# data[].attributes.attachment_link.description
See all the wonderful things Susan de Bree has made

# data[].attributes.attachment_link.description
See all the wonderful things Susan de Bree has made

# data[].attributes.body
Klimaatverandering biedt Afrika kansen voor innovatie!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Door de kennis over klimaatverandering te vergroten, het gebruik van verbeterde landbouwtechnologie en efficiënter gebruik van water en energie, kan Afrika de mars op weg naar duurzame ontwikkeling versnellen.

"Klimaatverandering is niet alleen een uitdaging voor Afrika, maar ook een kans voor innovatie en het gebruik van betere technologie waarmee bespaard kan worden op water en energie", zegt Fatima Denton, directeur van de afdeling Speciale Initiatieven van de Economische Commissie voor Afrika (ECA), een VN-organisatie. Door het gebruik van klimaatgegevens en informatiediensten, zegt ze, moeten beleidsmakers warm gemaakt worden voor duurzame ontwikkeling.

Klimaatverandering is niet alleen een uitdaging voor Afrika, maar ook een kans voor innovatie en het gebruik van betere technologie waarmee bespaard kan worden op water en energie

Veel Afrikaanse economieën zijn sterk afhankelijk van de mijnbouw. Ontwikkeling van de landbouw is echter essentieel voor duurzame groei, zegt ze. Landbouw is volgens haar te lang gezien als een kwetsbare sector voor de klimaatverandering. "Terwijl we met duurzame landbouw veel kunnen veranderen. Meer dan 70 procent van de bevolking in Afrika werkt in de landbouw en de sector levert een aanzienlijke bijdrage aan het bruto binnenlands product in veel landen."

Klimaatslimme landbouw
Klimaatslimme landbouw wordt aangeprezen als een van de manieren om de Afrikaanse landbouw klimaatbestendig te maken. CGIAR, een wereldwijd consortium van vijftien landbouwonderzoekscentra, heeft ongeveer de helft van zijn jaarlijkse budget van een miljard dollar gereserveerd voor onderzoek naar klimaatslimme landbouw door kleine boeren in Afrika ten zuiden van de Sahara.

Frank Rijsberman, directeur bij CGIAR, maakte in september het budget bekend. Bij die gelegenheid zei hij dat duurzame ontwikkeling of het tegengaan van de gevolgen van de klimaatverandering onmogelijk is zonder aandacht te besteden aan de miljarden boeren die de wereld voeden en het land bewerken.

Hoewel Afrika ruim voldoende land, energie, water en mensen heeft, blijkt het continent niet in staat zelf voldoende voedsel te produceren. Het onvermogen van de Afrikaanse landbouw om tegemoet te komen aan de behoeften van de groeiende bevolking heeft tot gevolg dat ongeveer 300 miljoen mensen geregeld honger lijden. Afrika importeert jaarlijks voor miljarden dollars aan voedsel.

Voedseltekorten
De klimaatverandering zal naar verwachting de huidige landbouwproductie, het milieu en de biodiversiteit in Afrika ontwrichten, als de uitstoot van broeikasgassen wereldwijd niet aanzienlijk wordt teruggebracht.

Het vijfde Assessment Report van het Intergouvernementele Panel inzake Klimaatverandering (IPCC), waarschuwt dat een stijging van de temperatuur met meer dan 2 graden Celsius, bestaande voedseltekorten kan versterken. Daarmee komen ook de ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties (MDG's), gericht op het verminderen van extreme armoede en honger, in het geding.

De kosten van klimaataanpassing kunnen op termijn door Afrika zelf worden gedragen

Economische groei en bevolkingsgroei in Afrika hebben ertoe geleid dat de import van landbouwproducten sneller groeit dan de export, blijkt uit het Africa Wide Annual Trends and Outlook Report 2013 (ATOR) van de Commissie van de Afrikaanse Unie. Dat betekent dat een landbouwhervorming nodig is om de productie te verhogen, stellen de auteurs.

Francis Johnson, onderzoeker bij het Environment Institute in Stockholm, zegt dat hernieuwbare energie zoals wind, zon en waterkracht vitaal zijn voor de duurzame ontwikkeling van Afrika. Het continent kent een grote vraag naar energie - die maar voor een deel gedekt wordt - en is nog sterk afhankelijk van fossiele brandstoffen.

Ontwikkelingslanden moeten volgens hem schone energie omarmen, omdat ze zich niet kunnen veroorloven om het pad van de rijke landen te volgen als het gaat om uitstoot van vervuilende broeikasgassen. "In Afrika ligt de concurrentie meer op het gebied van water dan land. Het gaat erom de juiste besluiten te nemen. Als het gaat om bio-energie, moeten de juiste gewassen gekozen worden in het licht van de klimaatverandering", zegt Johnson.

De kosten van de klimaataanpassing kunnen op termijn door Afrika zelf gedragen worden, zegt Abdalla Hamdok, plaatsvervangend secretaris van de ECA. Dat kan volgens hem onder meer door geld aan te wenden dat nu verloren gaat aan corruptie.

Auteur: Busani Bafana

# data[].attributes.attachment_link.title
Klimaatverandering biedt Afrika kansen voor innovatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Door de kennis over klimaatverandering te vergroten, het gebruik van verbeterde landbouwtechnologie en efficiënter gebruik van water en energie, kan Afrika de mars op weg naar duurzame ontwikkeling versnellen.

# data[].attributes.body
Asielzoekersprobleem

Europa lijkt maar geen oplossing te kunnen vinden voor het asielzoekersprobleem. Naar schatting staan er honderdduizenden jonge Afrikanen klaar in Noord-Afrika om de oversteek naar Europa te maken. Wat is toch de reden dat zoveel jonge, voornamelijk mannelijke, Afrikanen koste wat het kost naar Europa willen trekken? Sommigen beweren dat dit te wijten valt aan werkeloosheid. Anderen suggereren dat dit komt door politieke instabiliteit of oorlog. De werkelijke reden van het probleem wordt over het hoofd gezien of verzwegen: demografie. Bij het grote publiek beter bekend als de Afrikaanse bevolkingsexplosie.

# data[].attributes.body
De groeivooruitzichten voor de middellange termijn zijn matig. Daardoor zal de hoge werkloosheid niet dalen. Er zijn structurele problemen op het gebied van onderwijs, infrastructuur en de energievoorziening. Daarnaast is de politieke situatie instabiel.]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De economische groei is al jaren hoog en de welvaart neemt toe. Is de toekomst van Afrika rooskleurig of gooien de zwakke bestuurlijke situatie en ebola roet in het eten? Chief economist Léon Cornelissen ziet zowel kansen als risico's.

Wat zijn de belangrijkste factoren bij de sterke economische ontwikkeling in Afrika?
Het continent wordt gekenmerkt door een grote diversiteit, maar je kunt toch wel een aantal gemeenschappelijke kenmerken noemen. Dat zijn met name de grondstoffenrijkdom en de jonge, hard groeiende bevolking. Veel landen laten hierdoor een hoge economische groei zien.

Voor beleggers is vooral belangrijk wat er gebeurt in Zuid-Afrika en Nigeria. Deze landen ontwikkelen zich tot belangrijke economieën. Maar de groei zit niet alleen daar. Van de kleinere economieën doet bijvoorbeeld Botswana het prima. Door grondstoffen, maar ook door de bestuurlijke situatie. Dat laatste is belangrijk, want slecht functionerende overheden vormen een van de kernproblemen van Afrika.

Hoe belangrijk is de grondstoffensector voor de economische groei?
Erg belangrijk. China investeert fors in Afrika omdat het de grondstoffenvoorziening van de eigen economie veilig wil stellen. De economische groei in China zal geleidelijk afzwakken door de transitie van een exportgeleide naar een meer door consumptie gedreven economie. Maar als je kijkt naar de productie per hoofd van de bevolking, dan is China nog steeds arm. Op het gebied van de binnenlandse consumptie is daarom nog een flinke inhaalvraag te verwachten. Dat leidt tot een aanhoudende honger naar grondstoffen.

Daarnaast is er India. Met de komst van de regering-Modi is de kans groot dat de economische groei daar zal aantrekken. De grondstoffenproducerende landen in Afrika profiteren volop van de hoge groei in Azië.

'De grondstoffenproducerende landen in Afrika profiteren volop van de hoge groei in Azië'

Wat biedt naast de grondstoffenproductie kansen voor het continent?
Er kan nog behoorlijk wat geprivatiseerd worden in Afrika, niet alleen in de grondstoffenwinning. Als de overheden meer ruimte geven aan het bedrijfsleven, dan kan dit nog behoorlijk wat buitenlands kapitaal aantrekken. Gunstig is ook de bevolkingsopbouw. De jonge bevolking moet natuurlijk opgeleid worden en dat kost geld, maar van vergrijzing hebben deze landen geen last. En Afrika is natuurlijk enorm groot. Het kan zich daardoor nog behoorlijk verder ontwikkelen.

Door de groeiende wereldbevolking liggen er ook kansen in de landbouw. Denk aan koffie en bloemen uit Ethiopië, groente en fruit uit Marokko en wijn uit Algerije. Als deze landen een kwaliteitsslag weten te maken bij de productie en er in slagen de infrastructuur verbeteren, dan kunnen zij nog een hoop terrein winnen. Dat gebeurt ook. Ethiopië, een van de armste landen ter wereld, investeert in zijn infrastructuur.

Naarmate economieën rijker worden, vindt er ook diversificatie plaats. In Nigeria is bijvoorbeeld een grote filmindustrie. Nollywood heeft, na Hollywood en het Indiase Bollywood de grootste filmproductie ter wereld. Het is de op één na grootste werkgever van het land.

Wat zijn de belangrijkste risicofactoren?
De belangrijkste risico's liggen voor veel landen op het politieke vlak. De situatie verschilt sterk en in meerdere landen - ik noemde al Botswana - is sprake van goed bestuur. Maar in andere landen dreigt de situatie te verslechteren. In Nigeria was een soort van pacificatiemodel ontwikkeld. Het islamitische noorden en het christelijke zuiden leken hierdoor tevreden te zijn met de machtsverdeling. Maar niet iedereen houdt zich aan de spelregels, waardoor de verkiezingen in februari erg spannend dreigen te worden. Dat is geen goed teken. Een vergelijkbaar probleem speelt in Egypte. De economie maakt daar een positieve draai, maar de religieuze spanningen kunnen hierbij roet in het eten gooien.

'De belangrijkste risico's liggen voor veel landen op het politieke vlak'

Verder is er natuurlijk ebola. Deze vreselijke ziekte, maar vooral de angst ervoor, zet een domper op de groei. Economische activiteit, toerisme, buitenlandse investeringen, alles kan daardoor onder druk komen te staan. En het is niet de enige ziekte op het continent. Aids en malaria, met veel meer slachtoffers dan ebola, zijn niet zozeer risicofactoren, maar dempen wel de economische groei.

Hoe zijn de economische vooruitzichten voor Zuid-Afrika?
Zuid-Afrika is een van de BRICS, het losse gezelschap van volkrijke en opkomende economieën. Maar het is een vreemde eend in de bijt, want de bevolking is helemaal niet zo groot. China en India willen Zuid-Afrika er bij hebben vanwege de grondstoffen. Ondertussen is Zuid-Afrika een overtuigend lid van de 'fragile five', de groep opkomende landen die sterk leunen op buitenlandse kapitaal om hun groeiambities te financieren. Het grote tekort op de lopende rekening is vertekend door langdurige stakingen in de mijnbouw, maar is onderliggend toch aan de hoge kant. Dat geldt ook voor het tekort op de overheidsbegroting en de inflatie.

De groeivooruitzichten voor de middellange termijn zijn matig. Daardoor zal de hoge werkloosheid niet dalen. Er zijn structurele problemen op het gebied van onderwijs, infrastructuur en de energievoorziening. Daarnaast is de politieke situatie instabiel. Het ANC heeft bij de verkiezingen in mei geen tweederde meerderheid gehaald en heeft nu een regeringsploeg geformeerd die je niet bepaald als klein en daadkrachtig kunt omschrijven.

Is de lage olieprijs een probleem voor landen als Nigeria, Algerije en Angola?
Alleen voor de korte termijn. Ik verwacht dat de relatieve prijs van olie weer zal stijgen. Olie is een fantastisch product, het is niet gemakkelijk om substituten te vinden. De schaliegas-revolutie in Amerika is waarschijnlijk tijdelijk. Op een gegeven moment ben je door je voorraden heen. De olie-export blijft een positieve factor voor deze landen, net als de uitvoer van andere grondstoffen voor andere landen.

Alles bij elkaar genomen is Afrika in economisch opzicht een continent met kansen, maar het kan ook de verkeerde kant op gaan. Het is nu vooral zaak om de bestuurlijke situatie te verbeteren. Als het continent daar in slaagt, kan het huidige hoge groeitempo nog lange tijd worden vastgehouden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Afrika, continent met kansen en risico's

# data[].attributes.attachment_link.description
De economische groei is al jaren hoog en de welvaart neemt toe. Is de toekomst van Afrika rooskleurig of gooien de zwakke bestuurlijke situatie en ebola roet in het eten? Chief economist Léon Cornelissen ziet zowel kansen als risico's. Wat zijn de belangrijkste factoren bij de sterke economische ontwikkeling in Afrika?

# data[].attributes.body
De economie maakt daar een positieve draai, maar de religieuze spanningen kunnen hierbij roet in het eten gooien.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De economische groei is al jaren hoog en de welvaart neemt toe. Is de toekomst van Afrika rooskleurig of gooien de zwakke bestuurlijke situatie en ebola roet in het eten? Chief economist Léon Cornelissen ziet zowel kansen als risico's.

Wat zijn de belangrijkste factoren bij de sterke economische ontwikkeling in Afrika?
Het continent wordt gekenmerkt door een grote diversiteit, maar je kunt toch wel een aantal gemeenschappelijke kenmerken noemen. Dat zijn met name de grondstoffenrijkdom en de jonge, hard groeiende bevolking. Veel landen laten hierdoor een hoge economische groei zien.

Voor beleggers is vooral belangrijk wat er gebeurt in Zuid-Afrika en Nigeria. Deze landen ontwikkelen zich tot belangrijke economieën. Maar de groei zit niet alleen daar. Van de kleinere economieën doet bijvoorbeeld Botswana het prima. Door grondstoffen, maar ook door de bestuurlijke situatie. Dat laatste is belangrijk, want slecht functionerende overheden vormen een van de kernproblemen van Afrika.

Hoe belangrijk is de grondstoffensector voor de economische groei?
Erg belangrijk. China investeert fors in Afrika omdat het de grondstoffenvoorziening van de eigen economie veilig wil stellen. De economische groei in China zal geleidelijk afzwakken door de transitie van een exportgeleide naar een meer door consumptie gedreven economie. Maar als je kijkt naar de productie per hoofd van de bevolking, dan is China nog steeds arm. Op het gebied van de binnenlandse consumptie is daarom nog een flinke inhaalvraag te verwachten. Dat leidt tot een aanhoudende honger naar grondstoffen.

Daarnaast is er India. Met de komst van de regering-Modi is de kans groot dat de economische groei daar zal aantrekken. De grondstoffenproducerende landen in Afrika profiteren volop van de hoge groei in Azië.

'De grondstoffenproducerende landen in Afrika profiteren volop van de hoge groei in Azië'

Wat biedt naast de grondstoffenproductie kansen voor het continent?
Er kan nog behoorlijk wat geprivatiseerd worden in Afrika, niet alleen in de grondstoffenwinning. Als de overheden meer ruimte geven aan het bedrijfsleven, dan kan dit nog behoorlijk wat buitenlands kapitaal aantrekken. Gunstig is ook de bevolkingsopbouw. De jonge bevolking moet natuurlijk opgeleid worden en dat kost geld, maar van vergrijzing hebben deze landen geen last. En Afrika is natuurlijk enorm groot. Het kan zich daardoor nog behoorlijk verder ontwikkelen.

Door de groeiende wereldbevolking liggen er ook kansen in de landbouw. Denk aan koffie en bloemen uit Ethiopië, groente en fruit uit Marokko en wijn uit Algerije. Als deze landen een kwaliteitsslag weten te maken bij de productie en er in slagen de infrastructuur verbeteren, dan kunnen zij nog een hoop terrein winnen. Dat gebeurt ook. Ethiopië, een van de armste landen ter wereld, investeert in zijn infrastructuur.

Naarmate economieën rijker worden, vindt er ook diversificatie plaats. In Nigeria is bijvoorbeeld een grote filmindustrie. Nollywood heeft, na Hollywood en het Indiase Bollywood de grootste filmproductie ter wereld. Het is de op één na grootste werkgever van het land.

Wat zijn de belangrijkste risicofactoren?
De belangrijkste risico's liggen voor veel landen op het politieke vlak. De situatie verschilt sterk en in meerdere landen - ik noemde al Botswana - is sprake van goed bestuur. Maar in andere landen dreigt de situatie te verslechteren. In Nigeria was een soort van pacificatiemodel ontwikkeld. Het islamitische noorden en het christelijke zuiden leken hierdoor tevreden te zijn met de machtsverdeling. Maar niet iedereen houdt zich aan de spelregels, waardoor de verkiezingen in februari erg spannend dreigen te worden. Dat is geen goed teken. Een vergelijkbaar probleem speelt in Egypte. De economie maakt daar een positieve draai, maar de religieuze spanningen kunnen hierbij roet in het eten gooien.

'De belangrijkste risico's liggen voor veel landen op het politieke vlak'

Verder is er natuurlijk ebola. Deze vreselijke ziekte, maar vooral de angst ervoor, zet een domper op de groei. Economische activiteit, toerisme, buitenlandse investeringen, alles kan daardoor onder druk komen te staan. En het is niet de enige ziekte op het continent. Aids en malaria, met veel meer slachtoffers dan ebola, zijn niet zozeer risicofactoren, maar dempen wel de economische groei.

Hoe zijn de economische vooruitzichten voor Zuid-Afrika?
Zuid-Afrika is een van de BRICS, het losse gezelschap van volkrijke en opkomende economieën. Maar het is een vreemde eend in de bijt, want de bevolking is helemaal niet zo groot. China en India willen Zuid-Afrika er bij hebben vanwege de grondstoffen. Ondertussen is Zuid-Afrika een overtuigend lid van de 'fragile five', de groep opkomende landen die sterk leunen op buitenlandse kapitaal om hun groeiambities te financieren. Het grote tekort op de lopende rekening is vertekend door langdurige stakingen in de mijnbouw, maar is onderliggend toch aan de hoge kant. Dat geldt ook voor het tekort op de overheidsbegroting en de inflatie.

De groeivooruitzichten voor de middellange termijn zijn matig. Daardoor zal de hoge werkloosheid niet dalen. Er zijn structurele problemen op het gebied van onderwijs, infrastructuur en de energievoorziening. Daarnaast is de politieke situatie instabiel. Het ANC heeft bij de verkiezingen in mei geen tweederde meerderheid gehaald en heeft nu een regeringsploeg geformeerd die je niet bepaald als klein en daadkrachtig kunt omschrijven.

Is de lage olieprijs een probleem voor landen als Nigeria, Algerije en Angola?
Alleen voor de korte termijn. Ik verwacht dat de relatieve prijs van olie weer zal stijgen. Olie is een fantastisch product, het is niet gemakkelijk om substituten te vinden. De schaliegas-revolutie in Amerika is waarschijnlijk tijdelijk. Op een gegeven moment ben je door je voorraden heen. De olie-export blijft een positieve factor voor deze landen, net als de uitvoer van andere grondstoffen voor andere landen.

Alles bij elkaar genomen is Afrika in economisch opzicht een continent met kansen, maar het kan ook de verkeerde kant op gaan. Het is nu vooral zaak om de bestuurlijke situatie te verbeteren. Als het continent daar in slaagt, kan het huidige hoge groeitempo nog lange tijd worden vastgehouden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Afrika, continent met kansen en risico's

# data[].attributes.attachment_link.description
De economische groei is al jaren hoog en de welvaart neemt toe. Is de toekomst van Afrika rooskleurig of gooien de zwakke bestuurlijke situatie en ebola roet in het eten? Chief economist Léon Cornelissen ziet zowel kansen als risico's. Wat zijn de belangrijkste factoren bij de sterke economische ontwikkeling in Afrika?

# data[].attributes.body
De grondstoffenproducerende landen in Afrika profiteren volop van de hoge groei in Azië’

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De economische groei is al jaren hoog en de welvaart neemt toe. Is de toekomst van Afrika rooskleurig of gooien de zwakke bestuurlijke situatie en ebola roet in het eten? Chief economist Léon Cornelissen ziet zowel kansen als risico's.

Wat zijn de belangrijkste factoren bij de sterke economische ontwikkeling in Afrika?
Het continent wordt gekenmerkt door een grote diversiteit, maar je kunt toch wel een aantal gemeenschappelijke kenmerken noemen. Dat zijn met name de grondstoffenrijkdom en de jonge, hard groeiende bevolking. Veel landen laten hierdoor een hoge economische groei zien.

Voor beleggers is vooral belangrijk wat er gebeurt in Zuid-Afrika en Nigeria. Deze landen ontwikkelen zich tot belangrijke economieën. Maar de groei zit niet alleen daar. Van de kleinere economieën doet bijvoorbeeld Botswana het prima. Door grondstoffen, maar ook door de bestuurlijke situatie. Dat laatste is belangrijk, want slecht functionerende overheden vormen een van de kernproblemen van Afrika.

Hoe belangrijk is de grondstoffensector voor de economische groei?
Erg belangrijk. China investeert fors in Afrika omdat het de grondstoffenvoorziening van de eigen economie veilig wil stellen. De economische groei in China zal geleidelijk afzwakken door de transitie van een exportgeleide naar een meer door consumptie gedreven economie. Maar als je kijkt naar de productie per hoofd van de bevolking, dan is China nog steeds arm. Op het gebied van de binnenlandse consumptie is daarom nog een flinke inhaalvraag te verwachten. Dat leidt tot een aanhoudende honger naar grondstoffen.

Daarnaast is er India. Met de komst van de regering-Modi is de kans groot dat de economische groei daar zal aantrekken. De grondstoffenproducerende landen in Afrika profiteren volop van de hoge groei in Azië.

'De grondstoffenproducerende landen in Afrika profiteren volop van de hoge groei in Azië'

Wat biedt naast de grondstoffenproductie kansen voor het continent?
Er kan nog behoorlijk wat geprivatiseerd worden in Afrika, niet alleen in de grondstoffenwinning. Als de overheden meer ruimte geven aan het bedrijfsleven, dan kan dit nog behoorlijk wat buitenlands kapitaal aantrekken. Gunstig is ook de bevolkingsopbouw. De jonge bevolking moet natuurlijk opgeleid worden en dat kost geld, maar van vergrijzing hebben deze landen geen last. En Afrika is natuurlijk enorm groot. Het kan zich daardoor nog behoorlijk verder ontwikkelen.

Door de groeiende wereldbevolking liggen er ook kansen in de landbouw. Denk aan koffie en bloemen uit Ethiopië, groente en fruit uit Marokko en wijn uit Algerije. Als deze landen een kwaliteitsslag weten te maken bij de productie en er in slagen de infrastructuur verbeteren, dan kunnen zij nog een hoop terrein winnen. Dat gebeurt ook. Ethiopië, een van de armste landen ter wereld, investeert in zijn infrastructuur.

Naarmate economieën rijker worden, vindt er ook diversificatie plaats. In Nigeria is bijvoorbeeld een grote filmindustrie. Nollywood heeft, na Hollywood en het Indiase Bollywood de grootste filmproductie ter wereld. Het is de op één na grootste werkgever van het land.

Wat zijn de belangrijkste risicofactoren?
De belangrijkste risico's liggen voor veel landen op het politieke vlak. De situatie verschilt sterk en in meerdere landen - ik noemde al Botswana - is sprake van goed bestuur. Maar in andere landen dreigt de situatie te verslechteren. In Nigeria was een soort van pacificatiemodel ontwikkeld. Het islamitische noorden en het christelijke zuiden leken hierdoor tevreden te zijn met de machtsverdeling. Maar niet iedereen houdt zich aan de spelregels, waardoor de verkiezingen in februari erg spannend dreigen te worden. Dat is geen goed teken. Een vergelijkbaar probleem speelt in Egypte. De economie maakt daar een positieve draai, maar de religieuze spanningen kunnen hierbij roet in het eten gooien.

'De belangrijkste risico's liggen voor veel landen op het politieke vlak'

Verder is er natuurlijk ebola. Deze vreselijke ziekte, maar vooral de angst ervoor, zet een domper op de groei. Economische activiteit, toerisme, buitenlandse investeringen, alles kan daardoor onder druk komen te staan. En het is niet de enige ziekte op het continent. Aids en malaria, met veel meer slachtoffers dan ebola, zijn niet zozeer risicofactoren, maar dempen wel de economische groei.

Hoe zijn de economische vooruitzichten voor Zuid-Afrika?
Zuid-Afrika is een van de BRICS, het losse gezelschap van volkrijke en opkomende economieën. Maar het is een vreemde eend in de bijt, want de bevolking is helemaal niet zo groot. China en India willen Zuid-Afrika er bij hebben vanwege de grondstoffen. Ondertussen is Zuid-Afrika een overtuigend lid van de 'fragile five', de groep opkomende landen die sterk leunen op buitenlandse kapitaal om hun groeiambities te financieren. Het grote tekort op de lopende rekening is vertekend door langdurige stakingen in de mijnbouw, maar is onderliggend toch aan de hoge kant. Dat geldt ook voor het tekort op de overheidsbegroting en de inflatie.

De groeivooruitzichten voor de middellange termijn zijn matig. Daardoor zal de hoge werkloosheid niet dalen. Er zijn structurele problemen op het gebied van onderwijs, infrastructuur en de energievoorziening. Daarnaast is de politieke situatie instabiel. Het ANC heeft bij de verkiezingen in mei geen tweederde meerderheid gehaald en heeft nu een regeringsploeg geformeerd die je niet bepaald als klein en daadkrachtig kunt omschrijven.

Is de lage olieprijs een probleem voor landen als Nigeria, Algerije en Angola?
Alleen voor de korte termijn. Ik verwacht dat de relatieve prijs van olie weer zal stijgen. Olie is een fantastisch product, het is niet gemakkelijk om substituten te vinden. De schaliegas-revolutie in Amerika is waarschijnlijk tijdelijk. Op een gegeven moment ben je door je voorraden heen. De olie-export blijft een positieve factor voor deze landen, net als de uitvoer van andere grondstoffen voor andere landen.

Alles bij elkaar genomen is Afrika in economisch opzicht een continent met kansen, maar het kan ook de verkeerde kant op gaan. Het is nu vooral zaak om de bestuurlijke situatie te verbeteren. Als het continent daar in slaagt, kan het huidige hoge groeitempo nog lange tijd worden vastgehouden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Afrika, continent met kansen en risico's

# data[].attributes.attachment_link.description
De economische groei is al jaren hoog en de welvaart neemt toe. Is de toekomst van Afrika rooskleurig of gooien de zwakke bestuurlijke situatie en ebola roet in het eten? Chief economist Léon Cornelissen ziet zowel kansen als risico's. Wat zijn de belangrijkste factoren bij de sterke economische ontwikkeling in Afrika?

# data[].attributes.body
Hongersnood in Afrika vaak schuld van de mens

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zuid-Soedan wil buitenlanders met terugwerkende kracht per 1 maart 10.000 dollar laten betalen om in het land te mogen werken - honderd keer meer dan in de afgelopen jaren. Zo hoopt de regering een graantje mee te pikken nu internationale hulporganisaties staan te dringen om het land binnen te komen om de honger te bestrijden. Dat veel organisaties zich dit soort bedragen niet kunnen (of willen) veroorloven, en dat donoren er mogelijk huiverig van worden, lijkt de regering in Juba niet te deren.

Het is niet het enige probleem waar de hulpverleners mee kampen in de 'jongste natie van de wereld'. Dit weekeinde gijzelden rebellen in het noordoosten van het land acht lokale werknemers van de Amerikaanse hulporganisatie Samaritan's Purse. Ze eisen losgeld en een groot deel van de hulpgoederen. Voedsel is al langer een wapen in het Zuid-Soedanese conflict.

In enkele provincies in Zuid-Soedan is sinds eind vorige maand officieel sprake van een hongersnood. Dat betekent dat ten minste 30 procent van de kinderen jonger dan vijf jaar acuut ondervoed is, dat er dagelijks minimaal twee mensen per tienduizend door honger omkomen, en dat er nauwelijks nog voedsel en andere basisvoorzieningen beschikbaar zijn. Het is niveau vijf op een schaal van vijf, ook al is dat natuurlijk niet meer dan een definitie. Dat de Verenigde Naties de term nu officieel hanteren laat alleen maar zien hoe ernstig de situatie is - en dat de omstandigheden afgelopen maanden snel zijn verslechterd.

Bekijk op de kaart hieronder waar hongersnood is of dreigt en hoeveel mensen getroffen zijn:

Stephen O'Brien, VN-ondersecretaris-generaal voor humanitaire hulp, noemt de voedselcrisis in Zuid-Soedan 'man-made', door mensen veroorzaakt. O'Brien schetste afgelopen vrijdag voor de Veiligheidsraad een somber beeld van de situatie in Zuid-Soedan. En ook van die in Somalië, Noordoost-Nigeria en Jemen, die eveneens door honger geteisterd worden.

Volgens Thea Hilhorst, hoogleraar humanitaire hulp aan de Erasmus Universiteit, is de keuze voor deze landen geen toeval. Het zijn alle vier conflictgebieden. „Dat betekent niet dat er in Ethiopië of in het noorden van Kenia geen droogte heerst", zegt Hilhorst in een telefoongesprek.

„Maar daar zijn overheden die zelf de honger bestrijden - al dan niet met buitenlandse hulp."

Ook tijdens de vorige periode van extreme droogte, in 2011, stierven er in Somalië meer dan 200.000 mensen, terwijl in Ethiopië, waar de weersomstandigheden destijds vergelijkbaar waren, nauwelijks meer doden vielen dan normaal.

Niet alleen in Zuid-Soedan worden hulporganisaties tegengehouden en hulpverleners bedreigd. Ook in de andere drie crisisgebieden worden ze geconfronteerd met gewelddadige conflicten. In Jemen woedt een oorlog tussen Houthi-rebellen en de door Saoedi-Arabië gesteunde regering. In Somalië en in het noordoosten van Nigeria zijn islamitische terreurorganisaties actief.

O'Brien sprak vrijdag in de Veiligheidsraad van „de grootste humanitaire crisis sinds de Tweede Wereldoorlog". Er is heel snel, heel veel geld nodig, zei hij. Anders worden twintig miljoen mensen volgens hem bedreigd met de hongersdood. „Om precies te zijn, we hebben tot juli 4,4 miljard dollar nodig", zei de VN-gezant. En daarnaast moeten hulpverleners onmiddellijke en veilige toegang tot de getroffen gebieden krijgen.

Hilhorst vindt dit soort noodhulp absoluut zinvol. „Noodhulp is er heel erg goed in om levens te redden", zegt ze. Er is volgens haar in de afgelopen decennia op dit gebied veel verbeterd. De hulp is efficiënter, transparanter en veel sneller geworden. „Het is de meest innovatieve sector in de internationale hulpverlening." Dat het soms lijkt op dweilen met de kraan open als er in eenzelfde gebied na een paar jaar weer een voedselcrisis ontstaat, zegt weinig over het levensreddende karakter van die hulp.

Crisis ontstaat pas als de droogte samengaat met slecht bestuur en kwetsbare mensen die door al hun reserves heen zijn.

Volgens Hilhorst kan noodhulp in sommige gevallen bovendien slim worden ingezet, waardoor die zelfs bijdraagt aan structurele verbeteringen. „Door bijvoorbeeld voedsel te kopen op lokale markten, wordt de economie geholpen", aldus Hilhorst. Europese hulporganisaties proberen dat tegenwoordig zo veel mogelijk te doen. In tegenstelling tot de Amerikanen, die vooral hun eigen overschotten naar die landen brengen.

Ondanks de ernst van de huidige situatie, en de vaak schrijnende verhalen die ze nu hoort vanuit Zuid-Soedan, is Hilhorst niet alleen maar somber. „Het aantal gebieden waar de droogte uit de hand loopt is minder geworden", zegt ze. In Mozambique bijvoorbeeld, en ook in Ethiopië, neemt de overheid maatregelen om te tijdig reageren als het mis dreigt te gaan.

Dat is nodig, want door klimaatverandering neemt het aantal extreme weersituaties toe, constateert Hilhorst. Langduriger periodes van droogte of zware regenval in de verkeerde tijd, als de jonge plantjes net beginnen uit te komen. Die onvoorspelbaarheid maakt het moelijker. Maar ook daarvoor geldt dat sommige landen inmiddels goed in staat zijn om daarop te reageren.

„Droogte op zichzelf betekent nog geen crisis", zegt Hilhorst. „Die ontstaat pas als de droogte samengaat met slecht bestuur en kwetsbare mensen die door al hun reserves heen zijn." De huidige hongersnood is niet een crisis van heel Afrika, maar van een paar gebieden, vooral in conflictlanden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hongersnood in Afrika vaak schuld van de mens

# data[].attributes.attachment_link.description
Zuid-Soedan wil buitenlanders met terugwerkende kracht per 1 maart 10.000 dollar laten betalen om in het land te mogen werken - honderd keer meer dan in de afgelopen jaren. Zo hoopt de regering een graantje mee te pikken nu internationale hulporganisaties staan te dringen om het land binnen te komen om de honger te bestrijden.

# data[].attributes.body
Belangrijke MVO-thema’s in Zuid-Afrika zijn training en scholing van medewerkers. Daarnaast gaat het om gezondheidszorg (hiv/aids), landrechten en basisvoorzieningen.

De effectenbeurs van Johannesburg (JSE) heeft een eigen index voor duurzaamheid (SRI). De JSE baseert de index op de King-rapporten en een aantal internationale standaarden voor MVO. Alle beursgenoteerde bedrijven kunnen zich vrijwillig laten beoordelen op een brede set van MVO-criteria.  Bij een bepaalde minimumscore neemt JSE het bedrijf op in de index.

Corporate Social Investment

Zuid-Afrikaanse ondernemers geven veel uit aan Corporate Social Investment (CSI). Jaarlijks gaat het om een bedrag van ongeveer € 385 miljoen. Een groot deel hiervan gaat naar de werknemers en hun woonplaatsen. Gezondheidszorg gericht op hiv/aids ontvangt ook veel financiering. De rest gaat naar projecten voor onderwijs en scholing.

Richtlijnen

De Zuid-Afrikaanse overheid baseert het MVO-beleid op rapporten van de Commissie-King. De King-rapporten geven MVO-richtlijnen voor beursgenoteerde ondernemingen, financiële instellingen en staatsbedrijven. In het King III-rapport uit 2009 staan de nieuwste ideeën op het gebied van corporate governance.

# data[].attributes.body
Rick
Niels
Rakesh
Marjolein

# data[].attributes.body
In ieder land zijn er gedragsregels waarmee u rekening moet houden tijdens het zakendoen. Hieronder vindt u enkele gedragsregels bij de zakencultuur van Zuid-Afrika.

Gedrag

Hou in handelscontacten rekening met de multiculturele samenstelling van de Zuid-Afrikaanse bevolking. Pas uw gedrag hierop aan.

Hou er tijdens onderhandelingen rekening mee dat het soms enige tijd duurt voor u het vertrouwen van de potentiële handelspartner wint.

Roken wordt niet altijd gewaardeerd, maar uw Zuid-Afrikaanse partner zal niet snel toestemming weigeren om te roken.

Kleding

In de zomerse periode van december tot april draagt u een net, luchtig zomerpak of mantelpak. In Kaapstad heeft u 's avonds een trui of vest nodig.

Van juni tot september is normale winterkleding geschikt.

Bij formele gelegenheden draagt u avondkleding.

De Zuid-Afrikaanse zakenkleding is vrij informeel. Casual Friday is bij veel bedrijven ingeburgerd.

Vermijd het dragen van 'Madiba'-overhemden (batikoverhemden) bij vergaderingen.

Servicecultuur

Zuid-Afrikanen zijn erg behulpzaam, maar niet altijd servicegericht. Vaak moet u service zelf afdwingen.

De meeste Zuid-Afrikanen leven van dag tot dag. Ze doen meestal niet aan langetermijnplanning. Zakenmensen in Zuid-Afrika zijn vaak langzaam met hun follow-up aan potentiële buitenlandse partners.

Zuid-Afrikanen onderkennen snel kansen, maar hebben niet altijd de middelen om direct te reageren.

Onderhandelen

Voer eerst een informeel gesprek met uw Zuid-Afrikaanse partner voordat u tot zaken overgaat. Het leggen van persoonlijk contact wordt zeer gewaardeerd.

Is het vertrouwen eenmaal gewonnen, dan kunt u vriend aan huis worden bij uw zakenpartner.

De beste manier om de markt te betreden is via een informele presentatie (waarbij u uw zakelijke product overtuigend neerzet) in combinatie met oprechte persoonlijke belangstelling.

Hou er rekening mee dat veel zaken via lokale agenten gaan.

Sommige Zuid-Afrikanen zijn bang zijn om fouten toe te geven. Ook durven ze vaak geen nee te zeggen. Hou daar rekening mee.

Enthousiasme en het tevreden willen stellen van de klant, leiden soms tot beloften van uw zakenpartner die hij niet kan nakomen.

Zakelijke afspraken

Plan ruim van tevoren zakelijke afspraken voordat u naar Zuid-Afrika afreist en zorg dat u de juiste personen te spreken krijgt.

Een Zuid-Afrikaan verwacht geen relatiegeschenken bij een eerste ontmoeting. Delfts blauw wordt vaak wel gewaardeerd.

Praat liever niet over politiek, apartheid of misdaad. Het klimaat en sport zijn betere gespreksonderwerpen.

Visitekaartjes

Wissel aan het begin van een afspraak visitekaartjes uit. Vermeld op het kaartje (in het Engels) de naam, titel, bedrijfsnaam en de contactgegevens (met name telefoon en e-mailadres), liefst met het internationale netnummer.

Taal

In het zakenleven is Engels de gebruikelijke taal, maar bespreek vooraf de taalkeuze. Hiermee vermijdt u ongemakkelijke situaties. Een gesprekspartner die Afrikaans met u spreekt, kan het overgaan op de Engelse taal als beledigend ervaren. Maar spreek ook geen Nederlands – Afrikaans tegen een duidelijk anglofiele gesprekspartner.

# data[].attributes.body
ined.fr

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ined - Institut national d'études démographiques

# data[].attributes.attachment_link.description
You can use the population simulator to see the future population trends of the whole world or of individual countries as forecast by the United Nations projections. You can also make your own simulations by adjusting fertility, life expectancy and the sex ratio at birth. Play with l'institut national d'études démographiques.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ondanks alle (economische) vluchtelingen die richting Europa komen, is de Afrikaanse economie de laatste 15 jaar hard gegroeid. Maar door de aanhoudende ongelijkheid profiteert lang niet iedereen daarvan mee.

De groei vlakt de laatste drie jaar ook af. Toch wordt er voor 2017 weer een groei van 4,6 procent verwacht door de Afrikaanse Ontwikkelingsbank.

De groeivertraging kwam met name door de wereldwijde zwakte van de economie en de gedaalde grondstofprijzen, maar de groeiende binnenlandse vraag, de verbeterde levering, beter macro-economisch beleid en gunstige geldstromen van buitenaf zorgen ervoor dat de economie op het enorme continent toch met minimaal vier procent per jaar is blijven groeien.

De groei is het sterkst in het oosten van Afrika, op de voet gevolgd door West-Afrika en Centraal-Afrika. Het door oorlogen geteisterde noorden en het zuiden van Afrika blijven daarbij achter.

Verbetering van welzijn

Afrikaanse landen hebben in dezelfde periode stabiele vooruitgang geboekt op het gebied van welzijn en leefbaarheid. Er is winst geboekt met onderwijs, gezondheid en levensstandaard. Maar de snelheid daarvan verschilt erg per land en per sub-regio en is niet genoeg om de doelstellingen van de 2030 Agenda voor duurzame ontwikkeling te bereiken, staat in de African Economic Outlook van 2016.

Dat komt door de aanhoudende grote ongelijkheid, het gebrek aan structurele veranderingen dat de arbeidsmogelijkheden beperkt, de beperkte vooruitgang bij het gelijkstellen van mannen en vrouwen en het gebrek aan ondernemerszin.

Het blijft een enorme uitdaging om welzijnsvooruitgang te blijven boeken met de snel groeiende bevolking. Beleidsmakers moeten een antwoord weten te vinden op het uitsluiten van mensen, de armoede in de steden en de ongelijkheid, stellen de Afrikaanse Ontwikkelingsbank, de OESO en de VN in hun gezamenlijke rapport.

De aandacht moet daarom uitgaan naar veilige woonwijken, kwalitatief hoogwaardige sociale diensten, investeringen van de private sector, verbetering van mensenrechten en betaalbare sociale bescherming.
Dit artikel is een aangepaste versie per januari 2017, van een eerder artikel uit 2010.

# data[].attributes.attachment_link.title
De Afrikaanse economie blijft groeien, maar de armoede neemt niet snel genoeg af

# data[].attributes.attachment_link.description
Ondanks alle (economische) vluchtelingen die richting Europa komen, is de Afrikaanse economie de laatste 15 jaar hard gegroeid. Maar door de aanhoudende ongelijkheid profiteert lang niet iedereen daarvan mee. De groei vlakt de laatste drie jaar ook af. Toch wordt er voor 2017 weer een groei van 4,6 procent verwacht door de Afrikaanse Ontwikkelingsbank.