# data[].attributes.body
Ma tylko jedno orzeczenie ( czyli jeden czasownik )

# data[].attributes.body
nazywa sposób wykonywania czynności ( miejsce, czas, przyczynę lub cel wykonywania czynności ); zwykle jest określeniem czasownika, rzadziej przymiotnika, przysłówka
*odpowiada na pytania:
JAK? GDZIE? KIEDY? PO CO? DLACZEGO?

# data[].attributes.attachment_link.description
R1A8kNw7z1jJZ 1 Tutaj lub w zeszycie zapisz pytania, na jakie odpowiadają wyrazy zaznaczone w poprzednim ćwiczeniu.

# data[].attributes.body
nazywa m.in. przedmiot wykonywania czynności; jest określeniem czasownika, najczęściej jest wyrażone rzeczownikiem
*odpowiada na pytania innych przypadków niż mianownik:
KOGO? CZEGO? KOMU? CZEMU? KOGO? CO? Z KIM? Z CZYM? O KIM? O CZYM?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
R1d4RmqXnvcd7 1 1

Uzupełnij zdania wyrazami w odpowiedniej formie i przepisz je tutaj lub w zeszycie.

Agatka poszła (z kim?) do kina.

Ola skakała (na czym?).

Sławek kupił pyszne (co?).

Ula nie czekała (na co?).

Jacek z Marcinem grali (w co?).

Łukasz przyglądał się (czemu?).

Dopełnienie jest określeniem czasownika i może być wyrażone rzeczownikiem, wyrażeniem przyimkowym, zaimkiem. Często czasownik łączy się z dwoma dopełnieniami:
Książkę pożyczyłam bratu*.*
Porozmawiam z mamąo wyjeździe nad morze.

# data[].attributes.attachment_link.description
E‑podręczniki to bezpłatne i dostępne dla wszystkich materiały edukacyjne.

# data[].attributes.body
nazywa cechę, właściwość; jest określeniem rzeczownika; najczęściej jest wyrażona przymiotnikiem
*odpowiada na pytania:
JAKI? JAKA? JAKIE? KTÓRY? KTÓRA? KTÓRE? CZYJ? CZYJA? CZYJE? ILE? CZEGO? Z CZEGO?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
RHGjaD1mHrFHT 1 1

Zadaj pytania o wyrazy zakreślone fioletowym kolorem w poprzednim ćwiczeniu.

Przydawka to każde określenie rzeczownika. Może być wyrażona przymiotnikiem, rzeczownikiem, wyrażeniem przyimkowym, liczebnikiem, zaimkiem.

Odpowiada na pytania: jaki?, który?, czyj?, z czego?, ile? itp.

Jakimi częściami mowy były wyrażone przydawki w poprzednim zadaniu? Zapisz odpowiedź tutaj lub w zeszycie.

Jak rozumiecie powiedzenia z ćwiczenia 5.? W jakiej sytuacji można ich użyć? Porozmawiajcie o tym w klasie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Przydaje blasku rzeczownikowi - przydawka

# data[].attributes.attachment_link.description
RHGjaD1mHrFHT 1 1 Zadaj pytania o wyrazy zakreślone fioletowym kolorem w poprzednim ćwiczeniu. Przydawka to każde określenie rzeczownika. Może być wyrażona przymiotnikiem, rzeczownikiem, wyrażeniem przyimkowym, liczebnikiem, zaimkiem. Odpowiada na pytania: jaki?, który?, czyj?, z czego?, ile? itp. Jakimi częściami mowy były wyrażone przydawki w poprzednim zadaniu? Zapisz odpowiedź tutaj lub w zeszycie.

# data[].attributes.body
nazywa czynność, którą wykonuje podmiot lub stan, w jakim się znajduje; najczęściej jest wyrażone w formie osobowej
*odpowiada na pytania:
CO ROBI? CO SIĘ Z NIM DZIEJE? W JAKIM ZNAJDUJE SIĘ STANIE?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
R1ZoMk2G8Poem 1 1

zadanie interaktywne

Oto fragment „Hobbita" J.R.R. Tolkiena. Znajdź w nim orzeczenia i zaznacz je kolorem fioletowym.

fioletowy

Orły na ogół nie mają dobrego charakteru. [...] Lecz stary orli ród z północnych gór należał do najszlachetniejszej odmiany ptasiej: dumnej, silnej i wspaniałomyślnego serca. Nie lubiły goblinów ani się ich nie bały. Jeżeli w ogóle zwracały na nie uwagę [...], spadały z góry i zapędzały wrzeszczących ze strachu łotrów z powrotem do podziemi, przeszkadzając tym sposobem w spełnieniu zamierzonych niegodziwości. Gobliny nienawidziły orłów i lękały się ich, lecz nie mogły dotrzeć do orlich gniazd na niedostępnych szczytach ani wygnać dumnych ptaków z gór.

Tej nocy Wodza Orłów bardzo zaciekawiło to, co się zdarzyło na ziemi; zwołał swoich poddanych i cała chmara zleciała ze szczytów, zataczając z wolna kręgi dokoła, dokoła, coraz niżej i niżej, aż nad stado wilków oczekujących na wyznaczonej polanie przybycia goblinów.

W samą porę! Na ziemi bowiem działy się okropne rzeczy. Wilki ogarnięte płomieniami, biegnąc przez las, w wielu miejscach wzniecały pożary.

Wykorzystując podane wyrazy i dodając własne, ułóż i zapisz tutaj lub w zeszycie odpowiednie zdania: pytające, rozkazujące i oznajmujące.

raki, góra, oblodzona

zadanie interaktywne

Przyporządkuj typy wypowiedzeń do właściwych grup.

Starym najlepsza wygoda w domu., Kto starszych nie szanuje, ten biedę poczuje., Kto orze i sieje, nieprędko siwieje., Na starym drzewie grzyby wyrastają., Stare drzewo nagiąć się nie da.

Zdanie pojedyncze, oznajmujące

Zdanie złożone, oznajmujące

Równoważnik zdania pojedynczego, oznajmującego

Przekształć podane zdania pojedyncze na złożone według wzoru. Wzór: Z daleka zobaczyłem oczekiwany pociąg. Z daleka zobaczyłem pociąg, na który czekałem.

Ułóż i zapisz plan dzisiejszego popołudnia. Użyj wybranej formy wypowiedzeń.

zadanie interaktywne

Określ typ wypowiedzeń.

zdanie złożone z dwóch zdań składowych, oznajmujące, zdanie pojedyncze, oznajmujące, równoważnik zdania, wypowiedzenie wykrzyknikowe, zdanie złożone z czterech zdań składowych, oznajmujące

Na ziemi bowiem działy się okropne rzeczy.

Nie lubiły goblinów ani się ich nie bały.

Gobliny nienawidziły orłów i lękały się ich, lecz nie mogły dotrzeć do orlich gniazd na niedostępnych szczytach ani wygnać dumnych ptaków z gór.

# data[].attributes.attachment_link.description
R1ZoMk2G8Poem 1 1 Wykorzystując podane wyrazy i dodając własne, ułóż i zapisz tutaj lub w zeszycie odpowiednie zdania: pytające, rozkazujące i oznajmujące. raki, góra, oblodzona Przekształć podane zdania pojedyncze na złożone według wzoru. Wzór: Z daleka zobaczyłem oczekiwany pociąg. Z daleka zobaczyłem pociąg, na który czekałem. Ułóż i zapisz plan dzisiejszego popołudnia.

# data[].attributes.body
nazywa wykonawcę czynności; najczęściej jest wyrażony w mianowniku
*odpowiada na pytania: KTO? CO?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rh04T9cYqHfmQ 1 1

Zdania składają się z tzw. części. Najważniejszymi częściami zdania są: orzeczenie i podmiot.

Orzeczenie to czasownik najczęściej w formie osobowej, np. Mary zajrzała przez mur do ogrodu. Klucz pasował do zamka w furtce.

Podmiot to wykonawca czynności wyrażonej orzeczeniem, np. Mary zajrzała przez mur do ogrodu. Klucz pasował do zamka w furtce.

Wskaż numery rozdziałów, których tytuły są cytatami czyichś słów. Co na to wskazuje?
Wskaż numery rozdziałów, których tytuły nie zawierają orzeczenia. Jak nazywany takie wypowiedzenia?

Zdanie pojedyncze może być nierozwinięte lub rozwinięte.
Zdanie nierozwinięte zawiera tylko wyrazy niezbędne do tego, aby zdanie miało sens. Może składać się z podmiotu i orzeczenia:
Colin płakał. (podmiot + orzeczenie)
Czasami musi zawierać wyrazy dodatkowe - niezbędne określenia orzeczenia. Jest to tzw. zdanie minimalne:
Mary usłyszała płacz. (podmiot + orzeczenie z niezbędnym określeniem)
Zdanie rozwinięte oprócz wyrazów niezbędnych zawiera liczne określenia, które przekazują wiele różnych informacji:
Mały gil sfrunął z bujającej się gałęzi bluszczu.

Forma orzeczenia dostosowuje się do formy podmiotu: zajrzała - r. ż., l. poj. bo: Mary; pasował - r. m., l. poj. bo: klucz.

Istnieją zdania, w których nie występuje podmiot. Mówimy wówczas o podmiocie domyślnym. Np. Wyszedłem. - w domyśle: ja. Zjadł obiad. - w domyśle: on.

Ale bez orzeczenia nie ma zdania!

# data[].attributes.attachment_link.title
Podmiot i orzeczenie - szybkie przypomnienie

# data[].attributes.attachment_link.description
Rh04T9cYqHfmQ 1 1 Zdania składają się z tzw. części. Najważniejszymi częściami zdania są: orzeczenie i podmiot. Orzeczenie to czasownik najczęściej w formie osobowej, np. Mary zajrzała przez mur do ogrodu. Klucz pasował do zamka w furtce. Podmiot to wykonawca czynności wyrażonej orzeczeniem, np. Mary zajrzała przez mur do ogrodu.