# data[].attributes.body
E learn module voor basisinformatie over NT2 in het onderwijs.

# data[].attributes.body
Overzicht onderwijsbehoeften NT2 leerlingen.

# data[].attributes.body
Overzicht van de ontwikkellijnen voor de kleuters en de leerlijnen voor groep 3 t/m 8 voor NT2 leerlingen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Met grote verschillen tussen leerlingen, is het voor jou als leerkracht een flinke uitdaging om in korte tijd zo veel mogelijk schoolse kennis en de Nederlandse taal bij te brengen. Om je daarbij te helpen heeft een werkgroep van experts uit het nieuwkomersveld leerlijnen (PO) ontwikkeld.

# data[].attributes.body
Op deze site vind je artikelen over meertaligheid.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In dit artikel besteden we aandacht aan onderzoek dat inzicht geeft in de effectiviteit van meertaligheid. Dit doen we aan de hand van de volgende onderdelen:

1. Hoe werkt meertaligheid?

2. Meertalige didactieken

3. Positieve effecten van het benutten van meertaligheid

4. Voorbeelden van meertalig onderwijs per sector

Hoe werkt meertaligheid?

Als je meer dan één taal spreekt, is er sprake van gemeenschappelijke onderliggende vaardigheden, volgens het principe van de Common Underlying Proficiency Dat houdt in dat goede basisvaardigheden in de thuistaal voordelig kunnen zijn voor ontwikkelingen in een tweede taal. Als één taal verder ontwikkeld wordt, heeft dat indirect invloed op de beheersing van andere talen. Als een leerling bijvoorbeeld in zijn moedertaal al heeft leren schrijven, zal dat gunstig zijn voor de schrijfontwikkeling in andere talen. Daarbij heeft het afwisselend gebruiken van verschillende talen geen negatieve invloed op de cognitieve ontwikkeling of de prestaties van leerlingen Het is dus niet zo dat leerlingen in de war raken door meerdere talen door elkaar te gebruiken.

Meertalige didactieken

Rekening houden met al de thuistalen van leerlingen kan op verschillende manieren, en de keuze hangt af van het doel dat je wil bereiken als leerkracht. Zet je meertaligheid in om leerprocessen te versterken, of als pedagogisch middel (bijvoorbeeld door het gevoel van veiligheid te versterken?). Om leerprocessen te versterken kun je bijvoorbeeld gebruikmaken van taalgerichte vakdidactiek. Dat betekent dat taalontwikkeling niet alleen plaatsvindt in de taalles, maar dat je bij vakonderwijs expliciet werkt aan de schooltaal en vaktaal die voor dat vak nodig zijn Het is bijvoorbeeld aan te raden om ook bij zaakvakken taaldoelen te formuleren voor een les, om in te zetten op veel interactie tijdens de zaakvakken en om scaffolding in te zetten. Dat betekent dat je taalsteun biedt die erop gericht is dat een leerling steeds zelfstandiger een (talige) taak kan uitvoeren. Bijvoorbeeld door vooraf revelante woorden en formuleringen (met illustraties en mogelijk vertalingen naar moedertalen van leerlingen) aan te bieden. Aandacht voor taalsteun bij alle vakken is overigens voor alle leerlingen zinvol, blijkt uit onderzoek naar taalgerichte vakdidactiek en meertalige taalsteun is hier een onderdeel van.

Als leraar kun je meertalige activiteiten ook inzetten om daarmee in te spelen op het taalbewustzijn van leerlingen. Bijvoorbeeld door leerlingen een taalportret of talenpaspoort te laten inkleuren en daarna het gesprek aan te gaan over welke talen een rol spelen in het leven van de leerling of student in kwestie. Of door gebruik te maken van Linguistic Landscapes: hierbij onderzoeken leerlingen welke talen een rol spelen in hun eigen omgeving en wat dit zegt over hoe mensen naar diezelfde talen kijken. Met taalvergelijkingsactiviteiten, zoals oefeningen waarbij woorden uit dezelfde taalfamilie met elkaar worden vergeleken, kunnen leerlingen voortbouwen op hun al aanwezige talenkennis (zie Tabel 1).

Wat een leraar altijd kan inzetten, is pedagogical translanguaging : het gebruik van alle in de klas aanwezige talen. Translanguaging is een relatief nieuw begrip en er wordt op dit moment veel onderzoek gedaan naar de effecten. In ieder geval blijkt uit literatuur dat het inzetten van translanguaging een manier is om leerprocessen te ondersteunen door leerlingen toe te staan meerdere talen te gebruiken in verbale uitingen, bij schrijven en bij lezen Ook kunnen docenten zelf op laagdrempelige wijze meerdere talen gebruiken, door bijvoorbeeld kernbegrippen in verschillende (thuis)talen op het bord te zetten tijdens een Nederlandstalige instructie. Door de talen op deze manier in te zetten, wordt het leerproces versterkt.

Naast leerprocessen ondersteunen, willen leraren ook graag een veilig en positief leerklimaat scheppen. Een docent kan translanguaging ook inzetten voor pedagogische redenen: door de talen van de leerlingen te erkennen en zichtbaar te maken, voelt de leerling zich welkom in de klas. Dit zijn voorbeelden van bewust ingezette, pedagogische translanguaging . Daarnaast kan translanguaging spontaan ontstaan in de klas, als leerlingen uit zichzelf hun thuistalen gebruiken, zonder dat deze talen onderdeel van een opdracht of vraag waren.

Positieve effecten van het benutten van meertaligheid

Meertaligheid kan door leraren ingezet worden in de les om te zorgen voor betere onderwijskansen. Wanneer zij rekening houden met de taalsituatie van de leerling, kijken ze namelijk meer naar vakinhoud dan naar de taal en beoordelen ze de leerlingen meer op hun kunnen Dat gegeven is belangrijk om mee te nemen bij de advisering voor het vervolgonderwijs.

Anderstalige leerlingen

Op dit moment krijgen anderstalige leerlingen vaak een lager schooladvies dan hun eentalige klasgenoten, onder andere vanwege een mogelijk lagere taalvaardigheid in het Nederlands

Uit een reviewstudie blijkt dat het inzetten van Veerman, E., Gaikhorst, L., Duarte, J. & Volman, M. (te verschijnen). A Systematic Review of Empirical Studies into Multilingual Pedagogies and their Outcomes in Primary Education. Review of Educational Research. translanguaging een positieve invloed heeft op de ontwikkeling van een meertalige woordenschat Daarnaast draagt het herkennen en benutten van de verschillende talen die leerlingen spreken bij aan verhoogd taalbewustzijn In een literatuuronderzoek identificeerden positieve uitkomsten van de implementatie van een meertalige didactiek:

Toegang tot vakinhoud

Zelfvertrouwen, zelfeffectiviteit, empowerment agency

Taalverwerving

Identiteitsbevestiging

Ontwikkeling van geletterdheid

Motivatie, betrokkenheid, deelname

Taalbewustzijn

Inclusie, mate van open-minded zijn, positieve attitudes tegenover diversiteit

Kritisch denken/ creativiteit

Emotioneel welzijn

Scores op gestandaardiseerde toetsen

Gevoel van verbondenheid

Eentalige leerlingen

Voor de eentalige leerlingen kan een meertalige didactiek positieve effecten hebben: het toelaten en benutten van alle talen van leerlingen zorgt voor meer welzijn en voor een betere participatie van leerlingen Van der Wildt, A. (2016). Een talig diverse leerlingenpubliek: Het thuisgevoel en de vriendschapsrelaties van leerlingen op diverse scholen. In L. Van Praag, J. Van den Bossche,Sierens, S., Frijns, C., Van Gorp, K., Sercu, L., & Van Avermaet, P. (te verschijnen). Effects of languageawareness in education: A literature review (1995-2013). In C. Frijns, C. Hélot, K. Van Gorp& S. Sierens (Eds.), Language awareness in multilingual classrooms in Europe: From theoryto practice. Boston, MA: De Gruyter Mouton
S. Sierens, O. Agirdag, K. Jordens, E. Van Laere, K. Rosiers, J. Surmont, A. Van der Wildt, L. Strobbe, & V. Verley (Red.). Haal meer uit meertaligheid: omgaan met talige diversiteit in het basisonderwijs (pp. 95-105). Acco: Leuven/Den Haag

Erkenning en gebruik van verschillende talen zorgt ervoor dat leerlingen zich minder buitengesloten voelen Eentalige leerlingen worden zich beter bewust van de aanwezige talige diversiteit, en staan meer open voor andere talen en culturen Als een school meertaligheid stimuleert, ontstaan er meer vriendschappen tussen leerlingen met verschillende moedertalen Leerlingen die bevriend zijn met kinderen met een andere talige of culturele achtergrond ontwikkelen een meer open houding ten aanzien van talige en culturele diversiteit

Alleen maar voordelen?

Natuurlijk kan het voor een leerkracht uitdagend zijn om rekening te houden met veel talen en verschillende taalvaardigheden. Wanneer je hiermee begint, kost dit natuurlijk tijd en voel je je misschien nog niet vaardig genoeg. Wanneer er NT2-leerlingen zijn wier Nederlandse taalvaardigheid nog niet zo ver ontwikkeld is, kan het lastig zijn om deze leerlingen altijd goed mee te krijgen in de les. Het kan moeilijk zijn om het niveau van deze leerlingen in niet-taalvakken in te schatten, omdat de toetsing hiervoor vaak Nederlandstalig is. Ten slotte is het als individuele docent ook moeilijk om didactische keuzes te maken op het gebied van meertaligheid, wanneer het team waarin hij werkt geen duidelijke visie heeft op diversiteit en meertaligheid.

Voorbeelden van meertalig onderwijs per sector

Hierboven is kort aangegeven wat er bekend is over meertaligheid. Ook zijn er voorbeelden gegeven van hoe leraren met meertaligheid kunnen omgaan in de les. Hieronder volgen concrete handvatten voor de onderwijspraktijk. Deze zijn georganiseerd per onderwijssector, maar uiteraard is een gedeelte van de handvatten voor het primair onderwijs ook bruikbaar voor het voortgezet onderwijs en vice versa.

Wat voor alle sectoren van belang is, is een open houding ten aanzien van alle talen van leerlingen, die wordt gedeeld door de hele school. Om eventuele vooroordelen bij collega's weg te nemen, is het van belang om meertaligheid regelmatig te bespreken in het team. Er kan worden toegewerkt naar een gedeelde visie. Er zijn verschillende tools die kunnen helpen om je als team verder te ontwikkelen op het gebied van meertaligheid, zoals die te vinden zijn op de lesmateriaaldatabank van het lectoraat meertaligheid en geletterdheid van de NHL Stenden Hogeschool.

Meertaligheid in het primair onderwijs

Meertaligheid integreren start bij het creëren van een open houding en een positieve attitude ten aanzien van thuistalen, zodat de leerlingen het idee hebben dat hun taal er mag zijn. Vraag de leerlingen bijvoorbeeld elkaar te begroeten in hun thuistalen, of vraag ze een mooie zin in de thuistaal op te schrijven en uit te leggen Andere voorbeelden zijn taalportretten inzetten, gebruikmaken van woordmuren- of bomen, de meest gebruikte objecten in de klas labelen in verschillende talen, leesmateriaal in meerdere talen verzamelen en meertalige woordenboeken aanschaffen.

Voor jongere, ongeletterde kinderen kan hun taal niet op deze manier zichtbaar worden gemaakt, maar je kunt wel aan deze kinderen vragen om zelf verschillende objecten te benoemen in hun taal ("Hoe noem jij dit in taal X?"). De leerkracht hoeft hiervoor geen kennis te hebben van de taal, maar stelt zich in plaats daarvan op als lerende. Voor jonge kinderen die nog niet kunnen lezen en schrijven, zijn tips te vinden in de van meertaligheid in de dagopvang.

Hoewel er veel concreet lesmateriaal te vinden is, kan er in principe in iedere les aandacht aan meertaligheid worden geschonken. Als er veel verschillende talen in de klas aanwezig zijn, is er misschien geen ruimte om dagelijks expliciet aandacht aan alle talen te schenken. Een mooie oplossing zou dan kunnen zijn om bijvoorbeeld gebruik te maken van een "taal van de week".

Enkele andere aanbevelingen voor meertaligheid in het primair onderwijs zijn:

Creëer een taalrijke omgeving

Om de taalvaardigheid van kinderen te stimuleren, is een rijke taalomgeving nodig, waarin zij veel interactie hebben en waarin er veel wordt (voor)gelezen. Voorlezen hoeft niet alleen in het Nederlands, maar hier kunnen thuistalen bij betrokken worden. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van meertalige prentenboeken.

Vorm educatieve partnerschappen

Door te zorgen voor een goede samenwerking met ouders, kunnen de thuistalen van leerlingen gemakkelijker de school in worden gebracht. Educatieve partnerschappen kunnen worden ingezet om de ouderbetrokkenheid bij de school te vergroten. Bij deze partnerschappen proberen beide partijen elkaar te ondersteunen om zo de ontwikkeling van de leerling te bevorderen Dat kan door activiteiten te ondernemen, zoals een bibliotheekbezoek, maar ook door bijvoorbeeld in een ouder-kind-leerkrachtgesprek ouders te adviseren om hun thuistaal te spreken met hun kind (dat is immers de taal die zijzelf het beste spreken).

Ouders de school in krijgen kan bijvoorbeeld door middel van culturele projecten. Op de Sint Jozefschool in Heerenveen werden ouders bijvoorbeeld betrokken bij een kunst- en poëzieproject: ze mochten een gedicht komen voorlezen in hun eigen taal. Zo merken de ouders en kinderen dat hun taal en hun buitenschoolse ervaringen waardevol zijn voor de school en krijgen de docenten een kijkje in de kennis en ervaringen die de leerlingen meebrengen van huis Een ander verbindend project is Taal yn byld, waarbij gezamenlijk wordt gewerkt om de moedertalen zichtbaar te maken op posters. Dit bevordert de ouderbetrokkenheid. Ouders kunnen een bron zijn om boeken en andere materialen in de moedertaal te verkrijgen.

Maak gebruik van digitale tools

Meertaligheid in het voortgezet onderwijs

In het voortgezet onderwijs is de situatie anders dan in het primair onderwijs, omdat docenten meestal maar een beperkt aantal uren per klas hebben. Ook worden vakdomeinspecifieke vaardigheden (bijvoorbeeld de taal van natuurkunde) en schooltaal steeds belangrijker, naast meerdere vreemde talen aanleren (vooral in de onderbouw). Het combineren van verschillende schooltalen in het curriculum, of het integreren van de verschillende thuistalen van leerlingen in het voortgezet onderwijs, zijn nog geen geaccepteerde praktijken.

Lees ook | Hoe geef je vorm aan effectief taalgericht vakonderwijs?

Enkele aanbevelingen voor meertaligheid in het voortgezet onderwijs zijn:

Werk aan taalbewustzijn

Taalbewustzijn is een parapluterm, die wordt gebruikt om alle activiteiten en benaderingen te beschrijven die over expliciete kennis over taal in de samenleving gaan. Ook gaat het over een bewuste beleving van en gevoeligheid bij taalgebruik en het leren van talen Voogel, M. (2021). 'Waarom leren we niet meer over taal?'. Levende Talen Magazine, 108(5), 4-8. Geraadpleegd van https://lt-tijdschriften.nl/ojs/index.php/ltm/article/view/2175
In het kader van taalonderwijs kun je vanuit de invalshoek van meertaligheid aan taalbewustzijn werken. Leerlingen kunnen onderzoek doen naar en reflecteren op onderwerpen die gerelateerd zijn aan taal, zowel bij Nederlands als bij andere (moderne vreemde) talen. Zulke onderwerpen zijn bijvoorbeeld de status van verschillende talen, taalverandering en etymologie.

(Wereld)literatuur in het taalonderwijs is een manier om zowel aan taalbewustzijn als doeltaalontwikkeling te werken Laat leerlingen onderzoek doen naar belangrijke boeken uit andere gebieden van de wereld of uit de gebieden waar hun thuistalen worden gesproken, en organiseer een wereldliteratuurmarkt met alle talen. Naast literatuur kan film een goed platform zijn om aan taalbewustzijn te werken, vooral in relatie tot cultuur. Als leerlingen bijvoorbeeld de Duitse film 'Gegen die Wand' (2004) van de Turkstalige regisseur Fatih Akin kijken, kunnen ze de doeltaal Duits oefenen, terwijl ze ook op migratie, verschillen tussen generaties, het belang van taal als identiteit voor migranten, etc., kunnen reflecteren

Combineer talen met elkaar

In het kader van de nieuwste inzichten in de vakdidactiek Fries pleit Oosterloo voor " meer ruimte voor de verschillende repertoires van leerlingen in een klas en minder strikt gescheiden gebruik van verschillende talen, van naar meertalig onderwijs. " Dat geldt dus voor doeltalen (bijvoorbeeld Nederlands voor NT2-leerders, moderne vreemde talen als Engels, Frans en Duits), maar ook voor de thuistalen van leerlingen. Laagdrempelig zijn kleine uitstapjes naar andere talen: "in het Engels is dit woord bijna hetzelfde, zie je dat?", als het bijvoorbeeld gaat om het uitbreiden van de woordenschat.

Bij schrijfvaardigheid is het van belang om voort te bouwen op kennis en vaardigheden uit andere talen. Zo sluit je aan op hoe lezen en schrijven in het dagelijks leven van meertalige jongeren vanzelf gaat; ze maken automatisch gebruik van hun volledige talige repertoire Als er bij het vak Nederlands een bepaalde tekstsoort is behandeld, zou daar in dezelfde week bij Engels op doorgegaan kunnen worden en verder mee kunnen worden geoefend.

Tijdens (schoolbrede) projecten kan ook worden gedacht aan samenwerking tussen docenten van verschillende talensecties: waarom niet bronnen uit verschillende talen gebruiken, of in verschillende talen een stukje tekst aanleveren? Wanneer je verschillende talen rondom hetzelfde thema gebruikt, versterkt dat het leren van dit thema alleen maar. In deze inspiratiegids voor meertalig onderwijs staan enkele voorbeelden om verschillende talen te combineren in de les.

Geef meertaligheid aandacht bij zaakvakken

Meertaligheid kan onderwerp van gesprek zijn bij een vak zoals burgerschap of maatschappijleer, bijvoorbeeld in lessen over rechten van minderheden, diversiteit en inclusie. Er kunnen taalbewustzijnsactiviteiten worden gedaan, die draaien om de positie van talen in de maatschappij. Of je kunt het gesprek aangaan over vooroordelen over dialecten, of over taal en identiteit. Door dit soort onderwerpen bespreekbaar te maken in de les, ontwikkelen leerlingen een (kritisch) taalbewustzijn.
Thuistalen kunnen worden benut bij zaakvakken. Hoewel de docent misschien de taal van de leerling niet altijd spreekt, kan hij of zij er wel voor zorgen dat de leerling deze talen zelf kan benutten om het Nederlands verder te ontwikkelen en de vakinhoud beter te begrijpen. De leerling kan bijvoorbeeld in zijn thuistaal op zoek gaan naar informatie of overleggen met een leerling met dezelfde thuistaal.

Maak gebruik van digitale tools

Net als in het primair onderwijs, kunnen in het voortgezet onderwijs digitale tools helpen om talen te benutten die je als leraar niet zelf beheerst. Leerlingen kunnen online in hun eigen taal naar informatie zoeken of bijvoorbeeld extra uitleg vragen aan ChatGPT.

# data[].attributes.attachment_link.title
Meertaligheid in het onderwijs | Onderwijskennis

# data[].attributes.attachment_link.description
Meertaligheid kan voelen als een grote uitdaging. Echter is het mogelijk om alle talen van leerlingen op een laagdrempelige wijze te verwelkomen en heeft het positieve effecten.

# data[].attributes.body
Praktische tips voor leerkrachten die een NT2 leerling in de klas krijgen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Startpakket Nieuwkomers Archives - Taalschool Utrecht

# data[].attributes.body
Tips en lessuggesties

# data[].attributes.attachment_link.description
Scholen die echt werk willen maken van taalonderwijs gaan met het hele team aan de slag, zodat er een doorgaande didactische lijn van groep 1 tot en met 8 ontstaat.

# data[].attributes.headline
Handboek Nederlands als Tweede Taal in het volwassenonderwijs

# data[].attributes.subject
Handboek Nederlands als Tweede Taal in het volwassenonderwijs

# data[].attributes.body
Een uitgebreid overzicht van het taalonderwijs Nederlands aan anderstaligen: van taalverwerving tot didactiek, van alfabetisering tot toetsing en van uitspraak tot woordenschat- en grammatica onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.title
Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs biedt NT2-docenten een uitgebreid overzicht van het taalonderwijs Nederlands aan anderstaligen: van taalverwerving tot didactiek, van alfabetisering tot toetsing en van uitspraak tot woordenschat- en grammaticaonderwijs.

# data[].attributes.headline
Talenbewust lesgeven. Aan de slag met talige diversiteit in het basisonderwijs.

# data[].attributes.subject
Talenbewust lesgeven. Aan de slag met talige diversiteit in het basisonderwijs.

# data[].attributes.body
Hoe kan de talenbewuste leraar alle in de klas aanwezige talen bij het onderwijs betrekken? Het boek bestaat uit drie delen: deel 1: basisprincipes van krachtig taalonderwijs deel 2: relatie tussen klas en samenleving deel 3: talenbewust onderwijs op schoolniveau.

# data[].attributes.attachment_link.description
Talenbewust lesgeven helpt (toekomstige) leraren om aan de slag te gaan met talige diversiteit in de klas, om zo de gewenste taalleeromgeving te creëren.

# data[].attributes.body
Praktische kennis en handvatten om de negatieve spiraal te doorbreken, zodat getraumatiseerde kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lesgeven aan getraumatiseerde kinderen - 9789085601098 - Uitgeverij SWP

# data[].attributes.attachment_link.description
Lesgeven aan getraumatiseerde kinderen biedt leerkrachten en andere onderwijsprofessionals kennis en praktische richtlijnen als een kind een trauma heeft.

# data[].attributes.headline
Nederlands als Tweede Taal in het basisonderwijs.

# data[].attributes.subject
Nederlands als Tweede Taal in het basisonderwijs.

# data[].attributes.body
De inhoud van dit boek geeft inzicht in het proces van tweedetaalverwerving: van mondelinge taalvaardigheid, taalaanbod en interactie, lezen en woordenschatontwikkeling tot schoolse vaardigheden, taaldoelen en toetsing.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nederlands als tweede taal in het basisonderwijs | ThiemeMeulenhoff

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk alle producten van ThiemeMeulenhoff in de webshop. Als docent kun je boeken en docentlicenties bestellen. Kies jouw lesmethode en bestel direct.

# data[].attributes.body
Het boek Rijke Taal slaat een brug tussen theorie en praktijk en laat je zien hoe je duurzaam, betekenisvol taal- en leesonderwijs geeft zodat elke leerling zijn taalbasis kan vergroten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Februari 2021 | ISBN 9789024433940 | 4e druk | 432 blz.

Taaldidactiek voor het basisonderwijs

Februari 2021 | ISBN 9789024433940 | 4e druk | 432 blz.

Vandaag besteld, donderdag in huis

Alles uit de serie 'In de klas'

Een groot deel van de lessen op Nederlandse basisscholen gaan over taal: lezen, schrijven, spelling, grammatica, woordenschat, mondelinge communicatie. Toch verliest Nederland al jaren internationaal terrein als het gaat om leesprestaties. En ook de leesmotivatie van Nederlandse leerlingen is significant afgenomen; ze voelen zich weinig betrokken bij het leesonderwijs.

Terwijl goed kunnen lezen en schrijven een voorwaarde is voor digitale geletterdheid. En dat is essentieel om te kunnen functioneren in onze digitale samenleving. Goed leren lezen en schrijven leer je bij uitstek op school. Maar waar moet je als leerkracht beginnen als je moet kiezen uit het enorme aanbod van leerlijnen, methodes, toetsen, handreikingen en tips voor taal en lezen?

Taal- en leesdidactiek voor het basisonderwijs

Rijke taal gaat over taal- en leesdidactiek voor het basisonderwijs. Het slaat een brug tussen theorie en praktijk en laat je zien hoe je duurzaam, betekenisvol taal- en leesonderwijs geeft zodat elke leerling zijn taalbasis kan vergroten. De auteurs onderbouwen hun beweringen met wetenschappelijke bronnen.

Creëren van rijke contexten

Rijke taal bevat geen traditionele verdeling in taaldomeinen, maar de hoofdstukken zijn afgestemd op het creëren van rijke contexten, het kiezen van rijke teksten en het vormgeven van actief denken over taal en interessante onderwerpen. Daarmee geeft dit boek je tientallen praktische handvatten om leerlingen de juiste ondersteuning te bieden en een goede taalbasis (mee) te geven.

Aan de slag met goed leesonderwijs

Rijke taal is bedoeld voor iedereen die inzicht wil krijgen in wat goed taal- en leesonderwijs is én daarmee aan de slag wil gaan. Dat kunnen werkende leraren, logopedisten, IB'ers en remedial teachers zijn, maar ook bachelorstudenten, post-hbo-studenten of master-studenten op het gebied van educatie of logopedie.

Praktische tips

Rijke taal hoort bij de serie In de klas. Deze serie bestaat uit een reeks praktische boeken voor docenten, leerkrachten, intern begeleiders en remedial teachers. De boeken zijn geschreven door professionals uit het vakgebied. Zij geven achtergrondinformatie en praktische tips waarmee je direct aan de slag kunt.

Erna van Koeven is hoofddocent binnen de afdeling Educatie en Bewegen van Hogeschool Windesheim. Ze is onderzoeker bij het lectoraat Onderwijsinnovatie en ICT en zij maakt deel uit van de leerkring... Meer

Lees meer

Anneke Smits is lector bij het lectoraat Onderwijsinnovatie en ICT van Hogeschool Windesheim en zij maakt deel uit van de leerkring Geletterdheid en Schoolsucces. Anneke doet regelmatig verslag van... Meer

Lees meer

Je leest de volledige recensie hier.

'En wat een fijn boek is dat! Niet alleen geeft het boek een helder beeld van hoe goed taalonderwijs eruit zou moeten zien; het staat ook boordevol praktische tips. Vanzelfsprekend klinkt de visie van Smits en Van Koeven duidelijk door in het boek, maar deze visie komt niet zomaar uit de lucht vallen en wordt ondersteund door allerlei onderzoeken naar leesmotivatie en effectief leesonderwijs. Mooi is echter dat taaldidactiek in dit boek als één geheel wordt gezien. (...) Lezen, schrijfopdrachten en gesprekken moeten betekenis krijgen en nút hebben voor een kind. Voorbeelden van hoe je dat dan aanpakt, vind je genoeg in dit boek!' - Femke Ganzeman, leesbevordering in de klas. Bekijk de volledige recensie via de link.

Meer lezen over dit onderwerp?

Auteurs Erna van Koeven en Anneke Smits doen regelmatig verslag van hun eigen werk met scholen in hun veelgelezen blogs.

Bekijk alle boeken uit deze serie

# data[].attributes.attachment_link.description
Een groot deel van de lessen op Nederlandse basisscholen gaan over taal: lezen, schrijven, spelling, grammatica, woordenschat, mondelinge communicatie. Toch verliest Nederland al jaren internationaal terrein als het gaat om leesprestaties. En ook de leesmotivatie van Nederlandse leerlingen is significant afgenomen; ze voelen zich weinig betrokken bij het leesonderwijs.

# data[].attributes.body
Vraagt superdiversiteit een andere visie op onderwijs? In hoeverre kan het een rol spelen bij identiteitsontwikkeling? Wat betekent de school voor nieuwkomers en wat betekenen nieuwkomers voor de school? Hoe bied je sociaal-emotioneel leren aan op een superdiverse school?

# data[].attributes.attachment_link.title
Samenleren op een superdiverse school - 9789088508141 - Uitgeverij SWP

# data[].attributes.attachment_link.description
De diversiteit in onze samenleving neemt toe. We spreken daarom over superdiversiteit. Deze toename van diversiteit tekent zich ook af op de scholen. Van de leraar vraagt superdiversiteit geen andere …

# data[].attributes.body
Deze handreiking biedt een nieuw perspectief op het onderwijs aan nieuwkomers. Inzichten in tweedetaalverwerving en taaldidactiek wijzen de weg naar een meerjarig integratiemodel dat bestaat uit eerste opvangfase,instapfase en doorgroeifase.

# data[].attributes.headline
Goed taalonderwijs is goed NT2 onderwijs

# data[].attributes.subject
Goed taalonderwijs is goed NT2 onderwijs

# data[].attributes.body
Goed NT2 onderwijs voldoet aan dezelfde kenmerken als goed NT2 onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.description
Anneke Smits en Erna van Koeven -
Windesheim Lectoraat: Onderwijsinnovatie en ICT

# data[].attributes.body
Dit boek bevat veel voorbeelden van scaffolding bij het taalonderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.title
Scaffolding Language, Scaffolding Learning | 9780325056647 | National Geographic | Boeken | bol

# data[].attributes.attachment_link.description
Scaffolding Language, Scaffolding Learning (Paperback). The bestselling Scaffolding Language, Scaffolding Learning helped tens of thousands of...

# data[].attributes.headline
Meertalige leerlingen ondersteunen in het leesonderwijs

# data[].attributes.subject
Meertalige leerlingen ondersteunen in het leesonderwijs

# data[].attributes.body
Literatuurstudie naar meertaligheid, lezen met begrip en leesmotivatie.

# data[].attributes.body
In deze blog van Smits en Van Koeven (2025) wordt duidelijk uitgelegd wat scaffolding is.

# data[].attributes.attachment_link.title
Geletterdheid en schoolsucces_ Wat is scaffolding_

# data[].attributes.body
Dit boek gaat over het bereiken van vakdoelen en tegelijkertijd werken aan taaldoelen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een taalgerichte vakdidactiek helpt leraren om hun onderwijs op hoog niveau te blijven geven, ook als de taalvaardigheid Nederlands van de leerlingen uiteenloopt. Het Handboek taalgericht vakonderwijs beschrijft concreet hoe zij dat kunnen doen, voortbouwend op de kennis en ervaring van de leerlingen.

# data[].attributes.body
Toelichting model van Gibbons. Toepassing vormen van scaffolding.