# data[].attributes.body
BIDEO 1
BIDEO 2
BIDEO 3
BIDEO 4
BIDEO 5

# data[].attributes.body
BIDEO 1

BIDEO 2

BIDEO 3

# data[].attributes.body
BIDEO 1
BIDEO 2

BIDEO 3

BIDEO 4

# data[].attributes.body
BIDEO 1
BIDEO 2

BIDEO 3

# data[].attributes.body
BIDEO 1

BIDEO 2

# data[].attributes.body
XVIII. mendean hasi eta gaur arte irauten du.

Bizimodua:

Asmakizun eta aurkikuntza aroa da.

Garraioan: lurrun-lokomotora, lurrunontzia, automobila eta hegazkina asmatu ziren.

Komunikazioa: telegrafoa, telefonoa, irratia, telebista eta ordenagailuak sortu ziren.

Medikuntzan: anestesia, txertoak, X izpiak eta antibiotikoak aurkitu ziren.

Aurkikuntza ugarik gure bizimodua aldatu zuten: igogailua, bonbilla, zinema, xurgagailuak, bideo-jokoak, Internet...

Lurrun- makinak: eskulangileen lantegien ordez, fabrikak ezarri  eta bertan milaka produktu egiten ziren.

Nekazari asko landatik hirira joan ziren, fabriketara lan egitera; horren ondorioz, beste gizarte klase bat sortu zen, langileena.

Gaur egun, etxeak egokituta daude:argindarra, iturriko ura, telefonoa eta abar.

1936-1939, Espainiako Gerra Zibila: kalte handia eragin zuen Euskadiko biztanleen artean.

1979an, Euskal Autonomia Erkidegoaren Estatutua: modernizazioa eta komunikazioen hobekuntza ekarri zuen.

# data[].attributes.body
Duela 3.000 urte hasi eta K.o. V. mendean bukatu zen.

Bizimodua:

Idatzizko dokumentuak agertu ziren.

Duela 3000 urte inguru hainbat herri-talde zeuden: iberiarrak, zeltak, feniziarrak,  kartagotarrak, greziarrak, erromatarrak…

Erromatarrak

6 mendez egon ziren.

Hiri garrantzitsuak eraiki zituzten.

Nekazaritza, meatzaritza, komunikazioak eta merkataritza garatu zituzten.

Penintsulako biztanleek erromatarren hizkuntza hartu zuten (latina),  baita haien erlijioa, legeak, artea eta ohiturak ere.

Erromatarrek eraikin asko egin zituzten (antzokia, zirkuak, anfiteatroak, zubiak, akueduktuak eta galtzadak...)

# data[].attributes.body
K.o. V. mendean  hasi  eta XV. mendean bukatu zen (Amerika aurkitu arte)

Bizimodua:

Erromatar inperioa desegin zen, eta Europako erdialdetik bisigodoak sartu ziren penintsulara.

Musulmanak iritsi ziren, bisigodoak garaitu zituzten eta ia penintsula osoa hartu  zuten. Musulmanak mende luzez egon ziren Al-Andalus deitzen zioten haien menpeko Iberiar Penintsulako lurraldeei.

Beranduago kristauak erresuma txikiak sortzen hasi ziren. Horrela eratu ziren, Asturias, Gaztela eta Nafarroako Erreinuak eta Kataluniako Konderria.

Musulmanek aurrerakuntza handiak ekarri zituzten zientzia eta artean, baita eraikuntza asko ere.

Kristauen erresumetan, gazteluetan eta herrixketan bizi ziren.

Erdi Aroan, latinak bilakaera handia izan zuen eta hizkuntza erromantzeak sortu ziren:  gaztelania, katalana, galiziera...

# data[].attributes.body
XV. mendean hasi eta XVIII. mendean bukatu zen (1789 Frantziako Iraultza arte).

Bizimodua:

1479an Errege-erregina Katolikoek Aragoi eta Gaztelako Erresumak batu zituzten.

1492an Gaztelak Granada konkistatu zuen.

Bataiatu gabeko juduak eta musulmanak kanporatu egin zituzten.

1492an Colonek Amerika aurkitu zuen. Amerikara hainbat euskaldun joan ziren Juan Sebastian Elcano, Lope Aguirre…

Elikadura hobetu zen, Ameriketatik iritsitako produktuei esker (patata, tomatea…)

Aro honetan, biztanleriak lau gizarte-taldetan edo estamentutan sailkatuta jarraitzen zuen:

Nobleak: gobernatzeko eta gerra egiteko misioa zuten.

Kleroa: erlijioa eta kultura zabaltzen zuen.

Herria: nekazariek eta eskulangileek lan egiten zuten, zergak ordaintzen zituzten eta men egiten zuten.

Burgesia: beranduago agertu zen, hirietako klaserik dirudunena.

Ekonomia:

Ehungintzara bideratutako artilearen merkatuak gero eta garrantzi handiagoa hartu zuen.

Espainia eta Amerikaren arteko merkataritza asko garatu zen.

Hiriak gero eta handiagoak egin ziren eta nobleek jauregi izugarriak eraiki zituzten. Landa eremuetan nekazariak ezin zituzten beren etxe-apalak hobetu.

Foruek  -euskaldunen usadio eta ohitura multzoak-independentzia maila handia bermatu zuten.

Metalaren industriak hazkunde handia izan zuen. Euskal Autonomia Erkidegoan  egur eta burdina asko zegoenez, armak itsasontzietarako piezak, eta nekazaritzarako tresnak egin zituzten.

# data[].attributes.body
Duela 1.000.000 urte- 3.000 urte arte

Bizimodua:

Dokumentu idatzirik gabeko garai luzea zen.

Hiru aro nagusi bereizten dira: Paleolitoa, Neolitoa eta Metal Aroa.

Jainkoak eta hildakoak gurtzen zituzten, eta haien oroimenez harrizko monumentu handiak eraikitzen zituzten (trikuharriak eta iruinarriak).

Haitzuloak apaintzen zituzten, animalien irudiak eta ehiza-eszenak margotuz (Santimamiñe, Ekain...).

Sua aurkitu zuten, hotzetik babesteko eta elikagaiak prestatzeko.

Paleolitoa: duela 1.000.000 urte.

Ehizan egiten zuten eta jakiak biltzen zituzten.

Familia-talde txikitan bizi ziren (klanetan).

Lekua aldatuz joaten ziren toki batetik bestera, hau da, nomadak ziren.

Haitzuloetan eta ibaietatik gertu zeuden, babesgune naturaletan.

Tresnak eta armak harriz, hezurrez eta zurez egiten zituzten.

Ume asko hil egiten ziren jaiotzean, eta helduen bizi-iraupena oso laburra zen.

Neolitoa: duela 7.000 urte.

Lurra lantzen zuten eta abereak hazten zituzten.

Sedentario egin ziren, ez zuten bizitokia aldatzen.

Lehen herrixkak eraiki ziren eta tribuetan bizi ziren.

Harrizko eta lokatzezko etxeak egiten hasi ziren.

Harriak lantzen eta leuntzen hasi ziren, baita zeramika lantzen eta ehunak egiten ere.

Populazioa igo egin zen.

Lan espezializatuak hasi ziren.

Metal Aroa:  duela 4.000 urte.

Metalak erabiltzen hasi  ziren  (lehenengo, kobrea bigunena zelako; ondoren, brontzea eta burdina gogorragoak zirelako).

Buruzagi batek agintzen zuen.

Lehendabiziko hiriak eraiki zituzten, eta harresiz inguratuta zeuden, etsaien erasoetatik erraz babestu ahal izateko.

Zenbait herriren arteko merkataritza hasi zen.

# data[].attributes.body
1. Noiz hasi  eta bukatu zen Aro Garaikidea?

2. Zein da aro horren ezaugarririk garrantzitsuena?

3. Zein gizarte klase sortu zen?

4. Eta zergatik?

5. Zein urtetan onartu zen Euskal Autonomia Erkidegoaren Estatutua?

6. Zenbat urte iraun zuen Espainiako Gerra Zibilak?

# data[].attributes.body
1. Noiz hasi eta bukatu zen Antzinaroa?

2. Idatzi Antzinaroan bizi izan ziren zenbait herri-taldeen izenak?

3. Zein herri-talde izan zen ospetsuena?

4. Zein eraikin mota egin zituzten erromatarrak? Idatzi batzuen izenak.

5. Zein hizkuntzatan komunikatzen ziren erromatarrak?

6. Zenbat denbora egon ziren erromatarrak penintsulan?

7. Zein izan zen aurkikuntzarik garrantzitsuena?

# data[].attributes.body
1. Noiz hasi eta bukatu zen Erdi Aroa?

2. Zein herri-talde sartu ziren Euskal Herrian Erromatar Inperioa desegin ondoren?

3. Nondik etorri ziren bisigodoak penintsulara?

4. Eta musulmanak?

5. Idatzi testuan agertzen diren erresumen  izenak?

6. Zer gertatu zen Erdi Aroan latinarekin?

7. Zer da Al-Andalus?

# data[].attributes.body
1. Zenbat zatitan banatzen da historiaurrea?

2. Noiz hasi zen Paleolitoa?

3. Noiz hasi zen Neolitoa?

4. Noiz hasi zen Metal Aroa?

5. Zein sasoitan egin zen gizakia sedentario?

6. Zein izan zen aurkikuntzarik garrantzitsuena?

7. Zerez egiten zituzten tresnak eta armak?

8. Nork agintzen zuen?

9. Nolakoa zen jaiotza eta heriotza-tasa garai horretan?

10. Nola dakigu haitzuloetan bizi zirela?

# data[].attributes.body
1. Noiz hasi  eta bukatu zen Aro Modernoa?

2. Zer gertatu zen 1479an?

3. Noiz eta nork aurkitu zuen Amerika?

4. Idatzi Ameriketara joan ziren euskaldun ospetsu batzuen izenak?

5. Zenbat eta zeintzuk ziren Aro Modernoan zeuden estamentuak?

6. Nolakoak ziren hiriak?

7. Zer ziren Foruak?

# data[].attributes.headline
ARO GARAIKIDEKO ASMAKIZUNEI BURUZKO GALDERAK

# data[].attributes.subject
ARO GARAIKIDEKO ASMAKIZUNEI BURUZKO GALDERAK

# data[].attributes.body
1. Zein urtetan eta mendetan asmatu zen urpekaria?

2. Nork asmatu zuen lurrun makina?

3. Zer asmatu zuen Jacques-Nicolas Conték ?

4. Zein lurraldetan asmatu zen aspirina ?

5. Zein urtetan eta mendetan asmatu zen hozkailua ?

6. Nork asmatu zuen bizikleta ?

7. Zein da gehien gustatu zaizun asmakizuna? Nork asmatu zuen ? zein urtetan ? eta zein lurraldetan ? Kontatu zertan datzan 3 lerrotan.

# data[].attributes.body
1. Zein faraoi agertzen da?

2. Nondik ekartzen zituzten harriak? Eta nola?

3. Zenbat lagun parte hartzen zuten lan neketsuenetan?

4. Zenbat urte iraun zuen piramide honen eraikuntza?

5. Nondik hasi ziren piramideak eraikitzen?

6. Nor da idazki hau idatzi duen pertsona?

# data[].attributes.body
1. Zenbat mende irauten du Erdi Aroak?

2. Erdi aroan eta gaurko aroan gizakiak eskubide berdinak zituen?

3. Zenbat estamentu eta zeintzuk zeuden Erdi Aroan?

4. Zer egiten zuten nobleak?Eta non bizi ziren?

5. Zer egiten zuten nekazariek?Eta non bizi ziren?

6. Zer egiten zuten kleroak? Eta non bizi ziren?

# data[].attributes.headline
ARO MODERNOA               JUAN SEBASTIAN ELKANO - TESTUA

# data[].attributes.subject
ARO MODERNOA               JUAN SEBASTIAN ELKANO - TESTUA

# data[].attributes.body
1.  Nola elikatzen ziren gure arbasoak?

2.  Nola janzten ziren antzinako gizon eta emakume hauek?

3. Nolakoak ziren haien txalupak?

4. Nola deitzen ziren Iberiako Ipar itsaldean kokatutako tribuak?

5. Azaldu zure hitzekin nola bizi ziren garai hartako gizakiak?

# data[].attributes.body
1. Non  eta noiz jaio zen J.S. Elkano? Eta hil?

2. Zergatik izan zen ospetsua?

3. Zein zen bere ama hizkuntza?

4. eta zein hizkuntza gehiago hitz egiten zituen?

5. Norena da hor agertzen den margolana?