# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De leefomgeving van kinderen medialiseert in rap tempo. Ook bij de allerkleinsten. Of het nu gaat om swipende peuters, aan tablets gekluisterde kleuters of het internet of toys: voor kinderen van nu is spelen met media iets van alledag.

Veel ouders beseffen dan ook dat het verstandig leren omgaan met media een steeds belangrijker onderdeel van de opvoeding is geworden. Maar hoe pak je dat als ouder het beste aan?

Wat doet je kind op een beeldscherm?

Kinderen in de leeftijd van nul tot en met zes jaar kijken per dag gemiddeld 100 minuten naar een scherm. Ze kijken dan vooral naar programma's en filmpjes op tv. En op de telefoon zijn ze bezig met YouTube-filmpjes en spelletjes. Een groot deel van ouders denkt positief over wat hun jonge kinderen zelf met tablets of smartphones kunnen, en hoe ze omgaan met bijvoorbeeld de onechtheid van monsters of acteurs in filmpjes. Dit blijkt uit het onderzoek Iene Miene Media.

" Bekijk hier het Verdiepende onderzoek Iene Miene Media 2023 over balans en bewegen met media
" Bekijk de Iene Miene Media review 2012-2018 voor ontwikkelingen in het mediagebruik

7 herkenbare vragen over media en opvoeden beantwoord

In veel jonge gezinnen wordt volop gebruikgemaakt van media. Veel ouders worstelen met de mediaopvoeding van hun jonge kind. Bekijk daarom deze tips en betrouwbare adviezen, aan de hand van zeven herkenbare opvoedvragen over bijvoorbeeld schermtijd en veiligheid. Deze zijn beantwoord door Opvoeden.nl, Mediaopvoeding.nl en de GroeiGids.

1. Hoe ga ik om met het mediagebruik van mijn kind?
2. Hoelang mag mijn kind achter een beeldscherm zitten?
3. Hoe houd ik grip op het beeldschermgebruik van mijn kind?
4. Kan ik mijn kind alleen met een tablet laten spelen? Of is samen beter?
5. Hoe zorg ik dat mijn kind veilig is op internet?
6. Hoe zorg ik dat mijn kind geen programma's of filmpjes ziet waar het te jong voor is?
7. Hoe weet ik welke boekjes, films en spelletjes geschikt zijn voor mijn kind?

" Download de antwoorden en print ze uit
" Ga aan de slag met mediaopvoeding

MediaDiamant: wegwijs in mediaopvoeding

Veel opvoedvragen gaan over het mediagebruik van kinderen. Je wilt je kind goed begeleiden maar weet niet altijd hoe. De MediaDiamant is een handige wegwijzer met tips voor ouders om kinderen van 0 tot en met 18 jaar mediawijs op te laten groeien. Welke media zijn geschikt voor kinderen? Hoe wissel je mediagebruik af met andere activiteiten? Welke mogelijkheden voor parental control en filters zijn er?

De MediaDiamant is opgebouwd uit vijf kanten die samen de belangrijkste onderdelen van mediaopvoeding vormen:

Plezier - geniet van de mogelijkheden

Veilig - voorkom risico's

Samen - begeleid je kind

Inhoud - weet welke media geschikt zijn

Balans - momenten met en zonder

" Op deze pagina staan tips voor kinderen van 0 t/m 5 jaar
" Ga voor meer informatie en tips voor alle leeftijden (tot 18 jaar) naar mediawijsheid.nl/mediadiamant

Apps voor baby's, peuters en kleuters

Veel ouders denken dat hun (jonge) kind iets kan leren van apps. Baby's van 0 tot 2 jaar kunnen niets leren van een app. De hardware van hun hersens is daar nog niet aan toe. Dat bevestigen Nederlandse wetenschappers in de whitepaper Ukkies, hun brein & mediaopvoeding. Baby's ontwikkelen hun brein door ervaringen op te doen in de tastbare wereld, iets wat een plat scherm niet kan bieden.

Wel kan een goede app de fantasie prikkelen, nieuwsgierig maken en aanzetten tot spel en naspelen. Wat zijn dan goede apps voor baby's, peuters en kleuters? Mijn Kind Online adviseert waar je op moet letten als je een geschikte kinderapp zoekt.

Kleintjes van 2 tot 6 jaar leren waarschijnlijk ook niets van apps. Tenminste, als we onder leren verstaan: het lezen van letters, woorden en cijfers. De hardware in het brein van peuters en kleuters kan dat aan vanaf een jaar of 5/6.

Maar... kleine kinderen beleven wél plezier aan apps. Dat argument is ook belangrijk. Gebruik apps daarom vooral als aanvulling op - en niet ter vervanging van - 'echt' speelgoed.

" Bekijk ook het dossier Apps
" Lees de whitepaper 'Kiezen uit apps voor peuters en kleuters. Waar let je op?'

Samen lezen

Elk kind geniet ervan om voorgelezen te worden. Het is leuk maar ook nog eens heel nuttig: voorgelezen worden draagt bij aan de taalontwikkeling, de woordenschat, de sociaal-emotionele ontwikkeling, het concentratievermogen, de leesvaardigheid en het prikkelt de fantasie van kinderen.

" De Voorleeshoek is een online platform met voorleesfilmpjes voor kinderen van 0-10 jaar. Wekelijks komen er nieuwe voorleesverhalen online. De verhalen zijn een combinatie van prenten en muziek
" BookaBooka biedt 100+ prentenboeken en diverse voorleesstemmen. BookaBooka is beschikbaar voor iOS, Android en Windows. Veel boeken zijn in meerdere talen beschikbaar

Veel bibliotheken zetten zich in voor mediawijsheid voor ukkies.

De Bibliotheek op school heeft speciale aandacht voor de betrokkenheid van ouders bij lezen met jonge kinderen. Dit bevordert de taalontwikkeling en legt een basis voor de mediawijsheid van kinderen.

Het programma BoekStart (een samenwerking van Stichting Lezen en de Koninklijke Bibliotheek) stimuleert lezen met baby's, dreumesen en peuters. Ouders ontvangen gratis een koffertje met daarin een voorleesboekje en een cd.

Tips voor mediagebruik

Media Ukkie Dagen

Netwerk Mediawijsheid organiseert jaarlijks de Media Ukkie Dagen. Hiermee wil ze ouders en opvoeders informeren over de mogelijkheden én beperkingen van media in de opvoeding. Tijdens deze week krijgen ouders en (professionele) opvoeders antwoord op concrete vragen over mediaopvoeding zoals: wat zijn goede apps, games en video's voor jonge kinderen? Kun je je kind aanleren zélf op tijd te stoppen met media? En hoe doe je dat dan?

De Media Ukkie Dagen ( 24 t/m 31 maart 2023) draaiden om het thema Balans: Bewegen met media. Mediagebruik en stilzitten nemen steeds meer toe. Daarom is er dit jaar extra aandacht voor balans en hoe je media juist kunt inzetten om bewegen te stimuleren. Kleine aanpassingen in het mediagebruik kunnen al een groot effect hebben en nadelige gevolgen beperken. Gebruik deze laagdrempelige tips voor meer balans en beweging mét media.

" Lees over de hoogtepunten van de Media Ukkie Dagen 2023, met nieuw onderzoek, handige tips en veel activiteiten
" Ga voor meer informatie naar de website: www.mediaukkiedagen.nl

(Les)materiaal mediawijsheid voor peuters & kleuters

Er zijn diverse initiatieven die professionals, zoals pedagogisch medewerkers, helpen bij verantwoord mediagebruik in hun dagelijkse werk.

Bekijk in het dossier Lesmateriaal een overzicht van (les)materiaal voor bijvoorbeeld de kinderopvang.

Kleuteruniversiteit maakt, in samenwerking met uitgevers van kinderboeken, digitale thematische projecten voor (kleuter)leerkrachten op basis van (prenten)boeken.

Veelgestelde vragen

Hoe zorg ik voor een gezonde digitale balans bij jonge kinderen?
Vroeg of laat gaat je kind met media aan de slag. Dat is leuk, kan leerzaam zijn en geeft ouders en opvoeders ruimte om even iets anders te doen. Maar hoe vind je een gezonde balans tussen kijken, lezen, gamen en in beweging blijven?
Hoe houd je grip op schermtijd?

Schermpjes hebben een grote aantrekkingskracht op kinderen. Hoe houd je grip op het beeldschermgebruik? Er zijn geen eenduidige regels over hoe lang je kind achter het scherm mag. Het hangt er natuurlijk ook vanaf wat het kind met het scherm doet. Een uur lang zittend tv-kijken is wat anders dan een speurtocht doen met de tablet. Het belangrijkste is een gezonde balans met andere activiteiten.

Lees ook:

10 tips om bewegen met media de stimuleren

Met deze tien tips kun je voor het jonge kind meer balans vinden tussen stilzetten en actief bezig zijn, met en zonder media:

1. Houd afstand van het scherm
Laat je kind drie reuzenstappen zetten vanaf het scherm. Dit is beter voor de ogen! Een tv nodigt meer uit tot ver weg zitten dan een smartphone of tablet.

2. Verander de houding
Een actieve houding maakt het verschil. Op de grond zitten is actiever dan op de bank. Een kruk is nóg actiever. Staand media gebruiken wint het van alle houdingen.

3. Wissel houdingen met elkaar af
Lees zittend een boek, speel op de grond een spelletje, of dans mee met YouTube. En verzin na 20 minuten een 'ver weg-kijkopdracht'. Bijvoorbeeld: zie je vogels in de boom? Of: welke kleuren auto's herken je daar?

4. Doe mee met wat je leest, ziet of hoort
Tijdens mediagebruik kun je makkelijk meebewegen met de verhalen, bijvoorbeeld bij het lezen van boekjes en luisteren van podcasts. Beeld samen met je gezicht, je handen en je voeten uit wat er gebeurt en maak grappige en spannende geluiden.

5. Ontdek bewegingen
Laat je kind zich na een filmpje of spelletje helemaal oprollen en daarna helemaal uitrekken. Onderzoek samen bewust hoe het voelt om je klein EN groot te maken. Zet een vrolijk muziekje aan en ontdek welke beweging er ontstaat.

6. Kom in actie
Kinderen hebben al vanaf jongs af aan elke dag veel beweging nodig. Is je kind ouder dan 3 jaar? Dan is minimaal een uur (matig tot zwaar) intensief bewegen het advies. Denk aan klimmen, rennen of fietsen. Samen boodschappen doen, de trap stofzuigen of ramen lappen hoort er ook bij.

7. Verbind media aan andere activiteiten
Maak samen een toneelstukje van wat je gelezen hebt in een boek. Knutsel of teken de hoofdpersonen na. Of doe een stopdans op het intromuziekje van een filmpje. Op deze manier wissel je activiteiten af én verbind je beweging aan media.

8. Ga samen naar buiten
Weer of geen weer, trek erop uit. Ga op schattenjacht in de buurt, verzin een foto-opdracht, of zoek samen (online) welke planten en dieren er bij jou in de buurt te vinden zijn.

9. Zit niet te lang stil
Net zo belangrijk als voldoende bewegen, is niet te lang achter elkaar stilzitten. Laat je kind niet langer dan een uur zitten in een kinderzitje, buggy of autostoeltje.

10. Geef het goede voorbeeld
Als je als ouder veel zittend van media gebruik maakt, doet je kind het eerder na. Wissel dus ook zelf af tussen momenten met en zonder media, en tussen bewegen, zitten en staan. En praat erover met je kind. Vraag bijvoorbeeld wat zij/hij vindt van jouw mediagebruik.

Zoek je tips voor apps, filmpjes, boekjes of spelletjes om direct samen met je ukkie aan de slag te gaan? Kijk op Mediaukkiedagen.nl.

Bekijk alle veelgestelde vragen, dossiers en filmpjes over gezond mediagebruik (Mediawijsheid.nl)

Hoe weet ik welke apps geschikt zijn voor mijn jonge kind?
Waar let je op bij het uitzoeken van een leuke en geschikte app voor je dreumes, peuter of kleuter? Mijn Kind Online adviseert om te letten op aantrekkelijkheid, betrouwbaarheid en gebruiksvriendelijkheid:
Let er ook op of een app bijvoorbeeld goed wordt beoordeeld of een belangrijke prijs heeft gewonnen.

Op Mediasmarties.nl vind je recensies en informatie over geschikte media voor kinderen tot twaalf jaar.

Praten met je kind

Blijf veel met je kind praten over wat het ziet, wat het leuk vindt en waarom. Dan ben jij de eerste die het merkt als er iets niet goed gaat. En kun je daarna beter de media uitzoeken die passen bij de belevingswereld van je kind. Elk kind vindt andere boekjes, filmpjes of spelletjes leuk. Bekijk wat bijvoorbeeld Kijkwijzer en Pegi adviseren.

Vraag op school of bij de bibliotheek om leuke media-tips. Er komen steeds meer nieuwe leerzame apps, digitale prentenboeken, luisterboeken, websites, games én tools om zelf een spelletje of filmpje te maken.

Kijk en vraag ook eens rond in je omgeving. Ook handig: bibliotheken verzorgen vaak middagen met uitleg over geschikte apps voor kinderen.

Welk effect hebben media op jonge kinderen?

Er is nog weinig onderzoek naar de effecten van mediagebruik kinderen tot en met 2 jaar. De meeste studies gaan over de invloed van media op kinderen vanaf 3 jaar. Uit dat onderzoek blijkt dat media kinderen positief kunnen beïnvloeden als er goede begeleiding is en de context passend is. Vooral interactieve media die passen bij de leeftijd van het kind kunnen zo een positief effect hebben op de ontwikkeling van het kind.

Media kunnen invloed hebben op de ontwikkeling van taal, cognitie, moraliteit, lichaam & motoriek, sociaal-emotionele vaardigheden en spel & fantasie. Maar de invloed van media blijkt relatief klein, in vergelijking met het effect van invloeden uit de fysieke wereld, zoals omgang met vriendjes of ouders.

Welke publicaties zijn er op het gebied van (jonge) kinderen en media?

Hoelang mag mijn baby, peuter of kleuter achter een scherm?

Hoe vaak en hoelang mag je baby, peuter of kleuter op de tablet, smartphone of computer? Er bestaan nog geen regels voor schermtijd. Maar er zijn wel handige richtlijnen die je kunt aanhouden. Deze verschillen per leeftijd en hangen samen met de ontwikkeling van je kind. Naarmate het kind ouder wordt, kun je de hoeveelheid schermtijd opbouwen.

Dit adviseren Opvoeden.nl, Mediaopvoeding.nl en de GroeiGids:

Baby en dreumes
De richtlijn van een groep Nederlandse artsen is: tot 2 jaar liever helemaal geen schermtijd. Ze hebben het voor hun ontwikkeling namelijk niet nodig. Als je wel media wilt gebruiken met je baby, doe dit dan bewust. Doe het samen en praat erbij. Mediaopvoeding.nl adviseert: maximaal 5 minuten per dag samen tv-kijken en een paar keer per week samen internetten.

Het advies van Mediaopvoeding.nl voor kinderen van 2 tot 4 jaar is: 5 à 10 minuten schermtijd per keer en maximaal 30 minuten per dag. Zorg dat je kind maximaal 15 minuten achter elkaar met een scherm bezig is. Als het kind zich gaat vervelen, kun je een andere activiteit aanbieden. Zo voorkom je dat je kind eraan went dat het zich ontspant met een tablet. Ook voor de groei van de ogen is het goed om de schermtijd per keer kort te houden. Verder is het goed om momenten met media te verdelen over de dag.

Vanaf 4 jaar zijn de meeste kinderen dagelijks bezig met beeldschermen. Het advies van Mediaopvoeding.nl voor kinderen van 4 tot en met 6 jaar is: 10 à 15 minuten schermtijd per keer en maximaal 1 uur per dag. Gebruik de 20-20-2-regel: na 15 minuten (of 20 minuten voor oudere kinderen) naar een scherm kijken, de ogen minstens 20 seconden rust geven of in de verte kijken. En liefst 2 uur per dag buitenspelen.
Meer tips:

Opvoedinformatie Nederland geeft advies over schermtijd, voor peuters en oudere kinderen

Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) geeft advies over schermtijd

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseerde in 2019 dat kleuters in elk geval niet meer dan een uur per dag schermtijd horen te krijgen. Kinderen onder 1 jaar zouden volgens WHO helemaal geen tijd achter een scherm moeten besteden.

Bekijk ook deze Engelstalige brochure van Connected Learning Alliance over kwalitatieve schermtijd

Hoe filter, beperk of controleer ik het mediagedrag van mijn kind?

Media zijn overal, en kinderen kunnen er vaak makkelijk bij. Leuk en handig, maar voor ouders is het vaak geen prettig idee dat hun kind zomaar overal mee geconfronteerd kan worden. Als je kind alleen is, zul je minder goed zicht hebben op de websites en filmpjes die je kind ziet. Wil je toch een oogje in het zeil houden? Lees dan de volgende adviezen van Opvoeden.nl, Mediaopvoeding.nl en de GroeiGids.

Wat kun je doen om je kind veilig om te laten gaan met internet?

Zet de computer in een ruimte waar je zelf ook vaak bent, bijvoorbeeld de huiskamer.

Praat met je kind over wat het meemaakt op internet. Vraag op welke sites je kind graag kijkt en wat het daar leuk aan vindt.

Zorg dat je zelf mediawijs genoeg bent om te begrijpen waar je kind mee bezig is. Blijf op de hoogte van de belangrijkste mogelijkheden en gevaren. Kijk daarvoor op Mediawijsheid.nl of Mediaopvoeding.nl.

Zet filters op je apparaten waardoor sites met bijvoorbeeld geweld of porno niet geopend kunnen worden. Met Parental Control (ofwel: ouderlijk toezicht) functies, die vaak al worden meegeleverd met apparaten en programma's, kunnen ouders inhoud filteren of blokkeren, en het mediagedrag beperken en controleren waar nodig. Parental Control is geen vervanging van een goed gesprek met je kind over mediagedrag, maar wel een handig hulpmiddel. Kijkwijzer zette tips, voorbeelden en handleidingen op een rij. Kijk voor meer informatie op Veiliginternetten.nl, VPNGids.nl en Kliksafe.

Je kunt zien waar je kind mee bezig is geweest als je de 'geschiedenis' van bezochte sites bekijkt.

Als je kind wat ouder is, kun je ook samen de volgende afspraken maken:

Geef nooit persoonlijke informatie op sociale media of een chat-site. Dus geen (achter)naam, adres of telefoonnummer.

Vraag eerst toestemming aan je ouders voordat je een formulier met gegevens invult en opstuurt.

Wil je iets downloaden? Vraag het dan eerst aan je ouders.

Wil je iets kopen, bijvoorbeeld in een webshop? Vraag dat dan ook eerst aan je ouders.

Hoe gebruik je media in de kinderopvang?

BoekStart bracht de brochure 'Spelend leren' voor de kinderopvang uit. Deze brochure geeft pedagogisch medewerkers handvatten om kinderen van 0-4 jaar te begeleiden bij digitale ontwikkelingen en de ouders advies te geven over hoe digitale media het best kunnen worden gebruikt. De brochure staat vol tips over welke digitale media educatieve waarde hebben en bijdragen aan de taalvorming. Download de brochure hier.

Ook kun je gebruikmaken van de MediaDiamant: een handige wegwijzer in mediaopvoeding. Inspiratie vind je in dit artikel.

Op het platform Kind & Media vinden opvoedprofessionals informatie, kennis en inspiratie.

De kinderopvang en de bibliotheek kunnen elkaar goed ondersteunen, zeker als het om mediaopvoeding gaat.

Smallsteps kinderopvang ontwikkelde een video over hoe en waarom we kinderen mediawijs opvoeden.

Waar moet ik als ouder op letten bij speelgoed met een internetverbinding (connected toys)?

De speelomgeving van kinderen verandert snel. Eén van de opvallendste ontwikkelingen is de komst van speelgoed dat is verbonden met internet: connected toys, of slim speelgoed. De mogelijkheden zijn eindeloos, maar verreweg de meeste ouders willen wél dat hun kind veilig kan spelen.

Wil je een connected toy kopen? Om ouders op weg te helpen stelde Netwerk Mediawijsheid een checklist met 10 aandachtspunten samen op het gebied van veiligheid en speelbaarheid.

" Bekijk ook het dossier Slim speelgoed

Waar vind ik kwalitatieve en handige boekjes voor jonge kinderen?

Tips voor boeken voor ukkies:

Hoe houd ik grip op het beeldschermgebruik van mijn jonge kind?

Hoe wissel je filmpjes of digitale boekjes en spelletjes af met activiteiten zoals buitenspelen, knutselen, praten en voorlezen?

Zo houd je grip:

Geniet zoveel mogelijk samen van media en praat over alles wat jullie zien: een goede begeleiding is essentieel om jonge kinderen te laten leren van beeldschermen.

Gebruik tv, tablet en computer zoveel mogelijk op vaste momenten. Zo voorkom je dat je kind op andere momenten gaat zeuren of niet meer wil stoppen met kijken of spelen.

Leer je peuter om de tv uit te doen als het programma afgelopen is. Leg de tablet weg als jullie wat anders gaan doen. Zo leert je kind vanzelf dat er vaste media-momenten zijn.

Laat je kind kijken op een moment dat jij kiest.

Laat je kind niet zomaar de televisie aanzetten om te kijken wat er is. Als je kind vraagt of de televisie aan mag, vraag dan altijd: "Wat wil je dan zien?".

Zet de tv overdag uit als er niemand naar kijkt.

Voorkom dat je ukkie meekijkt met oudere kinderen. Er zijn onderzoeken die laten zien dat kinderen daardoor concentratieproblemen kunnen ontwikkelen.

Laat je kind op de buik liggen bij het spelen op de tablet of telefoon. Hierdoor versterk je de rugspieren en ga je kromgroeien tegen.

Maak een eigen afspeellijst van YouTube-filmpjes en zet die in het beginscherm van je tablet. Zo kan je kind ze gemakkelijk vinden en voorkom je dat je kind iets aanklikt wat niet oké is. Of maak gebruik van YouTube Kids.

Deze vraag is beantwoord door Opvoeden.nl, Mediaopvoeding.nl en de GroeiGids.
Eerdere edities van de Media Ukkie Dagen

Ook lezen: interessante websites, boeken en/of artikelen

Meer weten?

Wil je meer informatie, dan helpen onderstaande websites je op weg:

# data[].attributes.attachment_link.description
Mediaopvoeding van kinderen van 0 t/m 6 jaar. Zijn apps of filmpjes wel goed voor (kleine) kinderen? En zo ja, hoe vind je geschikte media?

# data[].attributes.body
Kennis en artikelen over omgaan met media in de leeftijd van 0-6 jaar

# data[].attributes.attachment_link.title
'Help je kind te ontspannen met media, want media gaan niet meer weg'

# data[].attributes.headline
Mediawijs.be | Opvoeden in een digitale wereld

# data[].attributes.subject
Mediawijs.be | Opvoeden in een digitale wereld

# data[].attributes.body
Bekijk de groeilijn per leeftijdscategorie: wat doen kinderen en wat is verstandig? Daarnaast legio tips voor websites om verder te lezen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Media spelen een belangrijke rol in het leven van de jeugd. Dat is iets positiefs, maar soms ook best een uitdaging. Hoe kan je hen als opvoeder wegwijs maken in de digitale wereld? En weten zij dat zelf eigenlijk niet beter dan wij? Ontdek in dit dossier hoe je het aanpakt als ouder, leerkracht, professional.

# data[].attributes.headline
Visiestuk Digitale media in relatie tot bewegen bij 0-4 jarigen

# data[].attributes.subject
Visiestuk Digitale media in relatie tot bewegen bij 0-4 jarigen

# data[].attributes.body
#publicatie #visiestuk #visie

Bron

Kenniscentrum Sport & Bewegen, Trimbos-instituut & Netwerk Mediawijsheid (2024). Digitale media in relatie tot bewegen bij 0-4 jarigen. Gedownload op 3 april 2024 van kennisbanksportenbewegen.nl/?file=11003&m=1667808075&action=file.download.

# data[].attributes.body
Thema #MUD2024 is Ontspannen met Media

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op een gezonde manier tv kijken, kan dat? Dikke kans dat je die vraag nog nooit gesteld hebt. En dat is niet gek. Je bent immers al met genoeg andere dingen bezig! Vroeg of laat gaat je kind met media aan de slag. Dat is leuk, kan leerzaam zijn en als ouder geeft het ruimte. Maar hoe vind je de balans tussen kijken, lezen, gamen en in beweging blijven?

Je hoeft het wiel gelukkig niet opnieuw uit te vinden. Kleine aanpassingen kunnen al een groot effect hebben en kunnen nadelige gevolgen beperken. En er zijn genoeg tips om op een gezonde manier met bewegen en media aan de slag te gaan. Kom samen in beweging!

De #MUD23 vonden dit jaar van 24 t/m 31 maart plaats. Ook volgend jaar zijn er uiteraard weer de Media Ukkie Dagen. Noteer 5 t/m 12 april 2024 vast in je agenda!

# data[].attributes.attachment_link.title
Media Ukkie Dagen 2023 'Balans: Bewegen met media'

# data[].attributes.attachment_link.description
Op een gezonde manier tv kijken, kan dat? Dikke kans dat je die vraag nog nooit gesteld hebt. En dat is niet gek. Je bent immers al met genoeg andere dingen bezig! Vroeg of laat gaat je kind met media aan de slag. Dat is leuk, kan leerzaam zijn en als ouder geeft het ruimte.

# data[].attributes.headline
Nederlands Jeugdinstituut (NJI) | Mediaopvoeding

# data[].attributes.subject
Nederlands Jeugdinstituut (NJI) | Mediaopvoeding

# data[].attributes.body
Website vol informatie, onderzoek, tools en meer over mediaopvoeding voor ouders, pedagogen, onderwijsassisten, professionals en anderen die met kinderen werken.

#website #portal

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aandacht voor media hoort bij de dagelijkse opvoeding van kinderen. Al vanaf het eerste moment dat een kind naar een scherm kijkt. Met mediaopvoeding leren kinderen om bewust, veilig en gezond om te gaan met media. Denk aan apps, websites, games, tv en films. Het is een taak van ouders en van iedereen die kinderen begeleidt. Het kan problemen voorkomen. Kinderen worden bijvoorbeeld online gepest, gamen te lang en te veel of kunnen nepnieuws niet onderscheiden van echt nieuws.

# data[].attributes.attachment_link.description
Je vindt hier als ouder en professional informatie over mediaopvoeding. Hoe kun je kinderen en jongeren helpen bij het omgaan met media?

# data[].attributes.body
#mediapedagogiek

# data[].attributes.body
#mediapedagogiek

# data[].attributes.body
#mediapedagogiek

# data[].attributes.headline
Iene Miene Media | Balans: bewegen met media (2023)

# data[].attributes.subject
Iene Miene Media | Balans: bewegen met media (2023)

# data[].attributes.body
#publicatie #onderzoek

# data[].attributes.headline
Iene Miene Media | Gebruik media(apparaten) (2022)

# data[].attributes.subject
Iene Miene Media | Gebruik media(apparaten) (2022)

# data[].attributes.body
#publicatie #onderzoek

# data[].attributes.headline
Iene Miene Media | Mediagebruik 0 - 6 jaar (2021)

# data[].attributes.subject
Iene Miene Media | Mediagebruik 0 - 6 jaar (2021)

# data[].attributes.body
#publicatie #onderzoek

# data[].attributes.headline
Kennissessie Mediawijsheid | Van prikkels tot rust

# data[].attributes.subject
Kennissessie Mediawijsheid | Van prikkels tot rust

# data[].attributes.body
Luister in Soundcloud terug naar het verhaal van de verschillende sprekers en download de handouts van deze sessie:

Anouk Tuijnman (trimbos.nl) | wetenschappelijk onderzoeker Gamen, Gokken en digitale balans

Monique Thoonsen (pedagoog) | Zintuigelijke prikkelverwerking bij 7 zintuigen

Thibaut Coenegracht (Nederlands Jeugdinstituut)

Floortje Jansen (Netwerk Mediawijsheid)

Reinier Demeijer (Acteur, muzikant en maker)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Media kunnen jonge kinderen helpen ontspannen, maar ook een bron van onrust zijn. Hoe gaan we daar mediawijs mee om? Op 20 maart organiseerde Netwerk Mediawijsheid een online Kennissessie als voorbereiding op de Media Ukkie Dagen (5 t/m 12 april). Het doel? Professionals die werken met ouders en jonge kinderen voorzien van verdiepende kennis en praktische tips.
Luister hieronder op de Soundcloud fragmenten van de Kennissessie terug.

Freek Zwanenberg van Bureau Jeugd & Media opent de sessie. De grote opkomst - bijna 200 deelnemers - laat zien hoe belangrijk het onderwerp is. Drie experts komen aan het woord over de impact van media op ontspanning en prikkels en adviezen op gebied van opvoeding.
Alle relevante linkjes en materialen bij de sprekers vind je in deze hand-out.

Anouk Tuijnman, wetenschappelijk onderzoeker Trimbos-instituut: "Digitale media zijn vaak de eerste keuze voor ouders die een moment voor zichzelf nodig hebben. Ze zien het als een handige manier om hun kinderen te laten ontspannen. Maar vooral bij jonge kinderen kan te veel schermtijd negatieve effecten hebben."

Digitale dilemma's

Anouk Tuijnman, wetenschappelijk onderzoeker Gamen, Gokken en Digitale balans bij het Trimbos-instituut, presenteert de eerste resultaten uit het jaarlijkse Iene Miene Media-onderzoek over mediagebruik in gezinnen met jonge kinderen. Ook biedt ze tips aan professionals om deze kennis in te zetten.
Wil je de resultaten van het Iene Miene Media-onderzoek vóór publicatie - onder embargo - ontvangen? Laat je gegevens achter via deze link.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) hebben kinderen van nul tot twee jaar het best helemaal geen schermtijd, en kinderen van twee tot vier jaar maximaal één uur per dag. Uit het onderzoek blijkt dat de schermtijd voor jonge kinderen daar een stuk boven ligt.

Anouk: "Digitale media zijn vaak de eerste keuze voor ouders die een moment voor zichzelf nodig hebben. Ze zien het als een handige manier om hun kinderen te laten ontspannen. Maar vooral bij jonge kinderen kan te veel schermtijd negatieve effecten hebben. Sommige ouders merken op dat hun kinderen na het gebruik van digitale media niet altijd rustiger worden, soms juist drukker."

"Daarnaast leidt veel mediagebruik tot veel zitten, wat niet goed is voor kinderen. Hoe ouder kinderen worden, hoe meer het gezamenlijke mediagebruik afneemt. Ouders richten zich dan meer op regels en afspraken rondom mediagebruik, in plaats van samen van media te genieten. Terwijl juist het sámen gebruiken veel voordelen kan bieden. Daarom is bewust kiezen wanneer en hoe digitale media worden gebruikt belangrijk. En het verschil herkennen tussen momenten waarop ouders digitale media gebruiken voor hun eigen rust en wanneer het specifiek voor de ontspanning van het kind is bedoeld."

Schermgebruik slim aanpakken

Anouk biedt een aantal praktische tips voor professionals:

Maak ouders bewust van de gevolgen van mediagebruik. Een goede basis voor mediagebruik leg je al bij jonge kinderen door andere activiteiten aan te bieden. Moedig ouders aan om samen met hun kinderen te kiezen voor schermloze activiteiten, zoals knutselen, dansen, muziek maken of buiten spelen

Help bij het verminderen van schermtijd. Kinderen zijn flexibel. Als ze ouder worden, kun je stap voor stap de tijd die ze aan schermen besteden verminderen. Dit vraagt om een flexibele benadering en steun van professionals

Bied een persoonlijke aanpak. Geef ouders advies op maat over welke activiteiten goed passen bij hun kind. Elk kind is anders, dus wat werkt kan per kind verschillen

Benadruk het belang van samen media gebruiken. Leg uit dat samen media gebruiken goed is voor de relatie tussen ouder en kind. Dit is een kans om samen te leren en te ontdekken

Monique Thoonsen, pedagoog en expert zintuiglijke prikkelverwerking bij 7 Zintuigen: "Laat [kinderen] zich ook eens vervelen of conflicten ervaren. Dit leert kinderen om creatief te denken en met uitdagingen om te gaan."

Meer bewegen, minder schermen

Monique Thoonsen, pedagoog en expert zintuiglijke prikkelverwerking bij 7 Zintuigen, vertelt over hoe jonge kinderen prikkels verwerken en hoe je zorgt voor een goede balans in hun 'prikkeldieet'.

"Beweging is heel belangrijk om prikkels te kunnen verwerken. Te veel schermgebruik kan kinderen beperken in hun ontwikkeling. Ze missen belangrijke fysieke en sociale interacties die bijdragen aan hun motorische ontwikkeling en bij het leren omgaan met emoties. Het leren via onze zintuigen helpt ons om onze emoties beter te begrijpen en beheersen. Kinderen leren ervaren wat goed voelt of niet. Daarom is het goed om actieve spelletjes en beweging te integreren in het dagelijks leven, als alternatief voor passieve schermtijd. Laat ze zich ook eens vervelen of conflicten ervaren. Dit leert kinderen om creatief te denken en met uitdagingen om te gaan."

Professionals en opvoeders kunnen kinderen helpen door creatieve en bewegingsrijke activiteiten aan te bieden. Bijvoorbeeld knutselen, bouwen met Lego of thuis een parcours maken. Zulke activiteiten stimuleren niet alleen de fysieke beweging, maar ook de creativiteit en zelfregulatie. Het is ook belangrijk dat volwassenen het goede voorbeeld geven door actief mee te doen en alternatieven voor schermgebruik aan te moedigen. Monique voegt hieraan toe dat je media heel bewust kunt inzetten voor een gebalanceerd prikkeldieet. Zet voor de afwisseling een luisterboek of muziekje op. Of wat ook goed werkt: zet een filmpje aan tijdens het tandenpoetsen, om de aandacht van het kind te focussen.

Wil je meer weten over zintuiglijke prikkelverwerking? Bekijk dan de website van de 7 Zintuigen. En nog een extra tip van Monique: het boek 'Wiebelen en friemelen thuis'. Dit boek legt uit hoe zintuiglijke prikkelverwerking werkt, hoe je kunt herkennen of een kind onder- of overprikkeld is, en biedt praktische tips om te helpen met het reguleren van spanning.

Thibaut Coenegracht, adviseur Nederlands Jeugdinstituut: "Kinderen pikken snel op hoe hun ouders zich voelen, wat direct invloed heeft op hoe ze zelf omgaan met prikkels en emoties."

Bouwen aan vertrouwen

Hoe kunnen professionals deze kennis over hoe kinderen ontspannen en prikkels ervaren toepassen in hun adviezen aan ouders en opvoeders? Daarover vertelt Thibaut Coenegracht, adviseur bij het Nederlands Jeugdinstituut. Thibaut benadrukt het belang van een goede band met ouders om in gesprek te gaan over mediaopvoeding. "Door open te zijn en het gesprek aan te gaan over mediagebruik thuis, help je ouders om zich meer op hun gemak te voelen bij dit onderwerp. Door positieve alternatieven te bieden - en niet alleen te wijzen op de risico's van media die er ook zijn - stimuleer je de intrinsieke motivatie van ouders."

Daarnaast is een ontspannen houding bij ouders zelf belangrijk. "Kinderen pikken snel op hoe hun ouders zich voelen, wat direct invloed heeft op hoe ze zelf omgaan met prikkels en emoties. Een belangrijk deel van de opvoeding is het helpen van kinderen bij het reguleren van deze prikkels en emoties, iets wat ze niet alleen kunnen. Als ouders zelf kalmer zijn en hun emoties beter beheersen, helpt dit kinderen om ook ontspannen te zijn, ook met mediagebruik."

Bied kennis aan ouders

Thibaut legt uit dat als ouders meer weten over hoe media werken en de effecten ervan, ze bewuster omgaan met mediaopvoeding. Daarom is het belangrijk dat professionals ouders de juiste informatie bieden voor gebalanceerd en ontspannen mediagebruik in het gezin. Zonder die kennis kunnen ouders zich namelijk eerder angstig of machteloos voelen over het mediagebruik.

Op de website van het Nederlands Jeugdinstituut vind je veel informatie over kinderen en media voor ouders en adviezen voor professionals om hierover in gesprek te gaan met ouders.

Thibaut: "Je hoeft niet alles zelf te bedenken; er zijn veel organisaties, zoals bibliotheken, mediacoaches en kinderopvangcentra die samenwerken op dit gebied. Het is handig om krachten te bundelen en van elkaar te leren, zodat je het wiel niet opnieuw hoeft uit te vinden. En bezoek de bibliotheek: een hele waardevolle plek waar kinderen kunnen leren over media en boeken."

Verbinden zonder schermen

De experts gaan aan het einde van de sessie met elkaar in gesprek. Monique onderstreept het belang van het omgaan met negatieve emoties. Ze adviseert ouders en professionals om niet elke frustratie bij het kind weg te nemen. "Als ouders altijd ingrijpen, missen kinderen de kans om zelfstandig met hun gevoelens te leren omgaan. Daarom moeten we kinderen steun en troost bieden, en hen laten weten dat het oké is om te voelen en door moeilijke momenten heen te gaan."

Thibaut voegt toe: "Je ziet dat schermpjes vaak een kortetermijnoplossing zijn voor stress bij ouders. Zeker begrijpelijk maar op lange termijn helpt het niet omdat de emotionele ontwikkeling van het kind achterblijft. Het is belangrijker om alternatieven te bieden, zoals troost en activiteiten die prikkels helpen reguleren." Activiteiten zoals bewegen en ademhalingsoefeningen kunnen hierbij helpen, omdat ze helpen het zenuwstelsel te kalmeren en overprikkeling verminderen. Ook yoga of meditatie kan kinderen leren om op hun gemak te zijn in hun eigen gezelschap, zonder afleiding van schermen.

Doe mee aan de Media Ukkie Dagen

Tot slot vertelt Floortje Jansen van Netwerk Mediawijsheid over de Media Ukkie Dagen en hoe je eraan meedoet. "Als ouder maak je voortdurend keuzes over je eigen mediagebruik en dat van je kind, al vanaf een jonge leeftijd. Dit is de kans om een stevige basis te leggen voor mediagebruik in jullie gezin. En jullie, professionals, zijn de ingang richting deze doelgroep."

Op de campagnewebsite MediaUkkieDagen.nl staan verschillende tips, waaronder de '10 tips voor ontspannen mediaopvoeding', beschikbaar in zes talen. De website bevat ook een landkaart met activiteiten in verschillende regio's. "Dit is een mooie kans om te zien wat er in je buurt gebeurt, je te verdiepen in het Iene Miene Media-onderzoek en samenwerkingen te zoeken binnen je netwerk om krachten te bundelen rond mediaopvoeding."

Meer informatie

Organiseert jouw organisatie een activiteit in het kader van de Media Ukkie Dagen? Zet 'm dan op de landelijke kaart.

Wil je op de hoogte blijven? Kijk dan op:
Download deze factsheet van de kennissessie en deel hem met collega's! Hieronder kun je hem meteen zien.

Netwerk Mediawijsheid is initiatiefnemer van de Media Ukkie Dagen en zet zich in om heel Nederland mediawijs te maken. Niet alleen, bij de netwerkorganisatie zijn meer dan 1000 organisaties aangesloten. Zoals bibliotheken, culturele instellingen, lesmateriaalontwikkelaars, uitgeverijen en onderwijsinstellingen. Ben je nog niet aangesloten? Meld je dan direct gratis aan via netwerkmediawijsheid.nl/netwerkpartner-worden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Verslag Kennissessie Van prikkels tot rust: adviezen voor ontspannen mediaopvoeding

# data[].attributes.attachment_link.description
Media kunnen jonge kinderen helpen ontspannen, maar ook een bron van onrust zijn. Hoe gaan we daar mediawijs mee om? Op 20 maart organiseerde Netwerk Mediawijsheid een online Kennissessie als voorbereiding op de Media Ukkie...

# data[].attributes.body
Media Ukkie Dagen

Mediawijs.be

Mediawijsheid.nl

Nederlands Jeugdinstituut

Netwerk Mediawijsheid

# data[].attributes.body
Bron

Mediawijsheid.nl (z.d.). MediaDiamant. Gedownload op 3 april 2024 van https://www.mediawijsheid.nl/wp-content/uploads/sites/4/2020/02/1-5_MediaDiamant-brochure-webversie.pdf