# data[].attributes.attachment_link.description
Poznaj bezpieczny internet i dołącz do drużyny Sieciaków

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
|

Sieciaki.pl to projekt edukacyjny prowadzony od lutego 2005 r. przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę, w ramach programu „Dziecko w Sieci". Jest elementem programu „Safer Internet".

Podstawą projektu Sieciaki.pl jest edukacyjny serwis internetowy przeznaczony dla dzieci w wieku 7-12 lat, poświęcony tematyce bezpieczeństwa dzieci w internecie, wyposażony m.in. w filmy, książki, słuchowisk a, gry, piosenki oraz materiały edukacyjne.

Głównym partnerem projektu jest Fundacja Orange.

Zamów
książkę

Zgarnij za darmo książkę "Sieciaki. Kto jest po drugiej stronie?" autorstwa Łukasza Wojtasika

Szanowni Państwo,
Dziękujemy za wszystkie zgłoszenia. Liczba książek została wyczerpana.

Jak rodzice mogą skorzystać z serwisu, by wspierać swoje dzieci?

Wspólne korzystanie

Zachęcamy rodziców i opiekunów do wspólnego odkrywania treści dostępnych na naszej stronie - oglądania filmików, czytania książek, odtwarzania słuchowisk, przechodzenia sieciakowego kursu razem z dziećmi.

Większość materiałów została przygotowana tak, żeby dzieci mogły korzystać z nich samodzielnie przy obecności rodzica. Udział osoby dorosłej daje możliwość wspólnej rozmowy o tym, co może spotkać dziecko w internecie - zarówno dobrego, jak i złego, oraz jak właściwie reagować w trudnych sytuacjach.

Taka forma edukacji pomaga uporządkować wiedzę na temat internetowych zagrożeń i może być dobrym punktem wyjścia do rozmowy na temat codziennych doświadczeń w sieci.

Książki o Sieciakach

Książki w barwny sposób opisują przygody czwórki dzieciaków - Sieciaków - które walczą z odpowiedzialnymi za internetowe zło Sieciuchami.

Słuchowiska „Sieciaki"

Na podstawie książek, powstały trzy słuchowiska dla dzieci i jeden audiobook. Każde z nich jest osobną dźwiękową adaptacją książek.

Współpraca ze szkołą

W ramach projektu tworzymy bezpłatne materiały edukacyjne dla szkół, w tym m.in. scenariusze zajęć oparte na przygodach Sieciaków.

Inne pliki cookie to te, które są analizowane i nie zostały jeszcze przypisane do żadnej z kategorii.

Niezbędne

Niezbędne

Niezbędne pliki cookie są absolutnie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania strony. Te pliki cookie zapewniają działanie podstawowych funkcji i zabezpieczeń witryny. Anonimowo.

Reklamowe pliki cookie są stosowane, by wyświetlać użytkownikom odpowiednie reklamy i kampanie marketingowe. Te pliki śledzą użytkowników na stronach i zbierają informacje w celu dostarczania dostosowanych reklam.

Analityczne pliki cookie są stosowane, by zrozumieć, w jaki sposób odwiedzający wchodzą w interakcję ze stroną internetową. Te pliki pomagają zbierać informacje o wskaźnikach dot. liczby odwiedzających, współczynniku odrzuceń, źródle ruchu itp.

Funkcjonalne pliki cookie wspierają niektóre funkcje tj. udostępnianie zawartości strony w mediach społecznościowych, zbieranie informacji zwrotnych i inne funkcjonalności podmiotów trzecich.

Wydajnościowe pliki cookie pomagają zrozumieć i analizować kluczowe wskaźniki wydajności strony, co pomaga zapewnić lepsze wrażenia dla użytkowników.

Zapisz i akceptuj

Cenimy Twoją prywatność
Akceptuję wszystkie Odrzucam wszystkie Preferencje
Ta strona internetowa wykorzystuje pliki cookie, aby poprawić komfort korzystania z niej. Spośród nich pliki cookie, które są sklasyfikowane jako niezbędne, są przechowywane w przeglądarce, ponieważ są niezbędne do działania podstawowych funkcji witryny. Używamy również plików cookie stron trzecich, które pomagają nam analizować i rozumieć sposób korzystania z tej witryny. Te pliki cookie będą przechowywane w przeglądarce użytkownika wyłącznie za jego zgodą. Użytkownik ma również możliwość rezygnacji z tych plików cookie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Sieciaki.pl to projekt edukacyjny prowadzony od lutego 2005 r. przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę, w ramach programu „Dziecko w Sieci". Jest elementem programu „Safer Internet". Podstawą projektu Sieciaki.pl jest edukacyjny serwis internetowy przeznaczony dla dzieci w wieku 7-12 lat, poświęcony tematyce bezpieczeństwa dzieci w internecie, wyposażony m.in.

# data[].attributes.attachment_link.title
Domowe zasady ekranowe – Dla dobra dziecka i rodziny

# data[].attributes.attachment_link.description
Nasze zasady Po pierwsze – relacje! Poznaj zasadę Do 3. roku życia – bez ekranów Poznaj zasadę Do 12. roku życia – bez smartfona Poznaj zasadę Do 15. roku życia – bez mediów społecznościowych Poznaj zasadę Ograniczaj czas przed ekranem Poznaj zasadę Tylko bezpieczne treści Poznaj zasadę Przed snem i w nocy – bez ekranów […]

# data[].attributes.headline
Telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci.

# data[].attributes.subject
Telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci.

# data[].attributes.attachment_link.description
Log into Facebook to start sharing and connecting with your friends, family, and people you know.

# data[].attributes.attachment_link.description
Log into Facebook to start sharing and connecting with your friends, family, and people you know.

# data[].attributes.headline
Bezpłatny webinar dla rodziców dzieci w wieku 2-10 lat.

# data[].attributes.subject
Bezpłatny webinar dla rodziców dzieci w wieku 2-10 lat.

# data[].attributes.attachment_link.description
Log into Facebook to start sharing and connecting with your friends, family, and people you know.

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy to kolejny zbędny przedmiot❓ Czy warto na niego wysyłać dzieci, jeśli nie jest obowiązkowy❓

Wielu rodziców rozmawia z dziećmi o zdrowiu i bezpieczeństwie ❤️ Dlatego może się wydawać, że edukacja...

# data[].attributes.attachment_link.description
❗️Edukacja zdrowotna – sprawdź, jakie korzyści przyniesie Twojemu dziecku!

📣 Od 1 września 2025 r. w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych pojawi się nowy przedmiot – edukacja zdrowotna.

👉 Jego...

# data[].attributes.attachment_link.description
❗️Edukacja zdrowotna – sprawdź, jakie korzyści przyniesie Twojemu dziecku!

📣 Od 1 września 2025 r. w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych pojawi się nowy przedmiot – edukacja zdrowotna.

👉 Jego...

# data[].attributes.attachment_link.description
❓️ Psycholog, psychoterapeuta, psychiatra – czym się różnią, a co ich łączy?

To trzy różne zawody, które łączy jedno: wspierają zdrowie psychiczne. 🧠

Choć wiele osób używa tych nazw zamiennie,...

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy wiecie, że układanie puzzli niesie ze sobą ogrom korzyści zarówno dla umysłu, jak i emocji? Puzzle to doskonała rozrywka dla młodszych i starszych, a także kolejny (to nawiązanie do gier...

# data[].attributes.headline
 DOPAMINA - POROZMAWIAJMY O RELACJACH (scenariusz)

# data[].attributes.subject
 DOPAMINA - POROZMAWIAJMY O RELACJACH (scenariusz)

# data[].attributes.attachment_link.title
Wielkopolski kurator oświaty: edukacja to nie są słupki w excelu

# data[].attributes.attachment_link.description
Igor Bykowski był dziś gościem porannej rozmowy Radia Poznań.

# data[].attributes.attachment_link.description
8 kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie Kompetencje kluczowe to hasło, które funkcjonuje w edukacji już od

# data[].attributes.attachment_link.title
Matematyka, “Baba Jaga polskiej edukacji”. Dlaczego tak trudno się jej nauczyć polskim uczniom?

# data[].attributes.attachment_link.description
— Gorsze wyniki to efekt tego, że przez ponad dwieście lat nikt nie wpadł na pomysł, żeby szkołę dostosowywać stopniowo do zmian cywilizacyjnych, do których zresztą ta szkoła się przyczyniła. Tak naprawdę szkoła została jedynym miejscem, które się nie zmienia. Gdyby człowiek sprzed dziesięcioleci wrócił do realnego świata, to nigdzie nie wiedziałby, gdzie się znajduje, jedynie w szkole, w której od zawsze uczniowie siedzą w ławkach, mają przed sobą plecy swoich koleżanek i kolegów, a ich zadaniem jest słuchać tego, co mówi nauczyciel — mówi w rozmowie z Onetem matematyczka z liceum w Zduńskiej Woli, mediatorka społeczna i tutorka Anna Szulc.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Inteligencja i mądrość to nie to samo, nawet pomimo tego, że większość osób używa tych terminów zamiennie w życiu codziennym. Żyjemy w społeczeństwie, które ceni sobie najbardziej efektywność i wyniki. W którym wydaje się na pierwszy rzut oka, że tylko najbardziej inteligentni ludzie mogą odnieść sukces.

Inteligencja i mądrość to nie to samo, nawet pomimo tego, że większość osób używa tych terminów zamiennie w życiu codziennym. Żyjemy w społeczeństwie, które ceni sobie najbardziej efektywność i wyniki. W którym wydaje się na pierwszy rzut oka, że tylko najbardziej inteligentni ludzie mogą odnieść sukces.

Jednak rzeczywistość jest taka, że tylko ludzie, których cechuje prawdziwa mądrość osiągają rzeczywiste poczucie szczęścia. Dzieje się tak dlatego, że mają oni silne wartości, którymi chcą się kierować. Ponadto z racji tego, że starają się postępować właściwie, są także optymistami o wysokim poczuciu własnej wartości.

Jeśli spojrzysz na definicję pojęcia „mądrość" w pierwszym z brzegu słowniku lub encyklopedii, znajdziesz tam prostą wykładnię. Otóż zgodnie z definicją encyklopedyczną „mądrość" to ogólnie rzecz biorąc zdolność danej osoby do rozsądnego, przemyślanego i poprawnego działania.

Takie stwierdzenie oczywiście od rodzi szereg pytań. Czy inteligencja nie jest także cechą, która pozwala Ci działać rozsądnie w codziennym życiu? Czy wysoki iloraz inteligencji nie gwarantuje zdolności do podejmowania dobrych decyzji?

Jedyną prawdziwą mądrością jest świadomość tego, że nic tak naprawdę nie wiesz.
-Sokrates-

Oczywiście, że odpowiedź na powyższe pytanie jest twierdząca. Niemniej jednak należy pamiętać o tym, że są też różne rodzaje inteligencji. Na sukces osoby błyskotliwej mogą mieć także wpływ jej osobowość i dojrzałość intelektualna. A także zdolność do dbania o własne dobre samopoczucie i innych ludzi w jej otoczeniu.

Mądrość to nie to samo, co inteligencja. Nie myl tych dwóch pojęć!

Cóż, inteligencja i mądrość muszą być rozbite na dwa odrębne pojęcia. Następnie musimy je bliżej przeanalizować tak, aby uzyskać jaśniejsze i bardziej użyteczne zrozumienie obu tych koncepcji. Musimy zatem rozpoznać, co jest naprawdę ważne w obu przypadkach.

Poza znaczeniem wysokiego ilorazu inteligencji (czyli IQ), stanie się dla nas jasne, dlaczego to właśnie mądrość jest także wyjątkowo istotnym pojęciem, pozwalającym nam rozwijać pewne określone wartości, które wykraczają poza standardowe rozumowanie kognitywne lub emocjonalne.

Zapraszamy zatem do lektury dalszej części naszego dzisiejszego artykułu!

Mądrość, a inteligencja - na czym polegają najważniejsze różnice między nimi?

Co dziwne, ludzie zaczęli dopiero niedawno na poważnie badać różnicę między inteligencją a mądrością. Pojęcie mądrości często wiązało się z różnego rodzaju dyscyplinami filozoficznymi lub duchowymi. Było ono uważane za coś, co badali wielcy greccy myśliciele lub mnisi buddyjscy.

Jednak kilku psychologów przebadało tę koncepcję, jaką jest mądrość na przestrzeni ostatnich kilku dekad. Badania te prowadzone były przez dwóch psychiatrów z Uniwersytetu Kalifornijskiego (z ang. University of California), dr Dilipa V. Jeste'a i dr Thomasa W. Meeksa. Ich wyniki pozwoliły odkryć i opracować wiele interesujących pomysłów oraz koncepcji.

Rzućmy zatem okiem na kilka najważniejszych aspektów odróżniających mądrość od inteligencji. Są one następujące:

Mądrość nie bierze się z osobistego doświadczenia

Ta niezwykle ważna idea burzy powszechnie panujący wśród ludzi mit. Wiele osób uważa, że doświadczenie życiowe przekłada się automatycznie na niezwykle silnie rozwiniętą mądrość życiową. Jednak nie wykazano jak do tej pory silnego i bezpośredniego związku między długością czyjegoś życia, a tym, jak ten ktoś jest mądry. Ta cecha nie zawsze naturalnie pojawia się wraz z wiekiem i rozwija niezależnie od niego.

Co więcej, wielu badaczy w dziedzinie psychologii i socjologii próbuje zrozumieć liczne procesy społeczne, emocjonalne i poznawcze, które przekształcają doświadczenie w mądrość. Istnieje wiele innych zmiennych pośredniczących między tymi pojęciami, takie jak zdolność do refleksji nad swoimi własnymi działaniami. Ta umiejętność pomogła przede wszystkim stworzyć mit powiązania pomiędzy doświadczeniem i mądrością jako taką.

Inteligencja - bardziej wydajny i kompetentny

Inteligentni ludzie cechują się wyższą wydajnością, większymi kompetencjami i mają z reguły bardzo wysokie standardy. Z tego też powodu mogą się łatwo denerwować, gdy coś nie spełnia ich wygórowanych oczekiwań. Często też są ukierunkowani na konkretny cel i szukają w związku z tym wymiernych rezultatów oraz korzyści.

Ten punkt widzenia często wywołuje u nich także poczucie lęku i niepewności. Dzieje się tak dlatego, że osoby z wysokim ilorazem inteligencji często mają słabą tolerancję na niepowodzenia i brak pewności siebie. Ten właśnie aspekt odróżnia je w szczególności od mądrych ludzi. Mądrzy ludzie są w stanie zaakceptować niespodziewane i nieplanowane wydarzenia oraz sytuacje. Wiedzą doskonale o tym, jak się cofnąć i przyjąć cierpliwe, zrelaksowane i wnikliwe spojrzenie na otaczającą ich rzeczywistość.

Mądrość przekłada się na lepsze decyzje

Oczywiście istnieją ogromne indywidualne różnice między ludźmi o wysokim ilorazie inteligencji (potocznie, choć nie do końca prawidłowo określanym jako IQ). Podczas gdy niektórzy z nich podejmują rozsądne, odpowiedzialne decyzje, inni mogą ponieść porażkę z powodu nierealistycznych celów i statystyk, do których ustalenia nie wzięli pod uwagę innych istotnych czynników.

Jeśli jednak istnieje jedna wyraźna różnica między ludźmi o wysokiej inteligencji oraz głębokiej mądrości, to z pewnością będzie nią fakt, że ta druga grupa ludzi jest często bardziej otwarta na nowe doświadczenia. Dzieje się tak dlatego, ponieważ mądrość to coś o wiele więcej, niż sama tylko wiedza czysto faktograficzna.

Mądrzy ludzie mają także bogate doświadczenia życiowe. Oznacza to, że potrafią jasno rozumować i są w stanie zaakceptować wszelkie swoje życiowe wzloty i upadki. Ludzie, których cechuje mądrość są również zwykle bardziej świadomi tego, jak sytuacje rozwijają się w czasie. Taka zdolność pomaga im zachować równowagę ciała i ducha.

Inteligencja może zostać wykorzystana zarówno dla dobrych, jak i niecnych celów

Wysoki poziom inteligencji może zostać użyty zarówno na potrzeby szlachetnych celów, jak i do samej tylko do manipulacji, spiskowania, zdrady lub tworzenia wyrafinowanych planów z niewłaściwych powodów. Jednak ludzie wykorzystują również swoją inteligencję do celów bezinteresownych i szlachetnych.

Z drugiej jednak strony mądrość zawsze wiąże się z autentycznym poczuciem dobroci. Samo to słowo w praktycznie wszystkich językach ma bezpośrednie konotacje dotyczące dobra, człowieczeństwa i poczucia duchowości. Jak wszyscy doskonale wiemy, są to wartości, które inspirują innych ludzi do czynienia dobra.

Mądrość jest zawsze pozytywną cechą

Jest jeszcze jedna interesująca różnica między inteligencją a mądrością. Mądrość prawie zawsze daje bardziej pozytywny obraz życia, Twojej sytuacji i innych ludzi. Ta pełna nadziei, ale zdecydowana postawa wiąże się z czynnikami wspomnianymi powyżej, a także i życzliwością. Spojrzenie na całą sytuację z punktu widzenia nacechowanego mądrością życiową może dać nam energię i motywację, by iść naprzód.

W tym momencie możesz zadać sobie pytanie, co jest lepsze? Być niezwykle inteligentnym, czy też niezmiernie mądrym? Ale żadna z odpowiedzi nie jest właściwa. Wynika to z tego, że żadna z tych cech nie jest jednoznacznie lepsza od drugiej. Jest wielu mądrych, odnoszących sukcesy ludzi, którzy mogą nie być jakoś wybitnie inteligentni. Jednak nadal są oni szczęśliwi i skuteczni w swoim codziennym życiu. To samo działa w drugą stronę.

Dlatego też aspiruj (w miarę swoich możliwości), aby mieć obie cechy. Ćwicz swoje umiejętności poznawcze, poprawiaj inteligencję emocjonalną i integruj każde nowe doświadczenie tak, aby stworzyć sobie bardziej rozsądną, zrelaksowaną i optymistyczną perspektywę na życie.

W końcu mądrość jest sztuką poznania tego, co naprawdę się liczy i podejmowania dobrych decyzji. To właśnie ona pozwala poprawić nasze samopoczucie. I, co ważniejsze, także innych ludzi w naszym otoczeniu. Naszym zdaniem to właśnie tam leży prawdziwy klucz do szczęścia.

Bibliografia

Wszystkie cytowane źródła zostały dokładnie sprawdzone przez nasz zespół, aby zapewnić ich jakość, wiarygodność, trafność i ważność. Bibliografia tego artykułu została uznana za wiarygodną i posiadającą dokładność naukową lub akademicką.

Wang Fengyan, Zheng Hong (2012) A New Theory of Wisdom: Integrating Intelligence and Morality. Psychology Research https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED535738.pdf

# data[].attributes.attachment_link.title
Mądrość, a inteligencja: poznaj 5 najważniejszych różnic

# data[].attributes.attachment_link.description
Inteligencja i mądrość to nie to samo, nawet pomimo tego, że większość osób używa tych terminów zamiennie w życiu codziennym.

# data[].attributes.headline
wykaz placówek z danymi kontaktowymi, oferujących wsparcie 

# data[].attributes.subject
wykaz placówek z danymi kontaktowymi, oferujących wsparcie 

# data[].attributes.attachment_link.title
OSE IT Szkoła - (Dez)informacja, czyli w co wierzyć w internecie

# data[].attributes.attachment_link.description
W sieci często możemy zetknąć się z fałszywymi treściami. Jak je rozpoznać? Czy da się na nie uodpornić? W e-kursie m.in. dowiesz się, czym jest dezinformacja, poznasz jej rodzaje i nauczys

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak uczyć się skuteczniej? O tym, jak technika Pomodoro wpływa na proces uczenia się

# data[].attributes.attachment_link.description
Na czym polega technika Pomodoro i jak działa na koncentrację? Z artykułu dowiesz się m.in.: dlaczego współczesne dzieci i młodzież

# data[].attributes.attachment_link.description
Fakty i mity na temat autyzmu Autyzm to słowo, które nie brzmi już tak tajemniczo, jak jeszcze kilka lat temu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Fakty i mity na temat autyzmu Autyzm to słowo, które nie brzmi już tak tajemniczo, jak jeszcze kilka lat temu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Jednym ze sposobów na bycie małym odkrywcą w swojej codzienności jest uważność. Bycie uważnym na siebie, na innych i na otaczający nas świat pozwala nam wyostrzyć swoje zmysły i więcej zaobserwować w...

# data[].attributes.headline
informator dla rodziców i pedagogów- depresja u dzieci.

# data[].attributes.subject
informator dla rodziców i pedagogów- depresja u dzieci.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dziecko w depresji - informator dla rodziców i pedagogów | Fundacja Słonie na Balkonie

# data[].attributes.attachment_link.description
Poniżej znajdziesz przygotowane przez naszych specjalistów materiały dotyczące depresji u dzieci i młodzieży. Zapoznaj się z nimi – świadomość objawów kryzysu psychicznego pozwala na szybszą reakcję i zapewnienie odpowiedniej pomocy. >> link do poradnika Na przeczytanie poradnika potrzebujesz 15 min, żadnego „ą ę”, tylko sama praktyczna wiedza, która pomoże Ci rozpoznać ważne sygnały od Twojego dziecka lub ucznia.

# data[].attributes.headline
informator dla rodziców i pedagogów- depresja u dzieci.

# data[].attributes.subject
informator dla rodziców i pedagogów- depresja u dzieci.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dziecko w depresji - informator dla rodziców i pedagogów | Fundacja Słonie na Balkonie

# data[].attributes.attachment_link.description
Poniżej znajdziesz przygotowane przez naszych specjalistów materiały dotyczące depresji u dzieci i młodzieży. Zapoznaj się z nimi – świadomość objawów kryzysu psychicznego pozwala na szybszą reakcję i zapewnienie odpowiedniej pomocy. >> link do poradnika Na przeczytanie poradnika potrzebujesz 15 min, żadnego „ą ę”, tylko sama praktyczna wiedza, która pomoże Ci rozpoznać ważne sygnały od Twojego dziecka lub ucznia.

# data[].attributes.headline
Cyberprzemoc wobec dzieci – co to jest, czym się objawia i jak na nią reagować?

# data[].attributes.subject
Cyberprzemoc wobec dzieci – co to jest, czym się objawia i jak na nią reagować?

# data[].attributes.headline
Cyberprzemoc wobec dzieci – co to jest, czym się objawia i jak na nią reagować?

# data[].attributes.subject
Cyberprzemoc wobec dzieci – co to jest, czym się objawia i jak na nią reagować?

# data[].attributes.headline
Co powinniście wiedzieć o cyberprzemocy?

# data[].attributes.subject
Co powinniście wiedzieć o cyberprzemocy?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Niemal nieustanne przebywanie w internecie sprawia, że przenoszą się tam także zjawiska i problemy znane z realnego świata. Jednym z nich jest przemoc, która przybiera coraz bardziej wyszukane formy. Warto pamiętać, że przemoc online sprawa taki sam ból i wywołuje identyczne konsekwencje jak ta ze szkolnych korytarzy czy podwórek - jest rzeczywista, mimo że dochodzi do niej w sieci. Dla najmłodszych pokoleń przestrzenie offline i online tworzą bowiem spójną, nierozerwalną rzeczywistość.

Cyberprzemoc - definicja i formy

Cyberprzemoc to przemoc z użyciem urządzeń elektronicznych, najczęściej telefonu bądź komputera. Bywa określana także jako cyberbullying, nękanie, dręczenie, prześladowanie w internecie. Niezależnie od określenia, jej celem zawsze jest wyrządzenie krzywdy drugiej osobie. Cyberprzemoc to - podobnie jak przemoc tradycyjna - regularne, podejmowane z premedytacją działanie wobec słabszego, który nie może się bronić.

Do najczęstszych form cyberprzemocy należą:

agresja słowna, np. wyzywanie na czatach internetowych, zamieszczanie komentarzy na forach internetowych w celu ośmieszenia, sprawienia przykrości lub wystraszenia innej osoby;

upublicznianie upokarzających, przerobionych zdjęć i filmów;

zamieszczanie przykrych komentarzy na profilach innych osób w portalach społecznościowych;

włamanie na konto i podszywanie się pod kogoś;

szantażowanie;

ujawnianie sekretów;

wykluczanie z grona „znajomych" w internecie;

celowe ignorowanie czyjejś działalności w sieci.

Jak widać, mianem cyberprzemocy możemy określać wiele zachowań. Mają one wspólny mianownik - ofiarę, sprawcę, a bardzo często także świadków agresji.

Różne oblicza przemocy

Przemoc fizyczna i psychiczna wśród dzieci i nastolatków nie jest nowym zjawiskiem. Występuje w grupach rówieśniczych od zawsze, jednak wraz z rozwojem internetu przybrała inny charakter. Przede wszystkim z mniejszych środowisk (klasa, szkoła, grupa znajomych z sąsiedztwa) przeniosła się do przestrzeni publicznej, gdzie każdy może być jej świadkiem lub wręcz dołączyć do oprawców.

Sięgnijmy pamięcią do swoich szkolnych czasów, na pewno przypomnimy sobie różne przemocowe sytuacje. Niemal w każdej klasie był ktoś, kogo przezywano z uwagi na to, że nosił okulary, miał nadwagę czy rude włosy, był wysoki albo lubił się uczyć i dostawał same dobre stopnie. Najprościej mówiąc: wyróżniał się czymś na tle klasy. Były też dzieci, które z różnych powodów były wykluczane z grupy rówieśniczej. Dochodziło do poszturchiwania, popychania, zabierania plecaków, wyzywania.

Obecnie do aktów przemocy coraz częściej dochodzi za pośrednictwem smartfonów i portali społecznościowych. W jaki sposób? Przyjrzyjmy się kilku prawdziwym historiom.

Do ojca 15-letniego Marcela z Trójmiasta zadzwonił ojciec Kuby i poprosił o pilne spotkanie. Chłopcy pokłócili się, a Marcel, chcąc się zemścić, zaczął rozsyłać obraźliwe memy, które zrobił z wykorzystaniem zdjęć kolegi. Kuba stał się pośmiewiskiem wśród rówieśników. Zaczął szukać wymówek, aby nie iść do szkoły, mimo że zbliżały się egzaminy ósmoklasisty. Rodzice chłopców zorganizowali spotkanie i konflikt udało się rozwiązać. Marcel i Kuba od września rozpoczęli naukę w innych liceach.

W jednej z warszawskich szkół podstawowych kilka dziewczynek z 5 klasy założyło grupę na Messengerze - „Jak pozbyć się Leny". Z pozoru niewinne żarty przerodziły się w snucie bardzo realistycznych opisów prób uśmiercenia nielubianej koleżanki. Na szczęście jedna z dziewczynek należących do grupy opowiedziała o wszystkim swojej mamie. Sprawa skończyła się interwencją szkoły i zaangażowaniem szkolnego pedagoga w rozwiązanie problemu cyberprzemocy.

W małej miejscowości w województwie dolnośląskim Oktawianowi z 3 klasy szkoły ponadpodstawowej spodobała się Julia, najlepsza uczennica z niższej klasy. Oktawian o swojej sympatii do młodszej koleżanki powiedział dwóm najlepszym kolegom. Dziewczyna nie była nim jednak zainteresowana i nie chciała się z nim spotykać. Koledzy chłopaka zaczęli się z niego wyśmiewać, co wywołało w nim frustrację. Oktawian postanowił upokorzyć Julię. Korzystając z programu graficznego, do ciała modelki pozującej topless wkleił zdjęcie twarzy koleżanki i przesłał do swoich kumpli. Przerobiona fotografia zaczęła krążyć po szkole, a nastolatka była szykanowana i wyśmiewana przez swoich rówieśników. Dziewczynie trudno było się bronić, nie mogła udowodnić, że to nie ona jest na zdjęciu. Po około trzech tygodniach rodzice Julii zaczęli się zastanawiać, dlaczego ich pogodna i uśmiechnięta córka z dnia na dzień zrobiła się markotna, zaczęła narzekać na bóle brzucha i głowy, po szkole zamykała się w pokoju i spała. Najpierw szukali przyczyn zdrowotnych, umawiali nastolatkę do lekarzy specjalistów na kolejne badania. Tymczasem przyczyna była gdzie indziej. Gdy Julia w końcu opowiedziała całą historię o tym, jak niesprawiedliwie potraktowali ją rówieśnicy, rodzice zwrócili się do dyrekcji szkoły, aby rozwiązać problem nękania ich córki. Julia zmieniła liceum, a Oktawian nie poniósł większych konsekwencji.

W mass mediach co kilka miesięcy pojawiają się wiadomości o ofiarach cyberprzemocy, które albo podjęły próbę samobójczą, albo targnęły się na swoje życie. Niestety nie każda historia kończy się dobrze...

Cyberprzemoc oczami nastolatków i ich rodziców

Ilu uczniów doświadcza cyberprzemocy i co na ten temat wiedzą ich rodzice i opiekunowie? Dane znajdziemy w raporcie z badania „Nastolatki 3.0" z 2020 r. Okazuje się, że prawie 75% rodziców twierdzi, że ich dzieci nie doświadczyły przemocy internetowej, zaś 15% przyznaje, że nie ma wiedzy na ten temat. Z kolei 23% dzieci deklaruje, że zna to zjawisko z autopsji, a tylko część rodziców (10%) zdaje sobie z tego sprawę.

Brak wiedzy dorosłych o negatywnych doświadczeniach online ich pociech może być wynikiem niskiej świadomości na temat cyberzagrożeń lub braku własnych doświadczeń dotyczących agresji elektronicznej (tylko ok. 7% dorosłych: rodziców/opiekunów prawnych wskazuje na takie doświadczenie). Jest to również związane z niezgłaszaniem przez nastolatki osobom dorosłym swoich cyfrowych problemów.

Badacze NASK zestawili deklaracje dotyczących doświadczenia przemocy w internecie przez nastolatki z wiedzą rodziców na ten temat. Dość optymistyczne wskazania rodziców i opiekunów nie pokrywają się z opiniami samych dzieci. Wyraźne różnice można zauważyć choćby w odpowiedziach na pytania dotyczące bezpośredniego doświadczenia różnych form cyberprzemocy. Różnice wskazań dotyczą zarówno informacji o braku takich doświadczeń (48,4% - nastolatki vs. 62,7% - rodzice), jak i wskazanych w badaniu form przemocy.

Młodzi respondenci, którzy doświadczyli przemocy internetowej, najczęściej byli obrażani ze względu na wygląd fizyczny (13,7%), ubiór (8,5%), upodobania i hobby (9,7%), poglądy polityczne (7,1%), preferencje seksualne (4,9%), wyznanie i płeć (ok. 4%)

Nastolatków zapytano w badaniu także o sposób radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Odpowiedzi uczniów dotyczące reakcji na przemoc stosowaną wobec nich w internecie powinny skłonić nas do przemyśleń. Niepokojące wydaje się to, że największy odsetek badanych (32,4%) przyjmuje bierną postawę i nie powiadamia nikogo o przemocy doświadczanej w internecie. W efekcie co trzeci młody respondent nie zgłasza problemu i nie podejmuje żadnego działania - nawet rozmowy z bliskimi i znajomymi. Również co trzeci nastolatek (31,9%) szuka wsparcia i pomocy u przyjaciół. Rodziców o takim incydencie powiadamia zaledwie 24,1% badanych uczniów.

Rodziców i opiekunów zapytano o wskazanie stosowanych przez ich dzieci sposobów reagowania na potencjalne krzywdy. Zdaniem większości rodziców i opiekunów (69,1%) ich dzieci w przypadku doświadczenia przemocy internetowej zwróciły się po pomoc do nich samych; w dalszej kolejności do przyjaciół i znajomych (22,5%), nauczycieli (23,8%) oraz pedagogów szkolnych (24,2%).

Opinie rodziców i opiekunów na temat reakcji ich dzieci na przemoc internetową oraz wyboru sposobów wsparcia podczas doświadczania przemocy internetowej nie pokrywają się - po raz kolejny - z deklaracjami nastolatków. Wyniki zbliżone w obu grupach dotyczą dwóch sposobów, tj. zgłoszenia do instytucji, która specjalizuje się w walce cyberprzemocą (w obu grupach 3,6%), oraz powiadomienia organów ścigania (nastolatki - 3,9% vs. rodzice - 5,3%).

Wyniki badania „Nastolatki 3.0" wskazują, że rodzice nie reagują na przemoc internetową, której doświadczają ich dzieci. Może to wynikać z braku świadomości zagrożeń online, a także braku doświadczenia cyberagresji (własne doświadczenie, wiedza i umiejętności w tym zakresie).

Role sytuacji cyberprzemocowych - reaguj jako świadek

Gdyby ująć konflikty młodzieży szkolnej w formie tzw. trójkąta dramatycznego używanego w naukach psychologicznych, mamy do czynienia z rolą oprawcy (e-agresora), ofiary (e-ofiary) i świadka. Długofalowych konsekwencje sytuacji cyberprzemocowych w swoim życiu będą doświadczać prawdopodobnie wszystkie strony. Badania losów dzieci wskazują, że nawet w dorosłym życiu, długo po opuszczeniu szkoły, ofiary przemocy szkolnej nadal zmagają się z problemami psychosomatycznymi, depresją, lękiem, obniżonym poczuciem wartości. Natomiast sprawcy na przestrzeni lat utrwalają swoje zachowania agresywne, obniża się w nich poczucie odpowiedzialności za własne działania oraz może się u nich nasilać skłonność do zachowań aspołecznych. Co natomiast w przypadku, gdy nastolatek jest kolegą lub koleżanką ofiary lub/i oprawcy? Czy osoba trzecia może zrobić coś, co załagodziłoby skutki agresji?

Nieoceniona okazuję się być często rola świadka lub świadków, którzy odpowiednio reagują lub zgłaszają zaufanym dorosłym sytuacje przemocy. Budowanie otoczenia dziecka, w którym może ono zaufać, że zostanie wysłuchane z poczuciem empatii wobec tego, co mu się przytrafia, skutecznie przeciwdziała wystawieniu na sytuacje cyberprzemocy.

Cyberprzemoc w wynikach badań

Według Instytut Statystycznego UNESCO jedna trzecia światowej młodzieży doświadcza przemocy lub nękania w różnej formie. Odkąd dzieci na całym świecie mają większy dostęp do cyfrowego środowiska, tym bardziej cyberprzemoc staję się powszechna w każdym zakątku globu.

Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny z okazji Dnia Bezpiecznego Internetu 2022 przeprowadził na swoich profilach na platformach Twitter oraz LinkedIn ankietę, z której wynika, że cyberprzemoc została wskazana przez 44% respondentów jako główne zagrożenie wobec dzieci korzystających z internetu.

Według wyników badania przeprowadzonego w nieco starszej grupie wiekowej (tj. studentów pierwszego stopnia w przedziale wiekowym 19-23 lata) 57% respondentów potwierdza, że osobiście co najmniej raz w ciągu swojego życia doświadczyło nękania za pośrednictwem różnych mediów cyfrowych. Oznacza to, że ponad połowa obecnych młodych dorosłych, którzy wyszli już z wieku adolescencji, ma wspomnienie agresji internetowej we własnym życiorysie.

Cyberprzemoc a prawo

Polskie prawodawstwo nie ma uściślonej w swoich przepisach definicji cyberprzemocy, nie ma zapisów wprost odnoszących się do takiego zjawiska. Nie oznacza to, że akty internetowej agresji pozostają bezkarne. Naruszają obecnie obowiązujące prawo i mogą zostać zgłoszone na policję, do prokuratury lub do sądu. Oto kilka z artykułów Kodeksu karnego (dalej: k.k.) na które można powołać się w pismach, wnosząc pozew:

art. 190 k.k. - groźba karalna; grożenie komuś popełnieniem przestępstwa (np. pozbawieniem życia) przez internet;

art. 190a k.k. - stalking: uporczywe nękanie, podszywanie się pod inną osobę oraz wykorzystywanie jej wizerunku;

art. 191 k.k. - zmuszenie do określonego działania wbrew jego woli;

art. 191a k.k. - naruszenie intymności seksualnej, utrwalenie i rozpowszechnienie wizerunku nagiej osoby bez jej zgody;

art. 212 i art. 216 k.k. - zniesławienie i zniewaga; wszelkie zachowania uwłaczające czyjejś godności, stanowiące przejaw lekceważenia oraz pogardy; pomówienie (oszczerstwo) o takie postępowanie lub właściwości, które mogą daną osobę poniżyć w opinii publicznej; użycie wizerunku osoby w celu jej ośmieszania, upokorzenia, wypowiadanie pod adresem pokrzywdzonego znieważających go wulgaryzmów lub epitetów;

art. 267 k.k. - bezprawne uzyskanie informacji, np. włamanie się na pocztę email lub profil społecznościowy, które są zabezpieczone hasłem;

art. 268 k.k. - niszczenie, usuwanie lub zmienianie informacji albo utrudnianie zapoznania się z informacją.

Na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego można natomiast dochodzić swoich praw m.in. w zakresie:

art. 23 k.c. i art. 24 k.c. - naruszenie wizerunku, który jest dobrem osobistym człowieka. Zamieszczenie zdjęcia lub filmu przedstawiającego daną osobę na stronach internetowych lub w mediach społecznościowych, a także ich rozsyłanie za pomocą urządzeń z dostępem do internetu, bez zgody tej osoby.

Pamiętajmy! W przypadku cyberprzemocy w stosunku do dzieci, czyli osób poniżej 18 r.ż., wszystkie działania prawne realizują rodzice lub opiekunowie prawni. Zatem nie ma możliwości dochodzenia odpowiedzialności prawnej dziecka, które zostało pokrzywdzone na skutek cyberprzemocy bez współpracy z jego rodzicami lub opiekunami.

Polecamy Waszej uwadze wzory pism procesowych opracowanych przez Ministerstwo Edukacji dostępnych i poradnik „Jak reagować na cyberprzemoc? Poradnik dla szkół".

Przemocowe zachowania, takie jak dręczenie, nękanie, prześladowanie, podszywanie się pod inne osoby i kradzież tożsamości, są zabronione i mogą być zablokowane przez dostawców usługi.

Niektóre serwisy posiadają rozbudowany system wsparcia dla użytkowników i zgłaszania nadużyć:

Jak zauważyć problem cyberprzemocy? Porady dla rodziców

Niestety, wciąż niezbyt często dziecko lub nastolatek przyznaje się do bycia prześladowanym przez rówieśników. W grę wchodzi ogromne poczucie wstydu oraz obawa o jeszcze bardziej nasilone wyśmiewanie się po omówieniu sprawy z rodzicami lub/i nauczycielami. Dorośli mają także czasami tendencje do umniejszania problemów nieletnich, co może dodatkowo pogorszyć stan psychiczny atakowanego w szkole dziecka. Ważne jest zwracanie uwagi na sygnały, które mogą wskazywać, że dziecko może być ofiarą internetowej przemocy.

Oto kilka zachowań, które powinny niepokoić rodziców:

Dziecko zaczyna unikać szkoły, szuka wymówek, aby zostać w domu.

Unika kontaktów z kolegami/koleżankami lub przeciwnie - wdaje się w kłótnie lub bójki.

Rzadziej niż dotychczas korzysta z telefonu, przestaje korzystać z mediów społecznościowych.

Obsesyjnie sprawdza wiadomości w telefonie, e-maile, swoje profile na portalach społecznościowych - ale nic nie sprawia mu radości, wręcz przeciwnie, jest coraz bardziej przygnębione i sfrustrowane.

Pojawiają się zmiany nastroju i zachowania.

Jeżeli rozpoznamy wyżej wymienione niepokojące objawy, porozmawiajmy z dzieckiem. Zapoznajmy się z faktami, logicznie oceńmy sytuację. Wysłuchajmy, wspierajmy, nie oceniajmy. W przypadku, gdy z dzieckiem dzieje się coś złego, a nam nie udaje się do niego dotrzeć, skontaktujmy się z instytucjami, które będą mogły Wam pomóc.

Działania profilaktyczne

Warto działać profilaktycznie i uczyć zasad bezpiecznego korzystania w sieci już w momencie, gdy dajemy dziecku pierwszy tablet czy smartfon do ręki. Wtedy też trzeba pamiętać o programach kontroli rodzicielskiej, które pomogą zabezpieczyć młodych użytkowników internetu przed potencjalnie szkodliwymi treściami i kontaktami. Rozmawiając ze starszym dzieckiem, zapytajmy, czy wie, jak można zgłaszać naruszenia regulaminu w mediach społecznościowych (np. obraźliwe komentarze, ośmieszające zdjęcia) i jak blokować osoby, które mu dokuczają.
Oto kilka praktycznych porad do wykorzystania podczas rozmowy z dzieckiem o bezpieczeństwie w sieci i ochroną przed cyberprzemocą.

„Dodawaj do znajomych lub obserwujących tylko konta, o których wiesz, że są utworzone przez znane ci osoby". Jeśli dziecko dodaje profile społecznościowe nieznanych właścicieli, daje to takim kontom dostęp do informacji o nim, a te mogą być wykorzystane do anonimowego dręczenia. Trudno będzie wtedy o namierzenie sprawcy nękania, odpowiedzialność za nękanie może się rozmyć.

„Nie poddawaj nikomu swoich haseł". Niektóre dzieci i nastolatki podają swoje hasła przyjaciołom i traktują to jako oznakę zaufania. Niestety daje to także możliwość podszywania się pod Twoje dziecko w sieci.

„Sprawdź swoje ustawienia prywatności". Warto korzystać z narzędzi pozwalających na ograniczanie widoczności wpisów na mediach społecznościowych. Ustawiajmy je tak, aby nasze wpisy, zdjęcia czy filmiki mogły oglądać tylko osoby dodane do grona znajomych. Konta można zablokować także tak, aby nie było możliwości udostępniania postów dalej.

„Pomyśl, zanim cokolwiek opublikujesz". Jeśli dziecko publikuje prywatne przemyślenia, zdjęcia oraz nagrania, mogą tym samym zachęcać internetowych trolli do dodawania negatywnych komentarzy. Pamiętajmy, że wszystko może zostać zachowane jako zrzut ekranu, może zostać pobrane na dysk komputera i powielane bez wiedzy dziecka (oraz jego rodziców).

„Powiedz rodzicowi, nauczycielowi lub innemu zaufanemu dorosłemu, gdy czujesz się zaniepokojony daną sytuacją w internecie". Nauczenie dziecka tego, żeby otwarcie rozmawiało o swoich przyjemnych oraz przede wszystkim nieprzyjemnych doświadczeniach w sieci, daje szanse na zauważenie rozmów, komentarzy lub reakcji, które noszą znamiona zachowań cybrerprzemocowych.

Więcej informacji na temat tego jak rozmawiać z dzieckiem, które dotknęła cyberprzemoc lub które jest sprawcą cyberprzemocy, znajdziesz w naszym poradniku „Cyberprzemoc - włącz blokadę na nękanie".

Gdzie rodzic i dziecko mogą szukać pomocy?

Istnieją różne zespoły i linie pomocowe zajmujące się sprawami dotyczącymi bezpieczeństwa dzieci, także w sieci. Na stronach internetowych tych instytucji znajdziemy informacje i wskazówki, które podpowiedzą, jak rozwiązać problem cyberprzemocy. Z takiej pomocy mogą także skorzystać dzieci - dla nich prowadzone są specjalne strony internetowe i infolinie.

800 100 100 - TELEFON DLA RODZICÓW I NAUCZYCIELI
Bezpłatna i anonimowa pomoc telefoniczna i online dla rodziców/opiekunów i nauczycieli, którzy potrzebują wsparcia i informacji w zakresie przeciwdziałania przemocy, a także pomocy psychologicznej dzieciom przeżywającym kłopoty i trudności, takie jak: agresja i przemoc w szkole, cybeprzemoc i zagrożenia związane z nowymi technologiami, wykorzystanie seksualne, kontakt z substancjami psychoaktywnymi, depresja i obniżony nastrój, myśli samobójcze, zaburzenia odżywiania. Linia czynna jest od poniedziałku do piątku w godzinach 12.00-15.00. Więcej informacji na stronie https://800100100.pl/

116 111 - TELEFON ZAUFANIA DLA DZIECI I MŁODZIEŻY
Bezpłatny i anonimowy telefon dla dzieci i młodzieży prowadzony przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. Telefon działa codziennie - 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę. Dzieci i młodzież mogą także zarejestrować się na stronie internetowej i napisać wiadomość do konsultantów pełniących dyżur online. Więcej informacji na stronie https://116111.pl/

800 12 12 12 - DZIECIĘCY TELEFON ZAUFANIA RZECZNIKA PRAW DZIECKA
Bezpłatna działająca całodobowo telefoniczna linia interwencyjna dla dzieci i młodzieży. Osoby dorosłe mogą zgłaszać problemy dzieci lub rażące zaniedbania względem nich. Telefon działa codziennie - 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę. Więcej informacji na stronie https://brpd.gov. pl/telefon-zaufania

DYŻURNET.PL
Zespół ekspertów NASK, działający jako punkt kontaktowy do zgłaszania nielegalnych treści w internecie, szczególnie związanych z seksualnym wykorzystywaniem dzieci. Zgłoszenia o potencjalnie nielegalnych treściach można przekazywać za pomocą formularza, na adres e-mailowy lub za pomocą infolinii 0 801 615 005. Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie https://dyzurnet.pl/

Borkowska A., (2019), „Cyberprzemoc. Włącz blokadę na nękanie. Poradnik dla rodziców", Warszawa: NASK - Państwowy Instytut Badawczy [także online, dostęp dn. 30.06.2022].
ITU News, (2022), „Safer Internet Day: Cyberbullying tops child online safety concerns" [online, dostęp dn. 20.06.2022].
Lange R. (red.), (2021), „Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów", Warszawa: NASK - Państwowy Instytut Badawczy, s. 78 [także online, dostęp dn. 30.06.2022].
Peled Y., (2019), „Cyberbullying and its influence on academic, social, and emotional development of undergraduate students" [online, dostęp dn. 30.06.2022].
Podlewska J., (b.r.), „Prawne aspekty cyberprzemocy" [online, dostęp dn. 30.06.2022].
Raisingchildren.net.au, (2022), „Cyberbullying: what it is and how to avoid it" [online, dostęp dn. 30.06.2022].
„Wirtualna agresja, realne ofiary", (2018), „Gazeta Policyjna", nr 155 [online, dostęp dn. 30.06.2022].

Anna Jankiewicz
Ekspert NASK
Od 2016 r. pracuje w NASK w Zespole Badań Społecznych i Rynkowychj. Absolwentka studiów licencjackich Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego.

wszystkie posty

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyberprofilaktyka NASK zajmuje się bezpieczeństwem dzieci i młodzieży w internecie oraz podnoszeniem kompetencji cyfrowych m. in. poprzez organizację konferencji i szkoleń

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Niemal nieustanne przebywanie w internecie sprawia, że przenoszą się tam także zjawiska i problemy znane z realnego świata. Jednym z nich jest przemoc, która przybiera coraz bardziej wyszukane formy. Warto pamiętać, że przemoc online sprawa taki sam ból i wywołuje identyczne konsekwencje jak ta ze szkolnych korytarzy czy podwórek - jest rzeczywista, mimo że dochodzi do niej w sieci. Dla najmłodszych pokoleń przestrzenie offline i online tworzą bowiem spójną, nierozerwalną rzeczywistość.

Cyberprzemoc - definicja i formy

Cyberprzemoc to przemoc z użyciem urządzeń elektronicznych, najczęściej telefonu bądź komputera. Bywa określana także jako cyberbullying, nękanie, dręczenie, prześladowanie w internecie. Niezależnie od określenia, jej celem zawsze jest wyrządzenie krzywdy drugiej osobie. Cyberprzemoc to - podobnie jak przemoc tradycyjna - regularne, podejmowane z premedytacją działanie wobec słabszego, który nie może się bronić.

Do najczęstszych form cyberprzemocy należą:

agresja słowna, np. wyzywanie na czatach internetowych, zamieszczanie komentarzy na forach internetowych w celu ośmieszenia, sprawienia przykrości lub wystraszenia innej osoby;

upublicznianie upokarzających, przerobionych zdjęć i filmów;

zamieszczanie przykrych komentarzy na profilach innych osób w portalach społecznościowych;

włamanie na konto i podszywanie się pod kogoś;

szantażowanie;

ujawnianie sekretów;

wykluczanie z grona „znajomych" w internecie;

celowe ignorowanie czyjejś działalności w sieci.

Jak widać, mianem cyberprzemocy możemy określać wiele zachowań. Mają one wspólny mianownik - ofiarę, sprawcę, a bardzo często także świadków agresji.

Różne oblicza przemocy

Przemoc fizyczna i psychiczna wśród dzieci i nastolatków nie jest nowym zjawiskiem. Występuje w grupach rówieśniczych od zawsze, jednak wraz z rozwojem internetu przybrała inny charakter. Przede wszystkim z mniejszych środowisk (klasa, szkoła, grupa znajomych z sąsiedztwa) przeniosła się do przestrzeni publicznej, gdzie każdy może być jej świadkiem lub wręcz dołączyć do oprawców.

Sięgnijmy pamięcią do swoich szkolnych czasów, na pewno przypomnimy sobie różne przemocowe sytuacje. Niemal w każdej klasie był ktoś, kogo przezywano z uwagi na to, że nosił okulary, miał nadwagę czy rude włosy, był wysoki albo lubił się uczyć i dostawał same dobre stopnie. Najprościej mówiąc: wyróżniał się czymś na tle klasy. Były też dzieci, które z różnych powodów były wykluczane z grupy rówieśniczej. Dochodziło do poszturchiwania, popychania, zabierania plecaków, wyzywania.

Obecnie do aktów przemocy coraz częściej dochodzi za pośrednictwem smartfonów i portali społecznościowych. W jaki sposób? Przyjrzyjmy się kilku prawdziwym historiom.

Do ojca 15-letniego Marcela z Trójmiasta zadzwonił ojciec Kuby i poprosił o pilne spotkanie. Chłopcy pokłócili się, a Marcel, chcąc się zemścić, zaczął rozsyłać obraźliwe memy, które zrobił z wykorzystaniem zdjęć kolegi. Kuba stał się pośmiewiskiem wśród rówieśników. Zaczął szukać wymówek, aby nie iść do szkoły, mimo że zbliżały się egzaminy ósmoklasisty. Rodzice chłopców zorganizowali spotkanie i konflikt udało się rozwiązać. Marcel i Kuba od września rozpoczęli naukę w innych liceach.

W jednej z warszawskich szkół podstawowych kilka dziewczynek z 5 klasy założyło grupę na Messengerze - „Jak pozbyć się Leny". Z pozoru niewinne żarty przerodziły się w snucie bardzo realistycznych opisów prób uśmiercenia nielubianej koleżanki. Na szczęście jedna z dziewczynek należących do grupy opowiedziała o wszystkim swojej mamie. Sprawa skończyła się interwencją szkoły i zaangażowaniem szkolnego pedagoga w rozwiązanie problemu cyberprzemocy.

W małej miejscowości w województwie dolnośląskim Oktawianowi z 3 klasy szkoły ponadpodstawowej spodobała się Julia, najlepsza uczennica z niższej klasy. Oktawian o swojej sympatii do młodszej koleżanki powiedział dwóm najlepszym kolegom. Dziewczyna nie była nim jednak zainteresowana i nie chciała się z nim spotykać. Koledzy chłopaka zaczęli się z niego wyśmiewać, co wywołało w nim frustrację. Oktawian postanowił upokorzyć Julię. Korzystając z programu graficznego, do ciała modelki pozującej topless wkleił zdjęcie twarzy koleżanki i przesłał do swoich kumpli. Przerobiona fotografia zaczęła krążyć po szkole, a nastolatka była szykanowana i wyśmiewana przez swoich rówieśników. Dziewczynie trudno było się bronić, nie mogła udowodnić, że to nie ona jest na zdjęciu. Po około trzech tygodniach rodzice Julii zaczęli się zastanawiać, dlaczego ich pogodna i uśmiechnięta córka z dnia na dzień zrobiła się markotna, zaczęła narzekać na bóle brzucha i głowy, po szkole zamykała się w pokoju i spała. Najpierw szukali przyczyn zdrowotnych, umawiali nastolatkę do lekarzy specjalistów na kolejne badania. Tymczasem przyczyna była gdzie indziej. Gdy Julia w końcu opowiedziała całą historię o tym, jak niesprawiedliwie potraktowali ją rówieśnicy, rodzice zwrócili się do dyrekcji szkoły, aby rozwiązać problem nękania ich córki. Julia zmieniła liceum, a Oktawian nie poniósł większych konsekwencji.

W mass mediach co kilka miesięcy pojawiają się wiadomości o ofiarach cyberprzemocy, które albo podjęły próbę samobójczą, albo targnęły się na swoje życie. Niestety nie każda historia kończy się dobrze...

Cyberprzemoc oczami nastolatków i ich rodziców

Ilu uczniów doświadcza cyberprzemocy i co na ten temat wiedzą ich rodzice i opiekunowie? Dane znajdziemy w raporcie z badania „Nastolatki 3.0" z 2020 r. Okazuje się, że prawie 75% rodziców twierdzi, że ich dzieci nie doświadczyły przemocy internetowej, zaś 15% przyznaje, że nie ma wiedzy na ten temat. Z kolei 23% dzieci deklaruje, że zna to zjawisko z autopsji, a tylko część rodziców (10%) zdaje sobie z tego sprawę.

Brak wiedzy dorosłych o negatywnych doświadczeniach online ich pociech może być wynikiem niskiej świadomości na temat cyberzagrożeń lub braku własnych doświadczeń dotyczących agresji elektronicznej (tylko ok. 7% dorosłych: rodziców/opiekunów prawnych wskazuje na takie doświadczenie). Jest to również związane z niezgłaszaniem przez nastolatki osobom dorosłym swoich cyfrowych problemów.

Badacze NASK zestawili deklaracje dotyczących doświadczenia przemocy w internecie przez nastolatki z wiedzą rodziców na ten temat. Dość optymistyczne wskazania rodziców i opiekunów nie pokrywają się z opiniami samych dzieci. Wyraźne różnice można zauważyć choćby w odpowiedziach na pytania dotyczące bezpośredniego doświadczenia różnych form cyberprzemocy. Różnice wskazań dotyczą zarówno informacji o braku takich doświadczeń (48,4% - nastolatki vs. 62,7% - rodzice), jak i wskazanych w badaniu form przemocy.

Młodzi respondenci, którzy doświadczyli przemocy internetowej, najczęściej byli obrażani ze względu na wygląd fizyczny (13,7%), ubiór (8,5%), upodobania i hobby (9,7%), poglądy polityczne (7,1%), preferencje seksualne (4,9%), wyznanie i płeć (ok. 4%)

Nastolatków zapytano w badaniu także o sposób radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Odpowiedzi uczniów dotyczące reakcji na przemoc stosowaną wobec nich w internecie powinny skłonić nas do przemyśleń. Niepokojące wydaje się to, że największy odsetek badanych (32,4%) przyjmuje bierną postawę i nie powiadamia nikogo o przemocy doświadczanej w internecie. W efekcie co trzeci młody respondent nie zgłasza problemu i nie podejmuje żadnego działania - nawet rozmowy z bliskimi i znajomymi. Również co trzeci nastolatek (31,9%) szuka wsparcia i pomocy u przyjaciół. Rodziców o takim incydencie powiadamia zaledwie 24,1% badanych uczniów.

Rodziców i opiekunów zapytano o wskazanie stosowanych przez ich dzieci sposobów reagowania na potencjalne krzywdy. Zdaniem większości rodziców i opiekunów (69,1%) ich dzieci w przypadku doświadczenia przemocy internetowej zwróciły się po pomoc do nich samych; w dalszej kolejności do przyjaciół i znajomych (22,5%), nauczycieli (23,8%) oraz pedagogów szkolnych (24,2%).

Opinie rodziców i opiekunów na temat reakcji ich dzieci na przemoc internetową oraz wyboru sposobów wsparcia podczas doświadczania przemocy internetowej nie pokrywają się - po raz kolejny - z deklaracjami nastolatków. Wyniki zbliżone w obu grupach dotyczą dwóch sposobów, tj. zgłoszenia do instytucji, która specjalizuje się w walce cyberprzemocą (w obu grupach 3,6%), oraz powiadomienia organów ścigania (nastolatki - 3,9% vs. rodzice - 5,3%).

Wyniki badania „Nastolatki 3.0" wskazują, że rodzice nie reagują na przemoc internetową, której doświadczają ich dzieci. Może to wynikać z braku świadomości zagrożeń online, a także braku doświadczenia cyberagresji (własne doświadczenie, wiedza i umiejętności w tym zakresie).

Role sytuacji cyberprzemocowych - reaguj jako świadek

Gdyby ująć konflikty młodzieży szkolnej w formie tzw. trójkąta dramatycznego używanego w naukach psychologicznych, mamy do czynienia z rolą oprawcy (e-agresora), ofiary (e-ofiary) i świadka. Długofalowych konsekwencje sytuacji cyberprzemocowych w swoim życiu będą doświadczać prawdopodobnie wszystkie strony. Badania losów dzieci wskazują, że nawet w dorosłym życiu, długo po opuszczeniu szkoły, ofiary przemocy szkolnej nadal zmagają się z problemami psychosomatycznymi, depresją, lękiem, obniżonym poczuciem wartości. Natomiast sprawcy na przestrzeni lat utrwalają swoje zachowania agresywne, obniża się w nich poczucie odpowiedzialności za własne działania oraz może się u nich nasilać skłonność do zachowań aspołecznych. Co natomiast w przypadku, gdy nastolatek jest kolegą lub koleżanką ofiary lub/i oprawcy? Czy osoba trzecia może zrobić coś, co załagodziłoby skutki agresji?

Nieoceniona okazuję się być często rola świadka lub świadków, którzy odpowiednio reagują lub zgłaszają zaufanym dorosłym sytuacje przemocy. Budowanie otoczenia dziecka, w którym może ono zaufać, że zostanie wysłuchane z poczuciem empatii wobec tego, co mu się przytrafia, skutecznie przeciwdziała wystawieniu na sytuacje cyberprzemocy.

Cyberprzemoc w wynikach badań

Według Instytut Statystycznego UNESCO jedna trzecia światowej młodzieży doświadcza przemocy lub nękania w różnej formie. Odkąd dzieci na całym świecie mają większy dostęp do cyfrowego środowiska, tym bardziej cyberprzemoc staję się powszechna w każdym zakątku globu.

Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny z okazji Dnia Bezpiecznego Internetu 2022 przeprowadził na swoich profilach na platformach Twitter oraz LinkedIn ankietę, z której wynika, że cyberprzemoc została wskazana przez 44% respondentów jako główne zagrożenie wobec dzieci korzystających z internetu.

Według wyników badania przeprowadzonego w nieco starszej grupie wiekowej (tj. studentów pierwszego stopnia w przedziale wiekowym 19-23 lata) 57% respondentów potwierdza, że osobiście co najmniej raz w ciągu swojego życia doświadczyło nękania za pośrednictwem różnych mediów cyfrowych. Oznacza to, że ponad połowa obecnych młodych dorosłych, którzy wyszli już z wieku adolescencji, ma wspomnienie agresji internetowej we własnym życiorysie.

Cyberprzemoc a prawo

Polskie prawodawstwo nie ma uściślonej w swoich przepisach definicji cyberprzemocy, nie ma zapisów wprost odnoszących się do takiego zjawiska. Nie oznacza to, że akty internetowej agresji pozostają bezkarne. Naruszają obecnie obowiązujące prawo i mogą zostać zgłoszone na policję, do prokuratury lub do sądu. Oto kilka z artykułów Kodeksu karnego (dalej: k.k.) na które można powołać się w pismach, wnosząc pozew:

art. 190 k.k. - groźba karalna; grożenie komuś popełnieniem przestępstwa (np. pozbawieniem życia) przez internet;

art. 190a k.k. - stalking: uporczywe nękanie, podszywanie się pod inną osobę oraz wykorzystywanie jej wizerunku;

art. 191 k.k. - zmuszenie do określonego działania wbrew jego woli;

art. 191a k.k. - naruszenie intymności seksualnej, utrwalenie i rozpowszechnienie wizerunku nagiej osoby bez jej zgody;

art. 212 i art. 216 k.k. - zniesławienie i zniewaga; wszelkie zachowania uwłaczające czyjejś godności, stanowiące przejaw lekceważenia oraz pogardy; pomówienie (oszczerstwo) o takie postępowanie lub właściwości, które mogą daną osobę poniżyć w opinii publicznej; użycie wizerunku osoby w celu jej ośmieszania, upokorzenia, wypowiadanie pod adresem pokrzywdzonego znieważających go wulgaryzmów lub epitetów;

art. 267 k.k. - bezprawne uzyskanie informacji, np. włamanie się na pocztę email lub profil społecznościowy, które są zabezpieczone hasłem;

art. 268 k.k. - niszczenie, usuwanie lub zmienianie informacji albo utrudnianie zapoznania się z informacją.

Na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego można natomiast dochodzić swoich praw m.in. w zakresie:

art. 23 k.c. i art. 24 k.c. - naruszenie wizerunku, który jest dobrem osobistym człowieka. Zamieszczenie zdjęcia lub filmu przedstawiającego daną osobę na stronach internetowych lub w mediach społecznościowych, a także ich rozsyłanie za pomocą urządzeń z dostępem do internetu, bez zgody tej osoby.

Pamiętajmy! W przypadku cyberprzemocy w stosunku do dzieci, czyli osób poniżej 18 r.ż., wszystkie działania prawne realizują rodzice lub opiekunowie prawni. Zatem nie ma możliwości dochodzenia odpowiedzialności prawnej dziecka, które zostało pokrzywdzone na skutek cyberprzemocy bez współpracy z jego rodzicami lub opiekunami.

Polecamy Waszej uwadze wzory pism procesowych opracowanych przez Ministerstwo Edukacji dostępnych i poradnik „Jak reagować na cyberprzemoc? Poradnik dla szkół".

Przemocowe zachowania, takie jak dręczenie, nękanie, prześladowanie, podszywanie się pod inne osoby i kradzież tożsamości, są zabronione i mogą być zablokowane przez dostawców usługi.

Niektóre serwisy posiadają rozbudowany system wsparcia dla użytkowników i zgłaszania nadużyć:

Jak zauważyć problem cyberprzemocy? Porady dla rodziców

Niestety, wciąż niezbyt często dziecko lub nastolatek przyznaje się do bycia prześladowanym przez rówieśników. W grę wchodzi ogromne poczucie wstydu oraz obawa o jeszcze bardziej nasilone wyśmiewanie się po omówieniu sprawy z rodzicami lub/i nauczycielami. Dorośli mają także czasami tendencje do umniejszania problemów nieletnich, co może dodatkowo pogorszyć stan psychiczny atakowanego w szkole dziecka. Ważne jest zwracanie uwagi na sygnały, które mogą wskazywać, że dziecko może być ofiarą internetowej przemocy.

Oto kilka zachowań, które powinny niepokoić rodziców:

Dziecko zaczyna unikać szkoły, szuka wymówek, aby zostać w domu.

Unika kontaktów z kolegami/koleżankami lub przeciwnie - wdaje się w kłótnie lub bójki.

Rzadziej niż dotychczas korzysta z telefonu, przestaje korzystać z mediów społecznościowych.

Obsesyjnie sprawdza wiadomości w telefonie, e-maile, swoje profile na portalach społecznościowych - ale nic nie sprawia mu radości, wręcz przeciwnie, jest coraz bardziej przygnębione i sfrustrowane.

Pojawiają się zmiany nastroju i zachowania.

Jeżeli rozpoznamy wyżej wymienione niepokojące objawy, porozmawiajmy z dzieckiem. Zapoznajmy się z faktami, logicznie oceńmy sytuację. Wysłuchajmy, wspierajmy, nie oceniajmy. W przypadku, gdy z dzieckiem dzieje się coś złego, a nam nie udaje się do niego dotrzeć, skontaktujmy się z instytucjami, które będą mogły Wam pomóc.

Działania profilaktyczne

Warto działać profilaktycznie i uczyć zasad bezpiecznego korzystania w sieci już w momencie, gdy dajemy dziecku pierwszy tablet czy smartfon do ręki. Wtedy też trzeba pamiętać o programach kontroli rodzicielskiej, które pomogą zabezpieczyć młodych użytkowników internetu przed potencjalnie szkodliwymi treściami i kontaktami. Rozmawiając ze starszym dzieckiem, zapytajmy, czy wie, jak można zgłaszać naruszenia regulaminu w mediach społecznościowych (np. obraźliwe komentarze, ośmieszające zdjęcia) i jak blokować osoby, które mu dokuczają.
Oto kilka praktycznych porad do wykorzystania podczas rozmowy z dzieckiem o bezpieczeństwie w sieci i ochroną przed cyberprzemocą.

„Dodawaj do znajomych lub obserwujących tylko konta, o których wiesz, że są utworzone przez znane ci osoby". Jeśli dziecko dodaje profile społecznościowe nieznanych właścicieli, daje to takim kontom dostęp do informacji o nim, a te mogą być wykorzystane do anonimowego dręczenia. Trudno będzie wtedy o namierzenie sprawcy nękania, odpowiedzialność za nękanie może się rozmyć.

„Nie poddawaj nikomu swoich haseł". Niektóre dzieci i nastolatki podają swoje hasła przyjaciołom i traktują to jako oznakę zaufania. Niestety daje to także możliwość podszywania się pod Twoje dziecko w sieci.

„Sprawdź swoje ustawienia prywatności". Warto korzystać z narzędzi pozwalających na ograniczanie widoczności wpisów na mediach społecznościowych. Ustawiajmy je tak, aby nasze wpisy, zdjęcia czy filmiki mogły oglądać tylko osoby dodane do grona znajomych. Konta można zablokować także tak, aby nie było możliwości udostępniania postów dalej.

„Pomyśl, zanim cokolwiek opublikujesz". Jeśli dziecko publikuje prywatne przemyślenia, zdjęcia oraz nagrania, mogą tym samym zachęcać internetowych trolli do dodawania negatywnych komentarzy. Pamiętajmy, że wszystko może zostać zachowane jako zrzut ekranu, może zostać pobrane na dysk komputera i powielane bez wiedzy dziecka (oraz jego rodziców).

„Powiedz rodzicowi, nauczycielowi lub innemu zaufanemu dorosłemu, gdy czujesz się zaniepokojony daną sytuacją w internecie". Nauczenie dziecka tego, żeby otwarcie rozmawiało o swoich przyjemnych oraz przede wszystkim nieprzyjemnych doświadczeniach w sieci, daje szanse na zauważenie rozmów, komentarzy lub reakcji, które noszą znamiona zachowań cybrerprzemocowych.

Więcej informacji na temat tego jak rozmawiać z dzieckiem, które dotknęła cyberprzemoc lub które jest sprawcą cyberprzemocy, znajdziesz w naszym poradniku „Cyberprzemoc - włącz blokadę na nękanie".

Gdzie rodzic i dziecko mogą szukać pomocy?

Istnieją różne zespoły i linie pomocowe zajmujące się sprawami dotyczącymi bezpieczeństwa dzieci, także w sieci. Na stronach internetowych tych instytucji znajdziemy informacje i wskazówki, które podpowiedzą, jak rozwiązać problem cyberprzemocy. Z takiej pomocy mogą także skorzystać dzieci - dla nich prowadzone są specjalne strony internetowe i infolinie.

800 100 100 - TELEFON DLA RODZICÓW I NAUCZYCIELI
Bezpłatna i anonimowa pomoc telefoniczna i online dla rodziców/opiekunów i nauczycieli, którzy potrzebują wsparcia i informacji w zakresie przeciwdziałania przemocy, a także pomocy psychologicznej dzieciom przeżywającym kłopoty i trudności, takie jak: agresja i przemoc w szkole, cybeprzemoc i zagrożenia związane z nowymi technologiami, wykorzystanie seksualne, kontakt z substancjami psychoaktywnymi, depresja i obniżony nastrój, myśli samobójcze, zaburzenia odżywiania. Linia czynna jest od poniedziałku do piątku w godzinach 12.00-15.00. Więcej informacji na stronie https://800100100.pl/

116 111 - TELEFON ZAUFANIA DLA DZIECI I MŁODZIEŻY
Bezpłatny i anonimowy telefon dla dzieci i młodzieży prowadzony przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. Telefon działa codziennie - 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę. Dzieci i młodzież mogą także zarejestrować się na stronie internetowej i napisać wiadomość do konsultantów pełniących dyżur online. Więcej informacji na stronie https://116111.pl/

800 12 12 12 - DZIECIĘCY TELEFON ZAUFANIA RZECZNIKA PRAW DZIECKA
Bezpłatna działająca całodobowo telefoniczna linia interwencyjna dla dzieci i młodzieży. Osoby dorosłe mogą zgłaszać problemy dzieci lub rażące zaniedbania względem nich. Telefon działa codziennie - 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę. Więcej informacji na stronie https://brpd.gov. pl/telefon-zaufania

DYŻURNET.PL
Zespół ekspertów NASK, działający jako punkt kontaktowy do zgłaszania nielegalnych treści w internecie, szczególnie związanych z seksualnym wykorzystywaniem dzieci. Zgłoszenia o potencjalnie nielegalnych treściach można przekazywać za pomocą formularza, na adres e-mailowy lub za pomocą infolinii 0 801 615 005. Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie https://dyzurnet.pl/

Borkowska A., (2019), „Cyberprzemoc. Włącz blokadę na nękanie. Poradnik dla rodziców", Warszawa: NASK - Państwowy Instytut Badawczy [także online, dostęp dn. 30.06.2022].
ITU News, (2022), „Safer Internet Day: Cyberbullying tops child online safety concerns" [online, dostęp dn. 20.06.2022].
Lange R. (red.), (2021), „Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów", Warszawa: NASK - Państwowy Instytut Badawczy, s. 78 [także online, dostęp dn. 30.06.2022].
Peled Y., (2019), „Cyberbullying and its influence on academic, social, and emotional development of undergraduate students" [online, dostęp dn. 30.06.2022].
Podlewska J., (b.r.), „Prawne aspekty cyberprzemocy" [online, dostęp dn. 30.06.2022].
Raisingchildren.net.au, (2022), „Cyberbullying: what it is and how to avoid it" [online, dostęp dn. 30.06.2022].
„Wirtualna agresja, realne ofiary", (2018), „Gazeta Policyjna", nr 155 [online, dostęp dn. 30.06.2022].

Anna Jankiewicz
Ekspert NASK
Od 2016 r. pracuje w NASK w Zespole Badań Społecznych i Rynkowychj. Absolwentka studiów licencjackich Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego.

wszystkie posty

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyberprofilaktyka NASK zajmuje się bezpieczeństwem dzieci i młodzieży w internecie oraz podnoszeniem kompetencji cyfrowych m. in. poprzez organizację konferencji i szkoleń

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Niemal nieustanne przebywanie w internecie sprawia, że przenoszą się tam także zjawiska i problemy znane z realnego świata. Jednym z nich jest przemoc, która przybiera coraz bardziej wyszukane formy. Warto pamiętać, że przemoc online sprawa taki sam ból i wywołuje identyczne konsekwencje jak ta ze szkolnych korytarzy czy podwórek - jest rzeczywista, mimo że dochodzi do niej w sieci. Dla najmłodszych pokoleń przestrzenie offline i online tworzą bowiem spójną, nierozerwalną rzeczywistość.

Cyberprzemoc - definicja i formy

Cyberprzemoc to przemoc z użyciem urządzeń elektronicznych, najczęściej telefonu bądź komputera. Bywa określana także jako cyberbullying, nękanie, dręczenie, prześladowanie w internecie. Niezależnie od określenia, jej celem zawsze jest wyrządzenie krzywdy drugiej osobie. Cyberprzemoc to - podobnie jak przemoc tradycyjna - regularne, podejmowane z premedytacją działanie wobec słabszego, który nie może się bronić.

Do najczęstszych form cyberprzemocy należą:

agresja słowna, np. wyzywanie na czatach internetowych, zamieszczanie komentarzy na forach internetowych w celu ośmieszenia, sprawienia przykrości lub wystraszenia innej osoby;

upublicznianie upokarzających, przerobionych zdjęć i filmów;

zamieszczanie przykrych komentarzy na profilach innych osób w portalach społecznościowych;

włamanie na konto i podszywanie się pod kogoś;

szantażowanie;

ujawnianie sekretów;

wykluczanie z grona „znajomych" w internecie;

celowe ignorowanie czyjejś działalności w sieci.

Jak widać, mianem cyberprzemocy możemy określać wiele zachowań. Mają one wspólny mianownik - ofiarę, sprawcę, a bardzo często także świadków agresji.

Różne oblicza przemocy

Przemoc fizyczna i psychiczna wśród dzieci i nastolatków nie jest nowym zjawiskiem. Występuje w grupach rówieśniczych od zawsze, jednak wraz z rozwojem internetu przybrała inny charakter. Przede wszystkim z mniejszych środowisk (klasa, szkoła, grupa znajomych z sąsiedztwa) przeniosła się do przestrzeni publicznej, gdzie każdy może być jej świadkiem lub wręcz dołączyć do oprawców.

Sięgnijmy pamięcią do swoich szkolnych czasów, na pewno przypomnimy sobie różne przemocowe sytuacje. Niemal w każdej klasie był ktoś, kogo przezywano z uwagi na to, że nosił okulary, miał nadwagę czy rude włosy, był wysoki albo lubił się uczyć i dostawał same dobre stopnie. Najprościej mówiąc: wyróżniał się czymś na tle klasy. Były też dzieci, które z różnych powodów były wykluczane z grupy rówieśniczej. Dochodziło do poszturchiwania, popychania, zabierania plecaków, wyzywania.

Obecnie do aktów przemocy coraz częściej dochodzi za pośrednictwem smartfonów i portali społecznościowych. W jaki sposób? Przyjrzyjmy się kilku prawdziwym historiom.

Do ojca 15-letniego Marcela z Trójmiasta zadzwonił ojciec Kuby i poprosił o pilne spotkanie. Chłopcy pokłócili się, a Marcel, chcąc się zemścić, zaczął rozsyłać obraźliwe memy, które zrobił z wykorzystaniem zdjęć kolegi. Kuba stał się pośmiewiskiem wśród rówieśników. Zaczął szukać wymówek, aby nie iść do szkoły, mimo że zbliżały się egzaminy ósmoklasisty. Rodzice chłopców zorganizowali spotkanie i konflikt udało się rozwiązać. Marcel i Kuba od września rozpoczęli naukę w innych liceach.

W jednej z warszawskich szkół podstawowych kilka dziewczynek z 5 klasy założyło grupę na Messengerze - „Jak pozbyć się Leny". Z pozoru niewinne żarty przerodziły się w snucie bardzo realistycznych opisów prób uśmiercenia nielubianej koleżanki. Na szczęście jedna z dziewczynek należących do grupy opowiedziała o wszystkim swojej mamie. Sprawa skończyła się interwencją szkoły i zaangażowaniem szkolnego pedagoga w rozwiązanie problemu cyberprzemocy.

W małej miejscowości w województwie dolnośląskim Oktawianowi z 3 klasy szkoły ponadpodstawowej spodobała się Julia, najlepsza uczennica z niższej klasy. Oktawian o swojej sympatii do młodszej koleżanki powiedział dwóm najlepszym kolegom. Dziewczyna nie była nim jednak zainteresowana i nie chciała się z nim spotykać. Koledzy chłopaka zaczęli się z niego wyśmiewać, co wywołało w nim frustrację. Oktawian postanowił upokorzyć Julię. Korzystając z programu graficznego, do ciała modelki pozującej topless wkleił zdjęcie twarzy koleżanki i przesłał do swoich kumpli. Przerobiona fotografia zaczęła krążyć po szkole, a nastolatka była szykanowana i wyśmiewana przez swoich rówieśników. Dziewczynie trudno było się bronić, nie mogła udowodnić, że to nie ona jest na zdjęciu. Po około trzech tygodniach rodzice Julii zaczęli się zastanawiać, dlaczego ich pogodna i uśmiechnięta córka z dnia na dzień zrobiła się markotna, zaczęła narzekać na bóle brzucha i głowy, po szkole zamykała się w pokoju i spała. Najpierw szukali przyczyn zdrowotnych, umawiali nastolatkę do lekarzy specjalistów na kolejne badania. Tymczasem przyczyna była gdzie indziej. Gdy Julia w końcu opowiedziała całą historię o tym, jak niesprawiedliwie potraktowali ją rówieśnicy, rodzice zwrócili się do dyrekcji szkoły, aby rozwiązać problem nękania ich córki. Julia zmieniła liceum, a Oktawian nie poniósł większych konsekwencji.

W mass mediach co kilka miesięcy pojawiają się wiadomości o ofiarach cyberprzemocy, które albo podjęły próbę samobójczą, albo targnęły się na swoje życie. Niestety nie każda historia kończy się dobrze...

Cyberprzemoc oczami nastolatków i ich rodziców

Ilu uczniów doświadcza cyberprzemocy i co na ten temat wiedzą ich rodzice i opiekunowie? Dane znajdziemy w raporcie z badania „Nastolatki 3.0" z 2020 r. Okazuje się, że prawie 75% rodziców twierdzi, że ich dzieci nie doświadczyły przemocy internetowej, zaś 15% przyznaje, że nie ma wiedzy na ten temat. Z kolei 23% dzieci deklaruje, że zna to zjawisko z autopsji, a tylko część rodziców (10%) zdaje sobie z tego sprawę.

Brak wiedzy dorosłych o negatywnych doświadczeniach online ich pociech może być wynikiem niskiej świadomości na temat cyberzagrożeń lub braku własnych doświadczeń dotyczących agresji elektronicznej (tylko ok. 7% dorosłych: rodziców/opiekunów prawnych wskazuje na takie doświadczenie). Jest to również związane z niezgłaszaniem przez nastolatki osobom dorosłym swoich cyfrowych problemów.

Badacze NASK zestawili deklaracje dotyczących doświadczenia przemocy w internecie przez nastolatki z wiedzą rodziców na ten temat. Dość optymistyczne wskazania rodziców i opiekunów nie pokrywają się z opiniami samych dzieci. Wyraźne różnice można zauważyć choćby w odpowiedziach na pytania dotyczące bezpośredniego doświadczenia różnych form cyberprzemocy. Różnice wskazań dotyczą zarówno informacji o braku takich doświadczeń (48,4% - nastolatki vs. 62,7% - rodzice), jak i wskazanych w badaniu form przemocy.

Młodzi respondenci, którzy doświadczyli przemocy internetowej, najczęściej byli obrażani ze względu na wygląd fizyczny (13,7%), ubiór (8,5%), upodobania i hobby (9,7%), poglądy polityczne (7,1%), preferencje seksualne (4,9%), wyznanie i płeć (ok. 4%)

Nastolatków zapytano w badaniu także o sposób radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Odpowiedzi uczniów dotyczące reakcji na przemoc stosowaną wobec nich w internecie powinny skłonić nas do przemyśleń. Niepokojące wydaje się to, że największy odsetek badanych (32,4%) przyjmuje bierną postawę i nie powiadamia nikogo o przemocy doświadczanej w internecie. W efekcie co trzeci młody respondent nie zgłasza problemu i nie podejmuje żadnego działania - nawet rozmowy z bliskimi i znajomymi. Również co trzeci nastolatek (31,9%) szuka wsparcia i pomocy u przyjaciół. Rodziców o takim incydencie powiadamia zaledwie 24,1% badanych uczniów.

Rodziców i opiekunów zapytano o wskazanie stosowanych przez ich dzieci sposobów reagowania na potencjalne krzywdy. Zdaniem większości rodziców i opiekunów (69,1%) ich dzieci w przypadku doświadczenia przemocy internetowej zwróciły się po pomoc do nich samych; w dalszej kolejności do przyjaciół i znajomych (22,5%), nauczycieli (23,8%) oraz pedagogów szkolnych (24,2%).

Opinie rodziców i opiekunów na temat reakcji ich dzieci na przemoc internetową oraz wyboru sposobów wsparcia podczas doświadczania przemocy internetowej nie pokrywają się - po raz kolejny - z deklaracjami nastolatków. Wyniki zbliżone w obu grupach dotyczą dwóch sposobów, tj. zgłoszenia do instytucji, która specjalizuje się w walce cyberprzemocą (w obu grupach 3,6%), oraz powiadomienia organów ścigania (nastolatki - 3,9% vs. rodzice - 5,3%).

Wyniki badania „Nastolatki 3.0" wskazują, że rodzice nie reagują na przemoc internetową, której doświadczają ich dzieci. Może to wynikać z braku świadomości zagrożeń online, a także braku doświadczenia cyberagresji (własne doświadczenie, wiedza i umiejętności w tym zakresie).

Role sytuacji cyberprzemocowych - reaguj jako świadek

Gdyby ująć konflikty młodzieży szkolnej w formie tzw. trójkąta dramatycznego używanego w naukach psychologicznych, mamy do czynienia z rolą oprawcy (e-agresora), ofiary (e-ofiary) i świadka. Długofalowych konsekwencje sytuacji cyberprzemocowych w swoim życiu będą doświadczać prawdopodobnie wszystkie strony. Badania losów dzieci wskazują, że nawet w dorosłym życiu, długo po opuszczeniu szkoły, ofiary przemocy szkolnej nadal zmagają się z problemami psychosomatycznymi, depresją, lękiem, obniżonym poczuciem wartości. Natomiast sprawcy na przestrzeni lat utrwalają swoje zachowania agresywne, obniża się w nich poczucie odpowiedzialności za własne działania oraz może się u nich nasilać skłonność do zachowań aspołecznych. Co natomiast w przypadku, gdy nastolatek jest kolegą lub koleżanką ofiary lub/i oprawcy? Czy osoba trzecia może zrobić coś, co załagodziłoby skutki agresji?

Nieoceniona okazuję się być często rola świadka lub świadków, którzy odpowiednio reagują lub zgłaszają zaufanym dorosłym sytuacje przemocy. Budowanie otoczenia dziecka, w którym może ono zaufać, że zostanie wysłuchane z poczuciem empatii wobec tego, co mu się przytrafia, skutecznie przeciwdziała wystawieniu na sytuacje cyberprzemocy.

Cyberprzemoc w wynikach badań

Według Instytut Statystycznego UNESCO jedna trzecia światowej młodzieży doświadcza przemocy lub nękania w różnej formie. Odkąd dzieci na całym świecie mają większy dostęp do cyfrowego środowiska, tym bardziej cyberprzemoc staję się powszechna w każdym zakątku globu.

Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny z okazji Dnia Bezpiecznego Internetu 2022 przeprowadził na swoich profilach na platformach Twitter oraz LinkedIn ankietę, z której wynika, że cyberprzemoc została wskazana przez 44% respondentów jako główne zagrożenie wobec dzieci korzystających z internetu.

Według wyników badania przeprowadzonego w nieco starszej grupie wiekowej (tj. studentów pierwszego stopnia w przedziale wiekowym 19-23 lata) 57% respondentów potwierdza, że osobiście co najmniej raz w ciągu swojego życia doświadczyło nękania za pośrednictwem różnych mediów cyfrowych. Oznacza to, że ponad połowa obecnych młodych dorosłych, którzy wyszli już z wieku adolescencji, ma wspomnienie agresji internetowej we własnym życiorysie.

Cyberprzemoc a prawo

Polskie prawodawstwo nie ma uściślonej w swoich przepisach definicji cyberprzemocy, nie ma zapisów wprost odnoszących się do takiego zjawiska. Nie oznacza to, że akty internetowej agresji pozostają bezkarne. Naruszają obecnie obowiązujące prawo i mogą zostać zgłoszone na policję, do prokuratury lub do sądu. Oto kilka z artykułów Kodeksu karnego (dalej: k.k.) na które można powołać się w pismach, wnosząc pozew:

art. 190 k.k. - groźba karalna; grożenie komuś popełnieniem przestępstwa (np. pozbawieniem życia) przez internet;

art. 190a k.k. - stalking: uporczywe nękanie, podszywanie się pod inną osobę oraz wykorzystywanie jej wizerunku;

art. 191 k.k. - zmuszenie do określonego działania wbrew jego woli;

art. 191a k.k. - naruszenie intymności seksualnej, utrwalenie i rozpowszechnienie wizerunku nagiej osoby bez jej zgody;

art. 212 i art. 216 k.k. - zniesławienie i zniewaga; wszelkie zachowania uwłaczające czyjejś godności, stanowiące przejaw lekceważenia oraz pogardy; pomówienie (oszczerstwo) o takie postępowanie lub właściwości, które mogą daną osobę poniżyć w opinii publicznej; użycie wizerunku osoby w celu jej ośmieszania, upokorzenia, wypowiadanie pod adresem pokrzywdzonego znieważających go wulgaryzmów lub epitetów;

art. 267 k.k. - bezprawne uzyskanie informacji, np. włamanie się na pocztę email lub profil społecznościowy, które są zabezpieczone hasłem;

art. 268 k.k. - niszczenie, usuwanie lub zmienianie informacji albo utrudnianie zapoznania się z informacją.

Na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego można natomiast dochodzić swoich praw m.in. w zakresie:

art. 23 k.c. i art. 24 k.c. - naruszenie wizerunku, który jest dobrem osobistym człowieka. Zamieszczenie zdjęcia lub filmu przedstawiającego daną osobę na stronach internetowych lub w mediach społecznościowych, a także ich rozsyłanie za pomocą urządzeń z dostępem do internetu, bez zgody tej osoby.

Pamiętajmy! W przypadku cyberprzemocy w stosunku do dzieci, czyli osób poniżej 18 r.ż., wszystkie działania prawne realizują rodzice lub opiekunowie prawni. Zatem nie ma możliwości dochodzenia odpowiedzialności prawnej dziecka, które zostało pokrzywdzone na skutek cyberprzemocy bez współpracy z jego rodzicami lub opiekunami.

Polecamy Waszej uwadze wzory pism procesowych opracowanych przez Ministerstwo Edukacji dostępnych i poradnik „Jak reagować na cyberprzemoc? Poradnik dla szkół".

Przemocowe zachowania, takie jak dręczenie, nękanie, prześladowanie, podszywanie się pod inne osoby i kradzież tożsamości, są zabronione i mogą być zablokowane przez dostawców usługi.

Niektóre serwisy posiadają rozbudowany system wsparcia dla użytkowników i zgłaszania nadużyć:

Jak zauważyć problem cyberprzemocy? Porady dla rodziców

Niestety, wciąż niezbyt często dziecko lub nastolatek przyznaje się do bycia prześladowanym przez rówieśników. W grę wchodzi ogromne poczucie wstydu oraz obawa o jeszcze bardziej nasilone wyśmiewanie się po omówieniu sprawy z rodzicami lub/i nauczycielami. Dorośli mają także czasami tendencje do umniejszania problemów nieletnich, co może dodatkowo pogorszyć stan psychiczny atakowanego w szkole dziecka. Ważne jest zwracanie uwagi na sygnały, które mogą wskazywać, że dziecko może być ofiarą internetowej przemocy.

Oto kilka zachowań, które powinny niepokoić rodziców:

Dziecko zaczyna unikać szkoły, szuka wymówek, aby zostać w domu.

Unika kontaktów z kolegami/koleżankami lub przeciwnie - wdaje się w kłótnie lub bójki.

Rzadziej niż dotychczas korzysta z telefonu, przestaje korzystać z mediów społecznościowych.

Obsesyjnie sprawdza wiadomości w telefonie, e-maile, swoje profile na portalach społecznościowych - ale nic nie sprawia mu radości, wręcz przeciwnie, jest coraz bardziej przygnębione i sfrustrowane.

Pojawiają się zmiany nastroju i zachowania.

Jeżeli rozpoznamy wyżej wymienione niepokojące objawy, porozmawiajmy z dzieckiem. Zapoznajmy się z faktami, logicznie oceńmy sytuację. Wysłuchajmy, wspierajmy, nie oceniajmy. W przypadku, gdy z dzieckiem dzieje się coś złego, a nam nie udaje się do niego dotrzeć, skontaktujmy się z instytucjami, które będą mogły Wam pomóc.

Działania profilaktyczne

Warto działać profilaktycznie i uczyć zasad bezpiecznego korzystania w sieci już w momencie, gdy dajemy dziecku pierwszy tablet czy smartfon do ręki. Wtedy też trzeba pamiętać o programach kontroli rodzicielskiej, które pomogą zabezpieczyć młodych użytkowników internetu przed potencjalnie szkodliwymi treściami i kontaktami. Rozmawiając ze starszym dzieckiem, zapytajmy, czy wie, jak można zgłaszać naruszenia regulaminu w mediach społecznościowych (np. obraźliwe komentarze, ośmieszające zdjęcia) i jak blokować osoby, które mu dokuczają.
Oto kilka praktycznych porad do wykorzystania podczas rozmowy z dzieckiem o bezpieczeństwie w sieci i ochroną przed cyberprzemocą.

„Dodawaj do znajomych lub obserwujących tylko konta, o których wiesz, że są utworzone przez znane ci osoby". Jeśli dziecko dodaje profile społecznościowe nieznanych właścicieli, daje to takim kontom dostęp do informacji o nim, a te mogą być wykorzystane do anonimowego dręczenia. Trudno będzie wtedy o namierzenie sprawcy nękania, odpowiedzialność za nękanie może się rozmyć.

„Nie poddawaj nikomu swoich haseł". Niektóre dzieci i nastolatki podają swoje hasła przyjaciołom i traktują to jako oznakę zaufania. Niestety daje to także możliwość podszywania się pod Twoje dziecko w sieci.

„Sprawdź swoje ustawienia prywatności". Warto korzystać z narzędzi pozwalających na ograniczanie widoczności wpisów na mediach społecznościowych. Ustawiajmy je tak, aby nasze wpisy, zdjęcia czy filmiki mogły oglądać tylko osoby dodane do grona znajomych. Konta można zablokować także tak, aby nie było możliwości udostępniania postów dalej.

„Pomyśl, zanim cokolwiek opublikujesz". Jeśli dziecko publikuje prywatne przemyślenia, zdjęcia oraz nagrania, mogą tym samym zachęcać internetowych trolli do dodawania negatywnych komentarzy. Pamiętajmy, że wszystko może zostać zachowane jako zrzut ekranu, może zostać pobrane na dysk komputera i powielane bez wiedzy dziecka (oraz jego rodziców).

„Powiedz rodzicowi, nauczycielowi lub innemu zaufanemu dorosłemu, gdy czujesz się zaniepokojony daną sytuacją w internecie". Nauczenie dziecka tego, żeby otwarcie rozmawiało o swoich przyjemnych oraz przede wszystkim nieprzyjemnych doświadczeniach w sieci, daje szanse na zauważenie rozmów, komentarzy lub reakcji, które noszą znamiona zachowań cybrerprzemocowych.

Więcej informacji na temat tego jak rozmawiać z dzieckiem, które dotknęła cyberprzemoc lub które jest sprawcą cyberprzemocy, znajdziesz w naszym poradniku „Cyberprzemoc - włącz blokadę na nękanie".

Gdzie rodzic i dziecko mogą szukać pomocy?

Istnieją różne zespoły i linie pomocowe zajmujące się sprawami dotyczącymi bezpieczeństwa dzieci, także w sieci. Na stronach internetowych tych instytucji znajdziemy informacje i wskazówki, które podpowiedzą, jak rozwiązać problem cyberprzemocy. Z takiej pomocy mogą także skorzystać dzieci - dla nich prowadzone są specjalne strony internetowe i infolinie.

800 100 100 - TELEFON DLA RODZICÓW I NAUCZYCIELI
Bezpłatna i anonimowa pomoc telefoniczna i online dla rodziców/opiekunów i nauczycieli, którzy potrzebują wsparcia i informacji w zakresie przeciwdziałania przemocy, a także pomocy psychologicznej dzieciom przeżywającym kłopoty i trudności, takie jak: agresja i przemoc w szkole, cybeprzemoc i zagrożenia związane z nowymi technologiami, wykorzystanie seksualne, kontakt z substancjami psychoaktywnymi, depresja i obniżony nastrój, myśli samobójcze, zaburzenia odżywiania. Linia czynna jest od poniedziałku do piątku w godzinach 12.00-15.00. Więcej informacji na stronie https://800100100.pl/

116 111 - TELEFON ZAUFANIA DLA DZIECI I MŁODZIEŻY
Bezpłatny i anonimowy telefon dla dzieci i młodzieży prowadzony przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. Telefon działa codziennie - 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę. Dzieci i młodzież mogą także zarejestrować się na stronie internetowej i napisać wiadomość do konsultantów pełniących dyżur online. Więcej informacji na stronie https://116111.pl/

800 12 12 12 - DZIECIĘCY TELEFON ZAUFANIA RZECZNIKA PRAW DZIECKA
Bezpłatna działająca całodobowo telefoniczna linia interwencyjna dla dzieci i młodzieży. Osoby dorosłe mogą zgłaszać problemy dzieci lub rażące zaniedbania względem nich. Telefon działa codziennie - 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę. Więcej informacji na stronie https://brpd.gov. pl/telefon-zaufania

DYŻURNET.PL
Zespół ekspertów NASK, działający jako punkt kontaktowy do zgłaszania nielegalnych treści w internecie, szczególnie związanych z seksualnym wykorzystywaniem dzieci. Zgłoszenia o potencjalnie nielegalnych treściach można przekazywać za pomocą formularza, na adres e-mailowy lub za pomocą infolinii 0 801 615 005. Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie https://dyzurnet.pl/

Borkowska A., (2019), „Cyberprzemoc. Włącz blokadę na nękanie. Poradnik dla rodziców", Warszawa: NASK - Państwowy Instytut Badawczy [także online, dostęp dn. 30.06.2022].
ITU News, (2022), „Safer Internet Day: Cyberbullying tops child online safety concerns" [online, dostęp dn. 20.06.2022].
Lange R. (red.), (2021), „Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów", Warszawa: NASK - Państwowy Instytut Badawczy, s. 78 [także online, dostęp dn. 30.06.2022].
Peled Y., (2019), „Cyberbullying and its influence on academic, social, and emotional development of undergraduate students" [online, dostęp dn. 30.06.2022].
Podlewska J., (b.r.), „Prawne aspekty cyberprzemocy" [online, dostęp dn. 30.06.2022].
Raisingchildren.net.au, (2022), „Cyberbullying: what it is and how to avoid it" [online, dostęp dn. 30.06.2022].
„Wirtualna agresja, realne ofiary", (2018), „Gazeta Policyjna", nr 155 [online, dostęp dn. 30.06.2022].

Anna Jankiewicz
Ekspert NASK
Od 2016 r. pracuje w NASK w Zespole Badań Społecznych i Rynkowychj. Absolwentka studiów licencjackich Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego.

wszystkie posty

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyberprofilaktyka NASK zajmuje się bezpieczeństwem dzieci i młodzieży w internecie oraz podnoszeniem kompetencji cyfrowych m. in. poprzez organizację konferencji i szkoleń

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pod hasłem „Blisko telefonu - daleko od dziecka" Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę rusza z kampanią społeczną promującą cyfrową higienę i bezpieczny rozwój dzieci. Kampania, skierowana do rodziców dzieci do 6. r.ż., zwraca uwagę na negatywny wpływ korzystania przez rodziców z telefonów w obecności dziecka. Scrollowanie przez rodzica telefonu w czasie zajmowania się dzieckiem może obniżyć jakość i liczbę interakcji między nim a dzieckiem.

Tymczasem utrzymywanie kontaktu wzrokowego z opiekunem oraz szybkość reagowania osoby dorosłej na sygnały wysyłane przez niemowlę lub dziecko to jedne z podstawowych potrzeb małego człowieka. Mają olbrzymi wpływ na kształtowanie bezpiecznej więzi z rodzicem, poczucie własnej wartości dziecka, a także na to, jakie relacje będzie ono budowało z innymi w swoim późniejszym życiu.

Korzystanie przez rodzica z telefonu w czasie zajmowania się dzieckiem obniża jego uważność i zdolność do szybkiego rozpoznawania stanów i potrzeb dziecka. W wyniku tego rodzic może reagować na sygnały wysyłane przez dziecko dopiero wtedy, gdy przeżywane przez nie pobudzenie i dyskomfort będą już stosunkowo silne. Nadmiar ekranów obniża także faktyczną ilość czasu, który rodzic poświęca dziecku, co ma też długofalowe konsekwencje - wpływa na kształtujący się obraz „ja" dziecka, czyli jego poczucie, że jest lub nie jest wystarczająco ważne, aby się nim zajmować  - mówi Magda Winiarska-Smoczyńska, terapeutka z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, nawiązując do tematu kampanii „Blisko telefonu - daleko od dziecka".

Kampania jest elementem prowadzonego przez Fundację od lat projektu Domowe Zasady Ekranowe. W jego ramach FDDS promuje ideę ustalania przez domowników zasad korzystania z ekranów, tak żeby sprzyjało to bezpieczeństwu, równowadze i relacjom rodzinnym.

Nasze dotychczasowe kampanie promujące ideę zasad ekranowych koncentrowały się na korzystaniu z ekranów przez dzieci. Tym razem, podążając za najnowszą wiedzą, skupiamy się na innym aspekcie problemu - na tym, jak ekrany w rękach rodziców wpływają na relację z dzieckiem i jego rozwój - mówi Łukasz Wojtasik, koordynator kampanii z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.

W ramach projektu  „Blisko telefonu - daleko od dziecka" rodzice otrzymują szereg informacji o tym, dlaczego ograniczanie ekranów przy dziecku jest ważne i jak to osiągnąć. Wszystko to w przekazach towarzyszących kampanii w mediach i w sieci oraz na stronie domowezasadyekranowe.fdds.pl.

Dlaczego rodzice sięgają po telefon?

Ciąża i narodziny dziecka to bardzo ważny i trudny czas w życiu rodziny, wymagający od rodziców odnalezienia się w nowych rolach, włożenia ogromnego wysiłku w opiekę nad niemowlęciem, często kosztem własnych potrzeb - zwraca uwagę w swoich przekazach Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę prowadząca m.in. grupy wsparcia dla mam z depresją poporodową.

Rodzice mogą czuć się odizolowani od swojego dotychczasowego środowiska i życia, a telefon pomaga im poczuć się mniej samotnymi, uzyskać wsparcie od bliskich, dzielić się trudnościami i radościami, rozwiewać niepokoje i znajdować odpowiedzi na pytania, także te związane z opieką nad dzieckiem. Może też być sposobem na relaks, chwilowe oderwanie się od obowiązków. Nie ma w tym nic niewłaściwego, o ile ekran smartfona nie jest, mówiąc obrazowo, barierą oddzielającą uwagę rodzica od dziecka - mówi Ewa Dziemidowicz, terapeutka z poradni „Dziecko w Sieci" Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.

Ważne jest, aby przyjrzeć się swoim nawykom cyfrowym i szczerze odpowiedzieć sobie na pytanie, na ile jesteśmy obecni i uważni w kontakcie z dzieckiem. Zmianę swoich zwyczajów warto rozpocząć od małych kroków, na przykład spędzenia pół godziny dziennie na wspólnej zabawie lub rozmowie bez telefonu - dodaje Magda Winiarska-Smoczyńska z Fundacji.

Oczywiście może się też okazać, że samodzielne zmienianie swoich przyzwyczajeń cyfrowych to za mało i być może rodzic powinien skorzystać z pomocy specjalisty. Silne uczucie lęku, smutku, problemy ze snem, płaczliwość, korzystanie z telefonu kosztem swoich innych potrzeb - to sygnały, których nie wolno bagatelizować.
Jak ograniczać korzystanie z ekranów przy dziecku? Zasady ekranowe dla rodziców:

Kiedy spędzasz czas z dzieckiem, staraj się być całkowicie obecny (obecna). Skup się na jego potrzebach i wspólnych aktywnościach. Staraj się nie myśleć o telefonie i nie zerkać na ekran.

Ograniczaj do minimum czas, kiedy korzystasz z telefonu przy dziecku. Zawsze rozważ, czy skorzystanie z telefonu jest konieczne i czy nie może poczekać. Jeżeli sięgasz po telefon, staraj się ograniczać czas spędzany przed ekranem do niezbędnego minimum.

Ustal miejsca wolne od telefonu, takie jak miejsce spożywania posiłku, pokój dziecka, kącik do zabaw czy miejsce do czytania.

Ustal sytuacje kluczowe dla relacji z dzieckiem i dla jego komfortu, podczas których nie korzystasz z telefonu, np. posiłki, zasypianie, wspólna zabawa, czytanie.

Staraj się nie trzymać telefonu przy sobie. Pomocne może być miejsce, gdzie odkładasz telefon na czas interakcji z dzieckiem. Może to być miejsce, gdzie wszyscy domownicy zostawiają swoje telefony.

Wyłączenie powiadomień sprawi, że ty i dziecko będziecie mniej rozproszeni.

Jeśli musisz skorzystać z telefonu przy dziecku, wytłumacz mu, w jakim celu to robisz, by zminimalizować jego frustrację (np.: „Teraz odpisuję cioci, o której godzinie ją odwiedzimy", „Teraz sprawdzam prognozę pogody, żebyśmy ubrali się odpowiednio na spacer").

***

Kampania „Blisko telefonu - daleko od dziecka" prowadzona jest w przestrzeni miejskiej oraz mediach tradycyjnych i społecznościowych. Powstała we współpracy z domem produkcyjnym Spokój. Zdjęcia na potrzeby projektu wykonał Jacek Kołodziejski.

Patronem honorowym kampanii jest Rzecznik Praw Dziecka, patronem medialnym - portal mamadu.pl. Projekt został dofinansowany przez Unię Europejską.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak korzystanie z telefonów przez rodziców wpływa na dzieci - kampania „Blisko telefonu - daleko od dziecka"

# data[].attributes.attachment_link.description
Pod hasłem „Blisko telefonu - daleko od dziecka" Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę rusza z kampanią społeczną promującą cyfrową higienę i bezpieczny rozwój dzieci.

# data[].attributes.headline
WIEDZA W PIGUŁCE NA TEMAT SPEKTRUM AUTYZMU

# data[].attributes.subject
WIEDZA W PIGUŁCE NA TEMAT SPEKTRUM AUTYZMU

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiedza w pigułce na temat spektrum autyzmu - artykuł we współpracy z Fundacją SYNAPSIS

2 kwietnia obchodziliśmy Dzień Świadomości Autyzmu. Święto, którego celem jest propagowanie wiedzy na temat autyzmu oraz uwrażliwianie społeczeństwa na potrzeby osób z autyzmem. Kwiecień to miesiąc, w którym sporo mówi się na temat autyzmu, dlatego też i tutaj, w najbliższym czasie, znajdziecie trochę wiadomości na temat autyzmu. Chcąc zebrać dla Was jak najbardziej rzetelne informacje sięgnęłam do źródła, a więc do osób, które na co dzień zajmują się pracą z osobami w spektrum. Dzięki życzliwości specjalistów z Fundacji SYNAPSIS, którzy wyczerpująco, a jednocześnie bardzo przystępnie odpowiedzieli na moje pytania, powstał artykuł wyjaśniający najważniejsze zagadnienia związane z autyzmem.

Zapraszam do lektury 😊
Co to jest autyzm? Czy są znane przyczyny autyzmu?
Autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym. Wpływa całościowo na rozwój i funkcjonowanie danej osoby. Określenie "spektrum autyzmu" ma na celu zwrócenie uwagi na to, jak różnorodne są osoby z autyzmem i w jak różny sposób zaburzenie to może wpływać na ich życie. W spektrum znajdują się zarówno osoby niemówiące werbalnie, mające poważne problemy w zakresie samodzielności i funkcjonujące na poziomie niepełnosprawności intelektualnej, jak również osoby sprawnie porozumiewające się mową, zakładające rodziny i realizujące się w życiu zawodowym. Przyczyny autyzmu nie są w pełni znane - wpływ na jego ujawnienie się mają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe.
Jak rozpoznać autyzm - symptomy. Co powinno zaniepokoić?
Można rozpoznać go na każdym etapie życia człowieka - od niemowlęctwa po dorosłość. Istnieje większe prawdopodobieństwo autyzmu u dzieci z grupy ryzyka, np. gdy ma ono bliskich krewnych w spektrum autyzmu, jeśli urodziło się przedwcześnie oraz z niską wagą urodzeniową, gdy obserwuje się u niego opóźnienie rozwoju sensomotorycznego lub jeśli w wywiadzie występują obciążenia z okresu płodowego i okołoporodowego z cechami wskazującymi na zaburzenia genetyczne.

Najsilniejsze wskaźniki zagrożenia ASD u małych dzieci to: brak lub osłabiony kontakt wzrokowy, brak lub osłabiona reakcja na imię, brak uwspólniania pola uwagi, brak lub ograniczona zabawa „na niby" czy też brak lub bardzo rzadkie wskazywanie informacyjne.

Dodatkowo należy również zwrócić uwagę, gdy dziecko nie ma typowych kontaktów z innymi dziećmi oraz gdy jego rozwój mowy jest nietypowy, mowa nie rozwija się lub nastąpił jej regres.
Jakie badania należy wykonać w kierunku diagnozy autyzmu?
Diagnozę spektrum autyzmu może postawić lekarz specjalista psychiatra wraz z interdyscyplinarnym zespołem (psycholog, pedagog, ew. logopeda). Aby rozpoznawać autyzm w poszczególnych grupach wiekowych, konieczne jest przeszkolenie specjalistyczne oraz bogate doświadczenie diagnostów. Przejawy spektrum bywają bardziej lub mniej subtelne, a osoby badane, w tym także dzieci oraz ich rodziny, stosują różne sposoby radzenia sobie ze swoją nietypową sytuacją. Może to utrudniać właściwe zebranie danych i postawienie rzetelnej diagnozy.

Wyraźne symptomy autyzmu ujawniają się do 3. roku życia. Powstały już precyzyjne, dostępne w Polsce narzędzia/skale, pozwalające na bardzo wczesne monitorowanie rozwoju dzieci pod kątem wykrywania ASD (już od drugiego półrocza życia - SASC-R i M-CHAT-R), a także ułatwiające postawienie diagnozy autyzmu (ADOS-2).
Jakie są największe trudności dzieci z autyzmem?
Spektrum autyzmu jest uznawane za niepełnosprawność ukrytą. W porównaniu z osobami typowo funkcjonującymi, osoby z ASD mają wyraźnie odmienny sposób postrzegania świata, co z kolei bardzo często objawia się nietypowym zachowaniem. Ich, nieraz rozpaczliwe, próby radzenia sobie w świecie społecznym bywają odbierane jako niegrzeczne, zbyt bezpośrednie czy aroganckie. Osobom w spektrum nieraz przypisuje się złe intencje, ukryte motywy oraz brak empatii.

Najpoważniejszą trudnością zdecydowanej większości osób w spektrum jest porozumiewanie się z innymi i odnajdywanie się w sferze relacji społecznych. Z racji specyfiki funkcjonowania swojego umysłu osoby te, zarówno dzieci, młodzież, jak i dorośli, doświadczają szeregu nieporozumień, konfliktów i porażek w kontaktach z innymi ludźmi. W świecie społecznym mogą być zagubione, przestraszone i bezradne.
Diagnoza autyzmu i co dalej - jakie są możliwości wsparcia/terapii dziecka z autyzmem?
Podstawowym narzędziem wspierania osób z ASD jest drugi człowiek - ktoś empatyczny i życzliwy, kto pomoże radzić sobie w kontaktach ze środowiskiem. W terapii i rehabilitacji osób z autyzmem stosuje się rozmaite metody, takie jak wspomaganie rozwoju mowy lub komunikacji alternatywnej (np. pismo, piktogramy, syntezatory mowy, znaki wizualno-przestrzenne itp.), poprawa komfortu odbioru i przetwarzania bodźców sensorycznych poprzez dostosowanie środowiska i terapię sensoryczną, ćwiczenia kompetencji społecznych, w tym np. trening umiejętności społecznych, czy też dostosowanie warunków nauczania poprzez wykorzystanie wizualnych środków przekazu w procesie edukacji.

Niezbędna jest pomoc rodzinie, która odgrywa bardzo ważną rolę we wspieraniu osoby z autyzmem. Działaniami, jakie poprawiają jakość życia wielu osób w spektrum autyzmu są min. szkolenia dla specjalistów, nauczycieli, rodziców, psychoedukacja, grupy wsparcia, specjalistyczne usługi opiekuńcze i asystenckie, pomoc wolontariuszy, dostępne i dobrze działające placówki oświatowe i placówki dla dorosłych, ułatwiające rodzinie opiekę nad osobą z autyzmem i łączenie jej z pracą zawodową oraz dostępne i dostosowane miejsca pracy w firmach przeszkolonych i przygotowanych do zatrudnienia wspomaganego osób w spektrum autyzmu.
Jak można pomóc dziecku z autyzmem w codziennym życiu?
Wczesne postawienie diagnozy i szybka, intensywna interwencja terapeutyczna daje dziecku największą szansę na sukces w rozwoju i osiągnięcie jak najlepszego poziomu funkcjonowania w przyszłości. Na podstawie opinii diagnostycznej, zawierającej pełną ocenę funkcjonalną, powinien być wdrożony plan terapii, realizowany na najwcześniejszym etapie przede wszystkim w ramach służby zdrowia, usług wczesnego wspomagania rozwoju oraz w domu rodzinnym. Rodzice potrzebują stałego, regularnego wsparcia, informacji i szkoleń, gdyż to oni są pierwszym i najważniejszym otoczeniem swojego dziecka.

Od momentu rozpoczęcia interwencji terapeutycznej dziecko i rodzina powinni być także wspierani przez specjalistów świadczących wsparcie w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych (SUO). Jedną z pierwszych form pomocy jest wczesne wspomaganie rozwoju, które dzieciom z autyzmem, a także dzieciom, u których można podejrzewać autyzm, powinno być przyznawane przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne w maksymalnym wymiarze.
Jak można wspierać dziecko z autyzmem w edukacji przedszkolnej i szkolnej?
Dziecko z diagnozą autyzmu powinno mieć możliwość uczęszczania do placówki przedszkolnej, w której zostaną uwzględnione jego potrzeby, tak aby w jak największym stopniu miało możliwość rozwijania swojego potencjału. Zapewnienie dziecku miejsca w małej grupie w specjalistycznym przedszkolu daje szanse na przygotowanie go do szerszych kontaktów społecznych z rówieśnikami i pracy w grupie w przedszkolu integracyjnym lub ogólnodostępnym, a następnie w szkole.

Wśród samorzeczników z ASD bardzo często spotyka się wypowiedzi świadczące o tym, że doświadczenia zebrane na etapie nauki w szkole mają znaczący wpływ na samoocenę, poczucie sprawstwa i gotowość do podejmowania adekwatnych do wieku zadań i ról społecznych. Przyjazne i akceptujące środowisko, w którym uczeń ma możliwość realizować obowiązki szkolne, a także adekwatne i inspirujące wyzwania odgrywają podstawową rolę we wzmacnianiu jego mocnych stron, nabywaniu i rozwijaniu kluczowych umiejętności.

Uczniowie z diagnozą spektrum autyzmu mają prawo do edukacji włączającej w szkołach masowych, w szkołach integracyjnych lub w ramach szkolnictwa specjalnego. Realizują podstawę programową dla uczniów z normą intelektualną w szkołach ogólnodostępnych, w szkołach i oddziałach integracyjnych lub w ramach zindywidualizowanej ścieżki nauczania lub nauczania indywidualnego. Uczniowie z autyzmem ze sprzężoną niepełnosprawnością mogą uczyć się w szkołach specjalnych i oddziałach specjalnych. Wybór ścieżki edukacyjnej (integracyjnej czy specjalnej) zależy od indywidualnych możliwości i potrzeb ucznia, jego miejsca zamieszkania, postępów w terapii oraz etapu edukacyjnego. Do edukacji integracyjnej należy wcześniej przygotować ucznia przez intensywną specjalistyczną terapię i rehabilitację.

Jak już wspomniałam, tekst powstał w współpracy z Fundacją SYNAPSIS. Zapraszam Was serdecznie do odwiedzenia strony Fundacji, gdzie możecie zapoznać się z jej wspaniałą działalnością na rzecz osób z autyzmem. Dodatkowo, zachęcam Was do przekazania 1,5% swojego podatku podopiecznym Fundacji SYNAPSIS. Wasze wsparcie to dostęp do terapii dla dzieci w spektrum autyzmu. Więcej informacji znajdziecie na stronie https://1procent.synapsis.org.pl/.

# data[].attributes.attachment_link.description
2 kwietnia obchodziliśmy Dzień Świadomości Autyzmu. Święto, którego celem jest propagowanie wiedzy na temat autyzmu oraz uwrażliwianie społeczeństwa na potrzeby osób z autyzmem. Kwiecień to miesiąc, w którym sporo mówi się na temat autyzmu, dlatego też i tutaj, w najbliższym czasie, znajdziecie trochę wiadomości na temat autyzmu.

# data[].attributes.headline
WIEDZA W PIGUŁCE NA TEMAT SPEKTRUM AUTYZMU

# data[].attributes.subject
WIEDZA W PIGUŁCE NA TEMAT SPEKTRUM AUTYZMU

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiedza w pigułce na temat spektrum autyzmu - artykuł we współpracy z Fundacją SYNAPSIS

2 kwietnia obchodziliśmy Dzień Świadomości Autyzmu. Święto, którego celem jest propagowanie wiedzy na temat autyzmu oraz uwrażliwianie społeczeństwa na potrzeby osób z autyzmem. Kwiecień to miesiąc, w którym sporo mówi się na temat autyzmu, dlatego też i tutaj, w najbliższym czasie, znajdziecie trochę wiadomości na temat autyzmu. Chcąc zebrać dla Was jak najbardziej rzetelne informacje sięgnęłam do źródła, a więc do osób, które na co dzień zajmują się pracą z osobami w spektrum. Dzięki życzliwości specjalistów z Fundacji SYNAPSIS, którzy wyczerpująco, a jednocześnie bardzo przystępnie odpowiedzieli na moje pytania, powstał artykuł wyjaśniający najważniejsze zagadnienia związane z autyzmem.

Zapraszam do lektury 😊
Co to jest autyzm? Czy są znane przyczyny autyzmu?
Autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym. Wpływa całościowo na rozwój i funkcjonowanie danej osoby. Określenie "spektrum autyzmu" ma na celu zwrócenie uwagi na to, jak różnorodne są osoby z autyzmem i w jak różny sposób zaburzenie to może wpływać na ich życie. W spektrum znajdują się zarówno osoby niemówiące werbalnie, mające poważne problemy w zakresie samodzielności i funkcjonujące na poziomie niepełnosprawności intelektualnej, jak również osoby sprawnie porozumiewające się mową, zakładające rodziny i realizujące się w życiu zawodowym. Przyczyny autyzmu nie są w pełni znane - wpływ na jego ujawnienie się mają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe.
Jak rozpoznać autyzm - symptomy. Co powinno zaniepokoić?
Można rozpoznać go na każdym etapie życia człowieka - od niemowlęctwa po dorosłość. Istnieje większe prawdopodobieństwo autyzmu u dzieci z grupy ryzyka, np. gdy ma ono bliskich krewnych w spektrum autyzmu, jeśli urodziło się przedwcześnie oraz z niską wagą urodzeniową, gdy obserwuje się u niego opóźnienie rozwoju sensomotorycznego lub jeśli w wywiadzie występują obciążenia z okresu płodowego i okołoporodowego z cechami wskazującymi na zaburzenia genetyczne.

Najsilniejsze wskaźniki zagrożenia ASD u małych dzieci to: brak lub osłabiony kontakt wzrokowy, brak lub osłabiona reakcja na imię, brak uwspólniania pola uwagi, brak lub ograniczona zabawa „na niby" czy też brak lub bardzo rzadkie wskazywanie informacyjne.

Dodatkowo należy również zwrócić uwagę, gdy dziecko nie ma typowych kontaktów z innymi dziećmi oraz gdy jego rozwój mowy jest nietypowy, mowa nie rozwija się lub nastąpił jej regres.
Jakie badania należy wykonać w kierunku diagnozy autyzmu?
Diagnozę spektrum autyzmu może postawić lekarz specjalista psychiatra wraz z interdyscyplinarnym zespołem (psycholog, pedagog, ew. logopeda). Aby rozpoznawać autyzm w poszczególnych grupach wiekowych, konieczne jest przeszkolenie specjalistyczne oraz bogate doświadczenie diagnostów. Przejawy spektrum bywają bardziej lub mniej subtelne, a osoby badane, w tym także dzieci oraz ich rodziny, stosują różne sposoby radzenia sobie ze swoją nietypową sytuacją. Może to utrudniać właściwe zebranie danych i postawienie rzetelnej diagnozy.

Wyraźne symptomy autyzmu ujawniają się do 3. roku życia. Powstały już precyzyjne, dostępne w Polsce narzędzia/skale, pozwalające na bardzo wczesne monitorowanie rozwoju dzieci pod kątem wykrywania ASD (już od drugiego półrocza życia - SASC-R i M-CHAT-R), a także ułatwiające postawienie diagnozy autyzmu (ADOS-2).
Jakie są największe trudności dzieci z autyzmem?
Spektrum autyzmu jest uznawane za niepełnosprawność ukrytą. W porównaniu z osobami typowo funkcjonującymi, osoby z ASD mają wyraźnie odmienny sposób postrzegania świata, co z kolei bardzo często objawia się nietypowym zachowaniem. Ich, nieraz rozpaczliwe, próby radzenia sobie w świecie społecznym bywają odbierane jako niegrzeczne, zbyt bezpośrednie czy aroganckie. Osobom w spektrum nieraz przypisuje się złe intencje, ukryte motywy oraz brak empatii.

Najpoważniejszą trudnością zdecydowanej większości osób w spektrum jest porozumiewanie się z innymi i odnajdywanie się w sferze relacji społecznych. Z racji specyfiki funkcjonowania swojego umysłu osoby te, zarówno dzieci, młodzież, jak i dorośli, doświadczają szeregu nieporozumień, konfliktów i porażek w kontaktach z innymi ludźmi. W świecie społecznym mogą być zagubione, przestraszone i bezradne.
Diagnoza autyzmu i co dalej - jakie są możliwości wsparcia/terapii dziecka z autyzmem?
Podstawowym narzędziem wspierania osób z ASD jest drugi człowiek - ktoś empatyczny i życzliwy, kto pomoże radzić sobie w kontaktach ze środowiskiem. W terapii i rehabilitacji osób z autyzmem stosuje się rozmaite metody, takie jak wspomaganie rozwoju mowy lub komunikacji alternatywnej (np. pismo, piktogramy, syntezatory mowy, znaki wizualno-przestrzenne itp.), poprawa komfortu odbioru i przetwarzania bodźców sensorycznych poprzez dostosowanie środowiska i terapię sensoryczną, ćwiczenia kompetencji społecznych, w tym np. trening umiejętności społecznych, czy też dostosowanie warunków nauczania poprzez wykorzystanie wizualnych środków przekazu w procesie edukacji.

Niezbędna jest pomoc rodzinie, która odgrywa bardzo ważną rolę we wspieraniu osoby z autyzmem. Działaniami, jakie poprawiają jakość życia wielu osób w spektrum autyzmu są min. szkolenia dla specjalistów, nauczycieli, rodziców, psychoedukacja, grupy wsparcia, specjalistyczne usługi opiekuńcze i asystenckie, pomoc wolontariuszy, dostępne i dobrze działające placówki oświatowe i placówki dla dorosłych, ułatwiające rodzinie opiekę nad osobą z autyzmem i łączenie jej z pracą zawodową oraz dostępne i dostosowane miejsca pracy w firmach przeszkolonych i przygotowanych do zatrudnienia wspomaganego osób w spektrum autyzmu.
Jak można pomóc dziecku z autyzmem w codziennym życiu?
Wczesne postawienie diagnozy i szybka, intensywna interwencja terapeutyczna daje dziecku największą szansę na sukces w rozwoju i osiągnięcie jak najlepszego poziomu funkcjonowania w przyszłości. Na podstawie opinii diagnostycznej, zawierającej pełną ocenę funkcjonalną, powinien być wdrożony plan terapii, realizowany na najwcześniejszym etapie przede wszystkim w ramach służby zdrowia, usług wczesnego wspomagania rozwoju oraz w domu rodzinnym. Rodzice potrzebują stałego, regularnego wsparcia, informacji i szkoleń, gdyż to oni są pierwszym i najważniejszym otoczeniem swojego dziecka.

Od momentu rozpoczęcia interwencji terapeutycznej dziecko i rodzina powinni być także wspierani przez specjalistów świadczących wsparcie w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych (SUO). Jedną z pierwszych form pomocy jest wczesne wspomaganie rozwoju, które dzieciom z autyzmem, a także dzieciom, u których można podejrzewać autyzm, powinno być przyznawane przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne w maksymalnym wymiarze.
Jak można wspierać dziecko z autyzmem w edukacji przedszkolnej i szkolnej?
Dziecko z diagnozą autyzmu powinno mieć możliwość uczęszczania do placówki przedszkolnej, w której zostaną uwzględnione jego potrzeby, tak aby w jak największym stopniu miało możliwość rozwijania swojego potencjału. Zapewnienie dziecku miejsca w małej grupie w specjalistycznym przedszkolu daje szanse na przygotowanie go do szerszych kontaktów społecznych z rówieśnikami i pracy w grupie w przedszkolu integracyjnym lub ogólnodostępnym, a następnie w szkole.

Wśród samorzeczników z ASD bardzo często spotyka się wypowiedzi świadczące o tym, że doświadczenia zebrane na etapie nauki w szkole mają znaczący wpływ na samoocenę, poczucie sprawstwa i gotowość do podejmowania adekwatnych do wieku zadań i ról społecznych. Przyjazne i akceptujące środowisko, w którym uczeń ma możliwość realizować obowiązki szkolne, a także adekwatne i inspirujące wyzwania odgrywają podstawową rolę we wzmacnianiu jego mocnych stron, nabywaniu i rozwijaniu kluczowych umiejętności.

Uczniowie z diagnozą spektrum autyzmu mają prawo do edukacji włączającej w szkołach masowych, w szkołach integracyjnych lub w ramach szkolnictwa specjalnego. Realizują podstawę programową dla uczniów z normą intelektualną w szkołach ogólnodostępnych, w szkołach i oddziałach integracyjnych lub w ramach zindywidualizowanej ścieżki nauczania lub nauczania indywidualnego. Uczniowie z autyzmem ze sprzężoną niepełnosprawnością mogą uczyć się w szkołach specjalnych i oddziałach specjalnych. Wybór ścieżki edukacyjnej (integracyjnej czy specjalnej) zależy od indywidualnych możliwości i potrzeb ucznia, jego miejsca zamieszkania, postępów w terapii oraz etapu edukacyjnego. Do edukacji integracyjnej należy wcześniej przygotować ucznia przez intensywną specjalistyczną terapię i rehabilitację.

Jak już wspomniałam, tekst powstał w współpracy z Fundacją SYNAPSIS. Zapraszam Was serdecznie do odwiedzenia strony Fundacji, gdzie możecie zapoznać się z jej wspaniałą działalnością na rzecz osób z autyzmem. Dodatkowo, zachęcam Was do przekazania 1,5% swojego podatku podopiecznym Fundacji SYNAPSIS. Wasze wsparcie to dostęp do terapii dla dzieci w spektrum autyzmu. Więcej informacji znajdziecie na stronie https://1procent.synapsis.org.pl/.

# data[].attributes.attachment_link.description
2 kwietnia obchodziliśmy Dzień Świadomości Autyzmu. Święto, którego celem jest propagowanie wiedzy na temat autyzmu oraz uwrażliwianie społeczeństwa na potrzeby osób z autyzmem. Kwiecień to miesiąc, w którym sporo mówi się na temat autyzmu, dlatego też i tutaj, w najbliższym czasie, znajdziecie trochę wiadomości na temat autyzmu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fakty i mity na temat autyzmu

Autyzm to słowo, które nie brzmi już tak tajemniczo, jak jeszcze kilka lat temu. Mam wrażenie, że wiedza na temat spektrum autyzmu z roku na rok wzrasta w społeczeństwie, jednak nadal mamy jeszcze sporo do zrobienia w tym zakresie. Działania podejmowane z okazji Światowego Dnia Świadomości Autyzmu, przypadającego na 2 kwietnia, mają na celu upowszechnianie wiedzy na temat spektrum autyzmu oraz budowanie wrażliwości społecznej, w tym postawy pełnej tolerancji i akceptacji osób neuroróżnorodnych.

Na początku odsyłam Was do wartościowego artykułu na temat autyzmu, który został przygotowany w zeszłym roku, we współpracy z fundacją Synapsis - tutaj >
FAKTY
Autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym, które wiąże się z nieprawidłowym rozwojem i działaniem mózgu we wczesnym dzieciństwie. Zaburzenie to wpływa na funkcjonowanie jednostki w różnych obszarach życia.

Osoby z autyzmem charakteryzują się trudnościami w wielu obszarach życia.

Mają trudności w zakresie umiejętności nawiązywania kontaktów i relacji społecznych - z pewnością jest to jedna z największych trudności osób będących w spektrum. Może się objawiać unikaniem kontaktu wzrokowego czy niechęcią do dotyku lub przytulania (są jednak dzieci, które lubią docisk i potrzebują mocnej stymulacji - zwykle wiąże się to z zaburzeniami w obszarze integracji sensorycznej). Często osoby z autyzmem są bardziej zainteresowane przedmiotami niż ludźmi, stąd nie wykazują chęci nawiązywania bliższego kontaktu z drugą osobą. Warto jednak zwrócić uwagę, że osoby będące w spektrum, ale wysoko funkcjonujące wykazują inicjatywę integrowania się z ludźmi. Niestety często są odbierane jako dziwaczne, ze względu na swoje specyficzne zachowanie i nieumiejętność zrozumienia zasad społecznych.

Mają problemy w zakresie umiejętności komunikowania się - opóźniony rozwój mowy to również charakterystyczna cecha dzieci w spektrum autyzmu. Dzieci, które osiągną umiejętność komunikacji mogą nie rozumieć znaczenia wielu słów, a także ironii czy sarkazmu. Te ostatnie traktują dosłownie. Wpływa to na duże trudności w prowadzeniu rozmowy. Młodsze dzieci z autyzmem mogą także mówić jakby śpiewały lub bardzo mechanicznie. Niektóre powtarzają to, co przed chwilą usłyszały, np. w telewizji czy od kogoś. Jest także grupa dzieci, która w ogóle nie rozwija umiejętności posługiwania się mową. Często dzieci takie nawet nie próbują zastępować mowy innymi formami komunikacji - gestem, mimiką, wskazywaniem obrazków w książkach. Warto zwrócić uwagę, że dziecko w spektrum nie używa mowy, aby się komunikować.

Przejawiają tendencję do powtarzających się, sztywnych wzorców zachowań - dzieci z autyzmem najczęściej bawią się schematycznie. Zabawa jest powtarzalna, ma stałe elementy. Dla otoczenia może być odbierana jako dziwna.

Mają specyficzne i wąskie zainteresowania - specyficzne zainteresowania mogą dotyczyć niektórych cech przedmiotów (np. powierzchni, koloru, faktury) lub też wykorzystywania ich w nietypowy sposób (np. kręcenie nimi, ostukiwanie, oglądanie krawędzi). Osoby wysoko funkcjonujące mogą z kolei wykazywać się niezwykłą wiedzą w tematach, które są dla nich interesujące. Zwykle wtedy następuje fiksacja na danym temacie, co dla rozmówcy może być bardzo męczące, gdyż dzieci z autyzmem są w stanie w kółko opowiadać o fascynujących ich pociągach, grach czy filmach.

Wykonują powtarzalne ruchy całego ciała - stereotypie ruchowe są to samoczynnie powtarzające się, bezużyteczne i często rytmiczne ruchy, takie jak kołysanie całego ciała, kręcenie i kiwanie głową, zwijanie włosów czy uderzanie w dłonie.

Charakteryzują się wrażliwością sensoryczną - osoby w spektrum autyzmu inaczej odbierają dźwięki, światło, obrazy, inaczej odczuwają dotyk, zapach, smak czy ból. Różnego rodzaju bodźce mogą na nich działać zarówno przerażająco czy drażniąco, jak i fascynująco. Problemy sensoryczne dzieci z autyzmem mogą przyczyniać się do unikania przez nich przebywania w grupie ludzi, zakrywania uszu, niechęci do zakładania niektórych ubrań czy jedzenia określonych potraw. Z zaburzeniami w obszarze integracji sensorycznej związane są specyficzne zainteresowania przedmiotami.

Definicja autyzmu - zmiany w nazewnictwie
Warto także zwrócić uwagę na nazewnictwo, gdyż aktualnie jesteśmy w okresie przejściowym między klasyfikacją ICD-10, a ICD-11, w których znajdziemy definicję autyzmu. Można zatem powiedzieć, że zarówno definicja z klasyfikacji ICD-10, jak i z najnowszej klasyfikacji ICD-11 są poprawne.

Dla przypomnienia autyzm dziecięcy definiowany w klasyfikacji ICD-10 to całościowe zaburzenia rozwoju, w których wyróżnia się triadę objawów: jakościowe nieprawidłowości w zachowaniach społecznych, nieprawidłowości w porozumiewaniu się oraz nieprawidłowe formy zachowań.

W klasyfikacji ICD-11 nie używa się już określenia „całościowe zaburzenia rozwoju", ale zaburzenia ze spektrum autyzmu, w których występuje diada (nie triada) objawów: trudności w nawiązywaniu i podtrzymywaniu interakcji społecznych i komunikacji społecznej oraz skłonności do ograniczonych, nieelastycznych, powtarzalnych wzorców zachowań, czynności i zainteresowań, które są wyraźnie nietypowe lub nadmierne dla danej osoby.
MITY
Komentarz: Absolutnie nie. Autyzm to całościowe zaburzenia rozwojowe, nie choroba.

Komentarz: Autyzm nie jest chorobą psychiczną, ale rodzajem zupełnie innego rozwoju funkcji neurofizjologcznych.

Autyzm to epidemia dzisiejszych czasów.

Komentarz: Nie jest to epidemia. Owszem jest więcej diagnoz autyzmu, ale wynika to po pierwsze z rozwoju definicji autyzmu, ale także z możliwości diagnozowania. Świat idzie do przodu, a zatem to, co jeszcze kilka lat temu nie było możliwe do zdiagnozowania, teraz jest możliwe.

Autyzm można poznać po wyglądzie osoby.

Komentarz: Nie ma takich cech w wyglądzie, które wskazywałyby, że ktoś ma autyzm.

Wszystkie osoby z autyzmem funkcjonują podobnie.

Komentarz: Nie, ponieważ stopień nasilenia zaburzeń może być bardzo różny. Na jednym biegunie mogą być osoby niemówiące oraz zmagające się z ogromnymi trudnościami w różnych obszarach m.in. w kontaktach z innymi ludźmi, gdzie na drugim biegunie będą osoby wysoko funkcjonujące. Problemy tych ostatnich dotyczą najczęściej rozumienia i adekwatnego reagowania w sytuacjach społecznych, rozumienia emocji i zachowania innych osób czy dosłowności w rozumieniu mowy (problem ze zrozumieniem żartów, przenośni, ironii itp.). Każda osoba w spektrum autyzmu jest inna i ma swoją własną historię.

Osoby z autyzmem nie rozumieją, co się do nich mówi.

Komentarz: Nie jest to prawdą, jednak trzeba mieć na uwadze, że ważne jest odpowiednio dostosowane słownictwo. Do osób z autyzmem należy mówić prostym, zrozumiałym językiem, unikać metafor, słów i zwrotów mogących mieć podwójne znaczenie.

Komentarz: Nie, nigdy nie wyrośnie się z autyzmu, ponieważ jest to zaburzenie na całe życie, a nie choroba, którą można wyleczyć. Jednak dzięki odpowiedniej terapii można znacznie poprawić funkcjonowanie osób w spektrum.
Czy znacie jakieś mity związane z autyzmem?
Czekam na Was w komentarzach 🙂

Jagielska G., Dziecko z autyzmem i zespołem Aspergera w szkole i przedszkolu, ORE, Warszawa 2010.

Przewodnik po autyzmie Fundacji Synapsis.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dziecko w spektrum autyzmu | Pedagog Online

# data[].attributes.attachment_link.description
Autyzm to słowo, które nie brzmi już tak tajemniczo, jak jeszcze kilka lat temu. Mam wrażenie, że wiedza na temat spektrum autyzmu z roku na rok wzrasta w społeczeństwie, jednak nadal mamy jeszcze sporo do zrobienia w tym zakresie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fakty i mity na temat autyzmu

Autyzm to słowo, które nie brzmi już tak tajemniczo, jak jeszcze kilka lat temu. Mam wrażenie, że wiedza na temat spektrum autyzmu z roku na rok wzrasta w społeczeństwie, jednak nadal mamy jeszcze sporo do zrobienia w tym zakresie. Działania podejmowane z okazji Światowego Dnia Świadomości Autyzmu, przypadającego na 2 kwietnia, mają na celu upowszechnianie wiedzy na temat spektrum autyzmu oraz budowanie wrażliwości społecznej, w tym postawy pełnej tolerancji i akceptacji osób neuroróżnorodnych.

Na początku odsyłam Was do wartościowego artykułu na temat autyzmu, który został przygotowany w zeszłym roku, we współpracy z fundacją Synapsis - tutaj >
FAKTY
Autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym, które wiąże się z nieprawidłowym rozwojem i działaniem mózgu we wczesnym dzieciństwie. Zaburzenie to wpływa na funkcjonowanie jednostki w różnych obszarach życia.

Osoby z autyzmem charakteryzują się trudnościami w wielu obszarach życia.

Mają trudności w zakresie umiejętności nawiązywania kontaktów i relacji społecznych - z pewnością jest to jedna z największych trudności osób będących w spektrum. Może się objawiać unikaniem kontaktu wzrokowego czy niechęcią do dotyku lub przytulania (są jednak dzieci, które lubią docisk i potrzebują mocnej stymulacji - zwykle wiąże się to z zaburzeniami w obszarze integracji sensorycznej). Często osoby z autyzmem są bardziej zainteresowane przedmiotami niż ludźmi, stąd nie wykazują chęci nawiązywania bliższego kontaktu z drugą osobą. Warto jednak zwrócić uwagę, że osoby będące w spektrum, ale wysoko funkcjonujące wykazują inicjatywę integrowania się z ludźmi. Niestety często są odbierane jako dziwaczne, ze względu na swoje specyficzne zachowanie i nieumiejętność zrozumienia zasad społecznych.

Mają problemy w zakresie umiejętności komunikowania się - opóźniony rozwój mowy to również charakterystyczna cecha dzieci w spektrum autyzmu. Dzieci, które osiągną umiejętność komunikacji mogą nie rozumieć znaczenia wielu słów, a także ironii czy sarkazmu. Te ostatnie traktują dosłownie. Wpływa to na duże trudności w prowadzeniu rozmowy. Młodsze dzieci z autyzmem mogą także mówić jakby śpiewały lub bardzo mechanicznie. Niektóre powtarzają to, co przed chwilą usłyszały, np. w telewizji czy od kogoś. Jest także grupa dzieci, która w ogóle nie rozwija umiejętności posługiwania się mową. Często dzieci takie nawet nie próbują zastępować mowy innymi formami komunikacji - gestem, mimiką, wskazywaniem obrazków w książkach. Warto zwrócić uwagę, że dziecko w spektrum nie używa mowy, aby się komunikować.

Przejawiają tendencję do powtarzających się, sztywnych wzorców zachowań - dzieci z autyzmem najczęściej bawią się schematycznie. Zabawa jest powtarzalna, ma stałe elementy. Dla otoczenia może być odbierana jako dziwna.

Mają specyficzne i wąskie zainteresowania - specyficzne zainteresowania mogą dotyczyć niektórych cech przedmiotów (np. powierzchni, koloru, faktury) lub też wykorzystywania ich w nietypowy sposób (np. kręcenie nimi, ostukiwanie, oglądanie krawędzi). Osoby wysoko funkcjonujące mogą z kolei wykazywać się niezwykłą wiedzą w tematach, które są dla nich interesujące. Zwykle wtedy następuje fiksacja na danym temacie, co dla rozmówcy może być bardzo męczące, gdyż dzieci z autyzmem są w stanie w kółko opowiadać o fascynujących ich pociągach, grach czy filmach.

Wykonują powtarzalne ruchy całego ciała - stereotypie ruchowe są to samoczynnie powtarzające się, bezużyteczne i często rytmiczne ruchy, takie jak kołysanie całego ciała, kręcenie i kiwanie głową, zwijanie włosów czy uderzanie w dłonie.

Charakteryzują się wrażliwością sensoryczną - osoby w spektrum autyzmu inaczej odbierają dźwięki, światło, obrazy, inaczej odczuwają dotyk, zapach, smak czy ból. Różnego rodzaju bodźce mogą na nich działać zarówno przerażająco czy drażniąco, jak i fascynująco. Problemy sensoryczne dzieci z autyzmem mogą przyczyniać się do unikania przez nich przebywania w grupie ludzi, zakrywania uszu, niechęci do zakładania niektórych ubrań czy jedzenia określonych potraw. Z zaburzeniami w obszarze integracji sensorycznej związane są specyficzne zainteresowania przedmiotami.

Definicja autyzmu - zmiany w nazewnictwie
Warto także zwrócić uwagę na nazewnictwo, gdyż aktualnie jesteśmy w okresie przejściowym między klasyfikacją ICD-10, a ICD-11, w których znajdziemy definicję autyzmu. Można zatem powiedzieć, że zarówno definicja z klasyfikacji ICD-10, jak i z najnowszej klasyfikacji ICD-11 są poprawne.

Dla przypomnienia autyzm dziecięcy definiowany w klasyfikacji ICD-10 to całościowe zaburzenia rozwoju, w których wyróżnia się triadę objawów: jakościowe nieprawidłowości w zachowaniach społecznych, nieprawidłowości w porozumiewaniu się oraz nieprawidłowe formy zachowań.

W klasyfikacji ICD-11 nie używa się już określenia „całościowe zaburzenia rozwoju", ale zaburzenia ze spektrum autyzmu, w których występuje diada (nie triada) objawów: trudności w nawiązywaniu i podtrzymywaniu interakcji społecznych i komunikacji społecznej oraz skłonności do ograniczonych, nieelastycznych, powtarzalnych wzorców zachowań, czynności i zainteresowań, które są wyraźnie nietypowe lub nadmierne dla danej osoby.
MITY
Komentarz: Absolutnie nie. Autyzm to całościowe zaburzenia rozwojowe, nie choroba.

Komentarz: Autyzm nie jest chorobą psychiczną, ale rodzajem zupełnie innego rozwoju funkcji neurofizjologcznych.

Autyzm to epidemia dzisiejszych czasów.

Komentarz: Nie jest to epidemia. Owszem jest więcej diagnoz autyzmu, ale wynika to po pierwsze z rozwoju definicji autyzmu, ale także z możliwości diagnozowania. Świat idzie do przodu, a zatem to, co jeszcze kilka lat temu nie było możliwe do zdiagnozowania, teraz jest możliwe.

Autyzm można poznać po wyglądzie osoby.

Komentarz: Nie ma takich cech w wyglądzie, które wskazywałyby, że ktoś ma autyzm.

Wszystkie osoby z autyzmem funkcjonują podobnie.

Komentarz: Nie, ponieważ stopień nasilenia zaburzeń może być bardzo różny. Na jednym biegunie mogą być osoby niemówiące oraz zmagające się z ogromnymi trudnościami w różnych obszarach m.in. w kontaktach z innymi ludźmi, gdzie na drugim biegunie będą osoby wysoko funkcjonujące. Problemy tych ostatnich dotyczą najczęściej rozumienia i adekwatnego reagowania w sytuacjach społecznych, rozumienia emocji i zachowania innych osób czy dosłowności w rozumieniu mowy (problem ze zrozumieniem żartów, przenośni, ironii itp.). Każda osoba w spektrum autyzmu jest inna i ma swoją własną historię.

Osoby z autyzmem nie rozumieją, co się do nich mówi.

Komentarz: Nie jest to prawdą, jednak trzeba mieć na uwadze, że ważne jest odpowiednio dostosowane słownictwo. Do osób z autyzmem należy mówić prostym, zrozumiałym językiem, unikać metafor, słów i zwrotów mogących mieć podwójne znaczenie.

Komentarz: Nie, nigdy nie wyrośnie się z autyzmu, ponieważ jest to zaburzenie na całe życie, a nie choroba, którą można wyleczyć. Jednak dzięki odpowiedniej terapii można znacznie poprawić funkcjonowanie osób w spektrum.
Czy znacie jakieś mity związane z autyzmem?
Czekam na Was w komentarzach 🙂

Jagielska G., Dziecko z autyzmem i zespołem Aspergera w szkole i przedszkolu, ORE, Warszawa 2010.

Przewodnik po autyzmie Fundacji Synapsis.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dziecko w spektrum autyzmu | Pedagog Online

# data[].attributes.attachment_link.description
Autyzm to słowo, które nie brzmi już tak tajemniczo, jak jeszcze kilka lat temu. Mam wrażenie, że wiedza na temat spektrum autyzmu z roku na rok wzrasta w społeczeństwie, jednak nadal mamy jeszcze sporo do zrobienia w tym zakresie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pamiętamy, jak to się zaczęło: na wiecu wyborczym Maciek z Włocławka prosi Donalda Tuska o lepszy school-life balance. Tusk podłapuje temat, a siedem miesięcy później ministerka edukacji Barbara Nowacka podpisuje rozporządzenie o tym, że prac domowych ma nie być. Ale czy wszystkich? Nie całkiem. Sprawdźmy, co znalazło się w nowych przepisach i kto konkretnie odczuje zmiany w szkole.

1. Po pierwsze i najważniejsze: nowe zasady dotyczą szkół podstawowych. Dla uczniów szkół średnich - liceów, techników, szkół zawodowych - w kwestii zadań domowych nic się nie zmienia.

2. W szkołach podstawowych nie będzie już można zadawać dwóch rodzajów obowiązkowych prac domowych. Po pierwsze, wypadają prace pisemne (koniec z wypracowaniami na polski, uzupełnianiem w domu czterech stron ćwiczeń i spisywaniem na przerwie zadań z matematyki). Po drugie, wypadają prace praktyczno-techniczne (nie będzie siania w domu rzeżuchy, klejenia graniastosłupów ani - to ulubiony przykład ministerstwa - robienia z rodzicami karmnika).

3. Ale uwaga! Takie prace domowe nie są całkiem zakazane. W klasach IV-VIII nauczyciel wciąż może je zadawać, ale tylko dla chętnych. Nie ma także prawa wystawiać z nich ocen. To znaczy, że nauczycielka jak najbardziej ma prawo powiedzieć: "droga klaso piąta, żeby sobie utrwalić ułamki, można zrobić zadania ze strony 18". Jeśli ktoś takich zadań nie zrobi, to wyłącznie jego wybór - nie może być za to minusów ani jedynek. Jeśli ktoś zadania zrobi, to według rozporządzenia nauczycielka je sprawdza i przekazuje uczniowi informację zwrotną (co jest wykonane dobrze, co nie), ale bez ocen w dzienniku.

4. W klasach I-III pisemne prace domowe oraz prace praktyczno-techniczne w ogóle są zabronione. Ale jeden specjalny rodzaj pracy domowej zostaje - może też być zadawany obowiązkowo i normalnie oceniany. To "ćwiczenia usprawniające motorykę małą", czyli pisanie liter, rysowanie szlaczków czy wycinanie - wszystko, co ma rozwijać umiejętności ruchowe dłoni.

5. Wszystkie inne elementy nauki w domu zostają. To znaczy, że...

6. Nadal trzeba w domu uczyć się czytać (to dla maluchów).

7. Nadal trzeba w domu czytać lektury szkolne.

8. Nadal trzeba powtarzać materiał z lekcji, uczyć do sprawdzianów, kartkówek itd.

9. Nadal trzeba uczyć się zadanych słówek, form nieregularnych itd. z języków obcych.

10. I nadal można wziąć ucznia do tablicy albo zrobić kartkówkę i wystawić ocenę ze znajomości lektury albo przyswojenia materiału, którego miał się nauczyć w domu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Karmnik - nie, słówka - tak. Co można mieć zadane do domu

# data[].attributes.attachment_link.description
Polskie dzieci po Wielkanocy wracają do szkoły na nowych zasadach. Od dziś - tak mówi rozporządzenie MEN - koniec z obowiązkowymi zadaniami domowymi. Ale to nie znaczy, że po lekcjach będzie można cisnąć plecak w kąt do rana. Rodzice, uczniowie, uczennice, zapraszamy. Rozpisaliśmy, co nadal wolno zadać do domu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pamiętamy, jak to się zaczęło: na wiecu wyborczym Maciek z Włocławka prosi Donalda Tuska o lepszy school-life balance. Tusk podłapuje temat, a siedem miesięcy później ministerka edukacji Barbara Nowacka podpisuje rozporządzenie o tym, że prac domowych ma nie być. Ale czy wszystkich? Nie całkiem. Sprawdźmy, co znalazło się w nowych przepisach i kto konkretnie odczuje zmiany w szkole.

1. Po pierwsze i najważniejsze: nowe zasady dotyczą szkół podstawowych. Dla uczniów szkół średnich - liceów, techników, szkół zawodowych - w kwestii zadań domowych nic się nie zmienia.

2. W szkołach podstawowych nie będzie już można zadawać dwóch rodzajów obowiązkowych prac domowych. Po pierwsze, wypadają prace pisemne (koniec z wypracowaniami na polski, uzupełnianiem w domu czterech stron ćwiczeń i spisywaniem na przerwie zadań z matematyki). Po drugie, wypadają prace praktyczno-techniczne (nie będzie siania w domu rzeżuchy, klejenia graniastosłupów ani - to ulubiony przykład ministerstwa - robienia z rodzicami karmnika).

3. Ale uwaga! Takie prace domowe nie są całkiem zakazane. W klasach IV-VIII nauczyciel wciąż może je zadawać, ale tylko dla chętnych. Nie ma także prawa wystawiać z nich ocen. To znaczy, że nauczycielka jak najbardziej ma prawo powiedzieć: "droga klaso piąta, żeby sobie utrwalić ułamki, można zrobić zadania ze strony 18". Jeśli ktoś takich zadań nie zrobi, to wyłącznie jego wybór - nie może być za to minusów ani jedynek. Jeśli ktoś zadania zrobi, to według rozporządzenia nauczycielka je sprawdza i przekazuje uczniowi informację zwrotną (co jest wykonane dobrze, co nie), ale bez ocen w dzienniku.

4. W klasach I-III pisemne prace domowe oraz prace praktyczno-techniczne w ogóle są zabronione. Ale jeden specjalny rodzaj pracy domowej zostaje - może też być zadawany obowiązkowo i normalnie oceniany. To "ćwiczenia usprawniające motorykę małą", czyli pisanie liter, rysowanie szlaczków czy wycinanie - wszystko, co ma rozwijać umiejętności ruchowe dłoni.

5. Wszystkie inne elementy nauki w domu zostają. To znaczy, że...

6. Nadal trzeba w domu uczyć się czytać (to dla maluchów).

7. Nadal trzeba w domu czytać lektury szkolne.

8. Nadal trzeba powtarzać materiał z lekcji, uczyć do sprawdzianów, kartkówek itd.

9. Nadal trzeba uczyć się zadanych słówek, form nieregularnych itd. z języków obcych.

10. I nadal można wziąć ucznia do tablicy albo zrobić kartkówkę i wystawić ocenę ze znajomości lektury albo przyswojenia materiału, którego miał się nauczyć w domu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Karmnik - nie, słówka - tak. Co można mieć zadane do domu

# data[].attributes.attachment_link.description
Polskie dzieci po Wielkanocy wracają do szkoły na nowych zasadach. Od dziś - tak mówi rozporządzenie MEN - koniec z obowiązkowymi zadaniami domowymi. Ale to nie znaczy, że po lekcjach będzie można cisnąć plecak w kąt do rana. Rodzice, uczniowie, uczennice, zapraszamy. Rozpisaliśmy, co nadal wolno zadać do domu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pamiętamy, jak to się zaczęło: na wiecu wyborczym Maciek z Włocławka prosi Donalda Tuska o lepszy school-life balance. Tusk podłapuje temat, a siedem miesięcy później ministerka edukacji Barbara Nowacka podpisuje rozporządzenie o tym, że prac domowych ma nie być. Ale czy wszystkich? Nie całkiem. Sprawdźmy, co znalazło się w nowych przepisach i kto konkretnie odczuje zmiany w szkole.

1. Po pierwsze i najważniejsze: nowe zasady dotyczą szkół podstawowych. Dla uczniów szkół średnich - liceów, techników, szkół zawodowych - w kwestii zadań domowych nic się nie zmienia.

2. W szkołach podstawowych nie będzie już można zadawać dwóch rodzajów obowiązkowych prac domowych. Po pierwsze, wypadają prace pisemne (koniec z wypracowaniami na polski, uzupełnianiem w domu czterech stron ćwiczeń i spisywaniem na przerwie zadań z matematyki). Po drugie, wypadają prace praktyczno-techniczne (nie będzie siania w domu rzeżuchy, klejenia graniastosłupów ani - to ulubiony przykład ministerstwa - robienia z rodzicami karmnika).

3. Ale uwaga! Takie prace domowe nie są całkiem zakazane. W klasach IV-VIII nauczyciel wciąż może je zadawać, ale tylko dla chętnych. Nie ma także prawa wystawiać z nich ocen. To znaczy, że nauczycielka jak najbardziej ma prawo powiedzieć: "droga klaso piąta, żeby sobie utrwalić ułamki, można zrobić zadania ze strony 18". Jeśli ktoś takich zadań nie zrobi, to wyłącznie jego wybór - nie może być za to minusów ani jedynek. Jeśli ktoś zadania zrobi, to według rozporządzenia nauczycielka je sprawdza i przekazuje uczniowi informację zwrotną (co jest wykonane dobrze, co nie), ale bez ocen w dzienniku.

4. W klasach I-III pisemne prace domowe oraz prace praktyczno-techniczne w ogóle są zabronione. Ale jeden specjalny rodzaj pracy domowej zostaje - może też być zadawany obowiązkowo i normalnie oceniany. To "ćwiczenia usprawniające motorykę małą", czyli pisanie liter, rysowanie szlaczków czy wycinanie - wszystko, co ma rozwijać umiejętności ruchowe dłoni.

5. Wszystkie inne elementy nauki w domu zostają. To znaczy, że...

6. Nadal trzeba w domu uczyć się czytać (to dla maluchów).

7. Nadal trzeba w domu czytać lektury szkolne.

8. Nadal trzeba powtarzać materiał z lekcji, uczyć do sprawdzianów, kartkówek itd.

9. Nadal trzeba uczyć się zadanych słówek, form nieregularnych itd. z języków obcych.

10. I nadal można wziąć ucznia do tablicy albo zrobić kartkówkę i wystawić ocenę ze znajomości lektury albo przyswojenia materiału, którego miał się nauczyć w domu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Karmnik - nie, słówka - tak. Co można mieć zadane do domu

# data[].attributes.attachment_link.description
Polskie dzieci po Wielkanocy wracają do szkoły na nowych zasadach. Od dziś - tak mówi rozporządzenie MEN - koniec z obowiązkowymi zadaniami domowymi. Ale to nie znaczy, że po lekcjach będzie można cisnąć plecak w kąt do rana. Rodzice, uczniowie, uczennice, zapraszamy. Rozpisaliśmy, co nadal wolno zadać do domu.

# data[].attributes.headline
Ćwiczenia rozwijające zmysły przez uważność.

# data[].attributes.subject
Ćwiczenia rozwijające zmysły przez uważność.

# data[].attributes.attachment_link.description
Jednym ze sposobów na bycie małym odkrywcą w swojej codzienności jest uważność. Bycie uważnym na siebie, na innych i na otaczający nas świat pozwala nam wyostrzyć swoje zmysły i więcej zaobserwować w...

# data[].attributes.attachment_link.description
Drogi Rodzicu 💙 Pedagogu,
Na przeczytanie tego poradnika potrzebujesz 15 min, żadnego „ą ę”, tylko sama praktyczna wiedza, która pomoże Ci rozpoznać ważne sygnały od Twojego dziecka lub ucznia.

🔵...

# data[].attributes.attachment_link.description
Drogi Rodzicu 💙 Pedagogu,
Na przeczytanie tego poradnika potrzebujesz 15 min, żadnego „ą ę”, tylko sama praktyczna wiedza, która pomoże Ci rozpoznać ważne sygnały od Twojego dziecka lub ucznia.

🔵...

# data[].attributes.headline
Ręczne czy komputerowe pisanie bardziej angażuje mózg?

# data[].attributes.subject
Ręczne czy komputerowe pisanie bardziej angażuje mózg?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Odręczne robienie notatek to w obecnych czasach rzadki widok. W szkołach czy na uczelniach papier i długopis zastępują urządzenia cyfrowe. Korzystanie z klawiatury może być szybsze niż pisanie ręczne, ale jak wykazali norwescy naukowcy, robienie odręcznych notatek sprzyja procesom uczenia się oraz zapamiętywania nowych informacji.

- Pokazujemy, że podczas pisania ręcznego wzorce połączeń mózgowych są znacznie bardziej skomplikowane niż podczas pisania na klawiaturze - powiedziała profesor Audrey van der Meer z Norwegian University of Science and Technology, współautorka badania, które ukazało się na łamach pisma „Frontiers in Psychology" ( DOI: 10.3389/fpsyg.2023.1219945). Badaczka dodała, że ma kluczowe znaczenie dla zapamiętywania nowych informacji, a zatem jest korzystne w procesie uczenia się.

Długopis kontra klawiatura

Różnorakie urządzenia cyfrowe stopniowo wypierają pióro i papier. Robienie odręcznych notatek staje się coraz rzadsze w szkołach i na uniwersytetach. Jednak, jak wynika z ostatnich badań, pisanie ręczne może poprawiać proces zapamiętywania.

Naukowcy sprawdzili, co się dzieje w naszych mózgach podczas pisania na klawiaturze oraz podczas tworzenia odręcznych notatek. Wykorzystali do tego nieinwazyjną metodę badania bioelektrycznej czynności mózgu, czyli elektroencefalografię (EEG). Zebrali dane EEG od 36 studentów, których wielokrotnie proszono o odręczne napisanie lub wpisanie słowa pojawiającego się na ekranie na klawiaturze. Studenci podczas odręcznego pisania używali pióra cyfrowego i zapis automatycznie ukazywał się na ekranie komputera. Podczas pisania na klawiaturze używali jednego palca do naciskania klawiszy.

Dane z EEG pokazały, że łączność różnych obszarów mózgu wzrosła, gdy uczestnicy pisali ręcznie. Natomiast gdy pisali na klawiaturze, nic podobnego nie zaobserwowano. - Nasze odkrycia sugerują, że informacje wizualne i ruchowe uzyskane dzięki precyzyjnie kontrolowanym ruchom dłoni podczas korzystania z pióra w znacznym stopniu przyczyniają się do tworzenia wzorców połączeń w mózgu, które promują uczenie się - powiedziała van der Meer. - Wykazaliśmy, że różnice w aktywności mózgu są związane z ostrożnym formowaniem liter podczas pisania ręcznego przy jednoczesnym większym wykorzystaniu zmysłów - dodała.

Ponieważ to ruchy palców podczas tworzenia liter wspomagają łączność mózgu, uczeni oczekiwali, że pisanie na klawiaturze będzie przynosić podobne korzyści. A jednak nie. Okazało się, że prosty ruch polegający na wielokrotnym uderzaniu w klawisz tym samym palcem jest mniej stymulujący dla mózgu. - To wyjaśnia również, dlaczego dzieci, które nauczyły się pisać i czytać na tablecie, mogą mieć trudności z rozróżnianiem liter będących swoimi lustrzanymi odbiciami, np. „b" i „d". Dzieci te nie poczuły na swoich ciałach, jakie to uczucie pisać litery - przyznała van der Meer.

Pisząc ręcznie więcej zapamiętasz

Badania te wskazują na potrzebę zapewnienia, zwłaszcza najmłodszym uczniom, możliwość pisania ręcznego. Nie muszą być to tego wykorzystywane zeszyty i długopisy - z powodzeniem można to robić przy pomocy tabletu z rysikiem, jak miało to miejsce podczas badań. Jednocześnie ważne jest, aby nadążać za stale rozwijającym się postępem technologicznym, dlatego nie można całkowicie zrezygnować z nowinek technologicznych. Ważna jest też świadomość tego, jaki sposób pisania oferuje więcej korzyści.

- Istnieją dowody na to, że studenci uczą się więcej i lepiej zapamiętują, robiąc odręczne notatki z wykładów, ale korzystanie z komputera z klawiaturą może być bardziej praktyczne podczas pisania długiego tekstu lub eseju - podsumowała van der Meer.

Źródło: Frontiers, fot. PxHere/ CC0

# data[].attributes.attachment_link.title
Ręczne pisanie bardziej angażuje mózg i korzystnie wpływa na proces uczenia się

# data[].attributes.attachment_link.description
Pokazujemy, że podczas pisania ręcznego wzorce połączeń mózgowych są znacznie bardziej skomplikowane niż podczas pisania na klawiat...

# data[].attributes.headline
Ręczne czy komputerowa pisanie bardziej angażuje mózg?

# data[].attributes.subject
Ręczne czy komputerowa pisanie bardziej angażuje mózg?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Odręczne robienie notatek to w obecnych czasach rzadki widok. W szkołach czy na uczelniach papier i długopis zastępują urządzenia cyfrowe. Korzystanie z klawiatury może być szybsze niż pisanie ręczne, ale jak wykazali norwescy naukowcy, robienie odręcznych notatek sprzyja procesom uczenia się oraz zapamiętywania nowych informacji.

- Pokazujemy, że podczas pisania ręcznego wzorce połączeń mózgowych są znacznie bardziej skomplikowane niż podczas pisania na klawiaturze - powiedziała profesor Audrey van der Meer z Norwegian University of Science and Technology, współautorka badania, które ukazało się na łamach pisma „Frontiers in Psychology" ( DOI: 10.3389/fpsyg.2023.1219945). Badaczka dodała, że ma kluczowe znaczenie dla zapamiętywania nowych informacji, a zatem jest korzystne w procesie uczenia się.

Długopis kontra klawiatura

Różnorakie urządzenia cyfrowe stopniowo wypierają pióro i papier. Robienie odręcznych notatek staje się coraz rzadsze w szkołach i na uniwersytetach. Jednak, jak wynika z ostatnich badań, pisanie ręczne może poprawiać proces zapamiętywania.

Naukowcy sprawdzili, co się dzieje w naszych mózgach podczas pisania na klawiaturze oraz podczas tworzenia odręcznych notatek. Wykorzystali do tego nieinwazyjną metodę badania bioelektrycznej czynności mózgu, czyli elektroencefalografię (EEG). Zebrali dane EEG od 36 studentów, których wielokrotnie proszono o odręczne napisanie lub wpisanie słowa pojawiającego się na ekranie na klawiaturze. Studenci podczas odręcznego pisania używali pióra cyfrowego i zapis automatycznie ukazywał się na ekranie komputera. Podczas pisania na klawiaturze używali jednego palca do naciskania klawiszy.

Dane z EEG pokazały, że łączność różnych obszarów mózgu wzrosła, gdy uczestnicy pisali ręcznie. Natomiast gdy pisali na klawiaturze, nic podobnego nie zaobserwowano. - Nasze odkrycia sugerują, że informacje wizualne i ruchowe uzyskane dzięki precyzyjnie kontrolowanym ruchom dłoni podczas korzystania z pióra w znacznym stopniu przyczyniają się do tworzenia wzorców połączeń w mózgu, które promują uczenie się - powiedziała van der Meer. - Wykazaliśmy, że różnice w aktywności mózgu są związane z ostrożnym formowaniem liter podczas pisania ręcznego przy jednoczesnym większym wykorzystaniu zmysłów - dodała.

Ponieważ to ruchy palców podczas tworzenia liter wspomagają łączność mózgu, uczeni oczekiwali, że pisanie na klawiaturze będzie przynosić podobne korzyści. A jednak nie. Okazało się, że prosty ruch polegający na wielokrotnym uderzaniu w klawisz tym samym palcem jest mniej stymulujący dla mózgu. - To wyjaśnia również, dlaczego dzieci, które nauczyły się pisać i czytać na tablecie, mogą mieć trudności z rozróżnianiem liter będących swoimi lustrzanymi odbiciami, np. „b" i „d". Dzieci te nie poczuły na swoich ciałach, jakie to uczucie pisać litery - przyznała van der Meer.

Pisząc ręcznie więcej zapamiętasz

Badania te wskazują na potrzebę zapewnienia, zwłaszcza najmłodszym uczniom, możliwość pisania ręcznego. Nie muszą być to tego wykorzystywane zeszyty i długopisy - z powodzeniem można to robić przy pomocy tabletu z rysikiem, jak miało to miejsce podczas badań. Jednocześnie ważne jest, aby nadążać za stale rozwijającym się postępem technologicznym, dlatego nie można całkowicie zrezygnować z nowinek technologicznych. Ważna jest też świadomość tego, jaki sposób pisania oferuje więcej korzyści.

- Istnieją dowody na to, że studenci uczą się więcej i lepiej zapamiętują, robiąc odręczne notatki z wykładów, ale korzystanie z komputera z klawiaturą może być bardziej praktyczne podczas pisania długiego tekstu lub eseju - podsumowała van der Meer.

Źródło: Frontiers, fot. PxHere/ CC0

# data[].attributes.attachment_link.title
Ręczne pisanie bardziej angażuje mózg i korzystnie wpływa na proces uczenia się

# data[].attributes.attachment_link.description
Pokazujemy, że podczas pisania ręcznego wzorce połączeń mózgowych są znacznie bardziej skomplikowane niż podczas pisania na klawiat...

# data[].attributes.headline
Ręczne czy komputerowe pisanie bardziej angażuje mózg?

# data[].attributes.subject
Ręczne czy komputerowe pisanie bardziej angażuje mózg?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Odręczne robienie notatek to w obecnych czasach rzadki widok. W szkołach czy na uczelniach papier i długopis zastępują urządzenia cyfrowe. Korzystanie z klawiatury może być szybsze niż pisanie ręczne, ale jak wykazali norwescy naukowcy, robienie odręcznych notatek sprzyja procesom uczenia się oraz zapamiętywania nowych informacji.

- Pokazujemy, że podczas pisania ręcznego wzorce połączeń mózgowych są znacznie bardziej skomplikowane niż podczas pisania na klawiaturze - powiedziała profesor Audrey van der Meer z Norwegian University of Science and Technology, współautorka badania, które ukazało się na łamach pisma „Frontiers in Psychology" ( DOI: 10.3389/fpsyg.2023.1219945). Badaczka dodała, że ma kluczowe znaczenie dla zapamiętywania nowych informacji, a zatem jest korzystne w procesie uczenia się.

Długopis kontra klawiatura

Różnorakie urządzenia cyfrowe stopniowo wypierają pióro i papier. Robienie odręcznych notatek staje się coraz rzadsze w szkołach i na uniwersytetach. Jednak, jak wynika z ostatnich badań, pisanie ręczne może poprawiać proces zapamiętywania.

Naukowcy sprawdzili, co się dzieje w naszych mózgach podczas pisania na klawiaturze oraz podczas tworzenia odręcznych notatek. Wykorzystali do tego nieinwazyjną metodę badania bioelektrycznej czynności mózgu, czyli elektroencefalografię (EEG). Zebrali dane EEG od 36 studentów, których wielokrotnie proszono o odręczne napisanie lub wpisanie słowa pojawiającego się na ekranie na klawiaturze. Studenci podczas odręcznego pisania używali pióra cyfrowego i zapis automatycznie ukazywał się na ekranie komputera. Podczas pisania na klawiaturze używali jednego palca do naciskania klawiszy.

Dane z EEG pokazały, że łączność różnych obszarów mózgu wzrosła, gdy uczestnicy pisali ręcznie. Natomiast gdy pisali na klawiaturze, nic podobnego nie zaobserwowano. - Nasze odkrycia sugerują, że informacje wizualne i ruchowe uzyskane dzięki precyzyjnie kontrolowanym ruchom dłoni podczas korzystania z pióra w znacznym stopniu przyczyniają się do tworzenia wzorców połączeń w mózgu, które promują uczenie się - powiedziała van der Meer. - Wykazaliśmy, że różnice w aktywności mózgu są związane z ostrożnym formowaniem liter podczas pisania ręcznego przy jednoczesnym większym wykorzystaniu zmysłów - dodała.

Ponieważ to ruchy palców podczas tworzenia liter wspomagają łączność mózgu, uczeni oczekiwali, że pisanie na klawiaturze będzie przynosić podobne korzyści. A jednak nie. Okazało się, że prosty ruch polegający na wielokrotnym uderzaniu w klawisz tym samym palcem jest mniej stymulujący dla mózgu. - To wyjaśnia również, dlaczego dzieci, które nauczyły się pisać i czytać na tablecie, mogą mieć trudności z rozróżnianiem liter będących swoimi lustrzanymi odbiciami, np. „b" i „d". Dzieci te nie poczuły na swoich ciałach, jakie to uczucie pisać litery - przyznała van der Meer.

Pisząc ręcznie więcej zapamiętasz

Badania te wskazują na potrzebę zapewnienia, zwłaszcza najmłodszym uczniom, możliwość pisania ręcznego. Nie muszą być to tego wykorzystywane zeszyty i długopisy - z powodzeniem można to robić przy pomocy tabletu z rysikiem, jak miało to miejsce podczas badań. Jednocześnie ważne jest, aby nadążać za stale rozwijającym się postępem technologicznym, dlatego nie można całkowicie zrezygnować z nowinek technologicznych. Ważna jest też świadomość tego, jaki sposób pisania oferuje więcej korzyści.

- Istnieją dowody na to, że studenci uczą się więcej i lepiej zapamiętują, robiąc odręczne notatki z wykładów, ale korzystanie z komputera z klawiaturą może być bardziej praktyczne podczas pisania długiego tekstu lub eseju - podsumowała van der Meer.

Źródło: Frontiers, fot. PxHere/ CC0

# data[].attributes.attachment_link.title
Ręczne pisanie bardziej angażuje mózg i korzystnie wpływa na proces uczenia się

# data[].attributes.attachment_link.description
Pokazujemy, że podczas pisania ręcznego wzorce połączeń mózgowych są znacznie bardziej skomplikowane niż podczas pisania na klawiat...

# data[].attributes.headline
Cyberprzemoc wobec dzieci – co to jest, czym się objawia i jak na nią reagować?

# data[].attributes.subject
Cyberprzemoc wobec dzieci – co to jest, czym się objawia i jak na nią reagować?

# data[].attributes.headline
Cyberprzemoc wobec dzieci – co to jest, czym się objawia i jak na nią reagować?

# data[].attributes.subject
Cyberprzemoc wobec dzieci – co to jest, czym się objawia i jak na nią reagować?

# data[].attributes.headline
Cyberprzemoc wobec dzieci – co to jest, czym się objawia i jak na nią reagować?

# data[].attributes.subject
Cyberprzemoc wobec dzieci – co to jest, czym się objawia i jak na nią reagować?

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyberprofilaktyka NASK zajmuje się bezpieczeństwem dzieci i młodzieży w internecie oraz podnoszeniem kompetencji cyfrowych m. in. poprzez organizację konferencji i szkoleń

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyberprofilaktyka NASK zajmuje się bezpieczeństwem dzieci i młodzieży w internecie oraz podnoszeniem kompetencji cyfrowych m. in. poprzez organizację konferencji i szkoleń

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyberprofilaktyka NASK zajmuje się bezpieczeństwem dzieci i młodzieży w internecie oraz podnoszeniem kompetencji cyfrowych m. in. poprzez organizację konferencji i szkoleń

# data[].attributes.headline
Proszenie o pomoc to umiejętność społeczna.

# data[].attributes.subject
Proszenie o pomoc to umiejętność społeczna.

# data[].attributes.attachment_link.description
Proszenie o pomoc to przykład radzenia sobie.
♡
Znany plakat z nową refleksją.

Proszenie o pomoc to strategia radzenia sobie.
Strategia zdrowa, dojrzała i wspierająca.

Oczywiście - miewamy różne...

# data[].attributes.headline
Proszenie o pomoc to umiejętność społeczna.

# data[].attributes.subject
Proszenie o pomoc to umiejętność społeczna.

# data[].attributes.attachment_link.description
Proszenie o pomoc to przykład radzenia sobie.
♡
Znany plakat z nową refleksją.

Proszenie o pomoc to strategia radzenia sobie.
Strategia zdrowa, dojrzała i wspierająca.

Oczywiście - miewamy różne...

# data[].attributes.attachment_link.description
🌞🌼Jaki poranek, taki cały dzień! Jeśli chcesz, żeby dzień Twojej rodziny rozpoczął się dobrze skorzystaj z naszych podpowiedzi. Każdy poranek to okazja, by zaszczepić w sobie i dziecku wdzięczność,...

# data[].attributes.attachment_link.title
Żyjesz czy udajesz że  żyjesz? 
...
Jest to film https://vm.tiktok.com/ZGer3p8wH/
który na tiktoku zrobił niemałe zamieszanie.
Zapraszamy do... | By Mądre słowaFacebook

# data[].attributes.attachment_link.description
Żyjesz czy udajesz że  żyjesz? 
...
Jest to film https://vm.tiktok.com/ZGer3p8wH/
który na tiktoku zrobił niemałe zamieszanie.
Zapraszamy do...

# data[].attributes.attachment_link.description
PSYCHIATRA / PSYCHIATRA DZIECIĘCY w Centrum Medycznym Kawiary!

Z wielką radością informujemy o podjęciu współpracy z lek. Karoliną Drożdzal-Kolubczyńską, specjalistą psychiatrii oraz specjalistą...

# data[].attributes.attachment_link.description
W ostatnim czasie otacza mnie temat złości.
Dzisiaj chcę Wam przypomnieć o niezwykle ważnym kawałku.

Złość lub „wybuch złości” to często wyłącznie wierzchołek góry, który widzimy i na którym się...

# data[].attributes.attachment_link.description
W ostatnim czasie otacza mnie temat złości.
Dzisiaj chcę Wam przypomnieć o niezwykle ważnym kawałku.

Złość lub „wybuch złości” to często wyłącznie wierzchołek góry, który widzimy i na którym się...

# data[].attributes.attachment_link.description
W ostatnim czasie otacza mnie temat złości.
Dzisiaj chcę Wam przypomnieć o niezwykle ważnym kawałku.

Złość lub „wybuch złości” to często wyłącznie wierzchołek góry, który widzimy i na którym się...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podstawowe założenia teorii Howarda Gardnera i 5 zasad przydatnych każdemu pedagogowi

Twórcą inteligencji wielorakich jest Howard Gardner, amerykański psycholog, profesor Uniwersytetu Harvarda. Teoria została stworzona w 1983 roku i była przełomem w sposobie myślenia o inteligencji oraz uczeniu. Do tej pory w nauczaniu testowano i oceniano przede wszystkim zdolności lingwistyczno-logiczne, natomiast teoria Gardnera pokazała, że inteligencja jest dynamiczna i wielopłaszczyznowa - nie jest jedną właściwością, która opisuje możliwości człowieka w zakresie aktywności intelektualnej. Istnieje kilka rodzajów inteligencji w zależności od tego, o jaki rodzaj aktywności chodzi.

Osiem typów inteligencji wg H. Gardnera:

1. językowa

2. matematyczno-logiczna

3. muzyczna

4. wizualno-przestrzenna

5. przyrodnicza

6. ruchowa

7. interpersonalna

8. intrapersonalna

- INTELIGENCJA JĘZYKOWA (słowna, werbalna) - związana ze zdolnością do posługiwania się słowami, umiejętnością komunikowania się za pomocą słów. Charakteryzuje się zainteresowaniem światem słowa zarówno mówionego, jak i pisanego, umiejętnością wypowiadania się, logicznego ujmowania zdarzeń, wrażliwością na rymy, znaczenie słów, dźwięki. Świat odbierany i rozumiany jest poprzez słowo.

- INTELIGENCJA LOGICZNO-MATEMATYCZNA - związana z logiką, liczbami, matematyką, umiejętnością liczenia, kalkulowania, logicznego i analitycznego myślenia oraz wyciągania wniosków. Charakteryzuje się zainteresowaniem światem przedmiotów, symboli liczbowych i operacji matematycznych. Świat odbierany i rozumiany jest poprzez liczby oraz ciągi zdarzeń.

- INTELIGENCJA MUZYCZNA (muzyczno-rytmiczna, słuchowa) - związana z muzyką, rytmem, dźwiękiem, melodią, wrażliwością na dźwięk i poczuciem rytmu. Charakteryzuje się łatwością percepcji i tworzenia muzyki, muzykalnością, dostrzeganiem i rozumieniem struktury utworów muzycznych. Świat odbierany i rozumiany jest poprzez dźwięki, rytm, melodie i kompozycję.

- INTELIGENCJA WIZUALNO-PRZESTRZENNA (obrazkowa) - związana z obrazem, wyobraźnią, wizualizacją, dobrze rozwiniętą świadomością przestrzenną, dobrą orientacją w terenie, umiejętnością czytania map, wykresów, schematów. Charakteryzuje się zdolnością do tworzenia w umyśle obrazów, relacji przestrzennych oraz wizualizacji. Świat odbierany i rozumiany jest poprzez obraz i formy przestrzenne.

- INTELIGENCJA PRZYRODNICZA (naturalistyczna) - związana z chęcią poznania, zrozumienia i docenienia natury. Charakteryzuje się dużą wrażliwością ekologiczną, zdolnością dostrzegania wzorców w naturze, rozpoznawaniem i kategoryzowaniem przedmiotów oraz zainteresowaniem światem fauny i flory. Świat odbierany jest poprzez naturalne środowisko i otoczenie.

- INTELIGENCJA RUCHOWA (fizyczno-kinestetyczna) - związana z ruchem, ciałem, zręcznością, dobrą koordynacją ruchów ciała, kontrolą nad przedmiotami, a także z uzdolnieniami sportowymi oraz manualnymi. Charakteryzuje się zdolnością wykorzystywania własnego ciała, ukierunkowywaniem ruchu oraz sprawnym posługiwaniem się przedmiotami. Świat odbierany i rozumiany jest poprzez ruch i kontakt fizyczny.

- INTELIGENCJA INTERPERSONALNA (międzyludzka) - związana z umiejętnością komunikowania się z innymi, empatią, dążeniem do współpracy. Charakteryzuje się zdolnością do wchodzenia w interakcje społeczne, rozumieniem innych ludzi, współodczuwaniem oraz umiejętnością negocjowania i wypracowywania kompromisów. Świat postrzegany jest poprzez pryzmat drugiego człowieka.

- INTELIGENCJA INTRAPERSONALNA (wewnętrzna) - związana z emocjami, świadomością, intuicją, umiejętnością poznawania samego siebie, rozróżnianiem własnych uczuć, indywidualizmem. Są to osoby obdarzone tzw. bogatym życiem wewnętrznym. Charakteryzuje się wysoką samoświadomością, zdolnością do refleksji nad sobą, własnym zachowaniem i postępowaniem, motywacją i emocjami, tworzeniem adekwatnego obrazu siebie i poszukiwaniem odpowiedzi na trudne pytania. Świat postrzegany jest przez pryzmat własnej osoby.
Założenia teorii H. Gardnera:

Każdy człowiek posiada wszystkie rodzaje inteligencji - są one jednak rozwinięte u każdego w różnym stopniu.

Kompetencje poznawcze (inteligencje) są szeroko rozumianym zbiorem umiejętności, talentów i zdolności umysłowych.

Inteligencje tworzą indywidualny i niepowtarzalny dla każdego profil - profile te są dynamiczne i zmieniają się w trakcie rozwoju człowieka.

Wszystkie inteligencje są równoprawne (tak samo ważne) i współpracują ze sobą w różnych konfiguracjach.

Inteligencje są potencjałami (prawdopodobnie neurologicznymi), które można aktywować (rozwijać) w toku swojego życia.

Na rozwój inteligencji mają wpływ m.in. wartości i szanse występujące w danej kulturze, ale także poszczególne decyzje podejmowane przez konkretne jednostki, ich rodziny, nauczycieli i otoczenie.

Każda z inteligencji charakteryzuje się własną specyfiką rozwoju.

Przejawy poszczególnych inteligencji pojawiają się już na etapie dzieciństwa.

5 zasad opartych na teorii inteligencji wielorakich przydatnych każdemu pedagogowi:

1. Każde dziecko jest zdolne - ma zarówno mocne, jak i słabe strony.

2. Kompetencje dziecka można i należy rozwijać, dzięki stosowaniu różnorodnych ćwiczeń.

3. Należy odpowiednio dobierać metody pracy do inteligencji każdego dziecka, a więc do jego indywidualnych predyspozycji i zainteresowań.

4. Warto rozwijać nie tylko zdolności specjalne, ale także słabsze strony dziecka, dzięki bazowaniu na mocnych stronach.

5. Nie ma lepszych i gorszych inteligencji - każda jest tak samo ważna i potrzebna.

Po więcej praktycznej wiedzy na temat zastosowania teorii inteligencji wielorakich w praktyce edukacyjnej odsyłam do pozycji "Razem z dzieckiem", Kędra M., Zatorska M., ORE, Warszawa 2014. Czy teoria Gardnera jest prawdziwa?
Warto wspomnieć, że teoria inteligencji wieloraich ma zarówno swoich zwolenników, jak i przeciwników. Ci drudzy zarzucają jej m.in. brak badań empirycznych potwierdzających istnienie wszystkich typów inteligencji, a więc brak naukowych podstaw. Na swoją obronę zwolennicy teorii Gardnera przywołują badania prowadzone w amerykańskich szkołach, w których w praktyce edukacyjnej bazowano na indywidualnych profilach inteligencji uczniów i efekty nauczania w tych placówkach były zadawalające. Moim zdaniem każda teoria zawsze znajdzie swoich krytyków, niemniej jednak niezaprzeczalnym faktem jest, że edukacja oparta na indywidualizacji procesu nauczania, a więc bazowaniu na mocnych stronach uczniów, ich zainteresowaniach i potencjale przynosi pozytywne rezultaty.
Znacie teorię inteligencji wielorakich?
W kolejnym artykule z cyklu "Jak uczyć się skuteczniej?" przedstawię, jak rozwijać poszczególne typy każdej inteligencji.

Gardner H., Inteligencje wielorakie. Teoria w praktyce, Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań 2002.

Gardner H., Zmiana poglądów. Sztuka kształtowania własnych i cudzych przekonań, Wydawnictwo UJ, Kraków 2006.

Kędra M., Zatorska M., Razem z dzieckiem, ORE, Warszawa 2014.

Taraszkiewicz M., Colin R., Inteligencje wielorakie w klasie. Fragmenty książki pt. „Atlas efektywnego uczenia się", TRENDY uczenie w XXI wieku. Internetowy magazyn CODN nr 4/8 2006.

# data[].attributes.attachment_link.title
Inteligencje wielorakie | Pedagog Online

# data[].attributes.attachment_link.description
Twórcą inteligencji wielorakich jest Howard Gardner, amerykański psycholog, profesor Uniwersytetu Harvarda. Teoria została stworzona w 1983 roku i była przełomem w sposobie myślenia o inteligencji oraz uczeniu. Do tej pory w nauczaniu testowano i oceniano przede wszystkim zdolności lingwistyczno-logiczne, natomiast teoria Gardnera pokazała, że inteligencja jest dynamiczna i wielopłaszczyznowa - nie jest jedną właściwością, która opisuje możliwości człowieka w zakresie aktywności intelektualnej.

# data[].attributes.headline
Rodzicu, zachęcam do przeczytania artykułu.

# data[].attributes.subject
Rodzicu, zachęcam do przeczytania artykułu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wielu rodziców czasem traci cierpliwość, mimo że na ogół odnoszą się do swoich dzieci z miłością i wyrozumiałością. Starają się unikać klapsów i krzyków. Większość matek i ojców uważa bicie dzieci za...

# data[].attributes.headline
Rodzicu, zobacz jak ważna jest więź z dzieckiem!

# data[].attributes.subject
Rodzicu, zobacz jak ważna jest więź z dzieckiem!

# data[].attributes.attachment_link.description
To dlatego rodzice są najważniejsi dla dziecka ❤

# data[].attributes.attachment_link.description
Już teraz można pobrać bezpłatny Poradnik dla rodziców 4-klasistów „Zapanuj nad ekranami”, z którego można dowiedzieć się między innymi, dlaczego warto wprowadzić kontrolę rodzicielską na laptopie i...

# data[].attributes.attachment_link.description
Wandalizm w szkole to problem, z którym zmagają się dyrektorzy i nauczyciele z niejednej placówki 🚧 🧯 
 
Niszczenie mienia szkolnego przez ucznia zdarza się często i dotyczy sytuacji zarówno w...

# data[].attributes.body
Zachęcam do zapoznania się z raportem Młodzież 3.0

# data[].attributes.body
Zachęcam do zapoznania się z raportem Nastolatki 3.0

# data[].attributes.attachment_link.title
Ten krótki film wyjaśnia, jak ważna jest więź rodzica z dzieckiem. Zobacz go koniecznie!

# data[].attributes.attachment_link.description
Dlaczego rodzic jest najważniejszą osobą w życiu dziecka? Ta animacja to cenna lekcja dla każdego rodzica!

# data[].attributes.attachment_link.description
Już teraz można pobrać bezpłatny Poradnik dla rodziców 4-klasistów „Zapanuj nad ekranami”, z którego można dowiedzieć się między innymi, dlaczego warto wprowadzić kontrolę rodzicielską na laptopie i...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czytając ten artykuł dowiesz się, w jaki sposób możesz budować poczucie własnej wartości u dziecka za pomocą filmów.

Wyjście do kina to coś więcej niż przyjemny sposób na spędzanie wolnego czasu. Oglądanie filmów może okazać się doskonałym narzędziem edukacyjnym i rozwojowym. Znajomość filmów, które pomagają budować poczucie własnej wartości u dziecka, pomoże Ci przemycić ważne kwestie podczas zabawy.

Filmy mogą ekscytować, smucić, bawić, a nawet nudzić. Wszystko to dzięki temu, że kino to odbicie naszego życia. Właśnie dlatego stanowi doskonałe narzędzie do nauki.

Dlatego też, biorąc pod uwagę fakt, że dzieci są jak "małe gąbki", które absorbują wszystkie nowe informacje, warto dobierać filmy w taki sposób, aby pomogły im iść przez życie. Szukaj filmów, które:

Pomogą im lepiej poznać samych siebie.

Pomogą im zdobyć pewność siebie.

Umożliwią im rozwój, aby stały się szczęśliwymi i asertywnymi dorosłymi.

Odkryj filmy, które budują poczucie własnej wartości u dziecka

Oto lista filmów, które można wykorzystać, aby budować poczucie własnej wartości u dziecka. To filmy, z których korzysta większość trenerów i nauczycieli. Pomogą maluchowi poznać lepiej siebie samego i poczuć się pewniej odnośnie swoich umiejętności i emocji.

Ratatuj, 2007

Ratatuj w reżyserii Brada Birda to film o małym szczurze, który marzy o byciu wielkim kucharzem. Aby to osiągnąć, łączy siły z synem słynnego szefa kuchni. Jednak ich próby przeradzają się w kulinarną porażkę!

Ten film pozwala dziecku odkryć, że nie ma granic w rozwijaniu jego własnych talentów. Jeśli ma jakąś umiejętność lub marzenie, powinno przynajmniej mieć możliwość o nie zawalczyć i włączyć je do własnego życia.

Gdzie jest Nemo, 2003

Andrew Stanton i Lee Unkrich wyreżyserowali jeden z najsłynniejszych filmów XXI wieku. Kilka lat później powstał jego sequel, tym razem z uroczą rybką Dory.

W filmie znajdziemy kilka lekcji odnośnie tego, jak przezwyciężyć trudne sytuacje. Pomoże w tym mały Nemo i jego "inwalidztwo" (ma jedną płetwę mniejszą od drugiej) oraz jego tata, który bez wytchnienia poszukuje Nemo, gdy ten się zgubi.

Wiele scen umieszczonych w tym filmie pokazuje, że jeśli bardzo czegoś chcesz, to nic Cię nie powstrzyma. Musisz tylko ciężko pracować, aby osiągnąć swój cel, zachowując entuzjazm i wiarę we własne umiejętności.

Jeśli poszukujesz filmu, który pomoże budować poczucie własnej wartości u dziecka, to nie możesz zapomnieć o Wall-E. Ten animowany film science-fiction, wyprodukowany przez studia Disney i Pixar, opowiada historię robota sprzątającego, który nie przestał pracować, chociaż ludzie opuścili Ziemię kilka setek lat temu.

Ten film zapewni kilka interesujących lekcji. Jedna z nich to konieczność odpowiedniego gospodarowania odpadami, a kolejna to znaczenie dziecięcej autonomii podczas korzystania z dobrodziejstw nowych technologii, gadżetów, smartfonów, itp.

Bezpośrednia komunikacja człowieka z człowiekiem, chociaż widziana z punktu widzenia robota, odgrywa kluczowe znaczenie, co również podkreśla ten film. Język ciała i znaczenie dźwięków pozwala nam porozumiewać się w sposób skuteczny, bezpieczny i sensowny.

W głowie się nie mieści, 2015

Ten film Disney and Pixar Studios, który pokazuje, jak działają emocje dziecka, zyskał już status kultowego. Koncentruje się zwłaszcza na poczuciu zawodu, strachu, złości, smutku i radości.

Duża część pracy, jaką wykonujemy z dzieckiem, aby pomagać mu budować poczucie własnej wartości, wiąże się z jego emocjami. W tym przypadku nie chodzi o to, jak nauczyć się sobie z nimi radzić, ale raczej jak je zrozumieć i zaakceptować. Trzeba poznać ich konsekwencje, aby nauczyć się zarządzać nimi w inteligentny sposób.

Jak wytresować smoka, 2010

Naszą listę filmów wspomagających pracę nad poczuciem własnej wartości u dziecka kończymy kolejnym doskonałym filmem. Jak wytresować smoka opowiada historię chłopca, który nawiązuje piękną przyjaźń ze smokiem.

Aby dbać o smoka - bestię, której boją się jego pobratymcy - i cieszyć się ich przyjaźnią, chłopiec będzie musiał stawić czoła wszystkich głęboko zakorzenionym tradycjom swojego plemienia. Stając twarzą w twarz ze strachem, będzie zmuszony wykazać się odwagą i pewnością siebie.

Przez cały film udowadnia, że jest niezwykle asertywny, a żyjące istoty są dla niego ważniejsze od tradycji i nieuzasadnionych lęków.

Każdy z tych pięciu filmów, podobnie ja wiele innych, to doskonałe narzędzie dla maluchów, które pomoże im pracować nad własnym poczuciem pewności siebie. Pozwoli im również rozwijać wiarę w swoje umiejętności w środowisku, które jest dopasowane do ich potrzeb i umiejętności.
To może Cię zainteresować ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Poczucie własnej wartości u dziecka: 5 świetnych filmów

# data[].attributes.attachment_link.description
Dowiedz się, w jaki sposób możesz budować poczucie własnej wartości u dziecka za pomocą filmów. Poznaj pięć wspaniałych filmów, które Ci w tym pomogą.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czytając ten artykuł dowiesz się, w jaki sposób możesz budować poczucie własnej wartości u dziecka za pomocą filmów.

Wyjście do kina to coś więcej niż przyjemny sposób na spędzanie wolnego czasu. Oglądanie filmów może okazać się doskonałym narzędziem edukacyjnym i rozwojowym. Znajomość filmów, które pomagają budować poczucie własnej wartości u dziecka, pomoże Ci przemycić ważne kwestie podczas zabawy.

Filmy mogą ekscytować, smucić, bawić, a nawet nudzić. Wszystko to dzięki temu, że kino to odbicie naszego życia. Właśnie dlatego stanowi doskonałe narzędzie do nauki.

Dlatego też, biorąc pod uwagę fakt, że dzieci są jak "małe gąbki", które absorbują wszystkie nowe informacje, warto dobierać filmy w taki sposób, aby pomogły im iść przez życie. Szukaj filmów, które:

Pomogą im lepiej poznać samych siebie.

Pomogą im zdobyć pewność siebie.

Umożliwią im rozwój, aby stały się szczęśliwymi i asertywnymi dorosłymi.

Odkryj filmy, które budują poczucie własnej wartości u dziecka

Oto lista filmów, które można wykorzystać, aby budować poczucie własnej wartości u dziecka. To filmy, z których korzysta większość trenerów i nauczycieli. Pomogą maluchowi poznać lepiej siebie samego i poczuć się pewniej odnośnie swoich umiejętności i emocji.

Ratatuj, 2007

Ratatuj w reżyserii Brada Birda to film o małym szczurze, który marzy o byciu wielkim kucharzem. Aby to osiągnąć, łączy siły z synem słynnego szefa kuchni. Jednak ich próby przeradzają się w kulinarną porażkę!

Ten film pozwala dziecku odkryć, że nie ma granic w rozwijaniu jego własnych talentów. Jeśli ma jakąś umiejętność lub marzenie, powinno przynajmniej mieć możliwość o nie zawalczyć i włączyć je do własnego życia.

Gdzie jest Nemo, 2003

Andrew Stanton i Lee Unkrich wyreżyserowali jeden z najsłynniejszych filmów XXI wieku. Kilka lat później powstał jego sequel, tym razem z uroczą rybką Dory.

W filmie znajdziemy kilka lekcji odnośnie tego, jak przezwyciężyć trudne sytuacje. Pomoże w tym mały Nemo i jego "inwalidztwo" (ma jedną płetwę mniejszą od drugiej) oraz jego tata, który bez wytchnienia poszukuje Nemo, gdy ten się zgubi.

Wiele scen umieszczonych w tym filmie pokazuje, że jeśli bardzo czegoś chcesz, to nic Cię nie powstrzyma. Musisz tylko ciężko pracować, aby osiągnąć swój cel, zachowując entuzjazm i wiarę we własne umiejętności.

Jeśli poszukujesz filmu, który pomoże budować poczucie własnej wartości u dziecka, to nie możesz zapomnieć o Wall-E. Ten animowany film science-fiction, wyprodukowany przez studia Disney i Pixar, opowiada historię robota sprzątającego, który nie przestał pracować, chociaż ludzie opuścili Ziemię kilka setek lat temu.

Ten film zapewni kilka interesujących lekcji. Jedna z nich to konieczność odpowiedniego gospodarowania odpadami, a kolejna to znaczenie dziecięcej autonomii podczas korzystania z dobrodziejstw nowych technologii, gadżetów, smartfonów, itp.

Bezpośrednia komunikacja człowieka z człowiekiem, chociaż widziana z punktu widzenia robota, odgrywa kluczowe znaczenie, co również podkreśla ten film. Język ciała i znaczenie dźwięków pozwala nam porozumiewać się w sposób skuteczny, bezpieczny i sensowny.

W głowie się nie mieści, 2015

Ten film Disney and Pixar Studios, który pokazuje, jak działają emocje dziecka, zyskał już status kultowego. Koncentruje się zwłaszcza na poczuciu zawodu, strachu, złości, smutku i radości.

Duża część pracy, jaką wykonujemy z dzieckiem, aby pomagać mu budować poczucie własnej wartości, wiąże się z jego emocjami. W tym przypadku nie chodzi o to, jak nauczyć się sobie z nimi radzić, ale raczej jak je zrozumieć i zaakceptować. Trzeba poznać ich konsekwencje, aby nauczyć się zarządzać nimi w inteligentny sposób.

Jak wytresować smoka, 2010

Naszą listę filmów wspomagających pracę nad poczuciem własnej wartości u dziecka kończymy kolejnym doskonałym filmem. Jak wytresować smoka opowiada historię chłopca, który nawiązuje piękną przyjaźń ze smokiem.

Aby dbać o smoka - bestię, której boją się jego pobratymcy - i cieszyć się ich przyjaźnią, chłopiec będzie musiał stawić czoła wszystkich głęboko zakorzenionym tradycjom swojego plemienia. Stając twarzą w twarz ze strachem, będzie zmuszony wykazać się odwagą i pewnością siebie.

Przez cały film udowadnia, że jest niezwykle asertywny, a żyjące istoty są dla niego ważniejsze od tradycji i nieuzasadnionych lęków.

Każdy z tych pięciu filmów, podobnie ja wiele innych, to doskonałe narzędzie dla maluchów, które pomoże im pracować nad własnym poczuciem pewności siebie. Pozwoli im również rozwijać wiarę w swoje umiejętności w środowisku, które jest dopasowane do ich potrzeb i umiejętności.
To może Cię zainteresować ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Poczucie własnej wartości u dziecka: 5 świetnych filmów

# data[].attributes.attachment_link.description
Dowiedz się, w jaki sposób możesz budować poczucie własnej wartości u dziecka za pomocą filmów. Poznaj pięć wspaniałych filmów, które Ci w tym pomogą.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czytając ten artykuł dowiesz się, w jaki sposób możesz budować poczucie własnej wartości u dziecka za pomocą filmów.

Wyjście do kina to coś więcej niż przyjemny sposób na spędzanie wolnego czasu. Oglądanie filmów może okazać się doskonałym narzędziem edukacyjnym i rozwojowym. Znajomość filmów, które pomagają budować poczucie własnej wartości u dziecka, pomoże Ci przemycić ważne kwestie podczas zabawy.

Filmy mogą ekscytować, smucić, bawić, a nawet nudzić. Wszystko to dzięki temu, że kino to odbicie naszego życia. Właśnie dlatego stanowi doskonałe narzędzie do nauki.

Dlatego też, biorąc pod uwagę fakt, że dzieci są jak "małe gąbki", które absorbują wszystkie nowe informacje, warto dobierać filmy w taki sposób, aby pomogły im iść przez życie. Szukaj filmów, które:

Pomogą im lepiej poznać samych siebie.

Pomogą im zdobyć pewność siebie.

Umożliwią im rozwój, aby stały się szczęśliwymi i asertywnymi dorosłymi.

Odkryj filmy, które budują poczucie własnej wartości u dziecka

Oto lista filmów, które można wykorzystać, aby budować poczucie własnej wartości u dziecka. To filmy, z których korzysta większość trenerów i nauczycieli. Pomogą maluchowi poznać lepiej siebie samego i poczuć się pewniej odnośnie swoich umiejętności i emocji.

Ratatuj, 2007

Ratatuj w reżyserii Brada Birda to film o małym szczurze, który marzy o byciu wielkim kucharzem. Aby to osiągnąć, łączy siły z synem słynnego szefa kuchni. Jednak ich próby przeradzają się w kulinarną porażkę!

Ten film pozwala dziecku odkryć, że nie ma granic w rozwijaniu jego własnych talentów. Jeśli ma jakąś umiejętność lub marzenie, powinno przynajmniej mieć możliwość o nie zawalczyć i włączyć je do własnego życia.

Gdzie jest Nemo, 2003

Andrew Stanton i Lee Unkrich wyreżyserowali jeden z najsłynniejszych filmów XXI wieku. Kilka lat później powstał jego sequel, tym razem z uroczą rybką Dory.

W filmie znajdziemy kilka lekcji odnośnie tego, jak przezwyciężyć trudne sytuacje. Pomoże w tym mały Nemo i jego "inwalidztwo" (ma jedną płetwę mniejszą od drugiej) oraz jego tata, który bez wytchnienia poszukuje Nemo, gdy ten się zgubi.

Wiele scen umieszczonych w tym filmie pokazuje, że jeśli bardzo czegoś chcesz, to nic Cię nie powstrzyma. Musisz tylko ciężko pracować, aby osiągnąć swój cel, zachowując entuzjazm i wiarę we własne umiejętności.

Jeśli poszukujesz filmu, który pomoże budować poczucie własnej wartości u dziecka, to nie możesz zapomnieć o Wall-E. Ten animowany film science-fiction, wyprodukowany przez studia Disney i Pixar, opowiada historię robota sprzątającego, który nie przestał pracować, chociaż ludzie opuścili Ziemię kilka setek lat temu.

Ten film zapewni kilka interesujących lekcji. Jedna z nich to konieczność odpowiedniego gospodarowania odpadami, a kolejna to znaczenie dziecięcej autonomii podczas korzystania z dobrodziejstw nowych technologii, gadżetów, smartfonów, itp.

Bezpośrednia komunikacja człowieka z człowiekiem, chociaż widziana z punktu widzenia robota, odgrywa kluczowe znaczenie, co również podkreśla ten film. Język ciała i znaczenie dźwięków pozwala nam porozumiewać się w sposób skuteczny, bezpieczny i sensowny.

W głowie się nie mieści, 2015

Ten film Disney and Pixar Studios, który pokazuje, jak działają emocje dziecka, zyskał już status kultowego. Koncentruje się zwłaszcza na poczuciu zawodu, strachu, złości, smutku i radości.

Duża część pracy, jaką wykonujemy z dzieckiem, aby pomagać mu budować poczucie własnej wartości, wiąże się z jego emocjami. W tym przypadku nie chodzi o to, jak nauczyć się sobie z nimi radzić, ale raczej jak je zrozumieć i zaakceptować. Trzeba poznać ich konsekwencje, aby nauczyć się zarządzać nimi w inteligentny sposób.

Jak wytresować smoka, 2010

Naszą listę filmów wspomagających pracę nad poczuciem własnej wartości u dziecka kończymy kolejnym doskonałym filmem. Jak wytresować smoka opowiada historię chłopca, który nawiązuje piękną przyjaźń ze smokiem.

Aby dbać o smoka - bestię, której boją się jego pobratymcy - i cieszyć się ich przyjaźnią, chłopiec będzie musiał stawić czoła wszystkich głęboko zakorzenionym tradycjom swojego plemienia. Stając twarzą w twarz ze strachem, będzie zmuszony wykazać się odwagą i pewnością siebie.

Przez cały film udowadnia, że jest niezwykle asertywny, a żyjące istoty są dla niego ważniejsze od tradycji i nieuzasadnionych lęków.

Każdy z tych pięciu filmów, podobnie ja wiele innych, to doskonałe narzędzie dla maluchów, które pomoże im pracować nad własnym poczuciem pewności siebie. Pozwoli im również rozwijać wiarę w swoje umiejętności w środowisku, które jest dopasowane do ich potrzeb i umiejętności.
To może Cię zainteresować ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Poczucie własnej wartości u dziecka: 5 świetnych filmów

# data[].attributes.attachment_link.description
Dowiedz się, w jaki sposób możesz budować poczucie własnej wartości u dziecka za pomocą filmów. Poznaj pięć wspaniałych filmów, które Ci w tym pomogą.

# data[].attributes.attachment_link.title
Czym jest kryzys w wieku nastoletnim? [wideo] - Młode głowy

# data[].attributes.attachment_link.description
Stres, emocje, presja - to wszystko może być powodem kryzysu psychicznego u młodych ludzi. Jak rozpoznać kryzys psychiczny u młodych? Wideo

# data[].attributes.attachment_link.title
Czym jest kryzys w wieku nastoletnim? [wideo] - Młode głowy

# data[].attributes.attachment_link.description
Stres, emocje, presja - to wszystko może być powodem kryzysu psychicznego u młodych ludzi. Jak rozpoznać kryzys psychiczny u młodych? Wideo

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. Nawet specjalistom łatwo pomylić schizofrenię z każdym innym schorzeniem, np. spektrum autyzmu czy zaburzeniami lękowymi

2. Schizofrenia to choroba najbardziej "opanowana", jeśli chodzi o farmakologię. Leki stosowane w schizofrenii są skuteczne. Problem w tym, że najczęściej jest zbyt późno zdiagnozowana

3. Niepokój rodziców powinny wzbudzać między innymi zamykanie się na świat zewnętrzny i wszelkiego rodzaju dziwactwa

4. Więcej informacji znajdziesz na stronie głównej Onet.

Specjalistka psychiatrii, psychoterapeutka, arteterapeutka, hipnoterapeutka, terapeutka środowiskowa. Edukatorka zdrowia psychicznego w mediach społecznościowych.

Założycielka i prezeska Polskiego Towarzystwa Mediów Medycznych, członkini zarządu w Towarzystwie Przyjaciół Pacjentów - Amici. Autorka wielu książek i poradników dotyczących zdrowia psychicznego. Wykładowczyni akademicka, edukatorka medyków.

Edyta Brzozowska, Medonet: Schizofrenia, choć u dzieci stosunkowo rzadka, jest bardzo groźnym schorzeniem. Co tę chorobę wywołuje u najmłodszych pacjentów?
Dr Maja Herman, specjalistka psychiatrii, psychoterapeutka: Schizofrenia to choroba wieloczynnikowa, co oznacza między innymi, że nie jesteśmy w stanie jej zapobiec. Skoro bowiem nie do końca znamy powody jej wystąpienia, to zwyczajnie nie umiemy naszych dzieci przed nią uchronić. O tym, czy dziecko zachoruje, decydują różne czynniki genetyczne, infekcyjne, środowiskowe, immunologiczne. Ale też, gdy schorzenie to wystąpi u kogoś z rodziny, to istnieje większe prawdopodobieństwo, że wystąpi także u dziecka, przy czym nie jest to proste, jednogenowe dziedziczenie, a wielogenowe.

Najważniejszy jest drugi trymestr ciąży i okres adolescencji, czyli dojrzewania. To momenty, kiedy dochodzi do powstawania sieci neuronalnych. Są to ścieżki, które zapewniają przepływ i łączenie informacji. Trzeba pamiętać, że to nie pojedynczy czynnik, lecz kilka czynników wpływa na rozwój choroby.
Czy relacje z rodzicami mogą sprawić, że dziecko zachoruje na schizofrenię?
Wiadomo na pewno, że wszelkie groźne patologie, takie jak przemoc fizyczna, seksualna i psychiczna, mają ogromny wpływ na dobrostan dzieci. To, jak rodzice się zachowują, może daną chorobę aktywować. Chociaż w przypadku schizofrenii wydaje się, że ten czynnik środowiskowy, jakim jest zachowanie rodziców, nie jest przeważający. Trzeba pamiętać także o tym, że stres może być tym ostatecznym "zapalnikiem" wyzwalającym chorobę.

Jednak matki i ojcowie obwiniają się za to, że choroba psychiczna dotknęła właśnie ich dziecko.
Oprócz tego, że bezustannie analizują, co zrobili "nie tak", najczęściej jednak mają do siebie pretensje, że nie zauważyli objawów. Często niesłusznie, ponieważ schizofrenia i związane z nią stany psychozy to grupa schorzeń, które bardzo ciężko dostrzec. Mówimy tu zazwyczaj o grupie objawów i takie też są kryteria diagnostyczne - objawowe. A co równie ważne, nawet specjaliście łatwo pomylić schizofrenię z każdym innym schorzeniem.

W diagnostyce różnicującej - mając do czynienia z zespołem objawów - szacujemy, do jakich chorób można je przyporządkować. W ten sposób, drogą eliminacji, dochodzimy do kazuistyki, czyli do porównania problemu ze znanymi przypadkami medycznymi. To trudne, tym bardziej że schizofrenia jest niezwykle rzadka - dotyka 1 proc. populacji. A ta przed szóstym rokiem życia - bardzo rzadka. O wczesnodziecięcej schizofrenii mówimy, gdy wystąpi przed 13. rokiem życia. Wtedy mamy do czynienia ze schizofrenią o bardzo wczesnym początku. Jeśli choroba wystąpi przed ukończeniem 18 lat, mówimy o wczesnym początku.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo. Objawy schizofrenii nietrudno pomylić z symptomami innych chorób. Jakich?
Jest mnóstwo chorób manifestujących się podobnymi oznakami. To choćby spektrum autyzmu czy inne zaburzenia neurorozwojowe jak na przykład ADHD. Jeszcze inne choroby to depresja, choroba afektywna dwubiegunowa, zaburzenia lękowe i obsesyjno-kompulsywne. To także wszelkie fobie, w tym agorafobia, która wiąże się z lękiem przed otwartą przestrzenią, a także lęki społeczne, anoreksja, uzależnienie od substancji psychoaktywnych. Listę zaburzeń podobnych swoimi objawami do schizofrenii można uzupełniać jeszcze długo.
Ze wszystkich tych schorzeń to schizofrenia jest najgroźniejsza?
Wbrew pozorom wcale nie. Z prostego powodu: schizofrenia jest chorobą najbardziej "opanowaną", jeśli chodzi o farmakologię. Leki stosowane w schizofrenii są naprawdę skuteczne. Rzecz w tym, że choroba ta jest najczęściej zbyt późno zdiagnozowana. Problem polega również na tym, że pacjenci często nie mają tzw. wglądu w swoją chorobę i przerywają rozpoczętą farmakoterapię.
Wypierają chorobę ze świadomości czy raczej dochodzą do wniosku, że nic im nie dolega?
Ta choroba zmienia myślenie, a chory swoimi niepokojami nie dzieli się z otoczeniem przez całe lata. Ludzie w otoczeniu dostrzegają, że coś niedobrego się z człowiekiem dzieje. Ten jednak odbiera rzeczywistość jako zniekształconą. Nawet gdy pacjent jest prawidłowo zdiagnozowany i zażywa leki, to z czasem je odstawia. Mówi: "przecież nic mi nie jest", "czuję się dobrze", "nie muszę się leczyć". I następuje nawrót choroby. To wszystko czyni schizofrenię chorobą szczególnie niebezpieczną. Pacjenci bywają tak nią udręczeni, że decydują się na odebranie sobie życia.
Wydaje się, że w przypadku dzieci i nastolatków leczenie jest prostsze. Także dlatego, że rodzicom łatwiej jest ordynować leki. Dorośli zawsze mogą odmówić ich przyjmowania.
Nie zgadzam się z taką tezą. Choćby ze względu na specyfikę okresu dojrzewania, kiedy nastoletni bunt może być szczególnie nasilony, a odmowa leczenia bardziej stanowcza. Niestety, mimo że schizofrenia dziecięca jest naprawdę rzadkim zjawiskiem, to trzeba podkreślić, że im wcześniej wystąpi, tym jest bardziej niekorzystna pod względem rokowania. Wynika to głównie z ukształtowania ośrodkowego układu nerwowego: im młodszy mózg, tym mniej "scalony", z mniejszą ilością wykształconych mechanizmów psychologiczno-adaptacyjnych, jakie nabywa się z wiekiem.
Wokół schizofrenii, podobnie jak w przypadku innych chorób psychicznych, narosło wiele szkodliwych stereotypów. Tych zaburzeń zazwyczaj boimy się jak ognia.
Dlatego rodzice z trudem przyjmują do wiadomości, że ich dziecko zachorowało. Diagnozy o depresji, zaburzeniach lękowych czy osobowości są bardziej akceptowalne. Wiadomość o schizofrenii natomiast zawsze negują. Ta choroba jest według nich czymś najgorszym, co mogło spotkać rodzinę. Wynika to między innymi z niewiedzy na temat sposobów leczenia i przebiegu choroby. Ludzie nie zdają sobie sprawy, że składowymi schizofrenii są psychoza, zaburzenia koncentracji, logicznego myślenia, brak zdolności poznawczych oraz upośledzenie funkcjonowania społecznego. Schizofrenii towarzyszą także wycofanie się z życia społecznego i wewnętrzne zamykanie się we własnym świecie.

Takie zachowania znamy z filmów, choćby z "Psychozy" Alfreda Hitchcocka, "Wstrętu" Romana Polańskiego czy "Pięknego umysłu" z niezapomnianą rolą Russela Crowe'a.
Bohaterowie tych obrazów widzą, słyszą, czują, a nawet smakują rzeczy, których nie ma w realnym świecie. Bo psychoza bywa bardzo spektakularna. Łatwo ją opisać w literaturze, zobrazować w filmie. Popkultura kształtuje obraz pacjenta ze schizofrenią i stąd bierze się mnóstwo przekłamań na temat tej choroby. Tymczasem schizofrenia i epizody psychotyczne nie zawsze przejawiają się szaleństwem czy mało zrozumiałymi dziwactwami, czy przekonaniem chorego, że jest podsłuchiwany, śledzony, prześladowany.
Co w kontekście schizofrenii powinno zaniepokoić rodziców, gdy obserwują zachowanie swoich dzieci?
Inność, odstępstwo od normy. Określenie tego, co jest normą, wymagałoby dłuższych wyjaśnień, jednak takie zachowania, jak zamykanie się na świat zewnętrzny i wszelkiego rodzaju dziwactwa mogą budzić podejrzenia.
Dziwactwa?
Może nie jest to najszczęśliwsze słowo, lecz bardzo adekwatne. Proszę mi wierzyć, że nawet takie zachowanie, jak zasłanianie przez dzieci zasłon okiennych w dzień i w nocy rodzice potrafią sobie wytłumaczyć, zracjonalizować. Tymczasem dziecko jest przekonane, że zasłonięcie okien chroni przed promieniowaniem, które wychwytuje myśli, steruje nimi. Poza normą może być także wykładanie ścian pokoju wygłuszającą pianką lub elementami z metalu. Taki dzieciak robi to wszystko w obawie przed domniemaną ingerencją sił zewnętrznych. Widzi nieistniejących ludzi, słyszy ich głosy, które do niego "gadają". Może mieć poczucie, że wszyscy na niego patrzą, krytykują, obgadują za plecami. Psychoza może mieć postać ostrą lub przewlekłą.
Zdarza się, że chory ma swoistego rodzaju "okna" w świadomości i zdaje sobie sprawę, że "coś z nim nie tak"?
Tak się dzieje, gdy następuje remisja ostrej fazy psychozy. Pacjent myśli: "Jak mogłem myśleć, że ktoś mnie śledzi, zagraża? Czyżbym był chory?". Bywa, że dzieli się swoim niepokojem o stan zdrowia z bliskimi. Ale ten stan nawraca, a pacjent traci zdolność racjonalnej oceny rzeczywistości. Znów słyszy i widzi nieistniejące postacie lub przedmioty. Nasłuchuje, wpatruje się w przestrzeń, mówi do osób, których nie ma. Albo ma uczucie zmian w ciele, uważa, że jest opętany przez szatana, jest przedmiotem lub inną osobą.
Jak się zachować wobec takich urojeń bliskiej nam osoby?
Z jego urojeniami nie wolno dyskutować. I ani się z nimi zgadzać, ani nie zgadzać. Trzeba natomiast wczuć się w uczucia chorego. Jeśli dziecko utrzymuje na przykład, że jest prześladowane w szkole, można powiedzieć: "Rozumiem, że to poczucie musi być dla ciebie okropnie trudne". Odwołanie się do emocji jest dla dziecka bardziej wiarygodne. I, co równie ważne, pomaga w namówieniu do poddania się terapii u psychiatry. Od empatycznych rodziców łatwiej przyjąć pomoc.
Co może się stać, gdy te urojenia negujemy, umniejszamy, próbujemy im zaprzeczać?
Automatycznie stajemy się wrogami, stroną konfliktu. Chory czuje, że musi obronić swoje racje, walczyć o swoje widzenie świata. A cała energia młodego człowieka skierowuje się na niepotrzebną wojnę z rodzicami. Nie warto zaprzeczać treściom urojeniowym także dlatego, że wzmaga to złość chorego, utrudnia współpracę. Z kolei, gdy zgadzamy się, że urojone sytuacje mogą być rzeczywiste, umacniamy chorego w jego przekonaniach o śledzeniu czy prześladowaniu.

Jednak nie każdy epizod psychotyczny świadczy o rozwoju schizofrenii u dziecka. Czasem omamy i urojenia samoistnie przemijają po ustaniu silnych, stresujących sytuacjach. Jednak gdy się pojawią, należy koniecznie skonsultować się z lekarzem, który postawi odpowiednią diagnozę i dobierze stosowne leczenie farmakologiczne.
Schizofrenię da się całkowicie wyleczyć?
Niestety, ta choroba jest nieuleczalna i gdy wystąpi u dziecka, zaburza naturalny proces jego dojrzewania. Schizofrenia ma ogromny wpływ na rozwój dziecka i dlatego, oprócz farmakoterapii, ważne jest, aby pozostawało ono pod stałą opieką medyczną.

Reżyseria: Anita Bugajska, Janusz Schwertner

Scenariusz filmu opiera się na czterech łączących się ze sobą historiach. Każda z nich jest w istocie opowieścią o tłamszonej wrażliwości, samotności i o bezkompromisowym świecie, w którym rozmowa o emocjach wciąż stanowi tabu. To rzeczywistość przez lata skrywana za barierą społecznych wstydów i lęków. W tle pokazujemy zrujnowany system psychiatrii dziecięcej, stawiając pytanie, ile dramatów trzeba jeszcze, byśmy w końcu otworzyli oczy. Naszych bohaterów łączy wrażliwość. To cecha od zawsze definiowana jako słabość. Czy słusznie? W świecie, w którym zrzucamy maski i przestajemy udawać, wrażliwość zaczyna stanowić o sile charakteru. Nasi bohaterowie pierwsi odważyli się mówić o problemach, pokonali wstyd i choć nie zawsze w ich historiach widać nadzieję, to jednak ostatecznie nie sposób nie dostrzec w nich światła.

Filmem "Nie nie czuję" chcemy poruszyć sumienia. Sprawić, by temat psychiatrii dziecięcej zaistniał na stałe jako kluczowy element debaty publicznej. Zamierzamy wywołać wstrząs, który doprowadzi do konkretnych systemowych zmian. Na poziomie społecznym chcemy wytłumaczyć naszym widzom, kim są ci młodzi ludzie, którzy borykają się z problemami psychicznymi i co sprawia, że są zmuszeni sięgać po pomoc.

Onet we współpracy z twórcami projektu MŁODE GŁOWY fundacji UNAWEZA stworzył również reportaż multimedialny skoncentrowany na profilaktyce zdrowia psychicznego "Wszystko ok? Porozmawiajmy o zdrowiu psychicznym". To z niego dowiemy się m.in., gdzie szukać pomocy i jak radzić sobie w sytuacji kryzysowej, a także jakie są prawa pacjenta. Aby pokazać temat zdrowia psychicznego z różnych perspektyw, powstaną teksty i wywiady w ramach redakcji m.in. Onetu, Noizza, Plejady, Newsweeka, Medonetu, a także specjalne treści w social mediach.

Link do filmu "Nic nie czuję" i reportażu "Wszystko ok? Porozmawiajmy o zdrowiu psychicznym" - Nic nie czuję.

***Posłuchaj podcastu "Anatomia Śmierci"
- Normy społeczno-kulturowe odnośnie do żałoby są bardzo silne, bardzo restrykcyjne, niedające przestrzeni na to, żeby zindywidualizować ten proces - mówi w podcaście "Anatomia Śmierci" Paweł Grochocki, psycholog, specjalista z zakresu pomocy osobom będącym w ryzyku samobójczym oraz w żałobie.

Czy żałobę można przeżywać lepiej lub gorzej? Czy w żałobie są rzeczy, których "nie wypada"? I wreszcie, czy ból po stracie kiedyś naprawdę mija?

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.

ZOBACZ TAKŻE

Treści z serwisu Medonet mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem a jego lekarzem. Serwis ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Nie chcą pić, ale w tym społeczeństwie to trudne. "Suchy styczeń" traktowany jest jak dziwactwo
Idea "suchego stycznia", czyli rozpoczęcia nowego roku od abstynencji alkoholowej, zyskuje coraz większą liczbę zwolenników. Niestety, przez większość...
Die Welt

Objaw chorej wątroby, który widać na skórze. Nie da się go przeoczyć
Wątroba nie posiada receptorów czuciowych, zatem nie doświadczymy bezpośrednich dolegliwości bólowych tego narządu. Z tego powodu trudno jest czasem rozpoznać,...
Karolina Gomoła

Dlaczego złe wspomnienia są tak silne? Naukowcy odkryli tajemnicę mózgu
Według naukowców jedna mała cząsteczka ludzkiego mózgu decyduje o tym, czy dane wspomnienie będzie dla nas pozytywne, czy wręcz przeciwnie. Jednak o tym pierwszym...
Beata Michalik

17 objawów, że twoja wątroba się sypie. Nie przeocz tego
Prawidłowa praca wątroby warunkuje dobrą pracę całego naszego organizmu. Gdy wątroba staje się niewydolna, wysyła znaki. Część z nich łatwo przegapić, ale są też...
Magda Ważna

Bezdech senny łatwy do przeoczenia
Większość osób cierpiących na bezdech senny nie wie, że występuje u nich to zaburzenie - wynika z badań przeprowadzonych przez firmę Philips, naukowców z...

# data[].attributes.attachment_link.title
Objawy schizofrenii u dzieci łatwo przeoczyć. To m.in. niewinne dziwactwa

# data[].attributes.attachment_link.description
Wokół choroby, jaką jest schizofrenia, narosło wiele szkodliwych stereotypów, dlatego rodzice z trudem godzą się z tym że ich dziecko zachorowało. Wiadomość o schizofrenii negują, bo jest najgorszym, co mogło ich spotkać. O schizofrenii dziecięcej rozmawiamy z dr Mają Herman, specjalistką psychiatrii.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zgodnie z Rozporządzeniem MEN z dnia 16 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych, nauczyciel dostosowuje wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia.

Zatem każdy nauczyciel na podstawie analizy dokumentacji ucznia, jego wytworów, analizy sprawdzianów, postępów, ale także na bazie obserwacji i konsultacji z innymi nauczycielami i specjalistami dostosowuje wymagania edukacyjne.

Podstawowym celem dostosowania wymagań jest przede wszystkim wyrównanie szans edukacyjnych uczniów oraz zapobieganie wtórnym zaburzeniom sfery emocjonalno-motywacyjnej.

Dostosowanie polega przede wszystkim na modyfikacji procesu edukacyjnego, umożliwiającego uczniom sprostanie wymaganiom.

Obszary dostosowania obejmują:

- warunki procesu edukacyjnego tj. zasady, metody, formy, środki dydaktyczne,

- organizację nauczania (np. posadzenie ucznia słabosłyszącego w pierwszej ławce),

- warunki sprawdzania poziomu wiedzy i umiejętności (metody i formy sprawdzania i kryteria oceniania).

Plakat wykonany w Canva.

Dla kogo zatem konstruujemy dostosowania?

dla ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego - na podstawie tego orzeczenia oraz ustaleń zawartych w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym,

posiadającego orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania - na podstawie tego orzeczenia;

posiadającego opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się lub inną opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, wskazującą na potrzebę takiego dostosowania - na podstawie tej opinii;

nieposiadającego orzeczenia lub opinii wymienionych w pkt 1-3, który jest objęty pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole - na podstawie rozpoznania indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz indywidualnych możliwości psychofizycznych ucznia dokonanego przez nauczycieli i specjalistów;

posiadającego opinię lekarza o ograniczonych możliwościach wykonywania przez ucznia określonych ćwiczeń fizycznych na zajęciach wychowania fizycznego - na podstawie tej opinii.

Dostosowania konstruowane przez nauczycieli powinny dotyczyć głównie form i metod pracy z uczniem, zdecydowanie rzadziej treści nauczania.

Nie mogą polegać na takiej zmianie treści nauczania, która powoduje obniżanie wymagań wobec uczniów z normą intelektualną. Nie oznaczają pomijania zagadnień zawartych w podstawie programowej, tylko ewentualne realizowanie ich na poziomie wymagań koniecznych lub podstawowych.

Nie mogą prowadzić do zejścia poniżej podstawy programowej, a zakres wiedzy i umiejętności powinien dać szansę uczniowi na sprostanie wymaganiom kolejnego etapu edukacyjnego.
Przykłady zapisów dostosowań, które ułatwią pracę z uczniem ze SPE.

Nie odpytywanie ucznia z czytania głośnego przed zespołem klasowym.

Dzielenie zadań na etapy.

Przygotowywanie i wykorzystywanie wklejek z dłuższymi notatkami.

Wizualizacja treści i poleceń.

Możliwość przeliczania i wykonywania zadań na konkretach.

Naukę wiersza rozłożyć na fragmenty i zezwolić na zaliczanie częściami.

Pozwalanie uczniowi na zapoznanie się z lekturą za pomocą audiobooków.

Przygotowywanie planów aktywności i krótkich instrukcji.

Odwoływanie się do znanych uczniowi sytuacji z życia.

Pokazywanie użyteczności poznawanych treści i praca metodami poglądowymi.

Praca z szablonami i schematami zadań.

Jakie dostosowywać wymagania edukacyjne w pracy z uczniami z dysleksją rozwojową, jakie stosować zasady pracy, metody, kryteria oceniania i jakich narzędzi używać?
- angażuj wszystkie zmysły ucznia, stosuj metodę polisensorycznego poznawania świata i uczenia się,

- bazuj na praktycznym działaniu,

- nowe treści wspomagaj wizualizacją, obrazami, modelami,

- pozwalaj pracować na konkretach,

- daj możliwość korzystania na lekcji ze słownika ortograficznego,

- wykorzystuj fiszki wyrazowe i liczbowe w procesie zapamiętywania obrazu liczby, litery, wyrazu,

- wybierz odpowiednią czcionkę do przygotowywania notatek, tekstów źródłowych, testów itd,

- oceniaj za wiedzę i treści merytoryczne na sprawdzianach i kartkówkach, a nie za błędy ortograficzne czy gramatyczne,

- oprócz pomocy tekstowych stosuj pomoce wizualne i werbalne,

- nie odpytuj wyrywkowo bez uprzedzenia,

- daj więcej czasu na przygotowanie odpowiedzi,

- pozwól na poznawanie lektur poprzez audiobooki,

- wdrażaj do rysowania notatek graficznych,

- wykorzystuj mapy myśli,

- podkreślaj ważne treści, hasła do zapamiętania flamastrami,

- dziel zadania na etapy,

- pozwalaj na stosowanie wklejek na z ważnymi informacjami zamiast pisania długich notatek,

- stosuj plany aktywności, instrukcje i organizery,

- ćwicz pisanie na bazie szablonów,

- przygotuj teksty z lukami,

- ćwicz czytanie i nazywanie liczb wspak, niech uczeń tworzy węże liczbowe, piramidy liczbowe itd.

- pozwalaj na korzystanie z liczydła i kalkulatora w skrajnych przypadkach,

- sprawdzaj przyrost wiedzy za pomocą wypowiedzi ustnych, praktycznego działania, testów jednokrotnego wyboru, zadań z lukami,

- daj więcej czasu na odpowiedź,

- pozwalaj na etykiety z wyrazami z trudnościami ortograficznymi, z których uczeń może skorzystać,

- doceniaj wkład pracy,

- oceniaj za tok myślenia, a nie za sam wynik zadania,

- stosuj zabawy z rymami,

- wykorzystuj wyliczanki i zabawy z liczbami,

- należy stosować krótkie, konkretne polecenia i dać uczniowi czas na

ich przetworzenie, ewentualnie sprawdzić zrozumienie,

- uczeń z dysleksją powinien używać ścieralnego długopisu, aby mógł poprawiać błędy,

- nie należy prosić o głośne czytanie, podchodzenie do tablicy, literowanie słów,

- nie należy oceniać pisowni, charakteru pisma,

- w niektórych tylko przypadkach sprawdzi się wydłużanie czasu na wykonanie zadania( większość uczniów krótko skupia uwagę na zadaniu, szybko się męczy, stąd to dostosowanie może się nie sprawdzić),

- wzmacniaj, nagradzaj, chwal nawet za małe postępy.

Uzupełnieniem podstawowych aktywności i działań będą z pewnością:

- Ćwiczenia usprawniające analizator wzrokowy.

- Ćwiczenia usprawniające analizator słuchowy.

- Ćwiczenia redukujące zaburzenia lateralizacji i orientacji w przestrzeni.

- Ćwiczenia koordynacji wzrokowo-ruchowej i zdolności grafomotorycznych.

- Ćwiczenia na czytanie ze zrozumieniem.

- Ćwiczenia ortograficzne.

Pomoce będą z pewnością:

- karty do gry

- karty dobble

- fiszki

- gry planszowe

- plansze spinnerowe

- kostki opowieści

- sygnalizatory

- generatory karty pracy
Jak dokumentujemy dostosowania wymagań edukacyjnych?
Szkoła ma autonomie, ale musi posiadać dokumentację potwierdzającą dostsotwanie wymagań przez wszystkich nauczycieli uczących danego ucznia, wymagającego takiego wsparcia.

- Szkoła może konstruować arkusze wymagań edukacyjnych, które znajdują się w teczce ucznia.

- w IPEcie u uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego.

- W dzienniku.Zapraszamy także do skorzystania z oferty szkoleń RP: https://nodnzytaczechowska.pl Materiały zakupisz tutaj: https://szkolenia.specjalni.pl/materialy/

Plakat wykonany w Canva.

Z przykładami dostosowań zapoznajemy ucznia i rodziców.

Przykłady dostosowanych materiałów interaktywnych wykonanych w aplikacji genially tutaj

i tutaj

Fantastycznym sposobem na dostosowanie są gry planszowe i plansze spinnerów, których w swoich zasobach mamy już sporo i opisałyśmy je tutaj

Skutecznym sposobem na dostosowanie wymagań są spersonalizowane i dostosowane karty pracy, zadania i ćwiczenia. Dużym ułatwieniem są bezpłatne generatory kart pracy, które pozwalają na przygotowanie zadań na miarę możliwości ucznia.
Na blogu prezentujemy szereg generatorów kart pracy, które opisujemy TUTAJ
Jeśli szukacie Państwo profesjonalnych szkoleń z zakresu dostosowania wymagań edukacyjnych to serdecznie zapraszamy do skorzystania z oferty naszego akredytowanego Niepublicznego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w zakresie szkoleń Rad Pedagogicznych.Szkolenia Rad Pedagogicznych TUTAJ

Oferta materiałów dydaktycznych, kart pracy oraz webinarów i szkoleń TUTAJ

☺️ Prowadzisz zajęcia z pomocy psychologiczno- pedagogicznej, w ramach rozwijania kompetencji emocjonalno-społecznych?

☺️ Potrzebujesz wsparcia w zakresie planowania i prowadzenia tych zajęć?

☺️ Skorzystaj z naszej teczki. To kompleksowe wsparcie.
ZAWARTOŚĆ TECZKI:
1. Organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

2. Wskazówki i wybrane aktywności.

3. Program zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne.

5. Przykładowe wpisy do dziennika.

6. Ocena efektywności.

7. Przegląd wybranych metod aktywizujących.

Ilość stron: 54

E-book w formacie PDF
E-book zakupisz TUTAJ

Prowadzisz zajęcia w zakresie rozwijania umiejętności uczenia się?

Potrzebujesz wskazówek i wsparcia w organizacji tych zajęć?

Polecamy nasz e-obok.Dostępny TUTAJ

1. Organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

2. Wybrane strategie uczenia się.

3. Propozycja ćwiczeń.

4. Program zajęć rozwijających umiejętność uczenia się.

5. Przykładowe wpisy do dziennika.

6. Ocena efektywności.

7. Przegląd wybranych metod aktywizujących.

Prowadzisz zajęcia rewalidacyjne w przedszkolu lub szkole?
Szukasz kompleksowego wsparcia?

Mamy dla Was teczkę z materiałami, przykładową dokumentacją, ćwiczeniami i kartami pracy!

ZAWARTOŚĆ TECZKI:

1. Organizacja zajęć rewalidacyjnych.

2. Programy zajęć rewalidacyjnych.

3. Przykładowe wpisy do dziennika zajęć rewalidacyjnych

4. Ocena efektywności zajęć rewalidacyjnych.

5. Propozycja ćwiczeń i zabaw.

6. Generatory do tworzenia kart pracy.

7. Karty pracy.

Ilość stron: 220

E-book w formacie PDF
E-book zajęcia rewalidacyjne w przedszkolu i szkole podstawowej dostępny TUTAJ #rewalidacja#zajęciarewalidacyjne E-book zajęcia rewalidacyjne w szkole ponadpodstawowej dostępny TUTAJ

Zajęcia korekcyjno- kompensacyjne 🛑 Zawartość TECZKI: - Organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej - Propozycja ćwiczeń i zabaw - Programy zajęć korekcyjno-kompensacyjnych - Przykładowe wpisy do dziennika - Oceny efektywności - Narzędzia TIK w terapii - Generatory kart pracy - Metody aktywizujące 🛑 Teczkę do zajęć korekcyjno-komensacyjnych znajdziesz na

https://szkolenia.specjalni.pl/.../zajecia-korekcyjno.../

🟥 Ale to nie wszystko, mamy dla Was coś specjalnego!!! Fachowo przygotowane materiały i dokumentację dla każdego nauczyciela na ścieżce rozwoju zawodowego.

TECZKA 1: AWANS ZAWODOWY NA STARCYH ZASADACH.
Już dzisiaj możesz nabyć taką teczkę!!!

Zawartość teczki nr 1- awans na starych zasadach.

1. Plan awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego.

2. Sprawozdanie z przebiegu stażu na stopień nauczyciela mianowanego.

3. Sprawozdanie z przebiegu stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego.

4. Generatory- jak wykorzystać na scieżce awansu zawodowego.

5. Wykorzystanie TIK w trakcie awansu.

6. Metody aktywizujące- opis i dobre praktyki.

7. Prezentacja wybranego wymagania na stopień nauczyciela dyplomowanego.

8. Prezentacja dorobku zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego- dobre praktyki.

9. Szablony gotowych prezentacji.

10. Opiekun stażu i jego zadania.

11. Przykładowy opis i analiza wybranego wymagania na stopień nauczyciela dyplomowanego.

12. Przykładowe pytania, które mogą paść w czasie komisji.

13. Przykładowe zadanie do rozwiązania- problemy.

14. Podsumowanie awansu- komisje i dokumentacja.

15. Przykładowa opinia o odbywającym staż na stopień nauczyciela mianowanego.

16. Karta obserwacji dla opiekuna i innych nauczycieli, zajęć prowadzonych przez nauczyciela odbywającego staż.

17. Plan i arkusz współpracy opiekuna i nauczyciela w awansie.Przykładowe aktywności.

18. Wniosek o wszczęcie postępowania kwalifikacyjnego i egzaminacyjnego.
TECZKA 2: AWANS ZAWODOWY NA NOWYCH ZASADACH.
19. Doskonalenie zawodowe: Niezbędnik informacyjny nauczyciela na ścieżce awansu.

1. Przepisy- najważniejsze informacje. ABC awansu zawodowego.

2. Kalendarz aktywności dla nauczyciela dyplomowanego w okresie przepracowania, który pomoże zaplanować realizację wymagań.

3. Kalendarz aktywności w okresie przygotowania do zawodu dla nauczyciela ubiegającego się o stopień nauczyciela mianowanego na nowych zasadach.

4. Monitorowanie przebiegu rozwoju zawodowego i realizacji wymagań egzaminacyjnych na nowych zasadach.

5. Wykorzystywanie generatorów do tworzenia zindywidualizowanych i dostosowanych materiałów edukacyjnych.

6. Wykorzystywanie TIK na ścieżce awansu zawodowego.

7. Wykorzystywanie metod aktywizujących ucznia- opisy, przykłady i dobre praktyki.

8. Prezentacja dorobku na dyplomowanego po nowemu. Dobre rady i przykładowe prezentacje.

9. Mentor i jego zadania.

10. Ewaluacja pracy nauczyciela- narzędzi TIK.

11. Przykładowe pytania na egzamin.

12. Przykładowe zadanie do rozwiązania- problem na egzamin.

13. Podsumowanie awansu po nowemu- komisje, egzamin i dokumentacja.

14. Przykładowa opinia mentora na temat nauczyciela przygotowującego się do zawodu.

15. Karta monitoringu i planowania współpracy mentora z nauczycielem.

16. Doskonalenie zawodowe: Niezbędnik informacyjny nauczyciela na ścieżce awansu.

17. Wniosek o wszczęcie postępowania egzaminacyjnego i kwalifikacyjnego na nowych zasadach.

18. Opis wybranego wymagania na stopień nauczyciela dyplomowanego- 4 strony.

OPIS TECZEK I ZAPISY TUTAJ: https://szkolenia.specjalni.pl/webinary/

Zapraszamy też na nową stronę poświęconą awansowi zawodowemu nauczycieli: https://www.facebook.com/Awans-zawodowy-nauczyciel-na-%C5%9Bcie%C5%BCce-rozwoju-118770911142667

Pakiet kart zamówisz TUTAJ
Opracowałyśmy pakiet 24 kart pracy do wykorzystania podczas zajęć z wychowawcą oraz podczas zajęć rewalidacyjnych i w ramach zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno- społeczne.
SPARAWOZDANIA PEDAGOGA SPECJALNEGO TECZKA NR 4 KUP TUTAJ I TUTAJ

Jeśli chcesz pozyskać więcej informacji na temat przykładowych ćwiczeń, zadań, zabaw i gier podczas zajęć rewalidacyjnych, ale także w ramach pomocy psychologiczno- pedagogicznej i jak konstruować karty pracy zakup naszą

teczkę cz. II ZAWARTOŚĆ TECZKI ponad 200 stron. Plik PDF i linki do zewnętrznych ćwiczeń.✅Rozdział 1 Rewalidacja. Propozycja ćwiczeń i dobre praktyki.✅Rozdział 2 Formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Propozycja ćwiczeń i dobre praktyki.✅Rozdział 3 Generatory do konstruowania spersonalizowanych ćwiczeń i kart pracy.✅Rozdział 4 Karty pracy- ponad 130 kart.

TECZKĘ CZ. II ZAKUPISZ TUTAJ I TUTAJ
Wystawiamy faktury, również z odroczonym terminem płatności dla przedszkoli i dla szkół!

W swojej ofercie posiadamy także teczkę cz.I

TECZKA ZAWIERA:

🟩 plan pracy (kalendarz) pedagoga specjalnego,

🟩 sposoby diagnozowania potrzeb i możliwości uczniów,

🟩 IPET i WOPFU - szablony i przykładowe uzupełnione dokumenty,

🟩 dokumentację dotyczącą pomocy psychologiczno-pedagogicznej,

🟩organizację zajęć rewalidacyjnych wraz z dokumentacją m.in. przykładowymi programami zajęć rewalidacyjnych,

🟩 arkusz ewaluacji podejmowanych działań w ramach IPET i WOPFU,

🟩 przykłady dostosowań na różnych przedmiotach,

🟩 opis przykładowych metod pracy z uczniami z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego.TECZKĘ NR 1 KUPISZ TUTAJ

Teczkę nr 3 kupisz TUTAJ

# data[].attributes.attachment_link.title
DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH - Niepubliczny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli Zyta Czechowska specjalni.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Zgodnie z Rozporządzeniem MEN z dnia 16 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych, nauczyciel dostosowuje wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Zatem każdy nauczyciel na podstawie analizy dokumentacji ucznia, jego wytworów, analizy sprawdzianów, postępów, ale także [...]

# data[].attributes.attachment_link.title
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego a orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania | Pedagog Online

# data[].attributes.attachment_link.description
Na początku małe przypomnienie dotyczące orzeczeń. Orzeczenia wydają zespoły orzekające działające w poradniach psychologiczno-pedagogicznych. W szkołach ogólnodostępnych, integracyjnych oraz specjalnych najczęściej możemy spotkać się z następującymi orzeczeniami:

# data[].attributes.attachment_link.description
Raport Młode głowy może być ciosem dla niektórych rodziców. Jak to? Tak bardzo się staramy, tyle wiemy o wychowaniu dzieci (zwłaszcza w porównaniu z pokoleniem naszych rodziców), a co trzecia badana uczennica i uczeń ze szkół podstawowych oraz średnich nie ma chęci do życia? Aż 4 na 10 osób uczących…

# data[].attributes.attachment_link.title
Znasz kogoś, kto doświadcza przemocy domowej? Sprawdź, co zmienia się w nowelizacji

# data[].attributes.attachment_link.description
Z dniem 22 czerwca 2023 weszła w życie Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Na czym polega zmiana? Przemoc domowa - już nie tylko „w rodzinie" Nowa ustawa dostrzega przemoc na innym poziomie: nie więzów formalnych, ale emocjonalnych.

# data[].attributes.attachment_link.title
Znasz kogoś, kto doświadcza przemocy domowej? Sprawdź, co zmienia się w nowelizacji

# data[].attributes.attachment_link.description
Z dniem 22 czerwca 2023 weszła w życie Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Na czym polega zmiana? Przemoc domowa - już nie tylko „w rodzinie" Nowa ustawa dostrzega przemoc na innym poziomie: nie więzów formalnych, ale emocjonalnych.

# data[].attributes.attachment_link.description
Fundacja Kosmos dla Dziewczynek mapuje dobrostan psychiczny dziewczynek. W raporcie dziennikarskim przeczytasz, z jakimi problemami mierzą się najczęściej, jakie wyzwania przed nimi stoją, ale poznasz też ich mocne strony. Składniki, które tworzą ich odporność psychiczną. Poznaj: ważne badania, perspektywę terapeutek i lekarek, wypowiedzi rodziców.

# data[].attributes.attachment_link.description
Fundacja Kosmos dla Dziewczynek mapuje dobrostan psychiczny dziewczynek. W raporcie dziennikarskim przeczytasz, z jakimi problemami mierzą się najczęściej, jakie wyzwania przed nimi stoją, ale poznasz też ich mocne strony. Składniki, które tworzą ich odporność psychiczną. Poznaj: ważne badania, perspektywę terapeutek i lekarek, wypowiedzi rodziców.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podobno moment zmiany pokolenia zauważa się w momencie, kiedy starsze
pokolenie zaczyna narzekać na młodsze. Tak było zawsze. Od starożytności. Walka dojrzałych z młodymi. D oświadczenie kontra piękne idee. Jednak to chyba nie to.

Nawet psychologowie mówią, że to coś więcej. Gdy dzieci nie mówią "dzień dobry"
starszym to jest to poważniejszy problem. Nie witają się z sąsiadami, nauczycielami,
pracownikami szkoły, a także z rodziną. Z czego to wynika?
Istnieją co najmniej 3 powody.

Wstyd, nieśmiałość, problemy, diagnozy

Coraz więcej dzieci ma problemy z zachowaniem. Wiele z nich to zdiagnozowane u
psychologa, psychiatry zaburzenia, na przykład ze spektrum autyzmu. W
konsekwencji ich pojawienia się zaczynają występować trudne, niezrozumiałe dla
osób postronnych zachowania.

Dziecko fizycznie nie jest w stanie przywitać się, powiedzenie „dzień dobry" to dla
niego coś niemożliwego do wykonania. Podobnie jak zachowanie spokoju w nowych sytuacjach. Dzieci te mogą na pierwszy rzut oka zachowywać się dziwnie.
Ich problemy mogą być też subtelniejsze, niewidoczne dla niewprawnego oka.
Brak przywitania się może być spowodowane problemami z zachowaniem,
zaburzeniami. To jeden z powodów.

Brak kultury...sąsiadów

Drugi powód to...brak kultury. Osób, do których mówi się „dzień dobry".
Nieodpowiadający sąsiedzi, udający, że nie słyszą nauczyciele, ignorujący dorośli -
mogą zniechęcić nawet najbardziej zdeterminowane dziecko. Niekiedy maluch
powtórzy raz jeszcze przywitanie i wtedy być może doczeka się odpowiedzi.
Zazwyczaj jednak odpuści. Bo jeśli jeden, drugi i trzeci raz został zignorowany, to
uczy się...i nie mówi.

Nieodpowiednie wychowanie

Trzeci powód to oczywiście nieodpowiednie wychowanie lub forma buntu, która
pojawia się u większości dzieci w pewnym okresie życia.

To tłumaczy, dlaczego „grzecznie mówiące dzień dobry dzieci" wyrastają na
nastolatków, które przestają poznawać sąsiadów, nauczycieli, czy rodzinę. Im
bardziej dziecko zostawione jest samo sobie, im mniej czasu się jemu poświęca, tym
problem może być większy.

Dzieci niewidzące, że rodzice mówią „dzień dobry", też się nie witają. Przykład
idzie z góry. Nawet jeśli rodzice witają się z uśmiechem, to dzieci, którym nie
przypomina się o tym, mogą „zapominać". Dzieci mają to do siebie, że potrzebują
jasnych zasad. I jeśli rodzic temat „olewa", to dziecko tym bardziej.

Jeszcze nie tak dawno normą było mówienie „dzień dobry" sąsiadom. Dzisiaj coraz
częściej normą staje się niemówienie. Trochę jednak szkoda. Nie chodzi przecież o
puste słowa, chodzi o otwartość na ludzi, pozdrowienie, pozytywną energię, o
budowanie wspólnoty. Coś tak podstawowego, że jeszcze nie tak dawno dla
większości oczywistego...

# data[].attributes.attachment_link.title
Dlaczego dzieci dziś nie mówią dzień dobry? - Kobiety to my

# data[].attributes.attachment_link.description
Podobno moment zmiany pokolenia zauważa się w momencie, kiedy starsze pokolenie zaczyna narzekać na młodsze. Tak było zawsze. Od starożytności. Walka dojrzałych z młodymi. Doświadczenie kontra piękne idee. Jednak to chyba nie to. Nawet psychologowie mówią, że to coś więcej. Gdy dzieci nie mówią "dzień dobry" starszym to jest to poważniejszy problem.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podobno moment zmiany pokolenia zauważa się w momencie, kiedy starsze
pokolenie zaczyna narzekać na młodsze. Tak było zawsze. Od starożytności. Walka dojrzałych z młodymi. D oświadczenie kontra piękne idee. Jednak to chyba nie to.

Nawet psychologowie mówią, że to coś więcej. Gdy dzieci nie mówią "dzień dobry"
starszym to jest to poważniejszy problem. Nie witają się z sąsiadami, nauczycielami,
pracownikami szkoły, a także z rodziną. Z czego to wynika?
Istnieją co najmniej 3 powody.

Wstyd, nieśmiałość, problemy, diagnozy

Coraz więcej dzieci ma problemy z zachowaniem. Wiele z nich to zdiagnozowane u
psychologa, psychiatry zaburzenia, na przykład ze spektrum autyzmu. W
konsekwencji ich pojawienia się zaczynają występować trudne, niezrozumiałe dla
osób postronnych zachowania.

Dziecko fizycznie nie jest w stanie przywitać się, powiedzenie „dzień dobry" to dla
niego coś niemożliwego do wykonania. Podobnie jak zachowanie spokoju w nowych sytuacjach. Dzieci te mogą na pierwszy rzut oka zachowywać się dziwnie.
Ich problemy mogą być też subtelniejsze, niewidoczne dla niewprawnego oka.
Brak przywitania się może być spowodowane problemami z zachowaniem,
zaburzeniami. To jeden z powodów.

Brak kultury...sąsiadów

Drugi powód to...brak kultury. Osób, do których mówi się „dzień dobry".
Nieodpowiadający sąsiedzi, udający, że nie słyszą nauczyciele, ignorujący dorośli -
mogą zniechęcić nawet najbardziej zdeterminowane dziecko. Niekiedy maluch
powtórzy raz jeszcze przywitanie i wtedy być może doczeka się odpowiedzi.
Zazwyczaj jednak odpuści. Bo jeśli jeden, drugi i trzeci raz został zignorowany, to
uczy się...i nie mówi.

Nieodpowiednie wychowanie

Trzeci powód to oczywiście nieodpowiednie wychowanie lub forma buntu, która
pojawia się u większości dzieci w pewnym okresie życia.

To tłumaczy, dlaczego „grzecznie mówiące dzień dobry dzieci" wyrastają na
nastolatków, które przestają poznawać sąsiadów, nauczycieli, czy rodzinę. Im
bardziej dziecko zostawione jest samo sobie, im mniej czasu się jemu poświęca, tym
problem może być większy.

Dzieci niewidzące, że rodzice mówią „dzień dobry", też się nie witają. Przykład
idzie z góry. Nawet jeśli rodzice witają się z uśmiechem, to dzieci, którym nie
przypomina się o tym, mogą „zapominać". Dzieci mają to do siebie, że potrzebują
jasnych zasad. I jeśli rodzic temat „olewa", to dziecko tym bardziej.

Jeszcze nie tak dawno normą było mówienie „dzień dobry" sąsiadom. Dzisiaj coraz
częściej normą staje się niemówienie. Trochę jednak szkoda. Nie chodzi przecież o
puste słowa, chodzi o otwartość na ludzi, pozdrowienie, pozytywną energię, o
budowanie wspólnoty. Coś tak podstawowego, że jeszcze nie tak dawno dla
większości oczywistego...

# data[].attributes.attachment_link.title
Dlaczego dzieci dziś nie mówią dzień dobry? - Kobiety to my

# data[].attributes.attachment_link.description
Podobno moment zmiany pokolenia zauważa się w momencie, kiedy starsze pokolenie zaczyna narzekać na młodsze. Tak było zawsze. Od starożytności. Walka dojrzałych z młodymi. Doświadczenie kontra piękne idee. Jednak to chyba nie to. Nawet psychologowie mówią, że to coś więcej. Gdy dzieci nie mówią "dzień dobry" starszym to jest to poważniejszy problem.

# data[].attributes.attachment_link.title
Małe Charaktery - Chociaż zadania domowe kojarzą się...

# data[].attributes.attachment_link.description
Chociaż zadania domowe kojarzą się przede wszystkim z dorosłością, warto włączyć w ich wykonywanie dzieci. Codzienne drobne obowiązki mogą nauczyć je...

# data[].attributes.attachment_link.title
Wszyscy znamy to nieprzyjemne... - Psycholog dziecięcy

# data[].attributes.attachment_link.description
Wszyscy znamy to nieprzyjemne uczucie – niepokój, wstyd pojawiający się w sytuacji nowej, stresującej czy trudnej. Kiedy się pojawia, może spowodować, że...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dzieci nie urodziły się, by siedzieć cicho, niczego nie dotykać, być cierpliwymi lub bawić się tylko ze sobą. Dzieci nie są stworzone do ciągłego siedzenia na miejscu, oglądania telewizji czy grania na tablecie. Nie chcą przez cały czas "być cicho".

Muszą się poruszać, badać, znajdować nowe fajne zabawy, tworzyć własne przygody i odkrywać otaczający ich świat. Są uczniami, gąbkami, wrodzonymi graczami, poszukiwaczami skarbów. Są potężnym trzęsieniem ziemi.

Dzieci to wolne, czyste dusze, które chcą latać, a nie stać z boku bądź uwiązać się łańcuchem. Nie róbmy więc z nich niewolników dorosłego życia, ciągle gdzieś się spieszących i pozbawionych wyobraźni. Dosłownie jak dzisiejsze pokolenie.

Nie należy więzić ich w naszym świecie rozczarowań. Zachęcajmy w nich zdolność do zastanowienia się. Zagwarantujmy im emocjonalny, społeczny i poznawczy świat bogaty w bodźce, zapach kwiatów, czuciowe wyrażenie, szczęście i wiedzę.

Co się dzieje w dziecięcym mózgu pochłoniętym zabawą?

Korzyści wynikające z zabaw na wszystkich poziomach (fizjologicznym, emocjonalnym, behawioralnym i poznawczym) nie są żadną tajemnicą. Właściwie wiemy o wielu powiązanych ze sobą efektach bawienia się:

Normuje humor i redukuje niepokój u dzieci.

Rozwija uwagę, edukację i pamięć.

Redukuje napięcie neurologiczne i przynosi spokój, dobre samopoczucie oraz szczęście.

Zwiększa aktywność fizyczną, gdyż ich mięśnie się poruszają i zachęcają do gry.

Podtrzymuje wyobraźnie i kreatywność, pomagając im tworzyć własną fantazję wokół siebie.

Wcześniej społeczeństwo wspierało hiper-rodzicielstwo lub nadmierną troskę o swoje dzieci, by mogły zdobyć pewne zdolności, które pomogą im w przyszłości zdobyć dobrą pracę.

Jako społeczeństwo i jako edukatorzy zapominamy, iż dzieci właśnie znaczą więcej niż ich oceny. A domagając się "ważniejszych" wyników zaniedbujemy ich umiejętności życiowe.

Nasze małe dzieci potrzebują miłości. Nie z powodu ich osiągnięć w nauce lub porażek, ale raczej z bycia sobą, z ich wyjątkowości naturalnej. Jako najmniejsi w rodzinie, nie jesteśmy odpowiedzialni za swoje wychowanie, ale jako dorośli ponosimy całkowitą odpowiedzialność w tej kwestii.

Dzieciństwo musi być proste

Zawsze mówimy, że każdy z nas jest wyjątkowy, ale nie wygląda jakby naprawdę zdawaliśmy sobie z tego sprawę. Znajduje to odzwierciedlenie w tak prostym fakcie, że ustalamy pewny zestaw zasad do wychowania "standardowego" dziecka.

Jest to duży błąd i w ogóle nie pasuje do idei wyjątkowości każdego człowieka. Zatem nie dziwi fakt, że nasze przekonania oraz działania są w ciągłym konflikcie, gdy chodzi o wychowanie dzieci.

Jak stwierdził profesor i psycholog Kim Payne, w wychowywaniu dzieci obdarzamy ich:

zbyt dużą ilością informacji.

zbyt duża ilością rzeczy materialnych.

zbyt dużą ilością możliwości.

zbytnim pośpiechem.

Umiemożliwiamy im odkrywać, pokazywać i uwalniać siebie od ciężaru codziennego życia. Wciskamy w ich w granice technologii, zabawek oraz szkolnych i dodatlowych zajęć. Psujemy dzieciom ich dzieciństwo, a co gorsze, utrudniamy im bawienie się i nawet rozwój.

Dzisiaj dzieci na świeżym powietrzu spędzają mniej czasu, niż ludzie w więzieniach. Dlaczego tak? Dlatego, że zapewniamy im "zabawę i naukę" na inny sposób, poprzez zajęcia, które naszym zdaniem są o wiele bardziej ważne. Dlatego, że pragniemy utrzymywać ich z dala od niebezpieczeństwa i w perfekcyjnej czystości.

Takie zachowanie jest niedopuszczalne i skrajnie niepokojące. Spójrzmy na kilka powodów, dla których powinniśmy to zmienić:

Nadmierna higiena zwiększa ryzyko zachorowania na alergię, zgodnie z wynikami badania przeprowadzonego przez Szpital Göteborg w Szwecji.

Nie pozwalanie dzieciom cieszyć się świeżym powietrzem jest jedną z form tortur, która blokuje ich kreatywność i rozwojowy potencjał.

Przyklejanie się do smartfonów, tabletów, komputerów czy ekranów telewizora jest bardzo niekorzystne poznawczo, emocjonalnie, fizjologicznie i behawioralnie.

Dzieci muszą być świadome siebie

Moglibyśmy kontynuować, ale myślę, że w tej chwili większość z was już przypomniała sobie liczne przykłady tego, jak niszczymy magię dzieciństwa. Jak powiedział słynny pedagog Francesco Tonucci:

"Dziecięce doświadczenia powinne karmić ich edukację: ich życia, niespodzianki, odkrycia. Mój nauczyciel zawsze kazał nam oprózniać nasze kieszeni w klasie, ponieważ były pełne śladów świata zewnętrznego: robaczki, sznurki, kartki... Ale dziś powinniśmy postępować zupełnie odwrotnie, powinniśmy zaproponować im pokazać, co mają w swoich kieszeniach. W ten sposób szkoła otwiera się na życie, przyjmując dzieci świadomych siebie i pracując nad tym."

Jest to z pewnością znacznie zdrowszy sposób na pracę z dziećmi, ich wychowanie i gwarantowanie sukcesu.
To może Cię zainteresować ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Zdrowe dzieci są spontaniczne, hałaśliwe, emocjonalne i barwne

# data[].attributes.attachment_link.description
Dzieci nie urodziły się, by niczego nie dotykać lub bawić się tylko ze sobą. Nie są stworzone do siedzienia na jednym miejscu, nie chcą "być cicho".

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Depresja to jedno z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych. Charakteryzuje się uporczywym, powracającym, długotrwałym smutkiem i/lub niemożnością odczuwania przyjemności.

Według statystyk między 10% a 25% kobiet i 5% a 12% mężczyzn w którymś momencie życia może zachorować na depresję. Około 15% przypadków depresji kończy się śmiercią samobójczą. Dziś wiemy już, że na depresję chorują nawet 6-letnie dzieci. Do osiągnięcia pełnoletności 20% młodych ludzi będzie miało za sobą przynajmniej jeden epizod tej choroby. (Więcej danych znajdziesz w raporcie z badań zdrowia psychicznego młodych osób w Polsce, do pobrania TUTAJ)

Przyczyny depresji

Depresja to nie tylko „choroba głowy" - dotyka całego obszaru funkcjonowania organizmu. Powodować ją mogą zarówno czynniki psychologiczne (np. przewlekły stres, trudności życiowe, niska samoocena, brak poczucia bezpieczeństwa, słabe umiejętności społeczne), jak i biologiczne (np. zaburzenia hormonalne, uwarunkowania genetyczne), czy społeczne (np. trudna sytuacja rodzinna, zła sytuacja materialna, alkohol, przemoc). Istotną rolę w rozwoju depresji przypisuje się też wydarzeniom życiowym o charakterze utraty.

Jak objawia się depresja

Depresja u nastolatków jest o tyle trudna do zdiagnozowania, że często mylona jest z buntem nastoletnim lub skutkami wahania hormonów. Nie zawsze tak jest, więc warto być czujnym, a niepokojące zachowania skonsultować ze specjalistą (psychologiem lub psychiatrą). Młodzież szczególnie podatna jest na zachowania autodestrukcyjne jak samookaleczenia czy myśli samobójcze. Bywa to dla nich często jedyny znany i dostępny sposób regulowania emocji. Depresję charakteryzuje obniżenie funkcjonowania w czterech głównych obszarach życiowych:

obniżony nastrój;

trudne emocje - smutek, przygnębienie, poczucie winy, poczucie bezradności, beznadziei; u dzieci i nastolatków częściej drażliwość, irytacja i złość;

brak odczuwania przyjemności.

negatywne myślenie o sobie, świecie i przyszłości;

obniżona samoocena, poczucie bycia gorszym, niekompetentnym;

przekonanie o życiowej klęsce, braku sensu życia.

zmniejszenie aktywności np. problemy ze wstawaniem z łóżka, chodzeniem do pracy;

szkoły, zaleganie w łóżku;

kłopoty z koncentracją, podejmowaniem decyzji;

brak inicjatywy, chęci działania;

zachowania autodestrukcyjne.

brak energii, zmęczenie;

utrata apetytu;

zaburzenia snu (problemy z zasypianiem lub nadmierna senność);

utrata libido;

objawy brzuszno-jelitowe, nerwobóle.

Depresyjne myśli

Myśli w depresji przychodzą automatycznie i nie wyrażają obiektywnej prawdy. Są jednak tak uporczywe, że wywołują przykre emocje i sprawiają, że osoba doświadczająca depresji zaczyna w nie wierzyć. Depresyjne myśli mogą brzmieć tak:

Nic mnie nie cieszy.

Z niczym sobie nie radzę.

Jestem tylko ciężarem dla innych.

Coś jest ze mną nie tak.

Moje życie nie ma sensu.

Na niczym mi nie zależy.

Nie mogę się skupić na niczym.

Nie wiem już czego chcę.

Zagrożenia związane z depresją

Depresji mogą towarzyszyć myśli rezygnacyjne oraz zachowania samobójcze i to one są największym zagrożeniem towarzyszącym tej chorobie. Scenariusz rozwoju depresji u Twojego dziecka może wyglądać następująco: choroba wywołuje w dziecku przekonanie, że jego życie nie ma żadnej wartości, że tylko denerwuje rodziców i nauczycieli, że w szkole i w domu jest źle i nigdy nie będzie lepiej. Z powodu „złego" zachowania, złych ocen nawarstwiają się trudności, zarówno w domu jak i w szkole. W związku z przygnębieniem, wybuchami złości, niechęcią do spędzania wspólnie czasu zaczynają się też komplikacje w relacjach z przyjaciółmi i znajomymi. Pojawia się dojmujące poczucie winy oraz trudne do udźwignięcia poczucie wstydu.

Po pewnym czasie młody człowiek czuje się na tyle przytłoczony swoimi problemami, że jako jedyne rozwiązanie jawi mu się tylko odebranie sobie życia. Myśli, że gdy umrze, wszystkie jego problemy przestaną istnieć razem z nim.

Jak można wesprzeć dziecko/nastolatka w depresji

Kiedy na depresję choruje dziecko lub nastolatek rodzice/opiekunowie reagują w różny sposób. Niektórzy podchodzą do diagnozy emocjonalnie - popadają w rozpacz, zdenerwowanie, usilnie szukają sposobów pomocy. Inni bagatelizują zaburzenia psychiczne i nie chcą przyjąć do wiadomości, że mogą dotyczyć ich dziecka. Jak podejść do sprawy mądrze?

Dobrze jest podejść do tematu depresji z pokorą i dojrzałością. Depresja jest zaburzeniem wieloczynnikowym, ale nie zawsze da się wskazać konkretne powody. W przypadku depresji dziecka warto zwrócić uwagę na cały system rodzinny. Choroba jednego z jej członków wpływa na wszystkich. Depresja zmienia codzienne życie, ponieważ nakłada na osobę chorą różne ograniczenia. Zwłaszcza na początku funkcjonowanie rodziny może być podporządkowane objawom choroby. Należy zaakceptować także to, że dziecko z depresją może nie być w stanie włączać się w codzienne funkcjonowanie rodziny. Nawet wówczas jednak rodzina nie powinna rezygnować z ważnych dla niej rytuałów, takich jak wspólne posiłki, wyjścia na spacer czy imprezy rodzinne.

Na co zwrócić uwagę w rozmowie z dzieckiem/nastolatkiem?

Uprawomocnienie emocji - dla dorosłych problemy dziecka mogą wydawać się błahe, ale nie powinniśmy ich bagatelizować ani oceniać. Warto również wytłumaczyć, że silne emocje mogą wynikać z choroby, a nie ze złej natury dziecka lub nastolatka;

Uważność - zarówno na to, jak dziecko się zachowuje, ale też na to co komunikuje. Nie rozmawiaj w biegu, znajdź przestrzeń na swobodny kontakt. Daj znać dziecku, że go słuchasz poprzez kontakt wzrokowy i parafrazowanie jego wypowiedzi.

Wsparcie - warto podkreślić wprost chęć wspierania dziecka i zaproponować rozwiązania, które będą pomocne w zdrowieniu, np. wizyta u specjalisty, nauczyciela, zmiana szkoły, czy wspólne spędzanie czasu.

Jak nie postępować wobec depresji dziecka

„Zrób coś ze sobą!" ,„Idź, pobiegaj", „Odrób lekcje", „Zajmij się czymś produktywnym" to zdania, których młodzi ludzie nie powinni słyszeć od swoich opiekunów kiedy mierzą się z kryzysem psychicznym.

Jeśli w trudnościach, które przeżywają młodzi ludzie, tkwi coś więcej niż lenistwo czy chęć przeciwstawienia się rodzicowi/opiekunowi, takie zwroty mogą pogłębiać oddalenie i brak zaufania. Co źle wpływa na osobę w depresji?

niezauważanie/ignorowanie objawów choroby, tłumaczenie ich lenistwem, brakiem ambicji;

szukanie przyczyn choroby w „złych" nawykach, na przykład niejedzeniu mięsa, należeniu do subkultur, ruchów i organizacji;

bagatelizowanie zaburzeń psychicznych, tłumaczenie depresji „trudnym wiekiem" i „burzą hormonów";

wyrażanie nadmiernego lęku, np. w formie straszenia, grożenia i opowiadania czarnych scenariuszy.

Co zrobić, jeśli zauważysz u dziecka objawy depresji

Kiedy tylko poczujesz, że „coś jest nie tak" lub widzisz zmianę w funkcjonowaniu swojego dziecka, zwróć się po pomoc specjalisty. Nie należy bagatelizować objawów, gdyż z czasem mogą one się nasilać. Depresja nieleczona może być chorobą śmiertelną, dlatego nigdy nie należy bagatelizować pomocy i wsparcia.

Warto pamiętać!
Tak, jak osoba chora na zapalenie płuc nie może sama przestać kasłać, tak osoba chorująca na depresję nie może po prostu "wziąć się w garść". Potrzebuje porady specjalisty. Tekst powstał we współpracy z Fundacją Zobacz JESTEM
JAK I GDZIE SZUKAĆ POMOCY?

Masz problem i nie wiesz, gdzie się zwrócić? Tu znajdziesz wszystkie ważne numery pomocowe.
Szukasz eksperta, psychologa, psychiatry? Tu znajdziesz listę miejsc, gdzie otrzymasz bezpłatną pomoc.
Podejrzewasz, że ktoś ma problemy ze zdrowiem psychicznym? Tu znajdziesz 6 prostych kroków, które pokazują, jak zareagować.

# data[].attributes.attachment_link.description
Czym jest depresja Depresja to jedno z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych. Charakteryzuje się uporczywym, powracającym, długotrwałym smutkiem i/lub niemożnością odczuwania przyjemności. [...]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Depresja to jedno z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych. Charakteryzuje się uporczywym, powracającym, długotrwałym smutkiem i/lub niemożnością odczuwania przyjemności.

Według statystyk między 10% a 25% kobiet i 5% a 12% mężczyzn w którymś momencie życia może zachorować na depresję. Około 15% przypadków depresji kończy się śmiercią samobójczą. Dziś wiemy już, że na depresję chorują nawet 6-letnie dzieci. Do osiągnięcia pełnoletności 20% młodych ludzi będzie miało za sobą przynajmniej jeden epizod tej choroby. (Więcej danych znajdziesz w raporcie z badań zdrowia psychicznego młodych osób w Polsce, do pobrania TUTAJ)

Przyczyny depresji

Depresja to nie tylko „choroba głowy" - dotyka całego obszaru funkcjonowania organizmu. Powodować ją mogą zarówno czynniki psychologiczne (np. przewlekły stres, trudności życiowe, niska samoocena, brak poczucia bezpieczeństwa, słabe umiejętności społeczne), jak i biologiczne (np. zaburzenia hormonalne, uwarunkowania genetyczne), czy społeczne (np. trudna sytuacja rodzinna, zła sytuacja materialna, alkohol, przemoc). Istotną rolę w rozwoju depresji przypisuje się też wydarzeniom życiowym o charakterze utraty.

Jak objawia się depresja

Depresja u nastolatków jest o tyle trudna do zdiagnozowania, że często mylona jest z buntem nastoletnim lub skutkami wahania hormonów. Nie zawsze tak jest, więc warto być czujnym, a niepokojące zachowania skonsultować ze specjalistą (psychologiem lub psychiatrą). Młodzież szczególnie podatna jest na zachowania autodestrukcyjne jak samookaleczenia czy myśli samobójcze. Bywa to dla nich często jedyny znany i dostępny sposób regulowania emocji. Depresję charakteryzuje obniżenie funkcjonowania w czterech głównych obszarach życiowych:

obniżony nastrój;

trudne emocje - smutek, przygnębienie, poczucie winy, poczucie bezradności, beznadziei; u dzieci i nastolatków częściej drażliwość, irytacja i złość;

brak odczuwania przyjemności.

negatywne myślenie o sobie, świecie i przyszłości;

obniżona samoocena, poczucie bycia gorszym, niekompetentnym;

przekonanie o życiowej klęsce, braku sensu życia.

zmniejszenie aktywności np. problemy ze wstawaniem z łóżka, chodzeniem do pracy;

szkoły, zaleganie w łóżku;

kłopoty z koncentracją, podejmowaniem decyzji;

brak inicjatywy, chęci działania;

zachowania autodestrukcyjne.

brak energii, zmęczenie;

utrata apetytu;

zaburzenia snu (problemy z zasypianiem lub nadmierna senność);

utrata libido;

objawy brzuszno-jelitowe, nerwobóle.

Depresyjne myśli

Myśli w depresji przychodzą automatycznie i nie wyrażają obiektywnej prawdy. Są jednak tak uporczywe, że wywołują przykre emocje i sprawiają, że osoba doświadczająca depresji zaczyna w nie wierzyć. Depresyjne myśli mogą brzmieć tak:

Nic mnie nie cieszy.

Z niczym sobie nie radzę.

Jestem tylko ciężarem dla innych.

Coś jest ze mną nie tak.

Moje życie nie ma sensu.

Na niczym mi nie zależy.

Nie mogę się skupić na niczym.

Nie wiem już czego chcę.

Zagrożenia związane z depresją

Depresji mogą towarzyszyć myśli rezygnacyjne oraz zachowania samobójcze i to one są największym zagrożeniem towarzyszącym tej chorobie. Scenariusz rozwoju depresji u Twojego dziecka może wyglądać następująco: choroba wywołuje w dziecku przekonanie, że jego życie nie ma żadnej wartości, że tylko denerwuje rodziców i nauczycieli, że w szkole i w domu jest źle i nigdy nie będzie lepiej. Z powodu „złego" zachowania, złych ocen nawarstwiają się trudności, zarówno w domu jak i w szkole. W związku z przygnębieniem, wybuchami złości, niechęcią do spędzania wspólnie czasu zaczynają się też komplikacje w relacjach z przyjaciółmi i znajomymi. Pojawia się dojmujące poczucie winy oraz trudne do udźwignięcia poczucie wstydu.

Po pewnym czasie młody człowiek czuje się na tyle przytłoczony swoimi problemami, że jako jedyne rozwiązanie jawi mu się tylko odebranie sobie życia. Myśli, że gdy umrze, wszystkie jego problemy przestaną istnieć razem z nim.

Jak można wesprzeć dziecko/nastolatka w depresji

Kiedy na depresję choruje dziecko lub nastolatek rodzice/opiekunowie reagują w różny sposób. Niektórzy podchodzą do diagnozy emocjonalnie - popadają w rozpacz, zdenerwowanie, usilnie szukają sposobów pomocy. Inni bagatelizują zaburzenia psychiczne i nie chcą przyjąć do wiadomości, że mogą dotyczyć ich dziecka. Jak podejść do sprawy mądrze?

Dobrze jest podejść do tematu depresji z pokorą i dojrzałością. Depresja jest zaburzeniem wieloczynnikowym, ale nie zawsze da się wskazać konkretne powody. W przypadku depresji dziecka warto zwrócić uwagę na cały system rodzinny. Choroba jednego z jej członków wpływa na wszystkich. Depresja zmienia codzienne życie, ponieważ nakłada na osobę chorą różne ograniczenia. Zwłaszcza na początku funkcjonowanie rodziny może być podporządkowane objawom choroby. Należy zaakceptować także to, że dziecko z depresją może nie być w stanie włączać się w codzienne funkcjonowanie rodziny. Nawet wówczas jednak rodzina nie powinna rezygnować z ważnych dla niej rytuałów, takich jak wspólne posiłki, wyjścia na spacer czy imprezy rodzinne.

Na co zwrócić uwagę w rozmowie z dzieckiem/nastolatkiem?

Uprawomocnienie emocji - dla dorosłych problemy dziecka mogą wydawać się błahe, ale nie powinniśmy ich bagatelizować ani oceniać. Warto również wytłumaczyć, że silne emocje mogą wynikać z choroby, a nie ze złej natury dziecka lub nastolatka;

Uważność - zarówno na to, jak dziecko się zachowuje, ale też na to co komunikuje. Nie rozmawiaj w biegu, znajdź przestrzeń na swobodny kontakt. Daj znać dziecku, że go słuchasz poprzez kontakt wzrokowy i parafrazowanie jego wypowiedzi.

Wsparcie - warto podkreślić wprost chęć wspierania dziecka i zaproponować rozwiązania, które będą pomocne w zdrowieniu, np. wizyta u specjalisty, nauczyciela, zmiana szkoły, czy wspólne spędzanie czasu.

Jak nie postępować wobec depresji dziecka

„Zrób coś ze sobą!" ,„Idź, pobiegaj", „Odrób lekcje", „Zajmij się czymś produktywnym" to zdania, których młodzi ludzie nie powinni słyszeć od swoich opiekunów kiedy mierzą się z kryzysem psychicznym.

Jeśli w trudnościach, które przeżywają młodzi ludzie, tkwi coś więcej niż lenistwo czy chęć przeciwstawienia się rodzicowi/opiekunowi, takie zwroty mogą pogłębiać oddalenie i brak zaufania. Co źle wpływa na osobę w depresji?

niezauważanie/ignorowanie objawów choroby, tłumaczenie ich lenistwem, brakiem ambicji;

szukanie przyczyn choroby w „złych" nawykach, na przykład niejedzeniu mięsa, należeniu do subkultur, ruchów i organizacji;

bagatelizowanie zaburzeń psychicznych, tłumaczenie depresji „trudnym wiekiem" i „burzą hormonów";

wyrażanie nadmiernego lęku, np. w formie straszenia, grożenia i opowiadania czarnych scenariuszy.

Co zrobić, jeśli zauważysz u dziecka objawy depresji

Kiedy tylko poczujesz, że „coś jest nie tak" lub widzisz zmianę w funkcjonowaniu swojego dziecka, zwróć się po pomoc specjalisty. Nie należy bagatelizować objawów, gdyż z czasem mogą one się nasilać. Depresja nieleczona może być chorobą śmiertelną, dlatego nigdy nie należy bagatelizować pomocy i wsparcia.

Warto pamiętać!
Tak, jak osoba chora na zapalenie płuc nie może sama przestać kasłać, tak osoba chorująca na depresję nie może po prostu "wziąć się w garść". Potrzebuje porady specjalisty. Tekst powstał we współpracy z Fundacją Zobacz JESTEM
JAK I GDZIE SZUKAĆ POMOCY?

Masz problem i nie wiesz, gdzie się zwrócić? Tu znajdziesz wszystkie ważne numery pomocowe.
Szukasz eksperta, psychologa, psychiatry? Tu znajdziesz listę miejsc, gdzie otrzymasz bezpłatną pomoc.
Podejrzewasz, że ktoś ma problemy ze zdrowiem psychicznym? Tu znajdziesz 6 prostych kroków, które pokazują, jak zareagować.

# data[].attributes.attachment_link.description
Czym jest depresja Depresja to jedno z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych. Charakteryzuje się uporczywym, powracającym, długotrwałym smutkiem i/lub niemożnością odczuwania przyjemności. [...]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Niniejsza strona używa plików cookies w celu optymalizacji korzystania ze strony internetowej, w celach statystycznych oraz popularyzacji strony za pomocą serwisów społecznościowych. Warunki przechowywania plików cookies możesz określić w przeglądarce internetowej.

# data[].attributes.attachment_link.description
Czym są myśli rezygnacyjne, myśli i zachowania samobójcze Większość ludzi w ciągu swojego życia doświadcza sporadycznie przelotnych myśli tzw. "rezygnacyjnych" (w skrócie: "mam [...]