoorbeeld via de website leesbevorderingindeklas.nl)
4. De leraar helpt leerlingen die niet echt lezen aan boeken die echt bij hen passen (bij voorkeur een serieboek). De leraar gelooft stellig dat er voor ieder kind ergens een (serie-)boek is dat de doorbraak zal betekenen ten aanzien van lezen en leesmotivatie
5. De leraar stimuleert het lezen van alle boeken uit een (populaire) serie voor leerlingen die niet graag lezen, onder meer door hier uit voor te lezen.
6. De leraar geeft leerlingen de ruimte om hele series uit te lezen als zij dit willen.
7. De leraar observeert nauwkeurig de kwaliteit van de boeken die gelezen worden (hoeveelheid taal, rijkdom van de taal en kracht van het verhaal) en beweegt leerlingen om rijkere boeken te gaan lezen als dat mogelijk lijkt, na het uitlezen van een serie.
8. Kinderen hebben altijd twee boeken op de bank tijdens vrije keuze waardoor er altijd een reserve boek is
9. Het is stil in de klas, en er wordt niet gelopen tijdens het vrije keuze lezen. Een nieuw boek uitzoeken is niet nodig (door het reserveboek) en niet toegestaan
10. De leerlingen schrijven titel en auteur op van boeken die ze uit hebben, en geven die boeken een cijfer, dit doen ze in een klassenmap die voor iedereen toegankelijk is.
11. Leerlingen lezen nooit een boek uit dat tegenvalt.
12. De leraar stelt de klas aan het einde van vrije keuze lezen (laatste vijf minuten) een vraag en een vervolgvraag en geeft de leerlingen even de tijd om hier in tweetallen over te praten. Daarna beantwoorden één of twee leerlingen de vraag klassikaal. Bijvoorbeeld: wie heeft iets heel spannends gelezen? wat was er zo spannend aan? of iets heel grappigs? of: wie zou je willen zijn in het boek dat je leest? waarom? Wie wil reclame maken voor zijn/haar boek? Waarom? Leerlingen geven daarbij altijd aan welk boek zij lezen. Het doel van deze werkwijze is om andere leerlingen te interesseren voor de boeken waarover verteld wordt.
13. De klas houdt samen een top 10 bij van populaire boeken, die duidelijk zichtbaar is in de klas en regelmatig wijzigt.
14. De leraar vertelt over het boek dat hij/zij zelf leest en stelt het ter beschikking van de klas zodat leerlingen het ook kunnen lezen.
15. Voorgelezen boeken (zie punt 3) worden toegevoegd aan de klassencollectie.
16. Een half uur vrije keuze lezen per dag vraagt vaak een paar weken gewenning. Het is belangrijk om dat vol te houden. Als er eenmaal leesroutine is ontstaan bij de leerlingen, is de sfeer vaak heel prettig. De inzet van de docent is om er voor te zorgen dat iedereen geëngageerd aan het lezen is. Of dat nu is in een fysiek boek, of in een luisterboek of samen met een ander.
17. Er zijn in de klas geluidsbeperkende koptelefoons aanwezig voor kinderen die dat nodig hebben om zich te concentreren tijdens het vrije keuze lezen.
3. Dagelijks voorlezen in alle groepen rondom geschiedenisthema
Dagelijks voorlezen: kies twee hele fictieboeken van goede kwaliteit (sterk verhaal, rijke taal, boeken die voor de meeste kinderen niet zelf heel makkelijk te lezen zijn) bij het thema dat aan de orde is bij geschiedenis. En lees die fictieboeken integraal voor aan de klas. (dus per thema minstens twee hele voorleesboeken). Zorg dat je niet langer dan 2-3 weken doet over ieder boek. Pas daar je voorleestijd hieraan aan. Praat met kinderen over deze boeken en breng ze in verband met het geleerde bij de zaakvakken. Je brengt zo de kennisontwikkeling op gang. Boeken bij thema's vind je hier: https://www.jeugdbibliotheek.nl/ en https://leesbevorderingindeklas.nl.

Belangrijke criteria voor voorlezen:

1. De leraar leest dagelijks voor
2. De leraar zo vaak en lang voor dat het boek binnen 2 weken (maximaal 3) uit is
3. De leraar kiest een voorleesboek dat de meeste kinderen niet zo snel zelf zouden kiezen omdat het relatief moeilijk is voor zijn/haar doelgroep en erg rijk van taal. Het voorleesboek heeft een sterk verhaal dat de aandacht goed kan vasthouden. Dit is vaak niet het geval bij non-fictieboeken. De leerkracht let er ook op dat het voorleesboek prettig voor te lezen moet zijn en probeert dat van te voren uit.
4. Als de leraar voorleest, legt hij/zij niets spontaan uit. De leraar doet dit alleen als leerlingen er om vragen of ernstig in verwarring lijken. Sterke verhalen leggen zichzelf (uiteindelijk) uit en worden zwakker als zij onderbroken worden met uitleg. Voor en na het voorlezen kan er soms even ruimte genomen worden voor een kort gesprek met de leerlingen over het boek.
5. De leraar leeft zich tijdens het voorlezen hoorbaar in in het verhaal, zonder te overdrijven/te acteren. 6. De leraar en de leerlingen genieten zichtbaar van het voorlezen. Leerlingen vragen in overgebleven minuten aan de leraar om verder te gaan met voorlezen omdat zij graag willen weten hoe het verhaal verder gaat.

4. Tijdverdeling

Vrije keuzelezen en voorlezen kosten tijd. Die tijd is goed besteed door de grote invloed op de taal- kennis- en begripsontwikkeling. De vraag is natuurlijk, waar haal je deze tijd vandaan? Tijdwinst wordt bereikt door voor taal/lezen helemaal geen tijd te besteden aan oefensoftware. Beperk daarnaast ook het methodegebruik voor taal. En gebruik helemaal geen methodes voor voortgezet technisch lezen en begrijpend lezen. Die tijd wordt veel beter besteed aan het lezen en voorlezen van hele boeken. Besteed daarnaast veel tijd aan de zaakvakken en verrijk die middels de voorgelezen boeken. Kennis van de zaakvakken is uitermate belangrijk voor begrijpend lezen.

5. Zaakvakmethode

Ga ter voorbereiding op Focus op zoek naar een zaakvakmethode die rijk en thematisch is opgebouwd met diepgaande conceptuele thema's die 6-8 weken duren. Let er daarbij op dat deze methode veel rijke bronnen (o.m. boekenlijsten, rijke teksten, interessante filmpjes, websites en uitdagende opdrachten) bevat rondom de thema's.
Tot slot
De stap naar Focus, en geïntegreerd taal- en zaakvakonderwijs is relatief makkelijk te maken als bovenstaande punten goed zijn gerealiseerd. In één van onze volgende blogs zullen we ingaan op de volgende stappen naar Focus/ geïntegreerd taal- en zaakvakonderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.title
Op weg naar een rijke leeromgeving voor begrijpend lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
De berichtgeving over begrijpend lezen en leesmotivatie van Nederlandse kinderen is zorgwekkend. Er voltrekt zich een stille ramp in Nederland die niet alleen begrijpend lezen betreft maar ook de daarmee verbonden kennisverwerving op alle niveaus in de samenleving. Dit bewustzijn is doorgedrongen tot jouw school en (een aantal van) jouw collega's.

# data[].attributes.body
Schooltv - beeldbank

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
2 december 1804: Napoleon kroont zichzelf tot tot keizer

Napoleon Bonaparte was de keizer van de Fransen. Hij was altijd wel in voor een potje knokken, maar zorgde ook voor bestuurlijke hervormingen die we in Nederland nog altijd gebruiken.

# data[].attributes.attachment_link.description
Schooltv.nl is een videodatabase, gevuld met educatieve en informatieve videoclips, filmpjes, fragmenten, liedjes, animaties, lesvideo's afleveringen, TV-programma's, televisieseries, videoverzamelingen en afspeellijsten. Alle video's zijn afkomstig van de Publieke Omroep (NPO), met name van de...

# data[].attributes.body
Het archief voor onderwijs - audiovisuele beeldbank

# data[].attributes.headline
Vergroot de achtergrondkennis door een langere periode rond eenzelfde thema te lezen.

# data[].attributes.subject
Vergroot de achtergrondkennis door een langere periode rond eenzelfde thema te lezen.

# data[].attributes.body
Met de methodieken uit de voorgaande kolom kan je hier aan werken.

# data[].attributes.body
Er bestaan verschillende 'lijstjes' met leesstrategieën.
De VLOR spreekt in 'sleutels voor effectief begrijpend lezen' van deze leesstrategieën:

# data[].attributes.body
Door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.body
Door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.headline
Artikel 'bouw aan woordenschat' (Verhallen)

# data[].attributes.subject
Artikel 'bouw aan woordenschat' (Verhallen)

# data[].attributes.body
Met praktische tips voor in de klas.

# data[].attributes.body
Elke tekstsoort heeft een eigen structuur en een eigen taalgebruik.

Het besteden van aandacht aan de tekststructuur blijkt vooral bij informatieve teksten ondersteunend te werken.

# data[].attributes.body
De links naar de handleiding en vraagkaartjes vind je in dit artikel.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Elk individu, kind en volwassene, beleeft een tekst op geheel eigen wijze. Hoe heerlijk is het om weg te dromen tijdens het lezen van een eigen gekozen boek, je eigen beeld erbij te vormen, associaties te maken met jouw eigen leven of je fantasie de vrije loop te laten gaan.

"We weten pas wat we denken als we het onszelf horen zeggen." (Aidan Chambers).

Het creëren van tijd voor 'lekker lezen' is belangrijk in de onderwijstijd die beschikbaar is. Kinderen leren om een verhaal te beleven, te waarderen en een mening daarover te vormen. Het maken van leeskilometers en even een moment voor jezelf tussen de instructielessen door is voor veel kinderen (en jezelf) een verademing.

Het denken en praten over teksten na vrije leestijd / lekkere leestijd is een uitstekende manier om kinderen te leren hun mening te uiten, hun beleving en interpretatie van een verhaal te delen met anderen. Een gesprek leidt tot verbreding van achtergrondkennis en verfijning van jouw waardering en beleving van de tekst. Een medeleerling kan op basis van eenzelfde tekst tot een ander inzicht komen. Dat is de magie van het geschreven woord! Het delen van deze meningen en interpretaties stimuleert tot het verruimen van je eigen denkwijze en maakt dat je elkaar kunt enthousiasmeren voor het (her)lezen van een tekst, boek of verhaal.

Leesdoelen als meningvorming, conclusies trekken, samenvatten, tekst op waarde beoordelen en informatie uit de tekst afleiden staan vaak centraal bij het begrijpend lezen van teksten. Ook de kerndoelen 4, 6, 7, 9 en 10* beschrijven dit.

Dit lukt door het samen praten en denken over teksten. Tevens stimuleert het communiceren over teksten de vaardigheid in het stellen van vragen bij een tekst, het voorspellen van het vervolg, het verbeelden van de inhoud en het gebruiken van voorkennis. De belangrijkste leesstrategieën bij het begrijpend lezen.

Deze vaardigheden helpen leerlingen op school, maar ook in het dagelijks leven om kritisch te denken, samen te werken en goed mondeling met elkaar te communiceren waarbij sociale omgangsregels (indirect) geleerd worden (elkaar laten uitpraten, luisteren naar elkaar, respect voor elkaars mening).

In de lessen van wereldoriëntatie, taal en begrijpend lezen stimuleren we de ontwikkeling van het hardop met elkaar nadenken over teksten. Een brede variatie in aanbod van tekstsoorten is wenselijk en zorgt voor een verrijking van de beleving van het geschreven woord. Het praten met elkaar over gelezen boeken / teksten / krantenartikelen in vrije leestijd is hierop een mooie aanvulling.

Aidan Chambers geeft in zijn 'cirkel van Chambers' (De Leesomgeving, Vertel Eens, 1995) de belangrijkste uitgangspunten weer van een stimulerende leesomgeving:

Een mooi hulpmiddel in het stimuleren van leesbevordering en uitwisseling met elkaar over teksten is het 'Vragenspel van Chambers'.

Download

Via deze links kun je de handleiding en de kaarten voor het spel gratis downloaden.

Handleiding: Download.
Vragenkaarten A: Download.
Vragenkaarten B: Download.
Vragenkaarten C: Download.
Vragenkaarten D: Download.

Spelsuggesties:

Laat kinderen ook eens zelf vragen bedenken en speel daarmee het spel.
Maak vragenkaartjes die passen bij het thema waar de groep mee bezig is, bijvoorbeeld het thema van de Kinderboekenweek: Sport en spel.
Varieer in het aanbod van tekstsoorten: denk bijvoorbeeld ook aan songteksten, handleidingen, krantenartikelen, interviews.

Meer weten over leesbevordering; hoe zet je dit uit voor de hele school, hoe 'vul' je de cirkel van Chambers met zinvolle activiteiten en middelen en hoe zorg je ervoor dat het technisch lezen zo goed mogelijk op orde is of gecompenseerd kan worden, zodat elk kind ruimte en tijd heeft om een tekst te beleven en te kunnen delen:
Lees de boeken van Aidan Chambers: Leespraat, Vertel Eens, De Leesomgeving

* Kerndoelen:

Kerndoel 4: De leerlingen leren informatie te achterhalen in informatieve en instructieve teksten, waaronder schema's, tabellen en digitale bronnen.

Kerndoel 6: De leerlingen leren informatie en meningen te ordenen bij het lezen van school- en studieteksten en andere instructieve teksten, bij systematisch geordende bronnen, waaronder digitale.

Kerndoel 7: De leerlingen leren informatie en meningen te vergelijken en te beoordelen in verschillende teksten.

Kerndoel 9: De leerlingen krijgen plezier in het lezen en schrijven van voor hen bestemde verhalen, gedichten en informatieve teksten.

Kerndoel 10: De leerlingen leren bij de doelen onder 'mondeling taalonderwijs' en 'schriftelijk taalonderwijs' strategieën te herkennen, te verwoorden, te gebruiken en te beoordelen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Elk individu, kind en volwassene, beleeft een tekst op geheel eigen wijze. Hoe heerlijk is het om weg te dromen tijdens het lezen van een eigen gekozen boek, je eigen beeld erbij te vormen, associaties te maken met jouw eigen leven of je fantasie de vrije loop te laten gaan.

# data[].attributes.body
Door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.body
Door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.body
Door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.body
- doorschrijven over het onderwerp waarover je las
- samenvatten
- aantekeningen maken in of bij de tekst (denksporen noteren)
- schriftelijk vragen maken en beantwoorden

# data[].attributes.headline
Faciliteer: leidt kinderen naar geschikt leesvoer

# data[].attributes.subject
Faciliteer: leidt kinderen naar geschikt leesvoer

# data[].attributes.body
Boekenzoeker
Een boek dat bij je past? Boekenzoeker helpt je kiezen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een boek dat bij je past? Boekenzoeker helpt je kiezen.

# data[].attributes.headline
Faciliteer: leidt kinderen naar geschikt leesvoer

# data[].attributes.subject
Faciliteer: leidt kinderen naar geschikt leesvoer

# data[].attributes.body
Bieblo
Alle voorgestelde boeken vind je in de bib van Essen!

# data[].attributes.headline
Faciliteer: leidt kinderen naar geschikt leesvoer

# data[].attributes.subject
Faciliteer: leidt kinderen naar geschikt leesvoer

# data[].attributes.body
Boekenmatch

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe kies je een nieuw boek? Voor veel kinderen is dat lastig. Want hoe weet je van tevoren of een boek bij je smaak past?

# data[].attributes.headline
Faciliteer: leidt kinderen naar geschikt leesvoer

# data[].attributes.subject
Faciliteer: leidt kinderen naar geschikt leesvoer

# data[].attributes.body
Pluizer
Recensies van kinder- en jeugdboeken

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Laatste nieuws

Duik mee in de wereld van auteur en illustrator Barbara Rottiers! Klik hier

Het niveau begrijpend lezen van de Vlaamse leerlingen van het vierde leerjaar is opnieuw sterk achteruitgegaan, zo blijkt uit het internationale PIRLS-onderzoek. Dat tienjarigen in Vlaanderen dramatisch scoren voor leesvaardigheid, blijkt voor een groot deel de verantwoordelijkheid van ons...

Ontdek samen met ons de wereld van Sassafras De Bruyn, auteur en illustrator van menige Pluizer-toppers!

# data[].attributes.attachment_link.title
pluizer | recensies kinder- en jeugdboeken

# data[].attributes.attachment_link.description
Duik mee in de wereld van auteur en illustrator Barbara Rottiers! Klik hier Het niveau begrijpend lezen van de Vlaamse leerlingen van het vierde leerjaar is opnieuw sterk achteruitgegaan, zo blijkt uit het internationale PIRLS-onderzoek. Dat tienjarigen in Vlaanderen dramatisch scoren voor leesvaardigheid, blijkt voor een groot deel de verantwoordelijkheid van ons...

# data[].attributes.headline
Faciliteer: leidt kinderen naar geschikt leesvoer

# data[].attributes.subject
Faciliteer: leidt kinderen naar geschikt leesvoer

# data[].attributes.body
Fiche 'hoe kies je een boek' (stappenplan)
Door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.body
- observaties (hardop-lezend / hardop-denkend)
- gesprekken
- zelfevaluatie

# data[].attributes.body
Gezamenlijke ambities in een schoolbreed gedragen actieplan!

# data[].attributes.body
door Aidan Chambers
(Stichting Lezen)

# data[].attributes.attachment_link.title
Lezing praten over boeken door Aidan Chambers

# data[].attributes.body
Fiches door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.body
Door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.body
Niet dat alle lezen steeds moet worden afgerond met een opdracht - integendeel!
Zoek je toch een creatieve verwerking? Misschien biedt deze lijst inspiratie.
Schriftelijk of mondeling? Zet deze opdrachten naar je hand!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Leesbevordering is zo enorm belangrijk! Soms is het niet gemakkelijk om voor een kind het juiste boek te vinden dat hen net genoeg zal triggeren om te gaan lezen. Een boekverslag schrijven vond ik vroeger niet het leukste om te doen. Nochtans lees ik wel graag, maar dan op gaan schrijven wie de auteur was en hoeveel bladzijden het boek had, daar zag ik dan precies het nut niet van in. Nu schrijf ik boekrecensies op mijn blog, dus ergens is het toch wel goedgekomen! 😉 Ik ben ervan overtuigd dat als kinderen een creatief boekverslag mogen maken of schrijven, dat de motivatie veel groter zal zijn. Zeker ook voor de sterkere kinderen, die graag met complexe cognitieve vaardigheden bezig zijn, zijn deze een aanrader.

50 ideeën voor een creatief boekverslag:

Creatieve boekverslag ideeën met schrijven als belangrijkste doelstelling

Schrijf een brief als een personage uit het boek naar een ander personage uit (een ander?) boek.

Lees een boek waarvan een film is gemaakt en kijk daarna de film. Maak een vergelijking tussen de twee. Wat zijn de verschillen en de overeenkomsten.

Doe alsof je een talkshowhost bent en interview je favoriete personage. Schrijf je vragen en de mogelijke antwoorden die het personage zou geven op.

Bedenk een ander einde voor het boek.

Schrijf een brief naar de auteur van het boek met een suggestie hoe het verhaal nog beter kan.

Maak een dagboek voor één van de personages van het boek.

Lijs de moeilijke woorden uit het boek op met hun verklaring. (Bedenk hierbij welke woorden voor anderen moeilijk zouden kunnen zijn.)

Bedenk een nieuwe titel voor het boek en leg uit waarom jouw titel beter is dan het origineel.

Maak een lijst van vijf lievelingsprogramma's en vijf lievelingsliedjes van jouw favoriete personage.

Schrijf de titel van het boek op met letters van boven naar beneden en zoek bij elke letter een zin, zodat er een gedicht over het boek ontstaat.

Bedenk een nieuw personage. Wat zou de rol van dit personage in het boek zijn en hoe zou die het verhaal veranderen?

Maak een woordzoeker of kruiswoordraadsel met personages, gebeurtenissen, voorwerpen,.... uit het boek.

Maak een ABC van jouw boek. Bedenk voor elke letter van het alfabet een woord/personage/voorwerp dat bij je boek hoort.

Maak een gedicht in rijm over je boek.

Ontwerpen en tekenen voor een boekverslag

Maak een tijdlijn voor de belangrijkste onderdelen van je boek. Versier deze met tekeningen.

Maak een venn-diagram van jezelf en je favoriete personage. Waar zitten de gelijkenissen en wat is er anders aan jullie twee?

Maak een kijkdoos met jouw favoriete gebeurtenis uit het boek.

Ontwerp voor de belangrijkste personages kostuums. Bedenk ook hun pyjama en hun zwemkleding.

Ontwerp een poster voor de verfilming van je boek.

Ontwerp een collage van tekeningen, prenten, .... die vertellen over je boek.

Maak een spel met als thema jouw boek.

Ontwerp een T-shirt met een belangrijke gebeurtenis uit je boek.

Maak een mobiel met belangrijke voorwerpen uit je boek.

Maak een kaart met de belangrijkste plaatsen uit het boek. Kleur alles netjes in en zet er de plaatsnamen ook bij.

Maak een boekenlegger voor en over jouw boek.

Maak 3 tekeningen van drie gebeurtenissen van het boek.

Combineren van tekenen en schrijven voor een boekbespreking

Ontwerp een reisbrochure voor een plaats in het boek.

Doe alsof je een journalist bent en schrijf over een gebeurtenis uit het boek in de krant. Teken er ook een foto bij.

Maak een tekening van de slaapkamer van je favoriete personage.

Teken een stripverhaal van je boek.

Schilder jouw favoriete personage. Maak een bijbehorende museumfolder waarbij je vertelt waarom dit personage zo belangrijk voor je is.

Ontwerp een regenboog poster van je favoriete personage.

Teken een postkaart van een plaats in het boek. Schrijf op de achterzijde een bericht van het belangrijkste personage naar iemand anders. Bedenk ook een leuke postzegel.

Maak een "Wanted" poster van twee personages uit het boek. Waarom en door wie worden ze gezocht?

Het uitbeelden, vertellen, filmen of presenteren over een boek

Vertel het verhaal vanuit het standpunt van een ander personage uit het boek.

Verkleed je als een personage van het boek als je de presentatie voor de klas gaat doen.

Vertel met een stop-motion filmpje een belangrijke gebeurtenis uit het boek.

Maak een reclamespot over jouw boek.

Neem een filmpje op waarbij jij de journalist bent die 'live' verslag uitbrengt van een gebeurtenis in het boek.

Verzamel tien objecten die bij je boek horen en vertel hoe deze passen.

Maak een presentatie van je boek met een tool naar keuze.

Zoek nog 15 andere boeken die in hetzelfde genre passen als jouw boek. Vertel aan de groep waarom ze hetzelfde genre zijn en wat de overeenkomsten zijn.

Verzin het perfecte verjaardagscadeau voor een personage uit je boek en vertel waarom dat het ideale cadeau is.

Doe alsof je een leerkracht bent en maak een les over je boek.

Doe alsof je een week in het boek kan gaan wonen. Wat neem je allemaal mee? Maak een planning van de gebeurtenissen die je wil zien of meemaken. Vertel je planning aan de groep.

Speel een belangrijke gebeurtenis na of maak er een filmpje van.

Plannen, organiseren, bedenken

Plan een feestje dat helemaal in thema van het boek zou zijn: Hoe zien er de uitnodigingen uit? Welke hapjes zullen er zijn? Welke decoratie ga je kiezen?

Bedenk en organiseer een quiz voor iedereen die het boek gelezen heeft. Voorzie ook een antwoordblad en mogelijke oplossingen.

Plan de droomreis voor je favoriete personage en leg uit waarom die locatie de droomreis zou zijn volgens jou.

Bedenk/teken/ontwerp merchandise voor je boek. Organiseer een lanceringsparty van de merchandise die jij hebt bedacht.

Gratis printable - creatief boekverslag.

Kinderen meteen de grote vrijheid geven op gebied van boekverslagen schrijven is misschien een grote stap voor velen. Daarom heb ik een printable gemaakt die een mooie tussenstap kan zijn tussen gehele (begeleide) vrijheid en het 'oude' boekverslag.
Download jouw gratis creatief boekverslag in PDF hier.
50 creatieve ideeën voor een boekverslag pinnen voor later

# data[].attributes.attachment_link.title
Een creatief boekverslag maken: 50 ideeën en gratis printable - Kreanimo

# data[].attributes.attachment_link.description
Leesbevordering is zo enorm belangrijk! Soms is het niet gemakkelijk om voor een kind het juiste boek te vinden dat hen net genoeg zal triggeren om te gaan lezen. Een boekverslag schrijven vond ik vroeger niet het leukste om te doen.

# data[].attributes.headline
Faciliteer: breng kinderen in aanraking met leesvoer, help hen hun voorkeuren te ontdekken

# data[].attributes.subject
Faciliteer: breng kinderen in aanraking met leesvoer, help hen hun voorkeuren te ontdekken

# data[].attributes.body
Lezen met meester Sam
Klik zeker ook eens door naar andere pagina's op deze website.

# data[].attributes.headline
Faciliteer: breng kinderen in aanraking met leesvoer, help hen hun voorkeuren te ontdekken 

# data[].attributes.subject
Faciliteer: breng kinderen in aanraking met leesvoer, help hen hun voorkeuren te ontdekken 

# data[].attributes.body
Fiche '18 ideeën voor boekpromo'
Door Ivan Van Gucht

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een LIST-les met miniles is in de bovenbouw (4de, 5de en 6de leerjaar) opgebouwd uit deze delen:

1. Voorlezen

2. Miniles

3. Stillezen + leesgesprekjes

4. Afsluiting + boekpromotie

1. Voorlezen

Je start de les door een stukje voor te lezen uit een boek. Aangezien ik elke LIST-les uit een ander boek voorlees, komen er op deze manier heel wat boeken aan bod.

Hoe ik het boek kies?

ik lees voor uit een boek dat ik zelf al gelezen heb

of ik lees voor uit een boek waar een leerling enthousiast over is

of ik lees voor uit een boek dat ik leerde kennen in de leesgesprekjes (later hierover meer)

of ik kies een boek in functie van de miniles

of ik kies een boek past bij het taalthema, WO-thema of bij de tijd van het jaar

Nadien vraag ik altijd wie het boek wil lezen. Als het voorlezen goed was, gaan er veel vingers in de lucht.

Nog een extra tip: als je het boek zelf niet gelezen hebt, ontdek het boek dan samen met de kinderen. Bespreek de kaft, lees de achterflap en het eerste hoofdstuk.

2. Miniles

Twee keer in de week is er een miniles. Een miniles geeft de kinderen een handvat om na te denken over hun boek.

Je modelleert tijdens het voorlezen wat je wil bereiken en geeft de kinderen daarna een leesopdracht mee voor tijdens het stillezen. Ze zullen lekker lezen maar gaan ondertussen ook nadenken over taal, over hun verhaal of over hun boek. De meeste kinderen vinden LIST-lessen met leesopdracht het leukste.

Als onderwerp kies ik bijvoorbeeld:

een doel uit het leerplan Nederlands

iets wat aan bod kwam of zal komen in de lesmethode Nederlands

iets wat niet goed gaat tijdens het lezen en waar ik extra aandacht aan wil schenken

iets van spelling of taalbeschouwing wat extra aandacht verdient

Nu ik al een tijdje bezig ben met LIST in het vijfde leerjaar heb ik al een waaier aan minilesjes waar ik kan uit putten. Maar ik weet nog hoe moeilijk het in het begin was om een onderwerp voor een minilesje te bedenken. Dus ik wijs je even de weg.

Het makkelijkste is om een minilesjes van iemand anders over te nemen. Voor je zelf een mooi lesje kan maken, is het altijd fijn je te laten leiden door iemand die er al wat van kent. Je kan dus op zoek gaan naar voorbeeldlessen.

Hier vind je goede minilessen:

Op www.kinderboekenjuf.nl vind je per leeftijd een aantal boeken met daarbij een voorbeeld van een minilesje. Het is heel concreet materiaal. Er staat wat je moet voorlezen en welke vragen/bedenkingen je kan maken. Kijk maar eens naar het uitgewerkte voorbeeld: Lampje (scroll door tot aan "ideeën mini leeslessen Lampje)

Op Facebook is er een groep LIST - mini leeslessen uitwisselen. Daar vind je niet alleen inspiratie, je kan er ook vragen stellen.

En dit zijn voorbeelden die bij mij al aan bod kwamen:

wat doe je als je een woord in de tekst niet begrijpt?

hoe herken je de hoofdstukken in je boek? hoe zijn ze opgebouwd/vormgegeven?

wat is het langste woord dat je las en hoe schrijf je het?

3. Stillezen en leesgesprekjes

Stillezen

Nu gaan de kinderen 15 tot 20 minuten onafgebroken lezen. De kinderen mogen kiezen waar en hoe ze in de klas gaan zitten om te lezen. De regel is dat het een plekje is waar ze lekker zitten en niet afgeleid worden.

Leesgesprekjes

Tijdens het stillezen hou ik drie kinderen een leesgesprekje. Ik laat hen vertellen waarover het boek gaat en ze lezen een stukje voor. We doen dat al fluisterend zodat we de rest van de klas niet storen tijdens het lezen. De meeste kinderen die aan de beurt zijn, genieten enorm van dit privémomentje.

De leesgesprekjes vind ik zeer belangrijk want:

door voor te lezen en te vertellen ontdekken de kinderen nog meer over het verhaal in hun boek

ik ontdek boeken die ik in de volgende LIST-lessen kan voorlezen

de kinderen die minder vlot lezen, kan ik extra ondersteunen bv. met het lezen van namen en moeilijke woorden

door hun boekkeuze en door te vragen te stellen over het verhaal leer ik de kinderen beter kennen

Ik noteer wat ik opmerk. Dat kan ik later gebruiken voor het rapport of voor het leerlingendossier.
Tijdens de afsluiting komen kinderen die hun boek uit hebben vooraan staan. Zij mogen hun boek promoten. Ze vertellen waarover het gaat en waarom ze het boek graag lazen. Daarna kijken we wie in de klas het boek ook wil lezen. Hoe meer kinderen enthousiast zijn, hoe beter de boekpromotie was!

Daarna komen enkele kinderen aan bod die mogen vertellen over de leesopdracht van de miniles.

Filmpjes

Ik heb tot nu toe nog geen filmpjes van een LIST-lesje gevonden. Maar deze filmpjes geven een aardig beeld.
Heb je nog vragen? Dan hoor ik het graag!

# data[].attributes.attachment_link.title
Aan de slag met LIST-lezen en minilessen

# data[].attributes.attachment_link.description
Een LIST-les met miniles is in de bovenbouw (4de, 5de en 6de leerjaar) opgebouwd uit deze delen: Voorlezen Miniles Stillezen + leesgesprekjes Afsluiting + boekpromotie Je start de les door een stukje voor te lezen uit een boek. Aangezien ik elke LIST-les uit een ander boek voorlees, komen er op deze manier heel wat boeken aan bod.

# data[].attributes.headline
Boekenrecensies die je als klasleerkracht kunnen inspireren.

# data[].attributes.subject
Boekenrecensies die je als klasleerkracht kunnen inspireren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pluizuit - Recensies van kinder- en jeugdboeken

# data[].attributes.attachment_link.description
Op zoek naar een leuk boek voor jezelf of iemand anders? Lees de betere recensies op Pluizuit.be.

# data[].attributes.attachment_link.title
Mariaberg Hoek - stoelhoes met boekenvak

# data[].attributes.attachment_link.description
De website met tips en trucs om met kinderen het gesprek aan te gaan over Kinderboeken en de leesbeleving te vergroten.

# data[].attributes.body
https://www.vlaanderen.be/publicaties/leeskaarten-2021

# data[].attributes.attachment_link.description
Uitstekend leesonderwijs vraagt een hoge betrokkenheid van de leerkracht én het kind bij het leesproces. De leeskaarten zijn een instrument om leesplezier te delen met anderen. Ze zijn ontwikkeld om te gebruiken in klas- en schoolcontext en horen bij de brochure Beste Boekenjuf/meester. Ze brengen...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voorlezen, dat is leesplezier doorgeven aan jong en oud. Tijdens de Voorleesweek (21 - 29 november 2020) zet Iedereen Leest graag het belang én het plezier van voorlezen in de kijker.

Onder het motto 'Lezers maak je samen' zetten we dit jaar in op ouderbetrokkenheid. Ouders zijn immers cruciaal voor de leesopvoeding van een kind: hun invloed is het grootst, zo blijkt uit onderzoek. Maar ze staan er niet alleen voor. Een heel netwerk rondom hen kan hen ondersteunen in die taak: kinderbegeleiders, bibmedewerkers, leerkrachten...
Want lezers, die creëer je samen.

Er wordt
al aan 29.893 mensen
voorgelezen!

Ik lees ook voor!

Ontdek alle boekentips

Win een voorleesboekenkast-reportage

Ken je onze reeks 'De voorleesboekenkast' al? Daarin laten bekende voorlezers ons meekijken in hun voorleesboekenkast en vertellen ze over hun voorleesgewoontes. Maar wij zijn ook benieuwd naar jullie voorleesboekenkast! Daarom geven we voor deze Voorleesweek één reportage cadeau!

Journaliste Katrien Elen komt je interviewen over de voorleesgewoontes binnen jullie gezin.

Huisfotograaf Michiel Devijver maakt er fantastische foto's bij. (We plannen de shoot in wanneer het coronagewijs weer mogelijk is.)

Je krijgt van ons nog een extra voorleesboekenpakket op maat.

Jullie artikel verschijnt online op www.iedereenleest.be.

Registreer je voor de voorleesteller op www.voorleesweek.be. Bij de vraag 'Wat is jullie voorleesritueel' vermeld je zeer duidelijk 'VOORLEESBOEKENKAST' in het antwoord en omschrijf je kort jullie voorleesgewoonten. Deelnemen kan tot 14 november, meteen daarna kiezen we een winnaar uit!

Heb je je al geregistreerd maar wil je toch meedoen met de wedstrijd? Doe het dan even opnieuw, wij filteren de dubbels eruit.

Succes!
Lees verder

Schrijf je in voor een Voorleesweek-webinar

Naar aanleiding van Voorleesweek organiseren we twee boeiende webinars, één over voorlezen aan baby's en peuters en één over voorlezen aan 3- tot 6-jarigen. Deelnemen is gratis!

Donderdag 19 november 2020 - 20u

In het voorjaar lanceerden we een eerste Boekstart-webinar over voorlezen aan baby's en peuters. Wegens groot succes komt er nu een vervolg. Op donderdag 19 november zal Gil Géron (Narrata) meer vertellen over wat je zoal bij een baby- of peuterboek kan verzinnen om het voorlezen extra leuk te maken. Het webinar start om 20u en duurt ongeveer een uurtje.

Doelgroep: ouders en professionelen zoals kinderbegeleiders, bibmedewerkers...
Schrijf je nu in!
Woensdag 25 november 2020 - 20u
Wegens grote vraag organiseren we daarnaast ook een webinar over interactief voorlezen aan kinderen tussen 3 en 6 jaar, op woensdag 25 november 2020 om 20u. Hoe gaat dat in zijn werk, dat interactief voorlezen? Welke boeken kies je voor jonge kinderen en welke thema's breng je aan bod? Gil Géron van Narrata zet je op weg. Ook dit webinar duurt ongeveer een uurtje.

Doelgroep: ouders en professionelen zoals kleuterleid(st)ers, bibmedewerkers... Schrijf je nu in!

Lees verder

Colofon

Contact

Iedereen Leest
Frankrijklei 130/4
2000 Antwerpen
België
+32 (0)3 204 10 00
[email protected]

# data[].attributes.attachment_link.description
Voorlezen, dat is leesplezier doorgeven aan jong en oud. Tijdens de Voorleesweek (21 - 29 november 2020) zet Iedereen Leest graag het belang én het plezier van voorlezen in de kijker. Onder het motto 'Lezers maak je samen' zetten we dit jaar in op ouderbetrokkenheid.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Maak kennis met mijn 'stereotypetjes'! Op deze pagina kun je een aantal typen kinderen* vinden, die van een bepaald soort boeken houden. Zij hebben allemaal hun eigen tiplijst: een lijst met boekentips! Als je wilt weten welke boeken je een kind in je klas zou kunnen aanraden, kun je kijken op welk van deze typetjes dat kind lijkt. Of misschien kun je het kind zelf laten kiezen wie hem of haar het meeste aanspreekt! Hopelijk vind je zo nog een paar boeken waarmee je de kinderen in je klas enthousiast krijgt!
Er is een mooie waaier beschikbaar van de typetjes, met QR-codes naar de tiplijsten!
Je kunt hem hier bestellen.
Hoi, ik ben Daan!

Ik houd niet van lezen. Ik ga liever gamen of buiten spelen. Lekker voetballen met mijn vrienden! Van de juf en mijn ouders moet ik meer lezen, maar de meeste boeken vind ik stom. Gelukkig heb ik toch wel een paar boeken gevonden die erg leuk zijn. Met veel plaatjes 🙂

Hoi, ik ben Emma!

Lezen vind ik erg leuk. Ik vind het leuk als de hoofdpersoon allemaal spannende avonturen meemaakt. Het is helemaal leuk als er raadsels moeten worden opgelost, want dan probeer ik erachter te komen hoe het in elkaar zit. Als ik zit te lezen, vergeet ik even alles om me heen.

Hoi, ik ben Julia!

Ik vind het leuk om verhalen te lezen die echt gebeurd kunnen zijn. Gewoon, over school bijvoorbeeld. Of over een meisje zoals ik. Want dan probeer ik me voor te stellen hoe ik zou reageren als ik haar was. Boeken over tovenaars of elfjes zijn toch helemaal niet boeiend? Die bestaan helemaal niet! Nee hoor, doe mij maar een goed boek over echte mensen.

Hoi, ik ben Liam!

Ik ben altijd heel blij als de meester zegt dat we gaan lezen. Even niet aan school denken! Lekker wegdromen... Vooral boeken over magie vind ik leuk. Het is zo leuk om te bedenken wat er dan allemaal mogelijk zou zijn. Ik vind het ook best lastig om me daarna te concentreren op mijn werk... Het liefst lees ik nog even verder!

Hoi, ik ben Finn!

Weet je wat het toppunt van nieuwsgierigheid is? Door het sleutelgat van een glazen deur kijken! Hahaha! Heb ik uit een moppenboek. Lezen vind ik wel leuk, maar dan moet er wel iets te lachen zijn. Gelukkig zijn er echt heel grappige boeken! Als ik weer eens hardop zit te lachen in de klas, mag ik van de juf altijd een stukje voorlezen. Kan iedereen lachen! 🙂

Hoi, ik ben Sem!

Vorig jaar zijn we met schoolreisje naar een pretpark met achtbanen geweest. Dát was te gek. Verder is school best saai... Elke dag hetzelfde en je moet de hele dag stilzitten en werken... Pff! Ik ga liever naar de film dan dat ik een boek lees. Lekker veel actie! Maar ja, als ik dan toch lees, dan moet er dus wel wat gebeuren. De juf heeft me wel een paar coole boeken gegeven. Spannend joh! Ik kon ze bijna niet wegleggen...

Hoi, ik ben Mila!

Lezen vind ik het allerleukste wat er is! Ik probeer op school altijd mijn werk snel af te krijgen, want dan mag ik weer lezen. Thuis lees ik ook heel veel. Ik ga vaak naar de bibliotheek en heb ook veel boeken gekregen van mijn moeder. Daardoor ken ik heel veel boeken, ook van vroeger. Weet je dat daar echt heel mooie verhalen bij zitten? Ik heb niet echt één favoriet boek... ik heb er een heleboel!

Hoi, ik ben Lisa!

School vind ik heel gezellig, want daar zijn mijn vriendinnen! Soms krijg ik wel eens op mijn kop van de juf omdat ik teveel zit te kletsen. Maar ja, we hebben altijd zoveel te bespreken! Ik houd van nagellakken en tekenen in mijn fashion kleurboek. Lezen vind ik trouwens ook leuk. Met mijn vriendinnen wissel ik altijd tips uit!

Hoi, ik ben Tess!

School vind ik best wel makkelijk. Ik heb dingen nu eenmaal wat sneller door dan de meeste kinderen in mijn klas. Gelukkig krijg ik extra lessen over wiskunde en programmeren. En ik vind het leuk om boeken te lezen over kinderen die ook erg slim zijn.

Hoi, ik ben Lucas!

Het liefst lees ik informatieve boeken. Maar dat mag niet altijd tijdens het vrij lezen. Eerst baalde ik daarvan, maar toen las ik een verhaal over de Tweede Wereldoorlog en dat was echt superinteressant! Als het tenminste maar echt gebeurd is. En gelukkig lezen steeds meer informatieve boeken als een verhaal, dus die mag ik ook lezen.
* Mijn 'stereotypetjes' zijn zelf-verzonnen kinderen. De namen heb ik gekozen omdat ze tot de populairste namen van dit moment behoren en dus niet omdat ik vind dat een naam bij een bepaald type kind hoort. De jongens kunnen in het echt ook meisjes zijn en andersom.

# data[].attributes.attachment_link.description
Maak kennis met mijn 'stereotypetjes'! Op deze pagina kun je een aantal typen kinderen* vinden, die van een bepaald soort boeken houden. Zij hebben allemaal hun eigen tiplijst: een lijst met favoriete kinderboeken.

# data[].attributes.body
https://www.onderwijsmaakjesamen.nl/uploads/2019/02/woordenhapper.pdf

Met een woordje uitleg over hoe je deze woordenhapper (o.a.) in kan zetten bij het bouwen aan woordenschat:
https://www.onderwijsmaakjesamen.nl/actueel/de-woordenhapper-veelzijdig-te-gebruiken-bij-taal/

# data[].attributes.body
https://www.leraar24.nl/70157/effectieve-leesinstructie-met-voor-koor-zelf/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Steeds meer leerlingen verlaten de basisschool met een leesachterstand. Een groot probleem dat vraagt om actie. Basisschool De Meulebeek heeft technisch leesonderwijs daarom hoog op de agenda staan. De school stelt hoge doelen, heeft extra tijd voor lezen ingeroosterd en investeert in een effectieve leesinstructie met de methodiek voor-koor-zelf. Deze aanpak is succesvol, verschillende leerlingen zijn in een half jaar tijd twee niveaus omhoog gegaan.

Eén van de kenmerken van goed leesonderwijs is een effectieve leesinstructie. Onderzoek laat zien dat de meeste leerlingen pas goede lezers worden als ze een goede leesinstructie krijgen waarbij er systematisch aandacht is voor de letter-klankkoppeling (Snow e.a. 1998).

Geef een effectieve leesinstructie met voor-koor-zelf

Bij een effectieve leesinstructie is het belangrijk dat leraren duidelijk uitleggen en veel hardop voordoen (modelen). Een bewezen methodiek hiervoor is begeleid, herhaald en hardop lezen via voor-koor-zelf lezen. Deze methodiek kenmerkt zich door een vast en herkenbaar schema met drie stappen: eerst voorlezen, dan in koor en vervolgens zelfstandig.

Voorlezen (voor)

In de eerste fase leest de leraar of een goed lezende leerling een (stukje) tekst voor. Het voorlezen gebeurt correct, in het juiste tempo én met de goede intonatie. De rest van de leerlingen luistert actief naar het voorlezen. Van belang is dat de leerlingen tijdens het voorlezen de tekst met de ogen volgen. Veel leerlingen vinden het fijn om met een bijwijzer of leesvenster te werken. Door de koppeling tussen 'horen en zien' krijgen leerlingen meer grip op een tekst.

Koorlezen (koor)

De volgende stap is koorlezen. Het stukje tekst dat de eerste keer is voorgelezen, lees je nu samen met de leerlingen hardop. De leraar leest in een hoog tempo dat de leerlingen als het ware meetrekt. Met koorlezen worden spreken, zien en horen aan elkaar gekoppeld. Koorlezen zorgt ervoor dat leerlingen teksten in een steeds hoger tempo kunnen lezen.

Zelf lezen (zelf)

Tijdens de laatste fase van voor-koor-zelf lezen de leerlingen hardop voor zichzelf. Leerlingen kunnen ook in tweetallen lezen. De stukjes die hardop gelezen worden, mogen niet te lang zijn. Geef de leerlingen inhoudelijke feedback nadat ze hardop hebben gelezen en laat leerlingen elkaar ook feedback geven. Start altijd met een compliment voordat je tips geeft en geef inhoudelijke argumenten. De leraar is rolmodel bij deze manier van feedback geven.

In de fase van zelf lezen is het voor het resultaat belangrijk dat ook steeds alle leerlingen actief aan het lezen zijn. Wanneer maar één leerling leest en de andere leerlingen achterover leunen, is de effectieve leestijd van leerlingen te laag.

Gedifferentieerde aanpak

Voor-koor-zelf lezen wordt op basisschool De Meulebeek in groep 3 tot en met 8 toegepast. Om tegemoet te komen aan de verschillen tussen leerlingen hanteren zij het IGDI-model. De letters IGDI staan voor Interactief, Gedifferentieerd en Directe Instructie.

Het doel van het IGDI-model is dat alle leerlingen basisstrategieën aangeboden krijgen, maar dat er ook ruimte is voor differentiatie. Op basisschool De Meulebeek wordt er met drie niveaugroepen gewerkt: goede, gemiddelde en instructiegevoelige lezers.

Meer weten over effectief leesonderwijs?

Wil je meer weten over effectief leesonderwijs?

# data[].attributes.attachment_link.title
Effectieve leesinstructie met voor-koor-zelf - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Steeds meer leerlingen verlaten de basisschool met een leesachterstand. Een groot probleem dat vraagt om actie. Basisschool De Meulebeek heeft technisch leesonderwijs daarom hoog op de agenda staan. De school stelt hoge doelen, heeft extra tijd voor lezen ingeroosterd en investeert in een effectieve leesinstructie met de methodiek voor-koor-zelf.

# data[].attributes.body
Hier vind je afbeelding, uitspraak én woordbeeld bij talloze woorden in diverse categorieën (schoolgerief, voeding, het lichaam,...)

# data[].attributes.body
Deze vragenkaart kan je op weg zetten bij het stellen van vragen op verschillende niveaus (onthouden, begrijpen, toepassen, analyseren, evalueren, creëren).

# data[].attributes.attachment_link.description
meer dan 5.000 Daisy-boeken en bijna 3.000 brailleboeken voor kinderen en jongeren. Er komen voortdurend boeken bij. Je hoeft je dus nooit meer te vervelen... Zo zetten we elk jaar alle boeken van de om in Daisy, braille en grootletter. En alle prijsbeesten en alle klassiekers.

# data[].attributes.body
Met deze lessen kan je makkelijk met de leerlingen aan de slag met gedichten.

# data[].attributes.attachment_link.title
Poëzieweek 2022 - Gratis lessuggesties | Cultuurkuur

# data[].attributes.attachment_link.description
Poëzie verdient het hele jaar door aandacht in de klas. Toch is er één week waarin poëzie heer en meester mag zijn, namelijk tijdens de Poëzieweek eind januari. De Poëzieweek 2022 valt einde januari. Iedereen Leest en Stichting Lezen Nederland ontwikkelen voor de Poëzieweek 2022 opnieuw lessen voor het basis- en secundair onderwijs.

# data[].attributes.body
Ontvang een tegemoetkoming van € 100 per lezing!

# data[].attributes.attachment_link.description
Organisatoren van auteurslezingen kunnen via Literatuur Vlaanderen een auteur uitnodigen met 100 euro korting.

# data[].attributes.body
Boekenrecensies die je als klasleerkracht kunnen inspireren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Laatste nieuws

Duik mee in de wereld van auteur en illustrator Barbara Rottiers! Klik hier

Het niveau begrijpend lezen van de Vlaamse leerlingen van het vierde leerjaar is opnieuw sterk achteruitgegaan, zo blijkt uit het internationale PIRLS-onderzoek. Dat tienjarigen in Vlaanderen dramatisch scoren voor leesvaardigheid, blijkt voor een groot deel de verantwoordelijkheid van ons...

Ontdek samen met ons de wereld van Sassafras De Bruyn, auteur en illustrator van menige Pluizer-toppers!

# data[].attributes.attachment_link.title
pluizer | recensies kinder- en jeugdboeken

# data[].attributes.attachment_link.description
Duik mee in de wereld van auteur en illustrator Barbara Rottiers! Klik hier Het niveau begrijpend lezen van de Vlaamse leerlingen van het vierde leerjaar is opnieuw sterk achteruitgegaan, zo blijkt uit het internationale PIRLS-onderzoek. Dat tienjarigen in Vlaanderen dramatisch scoren voor leesvaardigheid, blijkt voor een groot deel de verantwoordelijkheid van ons...