# data[].attributes.attachment_caption
Kennisrotonde | Wat is het effect van gepersonaliseerd onderwijs op de leerprestaties van achterstandsleerlingen in het basisonderwijs?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een essentieel kenmerk van gepersonaliseerd onderwijs is dat het leren zoveel mogelijk is afgestemd op verschillen tussen individuele leerlingen. Te denken valt aan vergaande differentiatie, ict-ondersteuning, individuele leerroutes, eigenaarschap en vraagsturing.

Regie en belang

Gepersonaliseerd onderwijs valt in twee dimensies te omschrijven: regie van het leren en belang van het leren. De eerste dimensie gaat over de mate van regie op het leren van de leerling. Ligt die vooral bij de leerling zelf, of bij de leerkracht of de methode? De tweede dimensie betreft de verhouding tussen het individuele en collectieve belang van het onderwijs. De uitersten hier zijn 'gericht op individuele doelen en behoeften' versus 'gericht op socialisatie en kwalificatie'.

Bij klassikaal onderwijs bijvoorbeeld ligt de regie op het leren bij de leerkracht en staat het collectieve aspect van het leren centraal. Diametraal daartegenover staan persoonlijke leerroutes. Daar staan individuele leerdoelen centraal en hebben leerlingen zelf de regie over hun leerproces.

Nadruk op individuele leerlijnen vergt veel van de leerkracht

Onderzoek naar gepersonaliseerd leren in het primair onderwijs laat (zwak) positieve effecten zien. In elk geval op rekenprestaties en op leesprestaties. Deze resultaten gaan eveneens op voor leerlingen uit lagere sociale milieus, zolang de nadruk op individuele leerlijnen ligt en niet zozeer op eigen regie van leerlingen.

De nadruk op individuele leerlijnen en groepsdifferentiatie stelt hoge eisen aan leerkrachten. Het vergt meer organisatie en meer monitoringactiviteiten, zodat er minder tijd over is voor hoogwaardige pedagogisch-didactische interactie. Mogelijk is deze werkwijze alleen effectief als leerlingen vaardig zijn in richting geven aan hun eigen leerproces. Leerlingen moeten dus over voldoende metacognitieve en zelfregulerende vaardigheden beschikken.

Nadruk op zelfregie brengt risico's voor achterstandsleerlingen met zich mee

Leerlingen van lager opgeleide ouders beschikken over minder zelfregulerende vaardigheden en executieve functies dan leerlingen van hoger opgeleide ouders. Leerkrachten zijn van mening dat leerlingen van lager opgeleide ouders meer moeite hebben met huiswerk plannen, nieuwe taken oppakken en nieuwe procedures uitvoeren. Leerlingen van hoger opgeleide ouders krijgen van huis uit al een breder scala aan executieve functies en zelfregulerende vaardigheden mee.

Achterstandsleerlingen, waarvan de ouders veelal lager opgeleid zijn, lopen dus risico's op leerachterstanden wanneer gepersonaliseerd onderwijs zodanig wordt ingevuld dat leerlingen zelf regie voeren op hun leerproces. Voor deze leerlingen ligt op de korte termijn individuele instructie of differentiatie meer voor de hand. Uiteraard kunnen achterstandsleerlingen zelfregulerende en metacognitieve vaardigheden aanleren. Daar hebben zij waarschijnlijk op de langere termijn in hun schoolloopbaan ook profijt van.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sjerp van der Ploeg (kennismakelaar Kennisrotonde).

# data[].attributes.attachment_link.title
Kennisrotonde | Wat is het effect van gepersonaliseerd onderwijs op de leerprestaties van achterstandsleerlingen in het basisonderwijs?

# data[].attributes.attachment_link.description
Gepersonaliseerd onderwijs biedt mogelijkheden voor positieve effecten op leerprestaties. Voor achterstandsleerlingen is het daarbij wel van belang dat de regie over het leerproces bij de leerkracht ligt. Anders lopen ze juist een risico op grotere leerachterstanden. Deze leerlingen beschikken namelijk minder over metacognitieve en zelfregulerende vaardigheden om zelf de regie te kunnen voeren bij bepaalde vormen van gepersonaliseerd onderwijs.

# data[].attributes.headline
Dimensies van gepersonaliseerd leren | Publicatie

# data[].attributes.subject
Dimensies van gepersonaliseerd leren | Publicatie

# data[].attributes.attachment_caption
Grip op adaptieve leersystemen - iXperium

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voor dat maatwerk heeft een leraar goed zicht nodig op de behoeften van leerlingen. Daarvoor heeft hij studiedata nodig. Het verzamelen van studiedata hoeft al lang niet altijd meer handmatig, adaptieve software ondersteunt de leraar daarbij.

Onder de motorkap van deze adaptieve software schuilt een wereld op zich, er liggen pedagogische en didactische principes verborgen. De leraar heeft daarbij niet altijd inzicht in de wijze van verwerken van de algoritmes waarmee de leerlingdata van individuele prestaties en (cognitieve) processen tot stand komen. Daarentegen is hij wèl voortdurend bezig met het verzamelen en interpreteren van deze data.

Learning Analytics

Deze constante monitoring van prestaties en gedragsdata vraagt voor een noodzakelijke ontwikkeling van data interpretaties, oftewel Learning Analytics. Daarom is er behoefte aan het explicieter plaats geven van Learning Analytics in visie, beleid en de professionalisering van leraren. De leraar krijgt hierdoor zicht op de pedagogische en didactische keuzes die deze software maakt en heeft, waar nodig, ook invloed hierop. Zo weet hij zeker dat het aansluit bij zijn eigen visie op leren en die van de school als het gaat over goed onderwijs.

Samenwerking gebruik adaptieve leersystemen

Met een mooie mix van deelnemers uit het primair onderwijs en vanuit de lerarenopleiding, met meer of minder voorkennis rond het onderwerp, is deze samenwerking inmiddels van start gegaan. Het gebruik van adaptieve leersystemen door leerlingen heeft impact op de onderwijswaarden, zoals gelijke kansen, autonomie, individuele vrijheid en sociale verbondenheid van leerlingen, maar ook over de professionele autonomie en zeggenschap van de leraar. Het professioneel handelen van de leraar en vraagstukken over de context en de ethische aspecten van learning analytics, vormen onderdeel in dit professionaliseringstraject.

Wil jij ook meer grip krijgen op adaptieve leersystemen en data-ondersteund onderwijs? Meediscussiëren over de ethische en normatieve kwesties? Meedenken over het waarom, met welk doel en hoe we adaptieve software op een doordachte manier willen inzetten in het onderwijs? Sluit je dan aan bij de professionaliseringsgroep 'data-ondersteund onderwijs' - iXperium Nijmegen.

Neem voor meer informatie contact op met Marc Coolen, mediamentor iXperium Nijmegen. In maart volgt verder informatie over dit traject.

# data[].attributes.attachment_link.title
Grip op adaptieve leersystemen - iXperium

# data[].attributes.attachment_link.description
Voor dat maatwerk heeft een leraar goed zicht nodig op de behoeften van leerlingen. Daarvoor heeft hij studiedata nodig. Het verzamelen van studiedata hoeft al lang niet altijd meer handmatig, adaptieve software ondersteunt de leraar daarbij. Onder de motorkap van deze adaptieve software schuilt een wereld op zich, er liggen pedagogische en didactische principes verborgen.