# data[].attributes.body
Ang isa sa mga pangunahing problemang kinakaharap ng ating bansa ay ang gabundok na basura sa ating kapaligiran. Aking napagtanto na madalas iniisip lamang natin kung paano mapapadali ang ating pamumuhay, hindi natin iniisip ang ating kapaligiran. Tayo ang dahilan kung bakit marumi na ang ating hanging nilalanghap at kung bakit marumi na ang tubig na dati ay sobrang linis. Naapektuhan nito ang mga isdang ating kinakain. Nakasisira ito sa ating magandang kalikasan. Nagdudulot ito ng mas mataas na posibilidad ng pagbaha.

Mahirap nang bawiin ang pagkasirang naidulot nating mga tao ngunit meron pang paraan upang maiwasan natin ang lalong paglala nito. Mayroon dalawang paraan, pagiging responsable at pagkakaroon ng disiplina. Isa sa mga paraan upang malutas ito ay ang pagsunod sa RA No. 9003 o ang Ecological Solid Waste Management Act of 2000. Ito ay nangangasiwa sa pagkakaroon ng disiplina sa pangongolekta, pagtransport at ang tamang paghiwa-hiwalay ng mga basura. Mayroon ding mga programa ang mga lokal na pamahalaan upang masunod ito ng mga residente tulad ng “tapat mo, linis mo” o ang “kalat mo, pulot mo”. Kung ang bawat tao ay iniintindi itong mabuti at matutong sumunod sa batas na ito, makakatulong ito ng malaki sa pagaayos ng ating problema sa basura. Isa pang paraan ay ang pagkakaroon ng disiplina ng bawat isa, simpleng pagtatapon ng basura sa tamang lagayan ay pagpapakita ng disiplina. Pagrerecycle ng mga pwede pang magamit ay makakabawas pa sa basura. Kung tayong lahat ay magkakaroon ng disiplina, magiging responsible at matututong sumunod, tayong lahat ay makakatulong sa pagpuksa sa isa sa mga suliranin ng ating kapaligiran.

# data[].attributes.body
“Basura”

Tapon doon, tapon dito, tapon kung saan-saan. Karamihan sa ating mga pilipino ay nagtatapon ng kanilang basura sa hindi tamang tapunan na para bang walang pakialam sa ating kalikasan. Ang dating magandang tanawin at sariwang hangin ay halos nawawala na dahil sa mga basurang kabundok na ating iniiwan at pinababayaan lamang sa kalsada, ilog, dagat o sapa at kung saan-saan pa. Pilipino nga naman, mga Pilipinong gusto ng pagbabago sa bansa pero simpleng pagtatapon ng balat ng kendi ay hindi magawa- gawa.

Ang basura ay isa sa nakababahalang isyu dito sa ating bansa. Ito ay nagdudulot ng polusyon sa ating kapaligiran. Kadalasan, ito ay sanhi ng pagbaha dahil nagbabara ang mga kanal o daluyan ng tubig. Ito rin ang isa sa mga dahilan kung bakit maraming nagkakasakit dahil sa maduduming bakterya na naibibigay nito. Dapat matutunan ng mga pilipino ang disiplina sa tamang pagtapon ng mga basura.

Maraming solusyon upang maiwasan o mapigilan ang problema sa mga basura. Isa na rito ang tinatawag na “segregation” o paghihiwalay ng nabubulok sa hindi nabubulok. Ang mga nabubulok ay pwede rin pakinabangan tulad ng pagpapakain sa hayop o tinatawag na kaning baboy. At ang mga hindi naman nabubulok ay malaki ang pakinabang. Pwede itong iresaykel, ipunin o ibenta tulad ng mga bote, plastik at papel. Malaki ang tulong nito sa kabawasan at suliranin ng mga tao sa basura. Ito ay makatutulong upang hindi magbaha sa maraming lugar at maiwasan ang mga sakit na dulot nito.

Dapat nating alagaan at mahalin ang ating kapaligiran dahil tayo rin naman ang mahihirapan dahil sa ating kapabayaan. Dapat nating matutunan at sanayin ang ating mga sarili sa pagtapon ng ating basura sa tamang tapunan. Kung kapiraso lang naman na basura ay maaaring ibulsa nalang natin ito at wag nang itapon sa kung saan-saan.

Kaya mga kaibigan, kapamilya, 'nay, 'tay, insan, mga chismosa, mga beks, at lahat ng mamamayan, halina’t kumilos at umpisahan natin ang umaga ng maaliwalas, kaaya-aya, malinis sa ating mga mata.Bawat isa ay kumilos at tayo ay magtulungan upang mabawasan ang suliranin natin sa basura.

# data[].attributes.body
Kenneth Astorga
BSA

Makikita sa larawan ang gabundok na basura na itinapon ng mga tao. Basura na maaaring magdulot ng mga sakit sa taong nakapalibot dito. Hindi lang sakit ang maaaring makuha rito kundi maging ang pagbaha na madalas na nating nararanasan. Sa pagsasawalang bahala natin sa ating kapaligiran ay tayo rin ang olats dito. May magagawa pa ba tayo upang masolusyunan ito? Sa tingin ko meron pa at meron talaga. Sa modernong panahon ay napakaraming ideya at imbensyon na ating nalalaman dahil na rin sa tulong ng teknolohiya.

# data[].attributes.body
BSE2

# data[].attributes.body
Malamasalaming Tubig

Noong unang panahon, payapang dumadaloy ang malasalaming tubig sa ilog na'to. Napaliligiran ng dawag, at wala masyadong tahanang nakatirik.

Ngunit sa paglipas ng panahon, ang malasalaming tubig ay naging ilog ng mga basura at maging ang mga puno'y naglaho na.

Amis kung titignan ang ilog na'to na minsa'y naging tahanan ng mga isda at languyan ng mga batang musmos. Ngayon ay naging tahanan ng mga taong sila mismong naging sanhi ng paglangoy-langoy ng mga basura rito.

Ganun pa man, tila walang may pake kung anong mga kariktan ang makukuha sa tubig na'to. Pwedeng magkasakit kaya dapat ay isalba.

Nawa'y ang ilog ng mga basura na napaliligiran pa ng mga bahay-bahay ay maging responsable sa kanilang lugar na tinitirhan.

# data[].attributes.body
Matapos makita ang larawan agad na pumasok sa aking kaisipan ang kantang “Handog” ng Asin.

# data[].attributes.body
"PALIGID"

Sa larawan ay may makikita tayong mensahe, ba't ang dumi ng nasa paligid. Sa bawat oras ng ginhawa ng mg

# data[].attributes.body
Tamang Pagtatapon ng Basura

Sa paglawak ng populasyon ng bansa at sa kawalan ng maayos na pagtatayuan ng mga tahanan. Karamihan ay napipilitang magtayo sa mga lugar na hindi dapat pagtayuan. At dahil dito ang mga tao ay nawawalan ng disiplina sa kung pano ang tamang pagtatapon ng mga ito. Karamihan ay tinatapon na lamang ang mga ito sa mga lugar na hindi nararapat. Nang dahil sa ating nakasanayang gawi na ito ay nararanasan natin ang mga pagbaha dulot ng mga basurang naiimbak sa mga imburnal at estero. Isa rin ito sa mga maaring magdulot ng mga karamdaman, dulot ng mga dumi at masasangsang na amoy.

# data[].attributes.body
Christian Aputen
BSA2

Hindi na bago sa mga Pilipino ang ideya na ang kaunlaran ay nagdudulot ng pagkasira ng kapaligiran. Kagaya na nakikita ko sa larawan na ito, isang maduming lugar na puro basura lang nakikita, pinapakita rin ng larawan ay maraming tao dumadaan sa tulay at marami rin mga tindahan na nakatayo sa gilid. Ang basura ay hindi maganda sa katawan natin, puno ito ng mga bakterya na maaring makuha natin at magkakaroon tayo ng sakit. Alam ng lahat natin na dapat hindi natin pinapabayaan na nakakalat ang mga ito ngunit may ibang tao ay dedma sa paligid lalo na yung mga nagbebenta sa gilid, mas okay lang sila magka sakit para lang magka pera. Dapat kumilos na tayo para sa ikabubuti nating lahat wag na natin antayin pa ang pamahalan na kumilos para sa atin. Nakikitira lang tayo sa mundo na ito, dapat natin alagaan ito, wag lang natin itapon ang basura natin kung saan-saan, alam naman natin ang kasabihan ng "kung may maganda kang ginawa, biyaya ang bibigay sa iyo, pero kung masama ang ginawa, perwisyo matatanggap mo." Kung hinayaan lang natin ito, maraming hindi maganda ang mangyayari, kagaya ng pagbaha kapag may bagyo na nagaganap o mga taong nag kakasakit dahil sa maduming hangin. Kaya dapat marunong tayo mag alaga ng kalikasan para hindj tayo mahihirapan.

# data[].attributes.body
DISIPLINA

Ang disiplina ay isa sa pinaka mahalagang bagay na hindi dapat mawala sa atin. Sapagkat ito ay ang paraan ng ating pagkontrol sa ating sarili sa mga bagay na ating gagawin. Tulad na lamang ng pagtatapon ng basura. Mahalagang malaman ang disiplina sa pagtatapon ng basura dahil kung wala tayo nito posible talagang mangyari kung ano ang nasa larawan kung saan matatawag natin itong polusyon. Kung ating matututunan ang pagdidisiplina sa ating sarili, madali nalang natin itong magagamit sa ibang bagay. Halimbawa ay kung may disiplina tayo sa ating sarili, alam na natin kung san o pano ang pagtatapon ng basura. Malaki ang epekto ng maling pagtatapon ng basura hindi lamang sa iba kundi pati na rin sa ating sarili. Ito'y maaring makapag dulot ng sakit at kung ano pa mang mga bagay na nakakatakot mangyari dahil lang sa maling pagtatapon ng basura. Kaya disiplina ang dapat nating pairalin upang kaligtasan ang manaig.

# data[].attributes.body
Carla Joyce Ledesma
BSTM

Kawalan ng Disiplina

Hindi na lingit sa ating kaalaman ang ganitong klase kaugalian ng mga Pilipino.
Tapon dito, tapon doon, tila wala na sa bokabularyo ng mga Pilipino ang pagiging makalikasan. Nakakabahala at kakila-kilabot ang maaaring maging epekto nito sa ating kalikasan kung ito ay hindi agad maaksyunan at maituwid ang ating maling nakasanayan. Habang dumarami ang tao at lumalaki ang pangangailangan ng pagkain,
dumarami rin ang basura at dumi na itinatapon ng bawat pamilya. Dahil sa
may kakulangan sa pondo, pananalapi o di-mabisang pamamaraan, hindi
lahat ng mga basura at dumi ay nakokolekta at nadadala sa hantungang
tambakan nito. Nagiging sanhi ito ng mga problema sa kalusugan at
kapaligiran. Kaya ang ganitong klaseng problema ay hirap masulusyunan ngunit kung mas palalawakin natin ang ating mga isip ukol sa problemang ito, tanging disiplina lamang ang makakapagpabago neto.

# data[].attributes.body
" Ang Puno't Dulo"

Kaibig-kaibig ang ating kalikasan, ngunit ang pagkawala ng disiplina ay talamak na nagpapatuloy hanggang ngayon. Ang pariralang "pag-iwas ay mas mahusay kaysa sa pagalingin" ay isa sa mga mabisang paraan upang malutas ang walang tigil na pagkakalat ng basura sa ating lipunan. Maaring maging pansamantalang solusyon ang paglinis, kung kaya't ang paghahanap sa puno't dulo ng suliranin ay maaring magwakas nito, subalit marami ang may taingang kawali at walang disiplina na sa paglaon ay gagawing isang kaparangan ang ating kapaligiran. Ang pagbibigay liwanag sa kahalagahan na panatilihin mayaman ang kalikasan sa mga mata na bulag sa pansariling kagustuhan ay makakatulong upang maiwasto ang mga kaisipan na magiging instrumento upang maibago ang dating kagawian na tapon dito, tapon kahit saan.

# data[].attributes.body
"Polusyon"

Isa sa mga magagandang lugar sa ating bansa ay ang mga ilog at anyong tubig, ngunit makikita sa larawan ang isa sa mga ilog ay natabunan na ng mga basura. Marami saating mga pilipino ang mahilig magtapon ng ating mga kalat at basura sa kung saan-saan kaya nagiging madumi ang ilang mga lugar saating bayan.

Makikita rin natin na ang ilog ay napapaligiran ng mga establishimento at may mga naninirihan na mga pilipino na tinatawag na mga iskwater. Ito rin ang isa sa mga dahilan bakit dumumi at napuno ng mga basura ang ilog na ito. Maaaring ang nangyayare sa lugar na ito ay, kung may basura ay basta na lamang nila itonh tinatapon sa ilog kaya sa panahon natin ngayon, nawala na ang angking kagandahan nito, dahil din sa kagagawan nating mga pilipino.

Maaari itong magdulot ng sakit, sa mga taong nakatira duon at sa mga taong maseselan sa amoy na galing sa mga basurang ito. Bilang isang pilipino at nakatira sa bayan na ito, magkaroon tayo ng pake sa mga bagay na ito, hindi lamang dahil tayo ay pilipino kaya natin gagawin ito, kundi dahil mahal natin ang bayang ito kaya natin gagawin ang mga bagay na ito. Magkaroon ng pakielam sa mga bagay, para sa bayan na ating minamahal

# data[].attributes.body
"Tayong mga Pilipino"

Makikita sa larawan na sinansalamin ng ating mga mamayanan ang mga ugali na mas masahol pa sa kitu, nasaan na ang sinasabing mapayapa at magandang bansa? mga tao nasilaw sa kwarta at kinalimutan ang mga taong naeepektuhan sa basurang nagkalat. Pinahiya natin ang bansang tinatapakan, mga taong walang pakelam at saka hindi marunong sumunod sa saligang batas.

# data[].attributes.body
"KALIKASAN"
Sa larawang naka-presenta kapansin-pansin ang mga basurang nakapalibot sa ilog. Ang dating ilog na nilalanguyan ng mga isda ay ngayon ay nilalanguyan ng mga basura. Marahil hindi mo susubukan na lumangoy sa ganyang ilog dahil baka isipin mong may dumikit na ebak sa iyong mukha. Marahil ang sanhi ng ganyang maruming ilog ay ang mga kyohay na nakapalibot sa ilog. At ito nga ang isa sa pinaka-malaking problema sa ating bansa, lalong lalo na sa ating syodad. Kaya para sa akin bawat isa sa ating ay dapat magkaroon ng disiplina sa sarili upang hindi na lumala ang ganyang mga bagay. Gayundin para maabutan din o maranasan ng ating mga anak na lumangoy sa malinis na ilog hindi sa ilog ng basura. Kaya naawa pahalagan naten ang ating mahal na kalikasan kung paano naten minamahal naten ang ating sarili.

# data[].attributes.body
BS Entrep 2

# data[].attributes.attachment_link.title
TALATA ni Angelica Castro - Kontekstwalisadong Komunikasyon sa Filipino

# data[].attributes.body
"Maruming Sistema"

Sistema! Sistema! Sistema!
Nasusunod nga ba ayon sa Itinakda
O nasusunod lamang sa kagustuhan ng Iba?
Oh "Pak"! Puno ng basura
Tila hinayaan na lamang na ating kapaligiran masira
"Keri" pa ba ayusin at bigyang halaga
O hayaan na lamang ang maruming sistema na kagustuhan ng Iba?

Ang "shala"! May pambili ng mga bagay - bagay pero
Kalat dito, kalat doon
"Kaloka"! Nasaan na ang disiplina
Kaya siguro ang "chachaka", wala na ngang magandang sistema ay wala pang pakialam sa inang kalikasan.
Kung ito'y patuloy na mangyayari, asahan na ang pagbaha, pagkalat ng sakit at maging pagkasira ng bansa.

Ang "shogal" na ng problemang ito ngunit hnggang ngayon ay di pa rin magawang itama.
Tama na sa gantong sistema kung ayaw nating ang susunod na henerasyon naman ang maaepktuhan nito.

Kaya mga "madla"
Nawa'y tayo matuto na sapagkat
Di lang ito para sa kalikasan
bagkus para sa ating kinabukasan.

# data[].attributes.body
"PALIGID"

Sa larawan ay may makikita tayong mensahe, ba't ang dumi ng nasa paligid. Sa bawat oras ng ginhawa ng mga tao sa tabi ay napahamak ang kanilang baga na kinakailangan ng malinis na hangin. Ang buhay ay napapahamak sa tuwing dumadaan ang mga mamamayan sa paligid na puno ng kadirian. Nawa'y ito'y linisin, di para sa kalusugan ng sarili, kundi kalusugan sa lahat. Ang simoy ng hangin, imbes na masarap sa piling langhapin ang binigay ng Diyos sa langit ay hindi na makamit dahil sa paligid na di binigyan na atensiyong linis. Sa mga tao na nasa mga balay, sana kayo'y di matamlay, sa bahong binibigay sa paligid na nakakamatay. Sana'y ito'y bigyan pansin, sa mga taong may damdamin, na para linisin ang maduming paligid

# data[].attributes.body
Tapon Dito, Tapon Doon

Isa sa pinakamalaking suliranin na kinakaharap ng ating bansa ay ang pagresolba sa patuloy na pagtaas ng polusyon. Sa katunayan nga, sa panahon ngayon, kahit saan tayo tumingin ay makakakita tayo ng mga basurang basta na lamang tinapon at kinalat sa isang lugar. Ngunit, sino nga ba ang dapat nating sisihin sa ganitong problema? Ito ba ay ang mga pabrika na itinayo sa iba't ibang lungsod sa bansa? O ang kakulangan ng basurahan sa ating kapaligiran? O kaya naman ay ang mga sikyo na nagkulang sa pagsita sa mga taong lumalabag sa mga patakarang pangkapaligiran?

Totoo na ang mga nabanggit ay ilan lamang sa mga itinuturing na kapabayaan natin patungkol sa kapaligiran. Ilan lamang sa mga ito ay ang Ilog Pasig, Wawa Dam, at Baseco beach.  Ngunit, tayo, bilang mamamayan ng bansang Plipinas, ay may pagkukulang rin sa pag-aalaga sa mga pook na nabanggit. Meron din tayong kapabayaan na ginawa kung kaya't nararanasan natin ang suliraning ito at sa kasamaang palad ay bumabalik pa nga sa atin ng doble ang minsan nating itinapon.

Kung kaya't sa aking palagay dapat na tayong tumayo mula sa ating mga lingkuranan at simulan na ang pagbabanat ng  buto. Kumilos tayo ng tuwiran at iwasan na ang mga maling nakasanayan. Itigil na ang pagtatapon ng yosi sa mga daanan  at maging mga basura na siyang harang lamang sa daluyan ng tubig. Tayo na't gumising sa katototohanang lahat ng ito ay kasalanan natin kaya dapat nating ayusin at simulan ang pagbabayanihan sa pagresolba sa problema sa lipunan.

# data[].attributes.body
She-Anne Mary Q. Ismael
Bstm2

Makikita sa larawan ang magulong bahagi ng isang lugar na may makalat na sitwasyon, para sakin naayon ang mga bahagi nito sa buhay ng tao.

Sa polusyon at hindi kaaya-ayang paglalarawan na ang tao mismo ang sumisira sa estado ng pamumuhay. Bagama't maraming makalat na makikita sa larawan na ito. At mapapansin na ito ang problema ng ating bansa. Gayunpaman sana maunawaan ng ating gobyerno ang mga suliranin na nararanasan sa ating pamumuhay at kapaligiran. Sana ito'y maging daan upang makita ang hindi tamang gawi sa ating kalikasan. Na maaring maka apekto pa ng ilang bahagi pa ng ating kapaligiran
Magsilbing gabay ito sa ilang kabataan na panatilihing bukas sa pagpapanatili ng kalinisan.  Tayo ay may responsable sa anumang kahihinatnan nito kaya gawin ang nakakabuti upang hindi pa lumala ang suliranin sa ating pamumuhay... Daan at gabay ang aking masasabi sa larawan na ito dahil, mapapansin na maraming hagupit na ang ating naranasan sa ating kapaligiran na nagdudulot ng panganib at pangamba sa hindi kaaayang-aya dulot nito.

Ito ay magsilbing simula upang mas mapabago ang sistema ng ating bansa. At mairaos ng tuluyan ang ekonomiya ng ating estado sa buhay.

# data[].attributes.body
"Ang Rumaragasang Ilog ng Basura"

Ang gabundok na basura ang aking nakikita sa larawan na siyang nagdadala ng Polusyon sa ating kalikasan. Ang mga tao dito ay walang hupas magsitapon ng basura sa ilog. Naamoy ko ang masangsang na amoy nito dahil sa mga nakatirang kapus-palad na hindi marunong magtapon ng kani-kanilang basura.  Ang mga ganitong suliranin ay dapat hindi pinapatagal at sinosolusyunan agad para hindi maging gabundok ang mga basura. Dapat turuan ang mga mamamayan na maging malinis sa kapaligiran upang lahat sila ay mamuhay ng malusog at malinis. Bigyan sila ng sapat na edukasyon upang malaman din nila ang kahalagan ng kalinisan at kalusugan.

# data[].attributes.body
“Tahanan”

Kapag tinignan ang larawan, ang una nating makikita ay ang mga kalat sa tubig, ngunit hindi lamang ito ang problema sa imahe. May mga mamamayan na nakatira malapit dito. Sa bandang kanan ng imahe makikita natin ang mga bahay na nakatayo sa itaas ng maruming tubig.  Ito ang sitwasyon na kailangan nilang tiisin upang magkaroon ng tirahan, may mga taong nagtatapon ng basura tuwing dumadaan sa tulay, hindi importante kung maliit ang basura o malaki dahil habang tumagal ang panahon nagpapatong patong ang basura at ito ang kinalalabasan. Dapat ay naglalagay ng basurahan sa bawat dulo ng tulay, upang mabigyan ng matatapunan ang mga mamamayan ng ilog at ang mga taong dumadaan sa tulay.

# data[].attributes.body
Desiree Arellano

Ang nasa larawan ay nagpapakita ng mga basurang nagkalat sa ilog. Sumasalamin ito sa pagka-walang pagpapahalaga natin sa ating kapaligiran. "Hugaw" o marumi ang ating mga ilog dahil sa ating kapabayaan. Mahalaga na ating isaayos at "ipaghunong" o itigil ang patuloy na sanhi ng pagkasira nito. Sabi nga nila, "kung ano ang iyong itinanim, ay siya mo ring aanihin." Mahalagang parte sa ating buhay ang kalikasan, kung atin itong pababayaan sa kasalukuyan ay maaaring wala ng buhay na matuturing para sa mga susunod na henerasyon. Kung patuloy nating "de-deadmahin" o ipag-walang bahala ang suliranin na ating kinakaharap ngayon, ang kayamanang ating tinatamasa ang syang maniningil pag dating ng panahon.

# data[].attributes.body
Jeliane Balcueva
BSA2

"Sugpo, Kanser, Kaja!"

Makikita sa larawan kung gano naging pabaya ang mga tao at walang pake sa kanilang kaligiran.  Basta na lamang ang pag tapon ng kanilang mga basura na hindi iniisip kung ano nga ba ang magiging epekto nito sa ating inang kalikasan at kalusugan. Patunay lamang ito na ang mga tao sa pook ay walang modo at matigas ang ulo. Kanser sa lipunan at kalikasan kung ito ay tawagin. Nakababahala kung ito ay ipag sasawalang bahala lamang kaya nararapat na ito'y bigyan pansin ng kinauukulan para malinis at mapanatili ang mga ganitong pangyayari o lugar.

Isang maliit na hakbang tungo sa kaunlaran, kaja!

# data[].attributes.body
Randall, Audrey
BSA-2A

Sa mundong pinaninirahan natin, may mga bagay tayong unti-unti na nating nababayaan.

Saksi sa larawan na ito ang isang bagay na hindi na naalagaan. Puno ito ng basura na alam ko ay nanggaling din sa mga tao. Larawan lang, pero maaamoy mo ang mga nabubulok na basura na nakikita dito. Ang ilog na 'to ay napapaligiran ng mga tahanan o establisyimento ng mga Pilipino. Ito ang ugali ng mga Pilipino na hindi kanais nais, ang pagiging burara at madumi. Hindi man natin maaaring ilahat, pero karamihan sa atin mga Pilipino ay kulang sa disiplina sa pag-alaga ng ating kapaligiran. Ang ganitong kadumihan at kababayaan sa paligid ay maaaring maging sanhi ng mga problema. Disiplina sa pag-aalaga ang kailangan nating matutunan.

Bakit hindi nating gayahin ang pag-aaruga ng isang ina sa isang anak sa pag-alaga natin sa kayamanan na sa atin ay pinahiram? Baguhin ang nakasanayan, ang nakasanayan na hindi maganda. Maging maayos at malinis sa paligid.

"Ang pagbabago ay nagsisimula sa sarili". Paulit-ulit man nating naririnig ang kasabihan na ito, ngunit hindi natin maitatanggi ang katotohanan na nais nitong iparating. Tayo ay magbago sa paraang makakapagbigay ng magandang epekto sa ating kapaligiran. Tayo ay mamayanan ng bansang ito, tayo'y magtulong tulong sa pag-alaga at pagbigay halaga.

# data[].attributes.body
Melody Seña

"Sitwasyong Maynila"

Marahil ang tumatakbo sa aking isipan ay ang lugar na ito ay wala ng pagasa at di nagbibigay pagasa para sa mga naninirahan dito. Talamak ang kahirapan ng buhay dito. Konti ang nakakapag-aral, konti ang pagkain sa kanilang harapan at konti ang nakakakuha ng tulong sa karamihan ng taong tinuturi itong tirahan. Para sa mga kapus palad, wala mang kwarta basta nabubuhay sila at masaya sila sa ginagawa nila nakakalusot sila sa pakiramdam ng kahirapan sa pang araw-araw. Marami ang mabubuting loob na nagbibigay pag-asa sa mga tao dito. Ang yorme ay gumagawa ng aksyon para sa kanila. Naniniwala ako na ang lugar na ito ay bumubuo ng mga pangrap at ang mga pangarap na iyon ay makakamit balang araw.

# data[].attributes.body
"Suliranin sa Basura"

Makikita sa litrato ang tone-toneladang basura na nagkalat sa iisang lugar. Nakalulungkot dahil posibleng nangyayari ito dahil sa kawalang-disiplina ng mga mamamayan. Ngunit maaaring sanhi din ito ng hindi pagpapatupad ng striktong polisiya may kinalaman sa tamang pagtatapon ng mga basura. Alam natin na kapag ito ay nagpatuloy, magkakaroon ito ng masasamang epekto hindi lang sa ating kalikasan kundi pati narin sa ating kalusugan.

Isa nga ito sa mga problemang dapat ring pagtuunan ng pansin ng ating bansa. Dahil kung patuloy itong dedeadmahin, maaaring tuluyan ng masira ang ating kalikasan. Magkakaroon ng malawakang polusyon kung saan pwede tayong magkaroon ng iba't-ibang uri ng sakit. At hindi lamang tao ang magdurusa dahil dito. Maging ang mga hayop at halaman. Paano na lamang ang mga aspin? O pusakal? At iba pang uri ng mga hayop na walang nag-aalaga at naninirahan lamang sa kalye. Isipin din natin ang maaaring maging epekto nito sa iba. Oras na para tayo ay kumilos ng kusa at huwag parating i-asa sa gobyerno ang mga pagbabago. Ngayon natin patunayan na ang mga Pilipino, ay disiplinado.

# data[].attributes.body
"'KASALAKUYANG NARARANASAN''

Kitang kita sa larawan ang mga basura na hindi itinatapon sa tamang lalagyan. Ang mga nakatira malapit sa ilog ay tila nawalan na ng pakialam sapagkat di naman natututo ang mga ibang tao na huwag magtapon ng kalat sa ilog at sana sila ay matutong pangalangaan ang ating kapaligiran. At wala ng pagbabago na mangyayari sa lugar na ito sapagkat ang mga nakatira dito ay nawalan na ng pagasa na ang ilog ay maging malinis muli.

# data[].attributes.body
"Pagbabago"

Taon-taon ay parami nang parami ang basurang makikita sa iba't-ibang anyong tubig. Mayroon sa Ilog Pasig, Manila Bay, at Boracay na isa sa mga karaniwang pinupuntahan ng mga turista. Ngunit hindi ba't chakang tingnan kung ang ating mga atraksyon ay napupuno ng basura? Kaya't nagkaroon ng paglilinis sa mga nasabing lugar sa pagtutulungan ng mga yorme ng lungsod at ng gobyerno upang malinis ang mga ito. Gayunpaman, hindi dapat dito natatapos ang paglilinis sa mga ganitong lugar. Dapat ay matuto tayong maging desiplinado at responsable sa ating mga ginagawa sa ating mga basura. Matuto tayong itapon ito sa tamang tapunan ang mga basura at matuto tayong gamitin muli ang mga bagay na maaring ulitin ang paggamit upang malimitahan o mabawasan ang dumadagdag na basura sa ating kapaligiran. Tandaan natin na lahat ng anyong tubig ay natatapos sa dagat, huwag sana nating hayaang dumating ang panahon na tayo ay maliligo sa dagat ng basura sapagkat tayo rin mismo ang pinakamapipinsala sa ating kapabayaan, pagiging iresponsable at hindi pigiging disiplinado. Nawa'y maging leksyon saatin ang mga nangyaring sakuna na ikinamatay ng napakaraming tao. Huwag sana nating deadmahin ang mga aral na ito bagkus ay gamitin tungo sa pagbabago ng ating sarili, bansa at mundo.

# data[].attributes.body
   Nakakalasong Dagat

Sa ating mga libro noong tayo ay nasa elementarya pa lamang, makikita natin na napakagandang tignan ng mga larawan na patungkol sa ilog. Nariyan ang mga isdang malayang nakalalangoy, mga batang masayang nakakaligo sa malinis na tubig, at sa tuwing umihip ang hangin ay maamoy mo ang kaaya-ayang amoy nito. Pero, bakit nga ba umabot sa punto na ang dating buhay at mala-kristal na tubig ay naging hindi kaaya-aya sa paningin at pang-amoy ng tao?

Laganap ang mga informal settlers sa ating bansa kahit saang sulok man tayo magpunta halimbawa nalang sa lungsod ng Maynila. Makikita natin sa tuwing dadaanan tayo sa lugar ng Tondo o di kaya’y Pasig pag tayo ay lumalakwatsa, kanya-kanyang hagis ng basura ang mga informal settlers sa ilog. At dahil sa patuloy nilang ginagawa ito, ang dating malinis at kaaya-ayang ilog ay naging dagat ng basura na. Kaya sa tuwing tayo ay dadaan sa mga lugar, agad tayong napapatakip ng ating mga ilong dahil sa masang-sang na amoy nito. Ngunit, nang umupo sa posisyon ang dalawang lodi na yorme na sina Isko at Vico, unti-unting naisasabalik sa dating wangis ang mga walang buhay na ilog. Gaya nang nakita natin sa balita, ang Ilog Pasig ay unti-unti nang nagkakaroon ng buhay.

Dahil laganap na nga ang polusyon sa ating bansa, wag na tayong dumagdag pa bagkus, tayo ay tumulong sa mga aksyon ng ating pamahalaan upang ito ay hindi na lumaganap pa. Dahil sa huli, tayo rin ang maghihirap sa problemang idudulot nito. Kaya habang kaya pa natin isalba ang mga ito, tayo ay umaksyon na para hindi na lumaki ang problemang kakaharapin natin sa hinaharap.

# data[].attributes.body
"BASURA"

Nakakalungkot isipin na iilan atin ay walang disipina sa sarili o sa ating kapaligiran. Maliit o malaking bagay man ito ay dapat natin itong gawin sa tama. Pansin ko na maraming Filipino ang nagiging pasaway. Ang pagtapon ng basura sa ating mga lugar ay hindi amats at ito ay dinedadma lang nila. Dahil dito, itech ay nagdudulot ng matinding  pagbara at pagbaha. Para masolusyunan ang problemang ito, dapat ay magtulongan at magtalaga ng maglilinis sa isang lugar upang mapanatili ang kalinisan. Wag tayong magtapos ng basura sa kung sansan para maiwasan natin ang ganitong problema, dahil nasatin ang pagbabago at ito ay simulan natin sating sarili.

# data[].attributes.body
BSTM2

"KALAT NA REALIDAD"
Makikita sa larawan ang mga basura na magdudulot ng polusyon, at pag kakasira ng yamang tubig, at
magdudulot  ng sakit sa mga taong naninirahan sa pamayanan.
Sorbrang makalakat at halatang nakakasira sa kalikasan.
Dapat ito ay agapan para hindi masira at magkaroon ng komplikasyon na haharapin sa darating na panahon.

# data[].attributes.body
Ang Pilipinas ay isa sa mga mauunlad na bansa dahil tayo ay nakakasabay sa mga pagbabagong dulot ng pag-unlad ng teknolohiya, ekonomiya at iba pa.

Bagama't may magagandang epekto ang ating pag-unlad, hindi maisasantabi na kasabay ng pagbabago na ito ay ang pagkasira ng ating kalikasan. Ang polusyon ay isa sa mga pangunahing problema ng ating bansa. Ito ay nagmula sa pagkakalat at pagkawala ng disiplina ng mga mamamayan sa isang lugar.

Ang sitwasyon sa larawan ay marahil pamilyar na sa inyo. Kadalasan itong makikita sa mga pangunahing lungsod gaya ng Maynila. Isa ito sa mga mauunlad na lungsod lalo na't ang lugar na ito ay sentro ng mga opisina pangtrabaho, paaralan o unibersidad kung kaya't maraming tao, tambay at atabs dito.

Dahil sa hindi kontroladong bilang ng tao, madalas na isyu sa mga ganitong lungsod ang pagkakalat. Kung kaya't maraming organisasyon na ang nabubuo upang masolusyonan na ang problema na ito. Hindi man ito tuluyang nawawala ngunit ito ay unti-unting nababawasan. Kung kaya't saludo ako sa kanila, ang lulupet niyo!

Bilang isang mamamayan ng Pilipinas, responsibilidad ko rin ang ating bansa. Hangga't maaari ito ay aking pahahalagan at isang paraan upang maipakita ito ay ang hindi pagkakalat at pagbabahagi ng kaalam kung paano pa maaalagaan ang ating kapaligiran.

# data[].attributes.body
"Makalat"

Kapansin pansin naman sa larawan ang mga basura na nagkalat kalat sa ilog. Ito ang resulta ng mga mamamayan na walang pake sa kinabukasan ng ating kapaligiran. Hindi maganda ang ganitong sistema sapagkat nakakasira ito ng yamang tubig.

Isa din ito sa problema ng ating bansa, ang kalat na kung saan saan nalang itinatapon hanggang sa mag ipon ipon na ito at mag dulot ng mga sakit saka mga di pagkaunawain sa pamayanan.  Maaaring madaming magalit kapag nakita ito dahil pwede ito pagmulan ng di inaasahang karamdaman.

Ang larawan ay pwede maging mensahe sa lahat ng tao na dapat tayo ay magbago ng ating pamamaraan ng pamumuhay dahil habang may buhay may pag asa pa para sa pagbabago.

Bilang Pilipino dapat tayo ay magkaroon ng disiplina sa ating mga sarili at sa ating pamumuhay.

# data[].attributes.body
BSA2