# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Motywowanie uczniów do nauki jest jedną z tych umiejętności, które w pracy nauczyciela zdają się być niezbędne. Ważne jest także uświadomienie sobie własnych, czasem nieskutecznych, a nawet demotywujących ucznia zachowań, które stosujemy z wiarą, że przyniosą oczekiwane rezultaty. Może zamiast myśleć o zewnętrznych sposobach motywowania zacząć, myśleć o przestrzeni, w której uczniowie będą się motywować sami?

Co to jest motywacja i po co o niej znowu pisać

O motywowaniu napisano już bardzo wiele. Wydaje się być oczywiste, że motywacja to proces mentalny wspierający podejmowanie decyzji o działaniu, realizacja tego działania aż do osiągnięciu celu. Jednak nieoczywistym ciągle jest, że brak motywacji u uczniów nie jest ich winą. Nieoczywiste jest też postrzeganie braku motywacji jako przyczyny, a nie skutku. Wśród nauczycieli i rodziców dość powszechnym jest stwierdzenie: Zdolny, ale leniwy. Co oznacza to „leniwy"? Pozbawiony motywacji, który nie chce, odmawia pracy i zaangażowania. Przyczyna? Nie. Skutek.

Każdy człowiek przychodzi na świat z potencjałem, który - dobrze wykorzystany - uczyni zeń geniusza. Jednak aby te możliwości wykorzystać, potrzebuje wsparcia środowiska rodzinnego i edukacyjnego. Co może zatem zrobić szkoła, aby ten potencjał rozwijać? Pozwolić młodemu człowiekowi działać z radością (bo takie działania motywują), swobodnie (bo świadczy to o dobrym dopasowaniu stopnia trudności i sposobów osiągania celu) i we własnym tempie (bo tylko wtedy może być skuteczne). Uruchamia się wtedy motywacja wewnętrzna, która pcha człowieka do zdobywania nowych informacji, przekształcania tego, co wie i zna, wyciągania wniosków i wprowadzania w życie tej wiedzy.

Co może wspierać nauczyciel, a na co nie ma wpływu

Nauczyciel może wspierać motywację wewnętrzną ucznia, stwarzając możliwości odniesienia sukcesu. Każdy sukces rozbudza ochotę na następny. Można więc pokusić się o przepis na szkolne motywowanie: uczeń wie, że sobie poradzi, rozumie zasady danej aktywności i widzi w niej korzyść własną. To wspiera wewnętrzne nastawienie młodego człowieka do podejmowanych działań. Trzeba jednak uwzględniać przeszkody, które utrudniają realizację tego schematu: zaburzony rozwój lub zachowanie, niska samoocena ucznia, braki w wiedzy i niskie umiejętności w zakresie podstawowych technik szkolnych (czytanie, pisanie, liczenie, zapamiętywanie). Nauczyciel nie ma wpływu na to, że są, ale ma wpływ na to, jak będą oddziaływać na motywację ucznia.

Uczeń z zaburzonym rozwojem potrzebuje wsparcia w tych obszarach, które ma zaburzone (np. uczeń z zespołem Aspergera potrzebuje większej uwagi nauczyciela w zakresie zapewnienia mu poczucia bezpieczeństwa zgodnie z jego potrzebami, wyjaśnień sytuacji społecznych i zasad zachowania), czasem innego tempa pracy lub narzędzi. Uczeń z zaburzonym zachowaniem potrzebuje zrozumienia i jasno wyznaczanych granic. Dla ucznia z niską samooceną konieczne są częste komunikaty o jego umiejętnościach i stwarzanie możliwości odniesienia sukcesu, a dla ucznia z brakami w wiedzy - dodatkowe zajęcia wyrównawcze. Dla każdego z nich wskazane jest włączanie w pracę klasy tak, aby mogli odnieść sukces na miarę swoich możliwości. Istotą będzie odpowiednie zdiagnozowanie potrzeb danego ucznia i wsparcie dokładnie tam, gdzie potrzebuje i w taki sposób, jaki dla niego jest odpowiedni.

Jak motywować bez nagród i kar

Pochwały i nagrody są tak powszechne w wychowaniu i edukacji, że często nie można nawet wyobrazić sobie innego modelu postępowania. Jednak kiedy pozwolimy sobie na refleksję, to zobaczymy, że dziecko, które wykonuje jakieś działania tylko wtedy, gdy jest chwalone (i analogicznie: powstrzymuje się od jakichś działań tylko z obawy przed karą), nie działa autonomicznie, z pełną odpowiedzialnością, ale reaguje na bodźce zewnętrzne. Mówimy wtedy o motywacji zewnętrznej, która jest uwarunkowana nagrodami lub karami, bez nich nie istnieje.

I tak np. bardzo uzdolniona muzycznie dziewczynka będzie grać na instrumencie i śpiewać, ale nie włoży wysiłku w rozwój swego talentu, jeśli nie będzie stale wzmacniany komunikat ze strony rodziców i nauczycieli. A w innym przypadku skonfliktowane rodzeństwo nie będzie stosować rękoczynów tylko w obecności tego, kto może ukarać, jednak w sytuacji sam na sam, będzie to stały sposób działania. Wiedzą, że tego nie powinni robić, ale nie wiedzą, dlaczego i jak można inaczej albo nie chcą inaczej.

Rozwiązaniem jest motywowanie bez nagród i kar, stawianie na nieustający dialog. Dla uzdolnionej muzycznie dziewczynki komunikaty: Widzę, że sprawia Ci przyjemność granie i śpiewanie. Widzę, że jesteś zadowolona z tego występu! - pozwolą poczuć się autorem sukcesu, mieć satysfakcję ze swojego działania. Inaczej, gdy komunikat brzmi: Jestem z Ciebie dumna! Udało Ci się świetnie zagrać! Podobnie rzecz ma się ze wspomnianym rodzeństwem. Podejmowanie rozmów o przyczynach konfliktów, możliwościach innego reagowania i wspierania empatii spowoduje, że dzieci nie tylko zrozumieją przyczyny i zaczną ich unikać, ale także nauczą się zachowań, które będą stałe na całe życie. Kiedy w innych sytuacjach dojdzie do konfliktu, wyuczone zachowania pozwolą im wykorzystać narzędzia dialogu, negocjacji i mediacji, a nie reagować emocjonalnie.

Taka praca wychowawcza przynosi efekty na całe życie, ale trwa dłużej i postępuje wolniej od tej opartej na nagrodach i karach. Wspiera poczucie wartości dziecka i wzmacnia jego autonomię. Pozwala na budowanie mocnych i trwałych więzi w grupie (w rodzinie, w klasie), gdzie ma zastosowanie.

W klasie taka praca może mieć różną formę. Nauczyciel mówi do ucznia: Doceniam Twój wysiłek! Jestem z Tobą! Może tylko zatrzyma się przy stoliku konkretnego dziecka i uśmiechnie zachęcająco. Jeśli uczeń odpowiada, wystarczy potwierdzić lub zaprzeczyć ( Tak. To jest dobra odpowiedź lub: Nie! Prawidłowa odpowiedź brzmi...). Czasem lepiej zamilknąć, niż ciągle zwracać uwagę na ten sam błąd (zachowanie, ubiór, słownictwo...). Lepiej zastanowić się, co można zrobić, aby ten rodzaj błędów wyeliminować. Nauczyciel ma wtedy czas na przemyślenie sposobu postępowania, aby nie wzmacniać i nie utrwalać tych, które chcemy wyeliminować. A jeśli nagrody i pochwały, to dla wszystkich: Podoba mi się praca całej grupy. Widzę i doceniam Wasz wysiłek! Taki sposób komunikacji w klasie buduje atmosferę współpracy, a to sprzyja realizacji celów edukacyjnych. Można do takiej pracy wykorzystać karty Motywuję - Wspieram.

Jeśli grupa jest szczególnie trudna, oporuje, nie uczy się, źle się zachowuje, to ciekawym rozwiązaniem może być budowanie totemu pochwał. Np. nauczyciel liczy, ile tygodni będzie spotykał się z klasą w danym półroczu (dla młodszych dzieci warto półrocze rozbić na miesiące lub tygodnie, aby finał nie był zbyt odległy). Po każdym tygodniu (bądź lekcji) nauczyciel w widocznym miejscu w klasie (np. gazetka) wiesza część totemu pochwał za dobrą pracę, super zachowanie, wybitne osiągnięcie etc. Takie budowanie totemu pochwał pozwala uczniom pamiętać o drobnych sukcesach i w chwilach słabości może motywować do dobrych postaw. Dla uczniów bardzo trudnych (wychowawczo) można stosować totem pochwał indywidualny.

Zarządzanie zespołem klasowym a zwiększenie motywacji uczniów do nauki

Wspieranie motywacji wewnętrznej uczniów to ważne zadanie nauczyciela-specjalisty od wspierania sukcesu. Zacząć można od diagnozy potrzeb uczniów, a następnie dopasować do tego styl pracy. Przydatna może być praca Kena Blancharda na temat 4 stylów zarządzania. Model odnosi się do zarządzania, ale zasady dotyczą pracy w każdej grupie i odnoszą sukcesy w edukacji. Wymienione style opierają się na diagnozie potrzeb konkretnych osób. Obserwując uczniów, można podzielić ich na cztery grupy.

1. Nie potrafią i nie chcą: Tacy uczniowie potrzebują nauczyciela-instruktora, który dostarczy im wiedzy o tym, jak wykonać zadanie i po co (jaką korzyść odniosą). Ta grupa wymaga uwagi nauczyciela, stałej kontroli sposobu wykonywania pracy i jej postępów, także komunikatów wspierających. Przydatne będą karty pracy, instrukcje do zadań, szczegółowe plany pracy na lekcji lub do zadań domowych tak, aby uczniowie wykonując kolejne polecenia, osiągnęli zaplanowany cel. Nauczyciel powinien dążyć do maksymalnego skrócenia czasu pracy w takim stylu, aby uczniowie mogli jak najszybciej przejść do następnej grupy.

2. Nie potrafią, ale chcą: Z tą grupą można pracować coachingowo, tzn. stawiać im zadania, doradzać, dyskutować nad możliwościami, włączać w planowanie i monitorowanie planów. Przydatne będą takie techniki jak: drzewko decyzyjne, mapy mentalne różnego typu, diagramy, tabele, wykresy itd. Ciągle potrzebne jest wzmacnianie pewności uczniów i wspieranie ich samooceny.

3. Potrafią, ale nie chcą: nauczyciel skupia się na motywowaniu - wspiera, zachęca, przekonuje, wskazuje korzyści. Dla tych uczniów zachęta mogą być niekonwencjonalne narzędzia pracy: projekty (np. z wykorzystaniem technologii IT, odwrócona lekcja, gwiazda pytań, analiza pola sił, lekcja stolikowa itd.). Nauczyciel w samym działaniu pozostawia dużą samodzielność uczniom, stale jednak monitorując ich działania.

4. Potrafią i chcą: nauczyciel stopniowo rozszerza odpowiedzialność uczniów, sprawuje ogólny nadzór nad działaniami, ale wyraża zgodę na realizowanie celów postawionych przez uczniów, monitoruje ich działanie. Organizuje procesy edukacyjne z uwzględnieniem dużej swobody uczniów w doborze form, metod i narzędzi osiągania sukcesu. Dla tych uczniów skuteczne mogą być techniki i narzędzia oparte na wykorzystaniu technologii, samodzielne opracowywanie materiału, rozbudowane mapy mentalne, projekty wymagające łączenia wiedzy i umiejętności z różnych przedmiotów.

Przykładowa karta - tabela diagnostyczna klasy w załączniku tutaj.
Komunikacja nakierowana na motywację wewnętrzną i dobra diagnoza mogą być podstawą efektywnej pracy na lekcjach, prowadzącej nie tylko do opanowania wiedzy i umiejętności, ale także do zdobycia trwałych kompetencji. Wymaga to od nauczyciela zaangażowania i umiejętności diagnozy klasy, uważności, która cechuje dobrych obserwatorów i radzenia sobie w własnymi emocjami, które mogą być poważną przeszkodą w diagnozie potrzeb i możliwości uczniów.

Czytaj również: Nauczyciel - specjalista od wspierania sukcesu

Literatura:

Blanchard K.: Przywództwo wyższego stopnia. PWN. Warszawa 2016.

Brophy : Motywowanie uczniów do nauki. PWN. Warszawa 2002.

Gasiul H.: Teorie emocji i motywacji. WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO. Warszawa 2002.

Harmin M.: Duch klasy. Jak motywować uczniów do nauki? CEO. Warszawa 2008.

Skwark D.: Gdy dziecko nie chce się uczyć. Poradnik dla rodziców i nauczycieli. WYDAWNICTWO JEDNOŚĆ. Kielce 2010.

Steinke-Kalembka J.: Dodaj mi skrzydeł! Jak rozwijać u dzieci motywację wewnętrzną. WYDAWNICTWO EDGARD. Warszawa 2011.

Maria Tuchowska
Nauczyciel dyplomowany, polonista i teolog. Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą w placówkach integracyjnych różnego poziomu, edukator, coach, przeprowadziła ok. 600 szkoleń z zakresu kompetencji psychospołecznych nauczycieli, prawa oświatowego, pracy z dziećmi i młodzieżą z różnego typu zaburzeniami. Specjalizuje się również w tematyce dotyczącej zagadnień związanych z obecnością rodziców w szkole.

# data[].attributes.attachment_link.description
Motywowanie uczniów do nauki jest jedną z tych umiejętności, które w pracy nauczyciela zdają się być...

# data[].attributes.attachment_link.description
Nauczyciel, aby motywować uczniów musi być sam zmotywowany. Powinien być pogodny, zadowolony ze swego życia, energiczny, z wiarą podchodzić do uczniów, pozytywnie myśleć. Nie zawsze tak się da. Mamy swoje problemy, jesteśmy ludźmi, czasem sytuacja w szkole nie sprzyja takiemu myśleniu, więc powinien wtedy powiedzieć uczniom coś o sobie np.

# data[].attributes.headline
Jak się uczyć?  - 9 najważniejszych zasad skutecznej nauki 

# data[].attributes.subject
Jak się uczyć?  - 9 najważniejszych zasad skutecznej nauki 

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak się uczyć? - 9 najważniejszych zasad skutecznej nauki

# data[].attributes.attachment_link.description
Dowiedz się jak się uczyć szybko i skutecznie. Poznaj techniki i strategie oparte na wiedzy związanej z funkcjonowaniem systemu pamięciowego i mózgu. Sprawdź>>

# data[].attributes.headline
Jak motywować dziecko do nauki - 6 skutecznych sposobów 

# data[].attributes.subject
Jak motywować dziecko do nauki - 6 skutecznych sposobów 

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak motywować dziecko do nauki - 6 skutecznych sposobów

# data[].attributes.attachment_link.title
Motywacja - co to jest i po co? (odcinek 3)

# data[].attributes.headline
Jak zmotywować się do nauki? 18 skutecznych sposobów

# data[].attributes.subject
Jak zmotywować się do nauki? 18 skutecznych sposobów

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeżeli zastanawiasz się jak się uczyć, żeby się nauczyć, to doskonale trafiłeś. Bo wiesz, skuteczne przyswajanie nowych informacji jest trochę jak gra w szachy. Wymaga posługiwania się właściwymi strategiami, które musisz stosować od początku gry, aby doprowadziły Cię do zwycięstwa, czyli w tym przypadku zrozumienia i zapamiętania nowych informacji.

Dzięki rozwojowi psychologii poznawczej dokładnie wiemy jak powinien przebiegać proces uczenia się, oraz jakie umiejętności są potrzebne, aby efektywniej i na dłużej przyswajać nowe informacje i wiedzę.

Kluczowe to:

umiejętności ukierunkowania uwagi i utrzymania koncentracji przez dłuższy czas,

właściwe opracowanie i reinterpretacja informacji,

zaplanowane i aktywne powtarzanie rozłożone w czasie.

Umiejętność ukierunkowania uwagi - ponieważ z zalewu bodźców i informacji nieustannie napływających do Twojego mózgu, musisz wybrać te, które są dla Ciebie akurat teraz ważne i które chcesz zapamiętać.

Umiejętność utrzymania koncentracji przez dłuższy czas - ponieważ jak już wybierzesz co chcesz zapamiętać lub zrozumieć, to potrzebujesz utrzymać tę informację przez dłuższą chwilę w swojej pamięć roboczej, aby dokonać jej opracowania.

Opracowanie i reinterpretacja informacji - aby skutecznie i na dłużej przyswoić nowe informacje, nie wystarczy jedynie na chwilę się na nich skupić (np. ponownie przeczytać, obejrzeć). Po umieszczeniu ich w pamięci roboczej, potrzebujesz je opracować, dokonać reinterpretacji. Dzięki temu przeniesiesz je do pamięci długoterminowej i dołączysz do rozległej sieci swojego systemu pamięciowego, czyli zapamiętasz na dłużej.

Zaplanowane i aktywne powtarzanie rozłożone w czasie - to jak długo będziesz miał dostęp do tych informacji zależy od ilości powtórek odpowiednio zaplanowanych i rozłożonych w czasie. Aktywna powtórka polega na próbie przypomnienia sobie informacji bez zaglądania do źródła.

Strategia uczenia się

Za chwilę poznasz strategię uczenia się , która w skrócie nazywana jest SQ3R. Wypełnia ona wszystkie przesłanki, które zostały wymienione powyżej, dlatego warto ją poznać i stosować w praktyce.

Nie jest to oczywiście jedyna strategia uczenia się i nie będzie pasowała do każdego rodzaju materiału i wiedzy, z którym będziesz się mierzył, ale z pewnością jest jedną z najbardziej skutecznych.

Tak jak w szachach, strategię swojej gry musisz dopasować do tego, co się dzieje na szachownicy. Tak samo w nauce musisz wykazać się elastycznością i znajomością przynajmniej kilku strategii, aby osiągnąć zamierzone cele.

OK. Przyjrzyjmy się teraz bliżej na czym polega strategia SQ3R.

Co to jest SQ3R?

SQ3R to akronim od ( Survey - Przejrzyj, Question - Pytaj, Read - Czytaj, Recite - Powtarzaj, Review - Sprawdź).
Jest to strategia uczenia się, która doskonale sprawdza się podczas nauki z podręczników, skryptów czy artykułów.
Jest to sekwencja 5 kroków, którą zaproponował Francis P. Robinson, amerykański filozof edukacji w swojej książce „Effective Study" z 1946 roku i ma ona na celu zwiększenie zdolności zapamiętywania i zrozumienia czytanego tekstu.

Strategia, mimo że ma już swoje lata, nadal jest polecana przez współczesnych psychologów poznawczych, jako skuteczna metoda nauki. Czego możesz sam doświadczyć, jeżeli tylko zastosujesz się do jej wskazówek.

Jej celem jest zaangażowanie Cię do aktywnego opracowania informacji (myślowej obróbki - elaboracji ) oraz weryfikacji tego czy i w jakim zakresie udało Ci się je przyswoić i zrozumieć.

Ponieważ strategia nauki SQ3R powstała ponad 70 lat temu, a od tego czasu psychologia poznawcza poszerzyła swoją wiedzę na temat efektywnego uczenia się, zaktualizowałem niektóre jej elementy. Jeżeli tylko poświęcisz trochę czasu, aby wypróbować w praktyce tę strategię, to z pewnością dostrzeżesz jej skuteczność i zaczniesz stosować podczas nauki.

Strategia SQ3R składa się z pięciu kroków

Krok 1: Przejrzyj tekst (Survey)

Po co przeglądać?

Jak przeglądać?
Na tym etapie możesz zadecydować czy warto zapoznawać się z tekstem bardziej wnikliwie. Którym fragmentom trzeba poświęcić więcej uwagi, a które można pominąć.
Zapisz swoje przemyślenia, uwagi, a następnie przejrzyj je, aby uzyskać ogólny obraz tekstu.

Jeżeli przeglądasz rozdział z podręcznika, to poświęć na ten etap od 5 do 10 min.

Krok 2: Pytaj (Question)

Po co zadawać pytania?

Jak zadawać pytania?

Na początek zadaj sobie pytanie „Co już wiem na ten temat?". Uczenie się polega na dołączaniu nowych elementów informacji do tych, które już posiadasz. Uświadamiając sobie co już wiesz na dany temat, ułatwisz swojemu systemowi pamięciowemu przyswojenie nowych.

Następnie ponownie przeglądnij tekst, tym razem nieco dokładniej i zadawaj sobie pytania, na które odpowiedź można znaleźć w tekście, np.:
Co nowego dla mnie jest w tym tekście?

Czego dokładnie chcę się dowiedzieć?

Jak ważna jest ta informacja dla mnie?

Dlaczego na dane zagadnienie autor poświęcił tak dużo miejsca, a na inne tak mało?

Dzięki temu kiedy przejdziesz w kolejnym kroku do czytania teksu, będziesz czytał go z konkretnie wyznaczonym celem, większą uwagą i skupieniem oraz będziesz wyszukiwał odpowiedzi na konkretne pytania.

Pomocne są również pytania:

Warto zwrócić uwagę, czy autor sam stawia jakieś pytania, np. na końcu rozdziału, i je przeczytać.

Zamień nagłówki akapitów na pytania (np. „Podstawowe pojęcia dotyczące czytania" na „Jakie są podstawowe pojęcia dotyczące czytania?").

Czytaj aktywnie i krytycznie, nie ograniczaj się do rozumienia słów czy zdań.

Czytaj uważnie, aby znaleźć odpowiedzi na zadane wcześniej pytania.

Zapisuj notatki własnymi słowami pod każdym pytaniem.

Jeżeli nie rozumiesz jakiegoś pojęcia, to postaraj się w nie zagłębić, aż do momentu kiedy będziesz mógł wytłumaczyć je za pomocą własnych słów. Jeżeli tego nie możesz zrobić, to bardzo prawdopodobne, że go nie zrozumiałeś wystraczająco.

Zapisz sobie wszystkie te pytania!

Krok 3: Czytaj - szukaj odpowiedzi (Read)

Cel czytania?

Jak czytać?

Krok 4: Przypomnij Sobie (Recall)

(w oryginalnej wersji Powtarzaj - Recite)

Po co przypominać sobie?

Jak wydobywać z pamięci i przypominać sobie?

Wróć do pytań, które wypisałeś w kroku 2, następnie bez zaglądania do książki lub notatek, postaraj się na nie odpowiedzieć.

Próbna rekonstrukcja to jedna z najlepszych metod uczenia się. Dzięki temu uświadomisz sobie ile materiału udało Ci się przyswoić i zrozumieć.

Jest to również przygotowanie do momentu, kiedy będziesz musiał wydobyć potrzebne informacje z pamięci, na przykład podczas odpowiedzi ustnej, egzaminu itp.

Dobrym sposobem na szybką powtórkę jest zapisanie pytań na Fiszkach lub użycie aplikacji takiej jak np. Anki

Pierwsza - zaraz po zakończeniu sesji nauki.

Druga - po krótkiej przerwie.

Trzecia - pod koniec dnia.

Czwarta - następnego dnia rano.

Piąta - po tygodniu.

Kolejne co kilka tygodni.

Powtórka na dzień przed egzaminem.

Krok 5: Powtarzaj (Repetition)

(w oryginalnej wersji Sprawdź - Review)

Cel robienia powtórek?

Jak robić powtórki?

Jeżeli zależy Ci, aby utrwalić wiedzę na dłużej to potrzebujesz zastosować technikę powtórek rozłożonych w czasie ang. Spaced Repetition

Więcej na temat jak optymalnie zaplanować powtórki przeczytasz tutaj.

Podsumowanie - Jak się uczyć żeby się nauczyć

Jeśli tylko wykorzystasz strategię 2PC2P w praktyce, to z pewnością zauważysz jej efektywność. Uczenie się da Ci satysfakcję, którą będziesz czerpał z poczucia skuteczności oraz wyników jakie uzyskasz na klasówkach, egzaminach czy w pracy.

Dzięki poczuciu skuteczności zyskasz doskonałą dźwignię motywacyjną, która sprawi, że chętnie będziesz powracał do tego przyjemnego doświadczenia. Z kolei brak poczucia skuteczności i zadowalających efektów, może sprawić, że uczenie się może być bardzo frustrującym zajęciem, którego raczej będziesz starał się unikać.

Opanowując umiejętności skutecznej nauki, zyskasz nie tylko lepsze zrozumienie otaczającego Cię świata i samego siebie, ale także lepsze możliwości odnalezienia się na współczesnym rynku pracy.

Tak się składa, że żyjemy w czasach, które wymagają od nas praktycznie nieustannej nauki i poszerzania swoich kompetencji. Im lepiej opanujesz umiejętność efektywnej nauki, tym lepiej odnajdziesz się we współczesnym świecie oraz łatwiej osiągniesz swoje cele. Czego Tobie i sobie życzę ?

Hej! Podobał Ci się wpis 'Jak się uczyć żeby się nauczyć?'

Krótki ebook, w którym znajdziesz najważniejsze informacje dotyczące strategii uczenia się 2PC2P (PDF 9 stron)

Mapa Myśli, na jej gałęziach znajdują się najważniejsze wskazówki, jak krok po kroku przechodzić przez kolejne etapy strategii efektywnej nauki 2PC2P.

Tapeta na pulpit, mapa myśli z kolorowym tłem, którą możesz ustawić jako tapetę na pulpit, aby mieć zawsze pod ręką strategię efektywnej nauki.

Infografika - kolorowa, uproszczona wersja strategii 2PC2P.

Dokonując zakupu przyczynisz się również do rozwoju bloga, powstawania kolejnych ebooków, map myśli i wpisów.

Może chcesz przyswoić tę wiedzę na dłużej i zacząć praktykować ją podczas nauki, tak aby stała się bardziej efektywna?

Przygotowałem dla Ciebie coś specjalnego!

Zestaw narzędzi, dzięki któremu wypracujesz nawyk efektywnej nauki.

W skład zestawu wchodzą:

Dowiedz się więcej na temat efektywnej nauki:

Bibliografia:

Trening pamięci. Projektowanie, realizacja, techniki i ćwiczenia. Bąbel, P., Baran, A. (2011) Wydawnictwo: Difin

Jak się uczyć? Ewa Czerniawska, Maria Ledzińska, wydawnictwo: Park

Uczymy jak się uczyć. Robert Fisher, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne

Twój mózg w działaniu. David Rock, Wydawnictwo Rebis

Jak się uczyć. Ron Fry, Wydawnictwo Rebis

Psychologia nauczania - Ujęcie poznawcze. Maria Ledzińska, Ewa Czerniawska, Wydawnictwo naukowe PWN

Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania. Maria Jagodzińska, wydawnictwo Sensus

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeżeli zastanawiasz się jak się uczyć, żeby się nauczyć, to doskonale trafiłeś. Bo wiesz, skuteczne przyswajanie nowych informacji jest trochę jak gra w szachy. Wymaga posługiwania się właściwymi strategiami, które musisz stosować od początku gry, aby doprowadziły Cię do zwycięstwa, czyli w tym przypadku zrozumienia i zapamiętania nowych informacji.

# data[].attributes.headline
PoRady 1 – Jak motywować dziecko do nauki? 

# data[].attributes.subject
PoRady 1 – Jak motywować dziecko do nauki? 

# data[].attributes.attachment_link.title
PoRady 1 – Jak motywować dziecko do nauki?

# data[].attributes.headline
Jak motywować dziecko do zdalnej nauki? 

# data[].attributes.subject
Jak motywować dziecko do zdalnej nauki? 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Za nami kolejny tydzień zdalnego nauczania ... Spróbujmy spojrzeć na ten czas jako okazję do wzmacniania samodzielności dzieci (młodszych i starszych) i ich motywacji do nauki.
Czym jest motywacja?
Istnieje bardzo wiele definicji motywacji, najogólniej mówiąc motywacja to stan gotowości do podjęcia określonych działań związanych z zaspokojeniem potrzeb człowieka.

Możemy powiedzieć, że jest to energia, wola do działania, nasz „wewnętrzny silnik" ale
i wybór, wyrażający się w stwierdzeniu „Ja chcę". Co możemy zrobić, żeby dzieciom „chciało się chcieć" uczyć?

Czasami to, co wydaje się nam brakiem motywacji do nauki, wynika z braku zaspokojenia potrzeb dziecka: m.in. potrzeby ruchu, odpoczynku czy potrzeby bezpieczeństwa. Na potrzebę bezpieczeństwa powinniśmy teraz zwrócić szczególną uwagę, zwłaszcza, że w ostatnim czasie i nasze (dorosłych) poczucie bezpieczeństwa mogło zostać naruszone. Dzieci obserwują nas i to, jak my radzimy sobie ze szczególną sytuacją, w jakiej się znaleźliśmy: zachowujmy spokój i bądźmy przykładem odpowiedzialnego zachowania. Rozmawiajmy o tym, że i my, dorośli, przeżywamy trudne emocje, ale znamy sposoby, żeby sobie z nimi radzić.

Obecny czas, który uczniowie spędzają w domach, powinien być przeznaczony nie tylko na naukę, ale i rozwijanie (może odkrywanie?) pasji dziecka i wzmacnianie relacji z bliskimi.

Utrzymujmy jasny, stabilny harmonogram dnia (w miarę możliwości niezmienny).

Pomimo, że uczniowie (fizycznie) nie przychodzą do szkoły, warto utrzymywać harmonogram, który obowiązywał dzieci wcześniej. Dobra organizacja czasu nauki pomaga zmobilizować się do pracy. Ponadto utrzymanie codziennej rutyny wpływa pozytywnie na poczucie bezpieczeństwa dzieci. Nie rezygnujmy z naszych codziennych regularnych czynności i zwyczajów: nam, dorosłym również pomoże to w zachowaniu porządku i celów w życiu.

Pomagajmy dzieciom planować czas: w planie dnia uwzględnijmy czas na naukę (indywidualną pracę ucznia z materiałami wskazanymi przez nauczyciela, zajęcia na platformie e-learningowej, pracę domową, czytanie książek), aktywność fizyczną (np. ćwiczenia sugerowane przez nauczycieli wychowania fizycznego), obowiązki domowe oraz rozrywkę i odpoczynek.

Pomóżmy tez zorganizować dziecku warunki do nauki, w marę możliwości zapewniając przestrzeń, w której będzie mogło spokojnie pracować.

Zachęcajmy do systematycznej pracy.

Trudno jest w jeden wieczór odrobić lekcje z kilku dni, kiedy jednak naukę rozłoży się
w czasie, wówczas okazuje się, że opanowanie materiału nie jest tak trudne i czasochłonne, jak się obawialiśmy. Dzieci zachęcane do systematyczności (co wiąże się także z przestrzeganiem harmonogramu dnia) zauważą, że przyswajanie wiedzy stopniowo i małymi partiami jest bardziej efektywne i nie wymaga zbyt dużego wysiłku.

Umysł, który regularnie ćwiczy, łatwiej przyswaja informacje i zapamiętuje je.
A wprowadzenie dyscypliny w uczeniu się pomaga nam być systematycznym również w innych dziedzinach życia.

Wzmacniajmy samodzielność dziecka.

Bardzo ważne jest, abyśmy nie wyręczali dzieci w odrabianiu lekcji. W sytuacji, kiedy prosi nas o pomoc, udzielmy wskazówek, wyjaśnijmy wątpliwości, ale nie podawajmy gotowych rozwiązań. Niech odrabianie lekcji zaczyna od najprostszych rzeczy, bo szybki sukces wzmoże motywację do rozwiązywania trudniejszych zadań.

Uczmy, że to dziecko jest odpowiedzialne za odrobienie prac domowych i swoją naukę. Samodzielne wykonanie pracy dostarczy dziecku satysfakcji i wzmocni jego wiarę we własne siły. O poczucie własnej sprawczości dzieci warto powalczyć (chociaż wymaga to często dużo cierpliwości i czasu) - postawa „mogę, jeśli chcę" pomaga w radzeniu sobie z nowymi zadaniami i w pokonywaniu codziennych trudności w przyszłości.
Chwalmy dziecko za wysiłek włożony w wykonanie zadania, nie tylko za efekty!
Zgłaszajmy szkole na bieżąco swoje spostrzeżenia i wnioski, w szczególności dotyczące przebiegu uczenia na odległość, np. trudności (w tym trudności techniczne), zasoby
i możliwości sprzętowe dostępne dla dziecka.

- nie porównujmy do starszego/młodszego rodzeństwa lub kolegów/koleżanek,

- nie straszmy, nie krytykujmy: piętnowanie czy wyśmiewanie niepowodzeń nie jest żadnym hartowaniem charakteru, szczególnie u wrażliwych dzieci,

- nie stawiajmy wymagań ponad możliwości dziecka,

- nie podważajmy sensu nauki, pracy, kompetencji nauczycieli,

- nie przejmujmy obowiązków dziecka.

# data[].attributes.attachment_link.description
Za nami kolejny tydzień zdalnego nauczania ... Spróbujmy spojrzeć na ten czas jako okazję do wzmacniania samodzielności dzieci (młodszych i starszych) i ich motywacji do nauki. Czym jest motywacja? Istnieje bardzo wiele definicji motywacji, najogólniej mówiąc motywacja to stan gotowości do podjęcia określonych działań związanych z zaspokojeniem potrzeb człowieka.

# data[].attributes.headline
Jak zwiększyć zaangażowanie uczniów w uczenie się? 

# data[].attributes.subject
Jak zwiększyć zaangażowanie uczniów w uczenie się? 

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
EDUNEWS.PL - portal o nowoczesnej edukacji

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy towarzyszę moim uczniom w ich uczeniu się?
Czy ja jako uczeń chciałbym być tak nauczany? Czy byłabym zainteresowana?
Czy daję uczniom możliwość wyboru?
Czy daję uczniom szansę na współpracę?
Komunikacja pomiędzy nauczycielem i uczniami - DIALOG
Polega na rozpoznaniu - jak uczniowie się uczą i kiedy są zaangażowani w naukę, a kiedy nie. Można się tego dowiedzieć rozmawiając z uczniami na ten temat albo wnikliwie ich obserwując z jednoczesnym towarzyszeniu uczniom w ich pracy. Towarzyszenie nie oznacza sprawdzania, jak uczniom idzie praca, ale na rozmowie z nimi o ich pomysłach na wykonanie pracy i podrzucenie im różnych propozycji do wyboru.

Komunikacja pomiędzy nauczycielem i uczniami może przyjmować różne formy, może to być rozmowa indywidualna, albo w grupie; rozmowa może odbywać się w czasie lekcji, ale też może być zdalna, np. można poprosić uczniów o wypełnienie ankiety, a może to być popołudniowy czat on line. Wszystko jest możliwe, co owocuje dialogiem.

Czy towarzyszę moim uczniom w ich uczeniu się?
Spojrzenie od strony ucznia
Czy uczeń czuje się bezpieczny, czy może być zainteresowany tym, co robi, czy jest gotowy do uczenia się? Warto spróbować spojrzeć z pozycji ucznia, na to co dzieje się w klasie. Może tak się zdarzyć, że coś w klasie się dzieje ważnego, o czym nauczyciel nie wie, a chce mimo to prowadzić lekcje. Może też być tak, że uczniowie boją się zapowiedzianego sprawdzianu, który ma się odbyć na następnej lekcji i to blokuje ich myślenie. Warto również przyjrzeć się metodom, które stosujemy. Czy one powodują, że uczniowie chcą się zaangażować? Jeśli to jest np. polecenie - Zapoznaj się z tekstem i odpowiedz na pytania, to czy uczniowie chętnie wykonują to polecenie? Bardzo ważne jest rozpoznanie poziomu nudy, które fundujemy naszym uczniom. Jest to trudne zadanie dla nauczyciela, gdyż on sam przeważnie jest pasjonatem swojego przedmiotu, zna go i dla niego wszystko co proponuje byłoby intersujące. Jednak uczniowie nie są w pełni zainteresowani programem szkolnym ze wszystkich przedmiotów. W tej sprawie też można zasięgnąć opinii uczniów. Jeśli poprosimy ich o wyrażenie swojego zdania (bez wyciągania konsekwencji), to prawdopodobnie uczniowie powiedzą nam prawdę. Można np. poprosić o wskazanie poziomu nudy na danej lekcji przy pomocy świateł, czy barometru.

Czy ja jako uczeń chciałbym być tak nauczany? Czy byłabym zainteresowana?
Dawanie uczniom wyboru
Jeśli już wiemy, kiedy uczniowie się angażują, kiedy się uczą, to można im zaproponować wybór - jak chcą się uczyć. Mogą oni zdecydować o sposobie wykonania polecenia, o pracy indywidualnej lub w grupie, o miejscu pracy (np. w innej sali lub zdalnie). Względy bezpieczeństwa nie pozwalają nauczycielom wypuszczać uczniów z Sali lekcyjnej, ale można tak zorganizować przestrzeń szkoły, aby uczniowie mogli być pod opieką nauczyciela poza klasa lekcyjną. Kluczową sprawą jest możliwość przenoszenia krzeseł i możliwość pracy w różnolicznych grupach. Niebagatelną sprawą jest również możliwość dostępu do internetu. Wybór łączy się z przedstawieniem przez nauczyciela uczniom kilku możliwości, które nauczyciel musi zaplanować przed lekcją. Zarówno planowanie możliwości, jak i organizacja miejsca jest kłopotliwa dla nauczyciela, ale może zaowocować zaangażowaniem uczniów i zmniejszeniem stopnia nudy szkolnej.

Czy daję uczniom możliwość wyboru?
Umożliwienie uczniom współpracy
Jeśli uczniowie mogą uczyć się wspólnie, korzystać wzajemnie ze swojej wiedzy i doświadczeń, to nauka jest dla nich bardziej atrakcyjna. Jeśli nauczyciel tak organizuje pracę uczniów, aby mogli ją wykonywać wspólnie, to daje uczniom szansę na samodzielne przez nich dochodzenie do rozwiazywania problemu. Oprócz tego, że będę wtedy bardziej zaangażowani w naukę, to jednocześnie będą uczyć się współpracy w zespole, a ona będzie wymagana w ich dorosłym życiu.

Czy daję uczniom szansę na współpracę?

Korzystałam z artykułu Angeline Anderson, Susan Borg i Stephanie Edgar - 4 ways to maximize student engagement.
Notka o autorce: Danuta Sterna - była nauczycielka matematyki i dyrektorka szkoły, ekspertka merytoryczna w programie Szkoła Ucząca Się (SUS) (prowadzonym przez CEO i PAFW), autorka książek i publikacji dla nauczycieli, propaguje ocenianie kształtujące w polskich szkołach. Niniejszy wpis pochodzi z jej bloga w partnerskiej platformie Edunews.pl - www.osswiata.pl.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak zwiększyć zaangażowanie uczniów w uczenie się?

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy towarzyszę moim uczniom w ich uczeniu się?Czy ja jako uczeń chciałbym być tak nauczany? Czy byłabym zainteresowana?Czy daję uczniom możliwość wyboru?Czy daję uczniom szansę na współpracę? Komunikacja pomiędzy nauczycielem i uczniami - DIALOG Polega na rozpoznaniu - jak uczniowie się uczą i kiedy są zaangażowani w naukę, a kiedy nie.

# data[].attributes.headline
Jak zwiększyć zaangażowanie uczniów w zdalne uczenie się?

# data[].attributes.subject
Jak zwiększyć zaangażowanie uczniów w zdalne uczenie się?

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
EDUNEWS.PL - portal o nowoczesnej edukacji

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poproś uczniów, aby regularnie wykonywali jedno lub dwa proste polecenia.

Ważne jest kształcenie nawyku wykonywania zadań w procesie uczenia się. ". Zdalne nauczanie sprzyja odkładaniu pracy na później, dlatego trzeba temu przeciwdziałać. Jeśli uda się go wykształcić, to wejdzie on uczniom „w krew". Możemy im w tym pomóc, ograniczając liczbę poleceń do dwóch prostych zaleceń. Może to być np.: „Wykonaj tego samego dnia zadania, które zostały zadane" lub „Nie spóźniaj się na zajęcia online". Ograniczenie liczby poleceń jest ważne, bo za duża może zniechęcić ucznia. Można ustalić z uczniami polecenia, w których będą się ćwiczyć przez dany okres. Jeśli damy uczniom wybór, tym bardziej będą skłonni pracować nad pożytecznymi nawykami.
Szansa spotkania przyjaciół
Podkreślaj szansę zobaczenia się z przyjaciółmi, choćby online. Uczniowie nie mają teraz możliwości wspólnych spotkań i brakuje im widoku i wiadomości od kolegów i koleżanek. Dzięki spotkaniu wirtualnemu uczniowie mogą nadal czuć się częścią klasy. Wyjść poza życie codzienne w zamkniętym domu.

Warto poświecić kilka minut lekcji zdalnej na podzielenie się informacją, co słychać u innych. Można zapowiedzieć, że na przykład 10 minut lekcji będzie temu poświęcone i za każdym razem ktoś inny opowie, jak wygląda teraz jego dzień, czym się interesuje i czego nowego się nauczył.
Docenianie dobrych praktyk
Doceniaj to, że uczniowie wykonują w terminie polecenia. Jeśli inni zobaczą, że ich koledzy to robią, to zachęcą się do pozytywnej praktyki. Jeśli okaże się, że uczniowie oddali prace w terminie, to doceń to, a nie traktuj jedynie jako wykonanie obowiązku.

Jeśli jednak ta dobra praktyka nie ma miejsca, to pomiń to milczeniem, robienie wymówek nie spowoduje zaangażowania uczniów. Lepiej wzorować się na pozytywach. Można też zauważać pozytywna zmianę, czyli np. to, że więcej uczniów oddaje prace na czas. Takie dostrzeżenie działa mobilizująco.
Świętowanie
W zasadnie wszytko nadaje się do świętowania. Jeśli coś nie wychodzi, a po zmianie zaczyna wychodzić, to już jest to powód do świętowania. Jeśli np. uczniowie słabo dają sobie radę z platformą na której pracujecie, to można im zaproponować przesłanie wykonanych prac innymi kanałami, np. mailem lub Whatsappem. Jeśli okaże się to skuteczna zmiana, to warto to podkreślić i docenić.

Ilekroć widzisz postęp, zauważ go i doceniaj, bez względu na to, jak jest on mały. Możesz świętować wykonanie pracy na wysokim poziomie przez uczniów, ale możesz również docenić to, że udało się im podzielić z rodzeństwem dostępem do komputera. Świętowanie i doceniania jest bardzo zachęcające.
Bez karania i obwiniania
Jeśli coś powoli idzie lub się nie udaje, daj temu czas. Kształtowanie nowych nawyków wymaga czasu. Nie obwiniaj uczniów, ani siebie! Dla wszystkich jest to nowa sytuacja. Jeśli coś nie wychodzi, to można zacząć od początku. Wszystko jest teraz nowe i pośpiech nie jest wskazany. Ważne, aby bazować na sukcesach, a nie porażkach.

Jednym ze sposobów karania jest zawstydzanie, szczególnie teraz w kontakcie zdalnym trzeba tego unikać.

Warto też odejść od oceniania przy pomocy stopni. W zdalnym nauczaniu (a może nie tylko tutaj) groźba złych ocen nie motywuje.
Interesująco
Planując zdalną prace z uczniami warto uwzględnić to, co uczniów interesuje. Możesz o to ich zapytać i w tym trudnym okresie zajmować się tym, co jest dla nich interesujące. Możesz dać im wybór, czego będą się uczyć. Lepiej skupić się na tym, co uczniów interesuje, niż na siłę przerabiać program. Warto również informować uczniów, dlaczego się czegoś uczą. Jaki jest cel i jak to im się przyda w życiu. Dobrym sposobem jest zadawanie uczniom tak zwanych pytań kluczowych, na które uczniowie chcieliby uzyskać odpowiedź i tak konstruować lekcję, aby sami doszli do odpowiedzi.
Notka o autorce: Danuta Sterna - była nauczycielka matematyki i dyrektorka szkoły, ekspertka merytoryczna w programie Szkoła Ucząca Się (SUS) (prowadzonym przez CEO i PAFW), autorka książek i publikacji dla nauczycieli, propaguje ocenianie kształtujące w polskich szkołach. Niniejszy wpis pochodzi z jej bloga w partnerskiej platformie Edunews.pl - www.osswiata.pl. Inspiracja artykułem Larry Ferlazzo w EdWeek.org.

PRZECZYTAJ TAKŻE:

>> Jak zwiększyć zaangażowanie uczniów w uczenie się?

>> Nauczanie zdalne

>> Zdalnie - jak? czy gdzie?

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak zwiększyć zaangażowanie uczniów w zdalne uczenie się?

# data[].attributes.attachment_link.description
Poproś uczniów, aby regularnie wykonywali jedno lub dwa proste polecenia. Ważne jest kształcenie nawyku wykonywania zadań w procesie uczenia się. ". Zdalne nauczanie sprzyja odkładaniu pracy na później, dlatego trzeba temu przeciwdziałać. Jeśli uda się go wykształcić, to wejdzie on uczniom „w krew". Możemy im w tym pomóc, ograniczając liczbę poleceń do dwóch prostych zaleceń.

# data[].attributes.headline
Kiedy dziecko uczy się najchętniej i dlaczego wtedy 

# data[].attributes.subject
Kiedy dziecko uczy się najchętniej i dlaczego wtedy 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jako dorośli coraz częściej zastanawiamy się nad tym, jak sprawić, aby nasze dzieci chętnie się uczyły i chciały zdobywać nowe umiejętności. Ponieważ przez dziesięciolecia uważano i poniekąd wpajano nam, że dzieci uczą się najbardziej efektywnie wówczas, kiedy się je do tego nakłoni i zdyscyplinuje, często sami wpadamy w pułapkę stosowania wobec nich drylu i przymusu.
Tymczasem powoli zauważamy, że nasze metody zupełnie nie działają. Dzieci są coraz częściej zniechęcone do nauki, znudzone i zmęczone. Trudno dostrzec w nich potrzebę samodzielnego sięgania po książki, chyba że jest to związane z koniecznością odrobienia zadań domowych czy przygotowania się do lekcji.

Dlaczego dzieci nie chcą się uczyć?

Powodów takiego stanu rzeczy można wymienić kilka. Kluczowa jest tu jednak nieustanna presja dorosłych. Niestety nacisk z zewnątrz nie działa tak, jak byśmy sobie tego życzyli - długoterminowo. Metodą nagród czy kar można zmusić dziecko do uczenia się i osiągania dobrych wyników w nauce. Z obawy przed naganą, krytyką i społecznym odrzuceniem ostatecznie podda się ono temu, czego żądamy, i dostosuje się do naszych oczekiwań albo oczekiwań innych dorosłych. Jednak w dłuższej perspektywie uczenie się będzie traciło dla niego na wartości i stawało coraz to mniej przyjemnym obszarem codzienności. Stopniowo mogą rosnąć trudności z zapamiętywaniem nowych treści, z koncentracją, z motywacją, a nawet ze snem, odżywianiem, emocjami, psychiką i zdrowiem. Cały ten mechanizm nie jest przypadkiem. Ma on swoje rzetelne podstawy naukowe i neurobiologiczne uzasadnienie.

Co na to badania naukowe

W mózgu dziecka, które jest wciąż obligowane do nauki w sposób wywołujący w nim chroniczny stres, zachodzą liczne procesy blokujące m.in.:

zdolność koncentracji,

umiejętność dostrzegania związków przyczynowo-skutkowych,

możliwość trwałego i efektywnego zapamiętywania,

chęć do podejmowania się nowych działań i wyzwań.

Dzieje się tak dlatego, że nacisk płynący z zewnątrz, niezależnie od jego formy i natężenia, przyczynia się do zatrzymania w mózgu dziecka produkcji dopaminy oraz endogennych opioidów (odpowiadających m.in. za dobry nastrój). Dopamina jest jedną z najważniejszych substancji semiochemicznych umożliwiających młodemu człowiekowi uczenie się i zapamiętywanie. Nie bez powodu naukowcy nazywają ją substancją ciekawości i zachowań eksploracyjnych. Bez dopaminy nie ma efektywnej nauki. Brak tej substancji wygasza wewnętrzną potrzebę dziecka do doświadczania, eksploracji, poznawania nowych rzeczy i generalnie entuzjastycznego podchodzenia do różnych zadań, prac i aktywności.

Kiedy dziecko chce się uczyć?

Wówczas, kiedy w jego mózgu uwalnia się dopamina. Kiedy nastąpi swoiste odblokowanie wydzielania tej ważnej substancji semiochemicznej. Proces efektywnego uczenia się może zachodzić tylko wtedy, kiedy dziecko czuje wewnętrzną potrzebę podjęcia określonego działania, kiedy chce coś poznać, przeanalizować, zrozumieć i wykorzystać nową wiedzę w praktyce.

Dziecko uczy się i skutecznie zapamiętuje, kiedy aktywuje się w nim wewnętrzny system motywacji, niemający nic wspólnego z krzykiem, groźbami, prośbami czy nagrodami.

Zadbajmy o odpowiednie warunki

Dzięki nowym metodom obrazowania pracy mózgu wiemy, że nie jest on organem zewnątrzsterownym, co oznacza, że ani rodzice, ani nauczyciele nie ukształtują dziecka zgodnie z własnymi życzeniami. Warto więc przyjrzeć się temu, co wzmacnia wewnętrzną motywację młodego odkrywcy do nauki i w jaki sposób uczy się jego mózg. Niezwykle istotne są tutaj:

1.Poczucie bezpieczeństwa, dobra relacja

Dziecko (i jego mózg) najlepiej odnajduje się w atmosferze zrozumienia i spokoju. Ciągle podniesiony ton głosu, negatywne nastawienie do młodego człowieka i brak porozumienia zniweczą to, o co tak bardzo walczymy na co dzień: prawdziwą chęć dzieci do nabywania wiedzy i nowych umiejętności.

Badania pokazują, że dzieci najlepiej rozwijają się i uczą wówczas, kiedy otoczy się je aurą zrozumienia, akceptacji, rozmowy oraz spokojnego i bezprzemocowego porozumienia. „Najchętniej podążają i współpracują z dorosłymi, którzy darzą ich szacunkiem i zaufaniem". [1]

Warto wziąć to pod uwagę i zacząć rozmawiać z dziećmi w taki sposób, aby one rzeczywiście chciały słuchać. Zamiast straszenia złymi ocenami, złości i frustracji lepszym rozwiązaniem będzie zanurzenie się w świat dziecka i empatyczne towarzyszenie mu w nauce. Zwykła spokojna rozmowa o emocjach i uczuciach dziecka, jego szkolnych i pozaszkolnych doświadczeniach i rozterkach czy wspólnie spędzony czas po szkole przynoszą zdecydowanie więcej dobrego niż nieustanne „odrób lekcje", „zacznij w końcu się uczyć" czy „przestań się lenić i weź się do roboty".
2. Ruch i swobodna aktywność fizyczna
Dziecko (i jego mózg) nie jest w stanie produktywnie działać, kiedy zmusza się je do siedzenia w szkolnych i przedszkolnych murach nawet osiem godzin dziennie, a później jeszcze dwie przy biurku w domu (podczas odrabiania prac domowych).

Warto pamiętać o tym, że codzienna aktywność fizyczna (najlepiej niesterowana) i kontakt z naturą pozwalają dzieciom zredukować poziom stresu, zwiększają wydajność ich pamięci, a także poprawiają koncentrację i stabilność emocjonalną.
3. Możliwość popełniania błędów
Mózg uczy się, popełniając błędy. Dzieje się tak dlatego, że w mózgu dziecka po tym, jak popełni ono błąd, aktywuje się tzw. układ nagrody, który naturalnie motywuje je do wykonania w przyszłości tej samej czynności już prawidłowo. Można powiedzieć, że mózg zaczyna się wówczas koncentrować na szukaniu nowych rozwiązań, by ostatecznie dobrze wykonać dane zadanie. Popełnianie błędów jest niejako pozytywnym wzmocnieniem. Jeśli jednak dziecku się na to nie pozwala, jego mózg nie aktywuje obszaru odpowiedzialnego za wyszukiwanie nowych sposobów radzenia sobie z problemami i maleje jego produktywność. Karanie za błędy jest więc nonsensem samym w sobie. Warto nieustannie przypominać sobie o tym, że pomyłki są ważne, i wspierać dzieci w wyszukiwaniu nowych rozwiązań.
4. Nauka przez działanie i zabawę
Dzieci najszybciej uczą się wówczas, kiedy czegoś doświadczą, a nie wtedy, kiedy ktoś próbuje im włożyć coś do głowy.

W szkołach i przedszkolach coraz częściej zauważa się u dzieci zupełny brak chęci do nauki i poznawania nowych treści. Dzieje się tak dlatego, że dzieciom uniemożliwia się taką formę uczenia się, która jest im najbliższa, która przychodzi im najłatwiej i zdaniem badaczy jest najbardziej efektywna. Uczenia się przez eksperymentowanie, sprawdzanie, analizowanie, wyciąganie wniosków. Aby dzieci mogły zrozumieć nowy temat, muszą samodzielnie odkryć jego znaczenie i go wypróbować. Powiązać teorię z praktyką oraz - co ważne - z radosnymi emocjami i entuzjazmem związanym z odkrywaniem nowych materii.
5. Zainteresowanie tematem
Dzieci uczą się najszybciej tego, co je interesuje bądź co je zainteresuje. Zadaniem dorosłych jest więc w taki sposób zaciekawić je tematem, aby chciały w rezultacie go zgłębiać. Ważne jest zatem nie to, o czym mówimy, a w jaki sposób.

Dzieci i ich mózgi lubią:

nowości - warto mówić o temacie w nowym, świeżym stylu albo prezentować go w inny sposób,

zaskakujące informacje - wplecenie czegoś zupełnie niespodziewanego w monotonny temat czy materiał zawsze cieszy się dużym zainteresowaniem,

opowiadanie historii - to właśnie historie poruszają człowieka najbardziej, a nie izolowane fakty; warto skupić się na opowieściach i pobudzać wyobraźnię dzieci,

informacje o innych ludziach - ponieważ człowiek jest istotą społeczną, informacje na temat innych ludzi i ich historii wzbudzają w nim największe zainteresowanie i na długo pozostają w pamięci.

6. Wypoczynek
Aby odpowiednio radzić sobie z przetwarzaniem informacji, zapamiętywaniem, koncentracją i selekcją wiedzy, mózg dziecka potrzebuje regeneracji, a jego całe ciało wypoczynku. Odpowiednia ilość snu i relaksu jest dla dzieci tak samo (albo i jeszcze bardziej) ważna jak dla nas, dorosłych. Brak czasu na wypoczynek zaburza procesy uczenia się i zapamiętywania, a w rezultacie młodzi ludzie mają coraz więcej trudności w nauce, czują się coraz bardziej zmęczeni i sfrustrowani. Warto mieć na uwadze ich podstawową potrzebę wypoczynku we współczesnym niezwykle przebodźcowanym i wciąż zmieniającym się świecie.

Pamiętajmy - zewnętrzny nacisk, ciągła krytyka, brak wsparcia, zmęczenie czy długotrwały stres wygaszają aktywną i efektywną pracę mózgu oraz odbierają dzieciom ich wrodzoną zdolność i chęć do poznawania i uczenia się świata. Tylko od nas, rodziców zależy, jaką przestrzeń do nauki stworzymy naszym pociechom. I czy mimo często trudnych warunków szkolnych bądź przedszkolnych uda nam się zbudować z dziećmi taką relację, która wzmocni ich poczucie własnej wartości i chęć do podejmowania nowych wyzwań.

Magdalena Boćko-Mysiorska

Nieustannie spełniająca się mama i żona, pedagożka, coach, wykładowca, promotorka naturalnego rodzicielstwa, neuropsychologii i porozumienia bez przemocy. Na co dzień wspiera rodziców i nauczycieli w budowaniu trwałych i empatycznych relacji z dziećmi. Autorka podręczników, artykułów i bliskościowo-naukowego bloga: www.magdalenabockomysiorska.pl.

1. Bauer J., Co z tą szkołą? Siedem perspektyw dla uczniów, nauczycieli i rodziców, Dobra Literatura, Słupsk 2015, s. 68.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kiedy dziecko uczy się najchętniej i dlaczego wtedy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jako dorośli coraz częściej zastanawiamy się nad tym, jak sprawić, aby nasze dzieci chętnie się uczyły i chciały zdobywać nowe umiejętności. Ponieważ przez dziesięciolecia uważano i poniekąd wpajano nam, że dzieci uczą się najbardziej efektywnie wówczas, kiedy się je do tego nakłoni i zdyscyplinuje, często sami wpadamy w pułapkę stosowania wobec nich drylu i przymusu.

# data[].attributes.headline
Motywacja do nauki – 14 skutecznych sposobów  

# data[].attributes.subject
Motywacja do nauki – 14 skutecznych sposobów  

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nic Ci się nie chce. Jedyne o czym marzysz to położyć się i myśleć o niebieskich migdałach. Wiesz, że masz do zrobienia coś ważnego, jednak nie udało Ci jeszcze skutecznie wprowadzić zdrowych nawyków w życiu. Co zrobić, aby tak Ci się chciało, jak się teraz nie chce? Rozwiązaniem może być motywacja.

Odpowiednia motywacja sprawia, że każdego dnia masz tyle energii, że króliczek z reklamy Duracell mógłby Ci pozazdrościć, a cały zewnętrzny świat nagle przestaje istnieć. Pcha Cię do przodu w najtrudniejszych chwilach, a w pozostałych sprawia, że brniesz powoli do przodu do wyznaczonego celu.

Zazwyczaj wyróżnia się 2 rodzaje motywacji. Zewnętrzna, czyli robisz coś, żeby uniknąć kary albo zdobyć nagrodę oraz wewnętrzną - robisz coś, bo lubisz. Nieważne do czego dążysz, jeśli nie znajdziesz odpowiedniego powodu, żeby to osiągnąć - będzie bardzo ciężko.

Niestety, zazwyczaj jest tak, że motywacja jest niczym fala. Przychodzi i odchodzi nie wiadomo kiedy, a dzieje się tak przez to, że Twój mózg szuka chwilowych dawek dopaminy i stara się wykorzystać każdą okazję, aby pozwolić sobie na chwilę przyjemności. Długoterminowo może mieć to bardzo negatywne konsekwencje. Jeśli zjesz ciastko, Twoja silna wola spada, później sprawia, że jesz kolejne i w taki oto sposób jedno ciastko może zamienić Cię w osobę z nadwagą, chorobami i brakiem chęci do podejmowania wyzwań.

Mechanizm obronny organizmu przed zużywaniem energii jest Twoim wrogiem w wypełnianiu dalekosiężnych planów. Jak sprawić, żeby ten mechanizm oszukać i motywacja przyszła akurat wtedy, kiedy tego potrzebujesz?

1. Pierwotne potrzebny

Na początek coś, co daje mi największego kopa do działania. Wystarczy, że obrócę głowę w lewą stronę i widzę swoje cele zapisane na kartce, przyklejone taśmą do szafki, co strasznie mnie motywuje do czegokolwiek. Jak możesz osiągnąć taką motywację?

Musisz zdać sobie sprawę z tego, dlaczego tak naprawdę masz coś zrobić. Musisz dotrzeć do podstawowych potrzeb. Często będą one bardzo egoistyczne - tak naprawdę każdy z nas jest w głębi duszy w jakimś stopniu egoistą. Jakie mogą to być potrzeby? Może to być poczucie spełnienia, władza nad innymi czy chęć zmiany świata dla przyszłych pokoleń.

Weźmy na przykład, że chcesz zdać egzamin. Jak można dojść do podstawowych potrzeb? Zadając pytanie „dlaczego?".
Chcę zdać egzamin. Dlaczego?
Bo chcę ukończyć studia. Dlaczego?
Chcę być świetnym prawnikiem. Dlaczego?
Chcę mieć pełno pieniędzy na koncie. Dlaczego?
Będę mógł spełnić wszystkie swoje marzenia podróżnicze.

I tutaj widzimy już głębszą potrzebę, samorealizacji. Jeśli wyobrazisz sobie końcowy efekt - motywacja do nauki pojawi się dosłownie znikąd! Wizja celu i niepoddawanie się może sprawić cuda.

Robert Lewandowski po kontuzji mięśnia dwugłowego uda, gdy miał 17 lat, dostał opinię od lekarza sportowego, że nie nadaje się do gry w piłkę nożną. Sylwester Stallone od dziecka marzył, żeby zostać aktorem. Chodził od castingu do castingu. Szacuje się, że zanim dostał pierwszą rolę, usłyszał około 1500 razy, że nic nie potrafi. Wizja celu sprawiła, że dzisiaj doskonale znamy ich nazwiska.

2. Deadline

Uczenie na ostatnią chwilę... czasami możemy się zdziwić, ile jesteśmy w stanie zrobić, kiedy deadline zbliża się nieubłaganie. Jak możesz sprawić, żeby wykorzystać to na własną korzyść?

Zaplanuj coś, co będzie od Ciebie wymagało przyswojenia wiedzy i wykorzystania jej w praktyce. Możesz umówić się ze znajomymi, że nauczysz ich danego materiału. Możesz umówić się na spotkaniu Toastmasters, że przygotujesz przemówienie związane z tym, czego masz się nauczyć. Możliwości jest mnóstwo, a po takiej deklaracji motywacja wzrośnie na 100%.

Chyba każdy z nas wie jak mocno motywuje nas deadline, gdy mamy, np. kolejnego dnia egzamin. Jednak technika ta bardzo dobrze sprawdza się do rzeczy, które deadline'u nie mają. Chęć nauczenia się nowego języka, wycieczka dookoła świata czy nauka nowego języka programowania. Są to rzeczy, które chcemy zrobić dla siebie. Deadline'u nie ma. W takim przypadku trzeba go sobie samemu wyznaczyć.

Świetną opowieść o tym, ile jesteśmy w stanie zrobić, gdy goni nas termin, przedstawił Tim Urban na konferencji TED. Polecam obejrzeć 😉

3. Nagroda

Ten punkt wiąże się niejako z pierwszym przedstawionym tutaj. Jednak tym razem nie chodzi o wyobrażenie sobie odległego w przyszłości celu, jednak o małą przyjemność, którą zafundujesz sobie po wykonaniu zadania. Uczysz się cały dzień od rana do wieczora? Daj sobie nagrodę na koniec dnia. Może to być po prostu leżenie i patrzenie w sufit, obejrzenie ulubionego serialu lub wyjście na randkę.

Takie małe etapy może z łatwością wyznaczyć używając metody S.M.A.R.T., która jest doskonale opisana na blogu marzeniawcele.pl, którego z całego serca polecam. Dobrze dobrane cele i odpowiednie nagrody i problem z motywacją zniknie!

4. Zasada 5 minut

Motywacja, czyli chęć do działania, właśnie chęć. Dopóki nie zamieni się w działanie, jest bezużyteczna, niczym zużyta szczoteczka do zębów. A sama chęć, tak naprawdę, nie jest nam do niczego potrzebna. Nie potrzebujesz znać technik na motywację i innych takich rzeczy. Potrzebujesz działania. Nieważne czy masz nieposprzątane biurko, brudny pokój albo zaśmiecony pulpit na komputerze. Po prostu zacznij robić to, co masz robić. Jeśli masz z tym kłopot, spójrz na zegarek i obiecaj sobie, że to tylko na 5 minut. Najważniejsze, aby zacząć. Jak już zaczniecie, motywacja do nauki sama się znajdzie.

Fajnym sposobem jest wystartowanie od najprzyjemniejszej albo najłatwiejszej rzeczy. Ciekawi Cię chociaż fragment tego, czego masz się nauczyć? Zacznij od tego. Jest coś, co zajmie Ci dosłownie w chwilę? Zacznij od tego.

5. Chwila ruchu

Często jest tak, że widzisz ile masz do zrobienia i na samą myśl o tym czujesz się zniechęcony. W takim przypadku mogą pomóc... ćwiczenia fizyczne. Krótkie wyjście na spacer albo 5 minut treningu oczyści Twoją głowę i sprawi, że po powrocie to pracy motywacja wzrośnie i będziesz chciał zrobić coś ze swoim życiem.

Oprócz tego, najczęściej odkładamy rzeczy, kiedy jesteśmy w złym humorze, a aktywność fizyczna na pewno nam go poprawi. Po chwili ćwiczeń motywacja do nauki na pewno wzrośnie. A o innych zaletach prowadzenia aktywnego trybu życia można rozmawiać bez końca.

6. Środowisko do nauki

Przyznajmy szczerze, dom często kojarzy nam się z relaksem, odpoczynkiem, a to raczej nie wpływa dobrze na naszą chęć do nauki. Co w takim przypadku można zrobić? Stworzyć sobie środowisko do pracy.

Jednym ze sposobów jest pójście do biblioteki - bierzemy tylko materiały do nauki, siadamy i się uczymy. Mi bardzo podoba uczenie się w parku. Innym sposobem może być stworzenie sobie takie miejsca w pokoju, które będzie Ci się kojarzyć tylko i wyłącznie z nauką. Najlepiej jak będzie to miejsce, w którym nie spędzasz dużo czasu, np. przeglądając Facebooka. W Twojej głowie ma zachodzić skojarzenie - siadasz tam i od razu się uczysz. Nic więcej nie robisz. Jeśli to nie problem, możesz za każdym razem, gdy masz przed sobą dłuższą chwilę nauki, przestawiać biurko pod innym kątem, aby Twój mózg podświadomie wiedział, że teraz pracujemy, a nie odpoczywamy. Przy okazji, polecam zastosować technikę Pomodoro, która przeniesienie Waszą koncentrację do innego świata. Takie rzeczy jak posprzątane biurko czy pokój też na pewno ułatwią sprawę.

Jest też jeden ciekawy sposób na zrobienie tego, co sobie zaplanowaliśmy. Niech ktoś zamknie Cię w pokoju od zewnątrz aż do czasu, gdy nie wyjaśnisz mu kilku zagadnień z dziedziny, której się uczysz. Niech do Ciebie zadzwoni i zrobi Ci test, a jeśli nie zdasz, drzwi nadal pozostaną zamknięte. Nie masz wyjścia - musisz się uczyć.

7. Autorytet patrzy!

Świetną techniką na zdobycie motywacji do nauki może być wyobrażenie sobie, że ciągle patrzy na nas człowiek, z którego bierzemy przykład. Może to być Twój tata, papież albo Elon Musk. Świadomość tego, że osoba, z której bierzesz przykład, ciągle obserwuje to, co robisz, sprawi, że nie będziesz chciał się obijać, tylko weźmiesz się za siebie. W ten sposób ludzie potrafi osiągać wielkie sukcesy. Czas na Ciebie.

Mi ten sposób pomógł wyeliminować wiele nawyków. Interesowałem się mocno tematem samorozwoju w każdej dziedzinie życia, miałem swoich autorytetów i myślałem sobie, np. " Volant patrzy!". Dochodziło do mnie "Co ja robię?" i momentalnie zmieniałem swoje zachowanie.

8. 100%

Pamiętam czasy dzieciństwa, kiedy to zacząłem grać w GTA San Andreas. W grze tej można zobaczyć procentowy postęp swojej gry. A procenty dostaje się za wykonywanie głównych misji, zbieranie przedmiotów czy malowanie graffiti. Każda ukończona czynność sprawia, że procent rośnie, a do uzyskania magicznych 100% koniecznie jest wykonanie wszystkich tych zadań.

Będąc dzieckiem postawiłem sobie za cel ukończenie tej gry w 100%. Przeszedłem już wszystkie główne misje, zostały tylko poboczne zadania do wykonania. Często żmudne, powtarzalne i których samo wykonywanie nie dawało żadnej satysfakcji. Jednak robiłem je, biegałem od miejsca do miejsca i zdobywałem kolejne procenty aż w końcu nadszedł dzień, kiedy zobaczyłem u siebie magiczne 100%.

Jak wykorzystać to do motywacji?

Bardzo prosto. Wyznacz sobie zadanie do wykonania. Podziel je podpunkty, wyznacz % dla każdego tak, aby sumowały się one do 100%. Jeśli masz książkę do przeczytania, możesz wyznaczyć % za każdą stronę. Możesz też stworzyć wykres w Excelu, uzupełniać dane i patrzeć jak on rośnie. Chęć osiągnięcia maksimum będzie bardzo duża i nie będziesz mógł się doczekać aż je osiągniesz.

9. Powiedzenie wszystkim o swoich planach

Zadzwoń do znajomych. Napisz na tablicy na Facebooku, że dzisiaj cały dzień uczysz do ważnego egzaminu, a jutro zdasz relacje jak Ci poszło (i do tego czasu najlepiej tam nie zaglądaj). Powiedz o wszystkim mamie, tacie, siostrze, bratu i... zacznij działać. Będzie Ci po prostu głupio przed nimi nie wykonać zaplanowanego zadania.

Bardzo polecam tę technikę, ale głównie przy krótkoterminowych zadaniach. Kiedy będziemy mówić o swoich dalekosiężnych planach, jak np. napisanie książki, znajomi powiedzą Ci, że super, świetny plan, że trzymają kciuki. Ty poczujesz się bardzo dobrze, motywacja na chwilę wzrośnie, ale długoterminowo jest to nienajlepsze rozwiązanie. Większą motywację uzyskasz, gdy cel będziesz spełniał tylko dla siebie, a znajomi nie będą o niczym wiedzieć. W ten sposób, albo osiągniesz to, co chcesz i wtedy Twoi bliscy będą z Ciebie dumni. Albo ze swojej pracy nie będziesz miał nic, a to bardzo zmotywuje Cię do działania.

10. Otoczenie się ludźmi z podobnymi celami

Jesteś właśnie po wykładzie i wiesz, że będziesz musiał go perfekcyjnie opanować? Otocz się ludźmi, o których wiesz, że będą się uczyli wcześniej i motywujcie się wzajemnie. Umówcie się na spotkanie w celu nauki. Zbierzcie innych ludzi. Wprowadźcie zdrową rywalizację, wyśmiewajcie się w żartach, jeśli jednemu z Was plany nie wyjdą. Rywalizacja jest z nami od dziecka. Lubimy być lepsi. Lubimy wygrywać i w tym przypadku będzie dokładnie tak samo. Odpowiednie nastawienie, ludzie i atmosfera sprawi, że będzie się działa magia w Twojej głowie.

11. Negatywne konsekwencje

Nie chodzi o to, żeby zamykać się w piwnicy, kiedy zamiast 5, w Twoim dzienniku pojawi się 4+. Chodzi o wymyślenie sobie najczarniejszego scenariusza, który może się stać i wzięcie go na poważnie.

Wyobraź sobie bardzo dokładnie i w bardzo negatywny sposób, co stanie, jeśli nie będziesz się uczył. Wyrzucą Cię ze szkoły? Do końca życia będziesz pracował za najniższa krajową? Będzie czekała Cię poprawka podczas, gdy w tym samym czasie mógłbyś być na wakacjach w Tajlandii?

Poczuj ten lęk, smutek, niepewność. Przeżyj to bardzo mocno. Wszyscy Twoi znajomi właśnie świętują ukończenie sesji, a Ty siedzisz w książkach, bo zostały Ci jeszcze 2 poprawki do napisania. Wiesz, że z tego przedmiotu prowadzący lubi na poprawkowym terminie dać zadania, których sam nie byłby w stanie rozwiązać. Stresujesz się bardzo mocno. Od tego czy zdasz zależy czy bardzo wiele. Trochę smutne, prawda? Chyba nie chcesz, aby stało się to rzeczywistością?

12. Przypomnienie sobie swoich sukcesów

Na pewno masz swoje małe i większe sukcesy na koncie. Ostatnia piątka z testu, wygranie zawodów czy dostanie się na wymarzone studia. Przypomnij sobie pracę, jaką w to włożyłeś i to uczucie, które pojawiło się w Twoim ciele po osiągnięciu tego. Do Twojego mózgu dojdzie, że jesteś w stanie zrobić wszystko, a wykonanie małego zadania to dla Ciebie żaden problem.

Błędem dużej liczby osób jest to, że w ogóle nie zapisują rzeczy, które udaje im się osiągnąć. A uświadomienie sobie tego, co zrobiliśmy potrafi nie tylko podnieść naszą motywację, ale także podnosi pewność siebie, a w trudnych chwilach pomaga wyjść z depresji.

Istnieje wiele metod, aby zdawać sobie sprawę i nie zapominać o swoich osiągnięciach. Napiszę o dwóch.

Jedną z nich jest spisanie wszystkich swoich życiowych sukcesów. Takich jak czerwony pasek na świadectwie, zdane prawo jazdy czy podjęcie pierwszej pracy. Może się tu znaleźć wszystko, co sprawiło, że na Twojej twarzy pojawił się uśmiech na twarzy. Całą listę możesz sobie powiesić na ścianie, schować do butelki... A w chwilach braku motywacji albo pogorszenia samopoczucia wracać do niej.

Kolejnym sposobem jest codzienne zapisywanie rzeczy, z których jesteś dumny danego dnia. Mogą to być małe przyjemności albo coś, co przybliża Cię przybliża Cię do celu. Podniesie to nie tylko Twoją produktywność, ale także zadowolenia z życia. Sama poprawa pozycji z przygarbionej na wyprostowaną i wymuszony uśmiech potrafią zmienić samopoczucie, zdanie sobie sprawy ze swoich sukcesów będzie niczym bomba motywacyjna.

13. Dokładne zaplanowanie przygotowania

Masz w planach, że o 14:00 zaczniesz naukę, ale zawsze pojawia się coś ważniejszego do zrobienia? A to zrobić zakupy, przeczytać kolejną książkę... I wtedy zamiast zacząć się uczyć, zajmujesz się czymś zupełnie innym. Jak można to pokonać?

Zaplanuj, że do danej godziny przygotujesz się rozpoczęcia nauki. Jak to zrobić?

Załóżmy, że masz nauczyć się na ważny egzamin i chcesz zacząć pracę o 16:00. W takim przypadku, zaplanuj, że do 16:00 przygotujesz wszystkie materiały (książki, PDFy, testy z ubiegłych lat, notatki...) i o godzinie 16 będziesz miał je zebrane w jednym miejscu, pootwierane na odpowiednich stronach, będziesz miał wyłączone powiadomienia w telefonie, a Ty będziesz siedział przy biurku.

Możesz nawet powtarzać sobie w głowie "Dzisiaj, gdy wrócę do domu, o 15:00 jem obiad, a później uczę rozdziału z książki o anatomii ludzkiego ciała".

Po zastosowaniu tej techniki o wiele łatwiej będzie zacząć pracę. Zniknie większość z Twoich wymówek, dzięki czemu nie będziesz myślał o innych zadaniach, ale właśnie o tym jednym, konkretnym, które sobie zaplanowałeś i krok po kroku będziesz dążył do celu.

14. Pomyślenie o nauce jako o przyjemności

Co ciekawego odkrył ten Kolumb? Dlaczego układ trawienny pracuje w taki, a nie inny sposób? Dlaczego ryba może oddychać w wodzie, a ptak unosić się w powietrzu? Nauka jest fajna, nauka może być fascynująca, dlaczego więc nie zmienić myślenia z "Muszę tego nauczyć, a i tak to mi się nie przyda..." na "Wow! Ale to jest super!"? Czasami nie będzie to łatwe, ale spróbuj, nawet na siłę, obudzić w sobie dziecięcą ciekawość. Z tym jest tak, jak z wywoływaniem sztucznego uśmiechu, kiedy jest się smutnym, żeby poprawić sobie humor. Wydaje się bezsensowne i wymuszone, ale działa. O to nam chodzi.

Można też pomyśleć o nauce jako o treningu pamięci. Masz nauczyć się słówek? Koniecznie przeczytaj wpis 4 kroki do skutecznej nauki słówek w języku obcym i przetestuj poznane umiejętności. Dowiedz się jak zapamiętywać listy słów, liczby i stworzyć pałac pamięci, a później trenuj to przy każdej możliwej okazji. Stawiaj sobie wyzwania, typu "nauczę się tej strony w 5 minut", później włączasz minutnik i zaczynasz. Takie podejście sprawiało mi mega frajdę, szczególnie po tym jak opanowałem techniki pamięci na wysokim poziomie i dosłownie bawiłem się zapamiętywaniem.

Czasami jest tak, że motywacja znajduje nas sama...

„Są takie dni, kiedy ciężko nam znaleźć motywacje. Lecz są i takie, kiedy to #motywacja znajduje nas sama." #motivation via @anodro_anna pic.twitter.com/o3dKhz5BAs

- SpecGhost (@SpecGhost) 23 października 2016

Jeśli jednak nie masz tyle szczęścia, przestawione techniki na pewno się przydadzą. Możesz je zastosować właściwie wszędzie. Sprawdzają się nie tylko przy nauce. Wykorzystaj je także, aby zdobyć motywację do pracy, ćwiczeń fizycznych albo spełniania swoich innych, osobistych planów. Czasami może być tak, że zastosujesz jeden sposób i będzie działał on zawsze, do końca życia. Czasami po prostu podniesie szansę zrobienia czegoś o kilka procent. Najważniejsze, aby zawsze, gdy brakuje Ci motywacji, przetestować dany punkt w praktyce. Tylko w ten sposób dojdziesz do tego, co dla Ciebie jest najlepsze.

A jeśli znasz sposoby, aby motywacja do nauki pojawiła się w mgnieniu oka - koniecznie podziel się nimi w komentarzu!

Nawet jeśli nie znasz takiego sposobu, a napiszesz komentarz, udostępnisz albo klikniesz "Lubię to!" na moim fanpage'u - będę bardzo z tego powodu zadowolony.

# data[].attributes.attachment_link.title
Motywacja do nauki - 14 skutecznych sposobów - NonStopDoPrzodu.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Nic Ci się nie chce. Jedyne o czym marzysz to położyć się i myśleć o niebieskich migdałach. Wiesz, że masz do zrobienia coś ważnego, jednak nie udało Ci jeszcze skutecznie wprowadzić zdrowych nawyków w życiu. Co zrobić, aby tak Ci się chciało, jak się teraz nie chce? Rozwiązaniem może być motywacja.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Co decyduje o skutecznym nauczaniu? - powinniśmy zdecydowanie odpowiedzieć, że - . Nawet najwyższy poziom inteligencji ogólnej, połączony z umiejętnościami, dobrze przystosowanymi do określonych warunków działania, może okazać się bezskuteczny z braku motywu działania. Aby osiągnąć efekty nauczania szkolnego, uczeń musi chcieć się nauczyć, musi posiadać jakiś cel, który pragnie osiągnąć przez naukę szkolną. Jeśli uczeń nie będzie dążył do tego, aby się czegoś nauczyć, to mimo stosowania najlepszych środków przekazywania wiedzy, nie uzyskamy tego, aby opanował ją trwale lub też stosował
w praktyce.

„ Motywować , to znaczy skłaniać kogoś do robienia czegoś, zachęcać, pobudzać do czegoś; rozbudzać w kimś motywację do jakiegoś działania, wpływać mobilizująco." Wpływ motywów na przebieg procesu myślenia zaznacza się wyraźnie w trakcie nauki szkolnej. Uczeń o silnej motywacji stara się rozwiązać zadania trudne, szukając wszystkich możliwych sposobów, przeprowadzając wnikliwe rozumowanie, mobilizując do pomocy całą swoją wiedzę. Uczeń o słabej motywacji rezygnuje z rozwiązania takiego zadania. Dzięki silnej motywacji nawet słabemu uczniowi udaje się pokonać trudności i osiągnąć dobre lub zadawalające wyniki w nauce.

Ucznia można motywować do działania przez dwa rodzaje motywacji: dodatnią i ujemną. Motywacja dodatnia występuje w momencie, gdy jednostka pragnie coś osiągnąć, a ujemna wtedy, gdy trzeba czegoś unikać. Pragnienie jest przykładem motywacji dodatniej, a niechęć lub obawa ujemnej.

Osiągnięcia szkolne są uzależnione od motywacji do uczenia się. Może ona oddziaływać stymulująco na ucznia, pobudzać go do wysiłku w celu osiągnięcia jak najlepszych wyników. Brak motywacji powoduje, że uczeń nie przeznacza wystarczającej ilości czasu na uczenie się, nie wykonuje prac domowych, a przy odpytywaniu nie liczy na posiadaną wiedzę, lecz na własny spryt i podpowiedzi kolegów.

Co motywuje???

Funkcję stymulującą spełniają oceny stawiane przez nauczyciela pod warunkiem, że są one sprawiedliwe i odzwierciedlają rzeczywiste osiągnięcia uczni ów. Motywami uczenia się są niekiedy procesy emocjonalne. Pozytywną funkcję spełniają emocje związane
z zainteresowaniem, zapałem do nauki, życzliwym nastawieniem wobec nauczyciela, chęcią wyróżnienia się.

Co innego motywuje dziecko, co innego nastolatka, czy dorosłego

Motywy uczenia się są różnorodne i zmieniają się z wiekiem. Każde dziecko od najmłodszych lat ma potrzebę uczenia się. Dążenie do jej zaspokajania staje się dla dziecka motywem działania. Naturalny zapał do uczenia się utrzymuje się na ogół w pierwszej klasie. Dzieci są zafascynowane procesem uczenia się, lubią zaspokajać oczekiwania nauczyciela, chętnie wykonują wszystkie prace, które wymagają od nich aktywności. Zadaniem nauczyciela w tym czasie jest pielęgnowanie owego naturalnego zapału, co wymaga dużej znajomości psychiki dziecka i wyczucia pedagogicznego. Pomocą są tu atrakcyjne formy organizacji pracy, stosowanie zajęć wielopoziomowych, ciekawe środki dydaktyczne,
a przede wszystkim indywidualizacja nauki domowej. Gwarantuje to rozwój zainteresowań,
a przez to wzmożoną aktywność i pełniejsze przyswojenie przekazywanych informacji.

Oprócz tych czynników stymulujących poziom motywacji, istotna rolę odgrywa postawa nauczyciela . Od jego umiejętności nawiązywania kontaktu z dziećmi, znajomości ich psychiki i uwarunkowań środowiskowych zależy wiele. Dziecko w wieku wczesnoszkolnym jest niesłychanie czułym partnerem we wszystkich układach interpersonalnych, rejestrującym zachowania nauczyciela z zadziwiającą dokładnością.

W tym okresie nauczyciel jest dla ucznia wzorem, autorytetem. Dlatego nie można pozwolić, by dziecko przeżyło moment rozczarowania spowodowany nietaktowną uwagą bądź pochopną oceną. Może on zdecydować o stosunku dziecka do całej instytucji szkolnej.

Z wiekiem motywacja staje się coraz bardziej świadoma, a potem coraz bardziej perspektywiczna, to znaczy dotycząca celów odległych, a nie tylko uzyskania dobrych ocen na świadectwie. W uczeniu się starszych dzieci odgrywają rolę rozmaite propozycje klasyfikacji motywów uczenia się szkolnego. Zdaniem Józefa Pietera główne motywy skłaniające ucznia do nauki to:

- wpływ sugestywny nauczyciela

- obawa przed złą oceną i karą

- ciekawość i zainteresowanie

- siła nawyku

- praktyczna przydatność wiedzy

- potrzeba uzyskania dobrego świadectwa szkolnego

- motywy ideowe i światopoglądowe

O wyborze któregoś motywu decydują cechy osobiste ucznia. Istnieje jednak zależność między sposobem oddziaływania wychowawczego szkoły a dominacja określonej kategorii motywacji uczenia się. Dla kształtowania właściwej motywacji do uczenia się niezwykle istotną sprawą jest rozbudzanie u jednostki odpowiednich potrzeb psychicznych
i zainteresowań. Szczególnie ważna jest potrzeba osiągnięć, której zaspokojenie prowadzi do zadowolenia z sukcesów w nauce, uzyskanych dzięki własnej pracy i wysiłkom. Istnieją pewne czynniki, w rodzaju doświadczeń z wczesnego dzieciństwa, oddziałujące na motywację ucznia, na które nauczyciel ma tylko nieznaczny wpływ.

Są określone działania, które nauczyciel może przedsięwziąć, aby zwiększyć motywacje ucznia. Są to:

poziom napięcia jakie w uczniach wytwarza osiągnięcie danego celu uczenia się. Napięcie jest połączone ze stresem. Jeśli uczniowie uznają, że postawione przed nimi zadanie jest zbyt łatwe, już im znane, nie włożą zbyt wiele pracy w jego wykonanie. Jeżeli natomiast zadanie okaże się zbyt trudne, stresujące, stres będzie dominował nad uczniem. Umiarkowany poziom napięcia pobudza do uczenia się. Ważne jest również pomaganie uczniom w ustanawianiu sobie celów. Uczniów, którzy postawili sobie zbyt ambitne cele, należy zachęcić, by, sprawę przemyśleli i wyznaczyli sobie cele bardziej realistyczne. Natomiast uczniów, którzy zwykle stawiali sobie łatwe cele, trzeba namówić, żeby podnosili poprzeczkę.

Uczniowie wkładają w uczenie mniej albo więcej wysiłku, koloryt emocjonalny.
w zależności od tego, czy środowisko dydaktyczne i określona sytuacja dydaktyczna są przyjemne, czy nieprzyjemne. Nauczyciel może nadawać zadaniu lub sytuacji koloryt emocjonalny pozytywny, negatywny lub neutralny. Ważne jest, że jeśli posłużyliśmy się nieprzyjemnym kolorytem emocjonalnym, żeby wzmocnić motywację do ukończenia trudnego zadania, to tak szybko, jak tylko możliwe, należy wrócić do przyjemnego kolorytu emocjonalnego.

. Poczucie sukcesu jest powiązane ze stopniem trudności zadania poziom poczucia sukcesu
i włożonym w nie wysiłkiem. Zadania zbyt łatwe wymagają niedużego wysiłku, nie przynoszą poczucia sukcesu, w efekcie więc nie motywują uczniów. Zadania zbyt trudne także nie mają wartości motywacyjnej. Skuteczny nauczyciel wie jak dostosować stopień trudności zadania do danego ucznia. Efektywni nauczyciele pomagają uczniom dostrzec związki pomiędzy wkładem pracy i wysiłkiem, a powodzeniem i osiągnięciami.

poziom zainteresowania . Zarówno materiał nauczania, jak i sposób pracy nad nim stwarza nauczycielowi duże możliwości nawiązywania do zainteresowań uczniów. Niektóre zajęcia, takie jak gry, układanki, są pociągające dla uczniów i same przez się motywują ich. Urozmaicenie nauki wycieczkami, inscenizacjami, muzyką, wizytami interesujących ludzi,
w połączeniu z rozmaitymi metodami podtrzymuje zainteresowanie szkołą i nauką.

sprzężenie zwrotne . Informacje zwrotne dotyczą zarówno tego, co uczeń powinien poprawić, jak i tego, co wykonuje dobrze. Sprzężenie zwrotne to co ś więcej niż oceny wystawiane na świadectwach, musi następować szybciej i dotyczyć szczegółów.

Uczniowie, podobnie jak wszyscy, mogą być motywowani do działań przez nagrody. Zadania związane z nauką szkolną w rodzaju uczenia się do klasówki, pisania wypracowań składają się na obowiązki ucznia. Często nauczyciele pragnęliby, żeby uczniowie wykonywali te obowiązki ze względu na wewnętrzną wartość samej nauki. Nie należy jednak przeoczyć stopni jako najłatwiej dostępnego rodzaju nagród zewnętrznych. Tak jak dorośli pracują dla pieniędzy, uczniowie pracują dla stopni. Tak więc stopnie szkolne mogą stanowić skuteczną zachętę do wykonania pracy.

Ocena powinna informować ucznia: „gdzie jest", dokąd zmierza i jak może osiągnąć swój cel. Nauczyciele często oceniają efekt końcowy, nie wnikając w trud i zaangażowanie dziecka. Takie ocenianie spowodować może zniechęcenie uczniów mniej zdolnych, którzy maksymalnym nakładem sił osiągają efekty przeciętne, a rozluźnienie u uczniów zdolnych, którzy oceny dobre zdobywają przy minimalnym wysiłku.

Jak oceniać , by motywować

Czynności oceniające stanowią niezwykle istotny czynnik kształtujący motywację uczenia się. Ocena powinna przede wszystkim informować ucznia o stanie przyswojonych wiadomości czy umiejętności. Rzetelna, zwrotna informacja o popełnionych błędach jak
i poprawnym działaniu jest jedyną drogą podnoszenia aktywności ucznia na coraz to wyższy poziom. Ocena, nawet ta niedostateczna, spełnia swoją motywacyjną funkcję, jeśli jej wydawaniu towarzyszy właściwe zachowanie nauczyciela. Prawidłowe, mądre ocenianie musi podsumować wysiłek dziecka i jego postępy rozpatrywane w kontekście indywidualnego rozwoju i możliwości. Tylko taka ocena, zarówno w przypadku słabszych jak i zdolnych uczniów, ma działanie motywujące.
BIBLIOGRAFIA

Hamer Hanna, Do efektywności nauczania. Warszawa 1994.

Kurcz Agata, Jak motywować uczniów do różnych form aktywności „Wychowawca" 2003 nr 2

Przetacznikowa - Gierowska Maria, Makiełło Jarża Grażyna, Podstawy psychologii ogólnej. Warszawa 1989.

Przetacznikowa Maria, Włodarski Ziemowit, Psychologia wychowawcza. Warszawa 1986.

Reykowski Janusz, Z zagadnień psychologii motywacji. Warszawa 1977.

# data[].attributes.attachment_link.title
Motywacja do nauki - co nas motywuje? - Sówka

# data[].attributes.attachment_link.description
Co decyduje o skutecznym nauczaniu? - powinniśmy zdecydowanie odpowiedzieć, że - motywacja. Nawet najwyższy poziom inteligencji ogólnej, połączony z umiejętnościami, dobrze przystosowanymi do określonych warunków działania, może okazać się bezskuteczny z braku motywu działania. Aby osiągnąć efekty nauczania szkolnego, uczeń musi chcieć się nauczyć, musi posiadać jakiś cel, który pragnie osiągnąć przez naukę szkolną.

# data[].attributes.headline
Motywacja do uczenia się. Jakie jest jej źródło? 

# data[].attributes.subject
Motywacja do uczenia się. Jakie jest jej źródło? 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zazwyczaj dzieci rozpoczynające naukę bardzo lubią szkolę, chcą się uczyć, są naturalnie ciekawe świata. W miarę przechodzenia do wyższych klas u wielu uczniów znika chęć uczęszczania do szkoły, zaczynają się niepowodzenia, pojawiają się braki - często nie do nadrobienia.

Motywacja jest zjawiskiem, któremu towarzyszy gotowość do zmierzania ku określonym celom. Znaczenie terminu „motywacja" jest bliskie takim pojęciom jak: intencja, zamiar, chęć, pragnienie, życzenie, zainteresowanie czymś, obawa przed czymś. „Motywacja to proces psychicznej regulacji, od którego zależy kierunek ludzkich czynności oraz ilość energii, jaką na realizację danego kierunku człowiek gotów jest poświęcić (...), motywacja to proces wewnętrzny, warunkujący dążenie ku określonym celom"[1]. Motywacji nie wywoła mówienie o niej - konieczne jest stworzenie odpowiednich warunków, by tę naturalną chęć i ciekawość wyzwolić.

Od motywacji wszystko się zaczyna...

Słuszne i trwałe motywy uczenia się rodzą w dzieciach zainteresowanie pracą szkolną. Wielu psychologów uważa motywację za najważniejszy czynnik sprzyjający efektywnemu uczeniu się. Motyw oznacza w psychologii swoisty stan organizmu pobudzający osobnika do działania, które ma zaspokoić jakąś potrzebę. Według definicji T. Tomaszewskiego motyw jest to stan wewnętrznego napięcia, od którego zależy możliwość i kierunek aktywności organizmu. Ten stan napięcia ulega redukcji w miarę zaspokajania danej potrzeby, są jednak i takie, które wówczas nie tylko nie słabną, lecz nawet się nasilają. Jeśli będziemy znali motywy uczenia się, będziemy umieli kontrolować ich wpływ na sam proces uczenia się, przekształcać je czy wpływać na kształtowanie pożądanych. Znając motywy, możemy być spokojni o przebieg procesu uczenia się[2].

Motywacja może być wewnętrzna lub zewnętrzna.

Wewnętrzna pobudza do działania, które ma wartości samo w sobie, jej przykładem jest zainteresowanie lub zamiłowanie do czegoś.

Zewnętrzna zaś stwarza zachętę do działania, które jest w jakiś sposób nagradzane lub które pozwala uniknąć kary.

W szkole takiej motywacji sprzyja system nagród i kar oraz cały zbiór przepisów regulujących tok nauki[3].

A w szkole?

Szkolne uczenie się jest więc działalnością wielostronnie motywowaną. Struktura motywacji i charakter działających motywów zmieniają się z wiekiem ucznia, różnią się także u poszczególnych osób w zależności od czynników zewnętrznych środowiska, doświadczeń ucznia w uczeniu się i życiu pozaszkolnym, a także od poziomu pracy dydaktyczno-wychowawczej w szkole.

Dążenia poznawcze budzą się u dzieci spontanicznie już w wieku przedszkolnym. Jeśli są przez otoczenie podtrzymywane i pobudzane, rozwijają się, tworząc podstawę poznawczych motywów szkolnego uczenia się. U młodszych dzieci szkolnych występują one w formie ciekawości i gotowości przyjmowania nowych wiadomości. W rozbudzaniu poznawczych dążeń i zainteresowań bardzo wielką rolę odgrywają nauczyciele, poziom ich pracy dydaktycznej, stosunek do przedmiotu, zapał w przekazywaniu uczniom wiadomości, budzenie aktywności intelektualnej w toku nauczania oraz wprowadzania w rozumienie zagadnień i posługiwanie się zdobytą wiedzą[4].

Dość popularnym motywem uczenia się są dobre oceny, traktowane jako wyraz powodzenia w uczeniu się, oznaka dobrego wykonania zadania, zachęta do dalszego uczenia się. Innym zaś jest dążenie do uzyskania pochwały nauczyciela, wyróżnienia się wśród kolegów. Takie motywy nazywane są ambicyjnymi. U młodszych dzieci przejawiają się one w postaci dążenia do uzyskania pochwały, u uczniów starszych - w formie dążenia do wybicia się ponad kolegów, uzyskania wybitnej pozycji w zespole. Specjaliści w dziedzinie uczenia się i nauczania twierdzą, że osobiste zainteresowanie i zaangażowanie ma wyjątkowe znaczenie z punktu widzenia motywacji do uczenia się, jest też kluczem do jego efektywności[5]. Motywacja to siła poruszająca do działania i ukierunkowująca je na określone cele. Stanowi wewnętrzny proces aktywizujący jednostkę do działania. Jest to stan wewnętrznego napięcia, od którego zależy możliwość i kierunek aktywności organizmu. Sprawność działania zależy od siły motywacji, czyli jej natężenia[6].

Spore zainteresowanie wzbudziło twierdzenie Maslowa, że ludzkie potrzeby można uporządkować hierarchicznie. Jego zdaniem człowiek zwraca się ku wyższym potrzebom, kiedy zostały zaspokojone potrzeby niższego rzędu. Jeżeli człowiek nie czuje się zagrożony, zaczyna dążyć do zaspokajania potrzeby miłości i akceptacji ze strony innych. Jeżeli osiągnął i ten cel, może przystąpić do zdobywania szacunku i uznania z powodu swej działalności i osiągnięć. W końcu może - i to będzie najważniejszym celem - poświęcić się samorealizacji.

Opisaną sytuację można przenieść na klasę szkolną. Kiedy uczniowie dowiadują się, że cenią ich i akceptują nauczyciele oraz koledzy, dzięki czemu zaczynają wierzyć we własne zdolności, wówczas możemy oczekiwać, że rozwinie się u nich motywacja do zdobywania większej wiedzy o sobie i świecie oraz, że będą zainteresowani pogłębianiem swojego rozumienia zjawisk. Dla psychologów humanistycznych motywacja nie jest czymś, co przychodzi z zewnątrz, co trzeba uczniowi wpoić. Natomiast nauczyciel powinien stworzyć w klasie warunki, w których rozwój ucznia mógłby postępować w sposób optymalny[7].

A. H. Maslow , przedstawiciel psychologii humanistycznej, stworzył hierarchię, według której motywacja do zaspakajania potrzeb wyższych może wystąpić po zaspokojeniu potrzeb podstawowych[8]. Kolejność potrzeb w tej hierarchii jest następująca:

Z punktu widzenia dydaktycznego ważne są trzy ostatnie potrzeby, których spełnienie powinno nastąpić w szkole. Nauczyciel musi nieustannie motywować uczniów do pracy. Pozytywna motywacja wewnętrzna uczniów i klimat emocjonalny jest podstawowym warunkiem wytrwałości w pracy i osiąganiu zamierzonych celów. Najmniej korzystnym motywem jest lęk przed karą od nauczyciela, rodziców, drwiną czy pogardą kolegów. Motywem uczenia się może być:

bezinteresowna potrzeba wiedzy i zaspokojenie ciekawości,

odległe cele życiowe uwarunkowane dobrym wykształceniem,

świadomość użyteczności przedmiotu w innych naukach i w praktyce,

znajomość własnych osiągnięć lub błędów i chęć doskonalenia się,

realizacja zaplanowanych zadań nawet mimo słabej woli i trudności z samokontrolą,

współzawodnictwo indywidualne lub grupowe (a także z samym sobą) w szybszym i lepszym rozwiązaniu problemu[9].

Najpiękniejsza szkoła, wspaniały nauczyciel, bardzo dobre podręczniki, aktywizujące metody nauczania są bezsilne wobec ucznia, który nie chce się uczyć. Aby uczeń rozwijał się przez nauczanie, musi tego chcieć, musi posiadać motywację do pracy zarówno na lekcjach, jak i w domu.

W nauczaniu oczywiście pożądane są motywacje dodatnie, którym towarzyszą pragnienia, nie motywacje ujemne - obarczone niechęcią i obawą. W kształtowaniu motywacji w uczeniu się powinno się wykorzystać dwa aspekty psychologiczne:

dzieci są naturalnie ciekawe, mają wrodzoną chęć uczenia się i poznawania nowych rzeczy,

w życiu jednostki pojawiają się potrzeby, które należy zaspakajać.

Na przykład wystąpienie pozytywnej motywacji, chęci rozwiązywania zadań na lekcjach matematyki może być spowodowane: wywołaniem konfliktu poznawczego, uświadomienie uczniom logicznej kolejności poznawania faktów, prowokacją jakiejś szczególnej i dziwnej sytuacji, wskazaniem użyteczności matematyki, zadaniami własnymi ucznia, fascynacją matematycznymi osobliwościami, opowiadaniami z historii matematyki[10].

U uczniów w różnym wieku rodzaj motywów i ich struktura są różne i coraz bardziej złożone. Dlatego można mówić o tzw. ewolucji motywów uczenia się, zróżnicowaniu i ich doskonaleniu w miarę rozwoju osobowości ucznia. Niezwykłą rolą nauczyciela jest stymulowanie tego naturalnego procesu aktywizującego do działania.

W życiu motywacja dziecka skierowana jest na czynności, które są dla niego przyjemne, dają satysfakcję i przynoszą szybki efekt. Bez chęci do nauki nie można tak naprawdę nauczyć się niczego, dlatego tak ważna jest znajomość różnych sposobów motywowania uczniów.

Katarzyna Mol-Galios

Trener, wykładowca, założycielka niepublicznego przedszkola oraz poradni psychologiczno pedagogicznej. Prezes fundacji Fundamenty Rozwoju, która upowszechnia i wprowadza innowacyjne rozwiązania na rzecz rozwoju i edukacji dzieci.

1. J. Reykowski, Z zagadnień psychologii motywacji, W-wa 1992, s.18.

2. Z. Putkiewicz, Motywy szkolnego uczenia się młodzieży, W-wa, 1971, s. 10.

3. W. Okoń., Nowy słownik pedagogiczny, W-wa 1995, s. 178.

4. Tyszkowa M., Zdolności, osobowość i działalność uczniów, Warszawa 1990c, s. 45.

5. M. Grębski, Sukces na egzaminie, Warszawa 2004, s. 32.

6. B. Kubiczek, Metody aktywizujące, Opole 2005, s. 131.

7. G. Mietzel, Psychologia kształcenia, Gdańsk 2002, s. 360.

8. Ch. Galloway, Psychologia uczenia się i nauczania, PWN, W-wa 1988, t. 2, s. 16.

9. Z. Pietrasiński, Sztuka uczenia się, Wiedza Powszechna, W-wa 1990, ss. 22-29.

10. M. Czajkowska, Motywacja w uczeniu się i nauczaniu matematyki, WOM, Kielce 1994, s 34.

# data[].attributes.attachment_link.title
Motywacja do uczenia się. Jakie jest jej źródło?

# data[].attributes.attachment_link.description
Zazwyczaj dzieci rozpoczynające naukę bardzo lubią szkolę, chcą się uczyć, są naturalnie ciekawe świata. W miarę przechodzenia do wyższych klas u wielu uczniów znika chęć uczęszczania do szkoły, zaczynają się niepowodzenia, pojawiają się braki - często nie do nadrobienia. Motywacja jest zjawiskiem, któremu towarzyszy gotowość do zmierzania ku określonym celom.

# data[].attributes.headline
Mój uczeń pracuje chętnie. Poznaj 11 metod motywowania uczniów w zróżnicowanym zespole

# data[].attributes.subject
Mój uczeń pracuje chętnie. Poznaj 11 metod motywowania uczniów w zróżnicowanym zespole

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Uzyskaj dostęp do portalu ePedagogika - czekają na Ciebie:

Profesjonalne narzędzia do zajęć specjalistycznych i scenariusze na zajęcia z uczniami, rodzicami i nauczycielami

Inspirujące artykuły, które poszerzą Twój warsztat pedagoga

Bogata baza porad udzielanych przez psychologów, pedagogów specjalnych i prawników

Uzyskaj dostęp do portalu "

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak motywować ucznia do nauki - ePedagogika

# data[].attributes.attachment_link.description
Profesjonalne narzędzia do zajęć specjalistycznych i scenariusze na zajęcia z uczniami, rodzicami i nauczycielami Inspirujące artykuły, które poszerzą Twój warsztat pedagoga Bogata baza porad udzielanych przez psychologów, pedagogów specjalnych i prawników Uzyskaj dostęp do portalu "

# data[].attributes.headline
Motywowanie do nauki. Żeby im się chciało chcieć 

# data[].attributes.subject
Motywowanie do nauki. Żeby im się chciało chcieć 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Motywowanie do nauki. Żeby im się chciało chcieć

Problem z chęcią do nauki mają niemal wszystkie dzieci na różnych etapach swojej edukacji - od podstawówki po maturę. Pytane o to, co może sprawić, by zabrały się do pracy, odpowiadają często: nowy telefon, komputer, ubranie. Wśród powodów próżno by szukać satysfakcji z pokonania trudności czy zaspokojenia ciekawości. Jak więc pomóc dziecku zbudować trwałą wewnętrzną motywację do nauki.

Specjaliści wyróżniają dwa rodzaje motywacji: wewnętrzną i zewnętrzną. Wewnętrzna pojawia się wtedy, gdy jakieś działania same w sobie sprawiają przyjemność zachęcając do działania - nikt nie musi namawiać dziecka do trenowania chodzenia, eksperymentowania z błotem, nauki smartfona czy oglądania filmów na YouTube. Dlaczego? Bo dzieci chętnie uczą się tego, co same wybiorą i mogą to robić we własnym tempie i w swoim czasie. Motywacja zewnętrzna wymaga kontroli innej osoby oraz dodatkowych bodźców (nagród i kar) - dorośli często wpływają w ten sposób na zachowanie dziecka: Jaś zjadł zupkę - dostaje w nagrodę cukierka, a kiedy nie posprzątał zabawek - za karę nie obejrzy bajki. Dzieci wychowane w ten sposób nie potrafią same o sobie decydować, planować działań i motywować się do wysiłku. Kierują się motywacją zewnętrzną - oczekują nagród.
Ślepy zaułek
W przypadku nauki wielu rodziców ma przekonanie, że muszą dopilnować swojego dziecka, bo to dowodzi, że jest ono dla nich ważne. W skrajnych przypadkach dzieci z odrabianiem lekcji czekają na rodziców i uczą się tylko z nimi, bo „wiedzą", że w ten sposób postępują właściwie. Niestety, przy odrabianiu lekcji rodzice często tracą cierpliwość, okazują frustrację, a to wpływa negatywnie na relacje. Ostatecznie dzieci tracą zupełnie zainteresowanie nauką. Zazwyczaj wtedy właśnie rodzice wprowadzają zwyczaj nagradzania za odrabianie lekcji. Tymczasem badania pokazują, że jeśli nagradzamy dzieci za wykonanie zadania, nawet jeśli podejmują to działanie same z siebie i dla własnej przyjemności, a potem wycofamy nagrodę, to tracą zainteresowanie tym działaniem, a ich satysfakcja z jego wykonania spada.

Aby nie utrudniać dzieciom budowania motywacji do nauki, trzeba wiedzieć, czego dzieci rzeczywiście potrzebują, by rozwijać się, zdobywać wiedzę i nowe umiejętności. Zdaniem wielu specjalistów, są to trzy elementy: poczucie autonomii, poczucie kompetencji, poczucie celu. To wszystko mają maluchy, gdy stawiają pierwsze kroki. Przypomnijmy sobie obraz rocznego brzdąca: krok - upadek, krok - zachwianie, krok i znów trzeba wstać. Jak przełożyć to na późniejsze etapy rozwoju, na etap edukacji szkolnej?
Po pierwsze: autonomia
Od początku nauki szkolnej warto sprawić, by sprawy szkolne były „sprawami dziecka". Rodzic powinien być wsparciem w pokonywaniu trudności. Dla jednych to pomoc w zabraniu się do nauki, dla innych w rozwiązaniu zadania. Jednak powinna obowiązywać złota zasada, że rodzic „wkracza do akcji" dopiero na wyraźną prośbę dziecka, ponieważ potrzebuje ono współdecydować o tym, kiedy i jak długo się uczy. Z czasem ta autonomia powinna być coraz większa. Uczniowie starszych klas szkoły podstawowej doskonale wiedzą, jakie przedmioty ich interesują, czego chcą się uczyć i jakie zdobywać oceny, znają swoje możliwości. Podążają za swoimi zainteresowaniami i celami.

Wielu rodziców w tym momencie zapewne czuje niepokój. Jednak w zdecydowanej większości uczniowie potrafią sami sobie radzić ze swoimi szkolnymi obowiązkami. Kiedy dziecko odpowiada za swój proces nauki, buduje w sobie poczucie obowiązku i kompetencje takie jak samokontrola. Najlepszym efektem zaniedbań w tym obszarze będą dla niego nie kary czy dezaprobata rodziców, ale konsekwencje poniesione w szkole. (Inaczej jest oczywiście w przypadku uczniów ze specjalnym potrzebami edukacyjnymi - dysleksją dysgrafią, ADHD, problemami z koncentracją uwagi. W takich sytuacjach rodzice powinni skorzystać z pomocy specjalisty i postępować zgodnie z jego zaleceniami).
Po drugie: poczucie kompetencji
Każdy z nas, żeby rozpocząć jakieś działanie, potrzebuje mieć poczucie, że może liczyć na siebie i że sobie z nim poradzi. Kiedy dzieci wszystko robią pod kontrolą i z pomocą rodziców, nie są w stanie zbudować takiego przekonania. A rodzice mogą takie przekonanie wspierać udzielając wyczerpujących informacji zwrotnych, pokazując co dziecku się udało, co już umie, a nad czym powinno jeszcze popracować i jak to zrobić. W szkołach nazywa się to ocenianiem kształtującym - taką samą rozbudowaną informację mogą swoim dzieciom przekazywać rodzice.

Warto odróżnić niosącą wiele treści informację zwrotną od pustych pochwał - jesteś świetny, byłeś fantastyczny, cudowny. Zdaniem duńskiego pedagoga i terapeuty rodzinnego Jespera Juula, nadmierne chwalenie dzieci ma negatywne skutki. Słysząc, że są „cudowne, super zdolne, fantastyczne, świetne", dzieci oczekują od siebie samych sukcesów, a od świata dalszej adoracji i zachwytów. Kiedy pojawiają się pierwsze niepowodzenia (np. w szkole), jest im bardzo trudno. Doświadczają silnej frustracji: mówili, że jestem super - a ja sobie nie radzę, że jestem najlepszy - a to nieprawda. Pojawia się złość, agresja, a nawet załamanie. Zdaniem dr Sławomira Murawca, psychiatry i psychoterapeuty, większość depresji aktualnie diagnozowanej u młodych ludzi to kryzysy wywołane niepowodzeniami. Do jego gabinetu trafiają zwykle nastolatki osiągające w pierwszych etapach swojego życia „duże sukcesy" - zachwyt rodziców, wyróżnienia, dyplomy, wygrane w konkursach. Kiedy pojawiają się pierwsze niepowodzenia np. na początku szkoły średniej, ich wizja siebie ulega załamaniu. Rodzi się w nich przekonanie, że skoro nie są najlepsi, to są nikim, wycofują się z działań, bo niskie lub średnie efekty nie mają dla nich sensu.

Jak twierdzi Jasper Juul, poczucie własnej wartość składa się z elementu poznawczego (co o sobie wiem) i emocjonalnego (jak się z tym czuję). Ważne, by w procesie wychowania rodzice uczyli dzieci rozpoznawania i wykorzystywania swoich mocnych stron, ale jednocześnie rozpoznawania i akceptowania swoich słabości - jestem świetny w pisaniu opowiadań i rozumieniu tekstów literackich, ale słaby w rozwiazywaniu zadań z fizyki. Istotne jest też pokazywanie, jak radzić sobie z niepowodzeniami, smutkiem, frustracją. Zarówno uczniowie jak i rodzice powinni odczarować moc i wagę ocen w szkole. Są one odzwierciedleniem chwilowego stanu wiedzy i umiejętności ucznia, a nie etykietką „zdolny" lub „niezdolny". A uczymy się przecież po to, żeby się rozwijać, a nie kolekcjonować stopnie na świadectwie.
Po trzecie: poczucie celu
Każdy z nas chce mieć przekonanie, że jego wysiłek ma jakiś cel. Młodzi ludzie wielokrotnie pytają: „Po co mi to?". Nie chcą podejmować działań, które nie dają im wymiernych korzyści, dlatego tak trudno nakłonić ich do czytania lektury czy nauki przedmiotu, który ich nie interesuje. Jak sobie z tym radzić? Warto szukać innych, przyjaznych sposobów zdobywania wiedzy i połączeń z życiem. Na wstępnym etapie edukacji czytanie niech służy np. sprawdzeniu repertuaru kin, pisanie - zrobieniu listy zakupów, liczenie - zakupom w sklepie, W nielubianych przedmiotach warto sięgać po ciekawostki. Lektury można poznawać w formie audiobooków.
Jeśli chcesz by dziecko się zmieniło, musisz zmienić siebie
Dobrze pamiętać w rozmowach z dzieckiem, że szkoła to nie tylko ciekawe zadania i rozwój zainteresowań. To również przestrzeń budowania poczucia odpowiedzialności i obowiązku. Musi być to jednak przede wszystkim sprawa dziecka, a nie rodzica. Jeśli rodzicom trudno odpuścić i mają potrzebę kontrolowania, warto zastanowić się, co się dzieje. Dlaczego oceny dziecka są dla rodziców tak istotne i czy rzeczywiście chodzi tu o edukację dziecka, czy też może o potwierdzenie tego, że rodzice sprawdzają się w swojej roli, dziecko ma być przedłużeniem ich ego, częścią ich życiowego sukcesu? Jeśli tak jest, dobrze byłoby, gdyby rodzic przepracował te zagadnienia ze specjalistą i uwolnił dziecko od takiego ciężaru.

Rodzice mają też inne ważne zadanie: powinni zawsze stać po stronie dziecka. Młody człowiek musi wiedzieć, że uzyska od nich wsparcie zawsze, bez względu na oceny, porażki i niepowodzenia szkolne. Dobrze, jeśli wszyscy- rodzice, nauczyciele i uczniowie będą pamiętać o tym, że łączy ich wspólny cel - rozwój młodego człowieka.

Jak skutecznie chwalić

1. Obdarzaj dziecko uwagą

2. Doceniaj wysiłek, proces dochodzenia do celu, a nie tylko efekt

3. Skupiaj się na konkretach. Zamiast mówić: „Świetnie to zrobiłeś", mów: „Bardzo mi się podoba dobór kolorów na rysunku", „Superszybko biegłeś z tą piłką"

4. Unikaj porównań z innymi

Dekalog świadomego rodzica

1. Pozwól, by szkoła była domeną dziecka. Niech ono odpowiada za przebieg nauki i jej efekty

2. Twórz jedną drużynę ze swoim dzieckiem i z jego nauczycielami. Macie wspólny cel: rozwój dziecka

3. Obdarzaj dziecko swoją uwagą i zainteresowaniem. Pozwól, by czasem i ono cię czegoś nauczyło

4. Zawsze stój po stronie dziecka

5. Zaczynaj działać tylko wtedy, gdy dziecko prosi o pomoc

6. Udzielaj dziecku wyczerpujących informacji o nim samym (co zrobiło dobrze, co warto poprawić i w jaki sposób można to zrobić)

7. Pomóż mu poznać swoje mocne i słabe strony. Niech będzie dumne ze swoich atutów i akceptuje swoje słabości

8. Ucz radzenia sobie z niepowodzeniami

9. W edukacji dziecka stawiaj na zdobywanie wiedzy i umiejętności, a nie na oceny

10. Pokazuj zastosowanie szkolnej wiedzy w praktyce

Anna Tulczyńska - psycholog, certyfikowana psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (CBT), członek Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczo Behawioralnej, socjoterapeutka, tutorka. Była kierownikiem Ośrodka Promocji Talentów. Prowadzi terapię w nurcie CBT i pracuje w eksperymentalnym liceum w Warszawie, w którym stworzyła program tutoringu rozwojowego.

# data[].attributes.attachment_link.description
Problem z chęcią do nauki mają niemal wszystkie dzieci na różnych etapach swojej edukacji - od podstawówki po maturę. Pytane o to, co może sprawić, by zabrały się do pracy, odpowiadają często: nowy telefon, komputer, ubranie. Wśród powodów próżno by szukać satysfakcji z pokonania trudności czy zaspokojenia ciekawości.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W ankietach prowadzonych w szkołach uczniowie jako motywację do chodzenia do niej najczęściej wskazują zewnętrzny przymus i możliwość spotkania się z kolegami. Rzadziej mobilizuje ich chęć zdobycia dobrych ocen. Najrzadziej wskazują chęć zdobycia wiedzy. Aby zmienić te proporcje, trzeba zrozumieć mechanizmy, jakie budują motywację i nauczyć się ich stosowania.

# data[].attributes.attachment_link.title
Metody motywowani uczniów - Portal Oświatowy

# data[].attributes.attachment_link.description
W ankietach prowadzonych w szkołach uczniowie jako motywację do chodzenia do niej najczęściej wskazują zewnętrzny przymus i możliwość spotkania się z kolegami. Rzadziej mobilizuje ich chęć zdobycia dobrych ocen. Najrzadziej wskazują chęć zdobycia wiedzy. Aby zmienić te proporcje, trzeba zrozumieć mechanizmy, jakie budują motywację i nauczyć się ich stosowania.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bernadeta Borzęcka
Nauczyciel kształcenia zintegrowanego

SPOSOBY MOTYWOWANIA UCZNIÓW DO NAUKI

WSTĘP:
Fundamentalnym czynnikiem efektywnego i skutecznego nauczania jest bez wątpienia motywacja uczniów odgrywająca niezwykle ważną rolę w zdobywaniu wiedzy i w karierze szkolnej uczniów.
Aby osiągnąć efekty nauczania szkolnego, uczeń musi:
* chcieć się uczyć,
* musi posiadać jakiś cel, który pragnie osiągnąć przez naukę szkolną.
Właściwa motywacja uczenia się prowadzi do powstania odpowiednich uwarunkowań wewnętrznych. Ona powoduje, że nauka staje się dla uczniów subiektywnie ważna i stwarza warunki kształtowania wysokiej, intelektualnej i fizycznej gotowości działania.
Wielu psychologów uważa, że dziecko posiada naturalną motywację do nauki, gdy nie musi obawiać się niepowodzeń, gdy przedmiot nauki traktuje jako osobiście dla niego ważny oraz może liczyć na wsparcie ze strony nauczyciela. Dlatego ważne jest wzmacnianie pożądanych zachowań wychowanka, wzbudzanie zainteresowania przedmiotem nauki, stawianie zadań dostosowanych do poziomu umiejętności uczniów oraz odpowiednie stosowanie zewnętrznych wzmocnień i kontroli.

PODSTAWOWE TERMINY

Najogólniej motywacja to proces polegający na dążeniu do celu, poprzez konkretne działanie.
Motywacja - to proces wewnętrzny warunkujący dążenie ku określonym celom, to także system podstawowych potrzeb i wartości, które determinują kierunek dążeń człowieka.
Wyróżniamy dwa rodzaje motywacji: wewnętrzną i zewnętrzną.
Motywacja wewnętrzna to tendencje do podejmowania i kontynuowania działania ze względu na jego treść, czyli osobistą satysfakcję lub przyjemność. Cechą tej motywacji jest ciekawość, związana z potrzebą samo determinacji i skuteczności działania.
Motywacja zewnętrzna to tendencje do podejmowania i kontynuowania działania ze względu na pewne konsekwencje, do których one prowadzą, związane z poczuciem, że przyczyna i kontrola działania ma charakter zewnętrzny i nie zależy od nas.

Motywacja szkolna - to ogół bodźców zarówno zewnętrznych jak i wewnętrznych, powodujących gotowość do uczenia się . Bodźce te mogą wywołać u ucznia 2 typy zachowań:
1. dążenie
2. unikanie.
Reasumując można powiedzieć motywacja to proces wewnętrzny, regulujący czynności człowieka, określający świadomie lub nieświadomie dążenie do określonego celu. Ten proces składa się z zespołu pojedynczych motywów (motyw - bodziec pobudzająca człowieka do działania )nadających działaniu określony kierunek.

Motywy szkolnego uczenia się można podzielić na:
* zewnętrzne: osobowość nauczyciela, ocena, sytuacja rodzinna, szkolna)
* wewnętrzne: (zainteresowania, ambicje, praktyczna przydatność wiedzy, plany życiowe).

Procesy motywacyjne mają trzy cechy:
- kierunek ( dążenie do osiągnięcia przedmiotu pragnień lub unikanie źródła obaw)
- natężenie (przyrost lub spadek sił)
- dodatnie i ujemne stany emocjonalne.

Motywator: zachęcający, przyjazny, kreatywny; nakręcający, kierownik, koordynator, przewodnik, lider, inspirator; osoba, która ma określony cel, obiekt i sposób motywacji; stwarza warunki i sytuacje do podjęcia działań przez osobę, którą motywuje;

Samomotywacja - pozwala dziecku - pomimo porażek - próbować kolejny raz zawiązać buty czy nauczyć się wierszyka. Jest motorem do wszelkiego rozwoju i działania.

WYBRANE TEORIE MOTYWACJI

Motywacja jest różnie rozumiana, rozbudzana i utrwalana, wiele jest bowiem czynników, które wpływają na ludzi i świadome oraz aktywne kształtowanie ich życia i pracy.
1. Teorie behawioralne - wzmocnienia (cokolwiek) są głównym mechanizmem wywołującym dane zachowanie i utrzymującym je (praca - pochwała).
2. Teoria potrzeb - jeżeli nie są zaspokojone potrzeby niższe, o wyższych nawet się nie myśli i tylko te pierwsze stanowią motyw zachowania.
Piramida potrzeb według Maslowa
POTRZEBY SAMOREALIZACJI
POTRZEBY UZNANIA
POTRZEBY SPOŁECZNE
POTRZEBY BEZPIECZEŃSTWA
POTRZEBY FIZJOLOGICZNE
3. Teoria celów - jeżeli w klasie są spełnione warunki zalecane przez tę teorię to uczniowie potrafią skierować energię na uczenie się.
4. Teoria motywacji wewnętrznej - ludzie działają według własnych planów, robią to co robią, bo chcą, a nie dlatego, że kierują nimi potrzeby.

SPOSOBY MOTYWOWANIA UCZNIÓW DO NAUKI

Bez chęci do nauki nie można tak naprawdę nauczyć się niczego, dlatego tak ważna jest znajomość różnych sposobów motywowania uczniów.

Nauczyciel poprzez odpowiednie sposoby, metody, zasady i czynniki może motywować uczniów do nauki.
1. Uczniowie są motywowani przez takie sytuacje i czynności, które:
o Skłaniają do tego, by osobiście i aktywnie angażować się w naukę;
o Pozwalają na własny wybór;
2. Motywacja uczniów zwiększa się, gdy postrzegają zadanie szkolne jako:
o Bezpośrednio lub pośrednio związane z osobistymi potrzebami, zainteresowaniami;
o Mające właściwy poziom trudności, tak, że można liczyć na wykonanie;
3. Naturalna uczniowska motywacja do uczenia się może być wzbudzana w bezpiecznym otoczeniu charakteryzującym się następującymi cechami:
o Dobre stosunki z troskliwymi dorosłymi;
o Takie wspieranie i wspomaganie nauki, które jest dostosowane do indywidualnych potrzeb uczniów;
o Istnienie szans na podejmowanie przez uczniów ryzyka bez strachu przed niepowodzeniem.

Z tych podstawowych zasad wynikają liczne wnioski dla nauczyciela, który ma odgrywać rolę osoby motywującej.

I. Nauczyciel powinien poznać każdego ucznia, jego indywidualne potrzeby i zainteresowania. Dopiero mając taką wiedzę, jest w stanie udzielać indywidualnych porad.
II. Skoncentrować uwagę na sposobach skłaniania uczniów do tego, by przejmowali osobistą odpowiedzialność za własną naukę i aktywną naukę i aktywnie angażowali się w jej proces.
III. Rola i zadanie nauczyciela polega w znacznym stopniu na tworzeniu wspierającego klimatu poprzez okazywanie każdemu uczniowi szczerego okazywania i troski.
IV. Nagradzanie osiągnięć uczniowskich oraz zachęcanie ich, by sami siebie nagradzali i byli dumni z tego, czego dokonali, także przyczynia się do zaistnienia klimatu, których uczniowie czują, ze się o nich dba.

Z tych wniosków z kolei wypływają dwa najważniejsze sposoby oddziaływania nauczyciela jako osoby motywującej:
* Skoncentrowanie się na ukazaniu młodym ludziom, jak przebiegają ich procesy umysłowe;
* Zapewnienie uczniom obecności osoby dorosłej dbającej o nich i zainteresowanej nimi.
Sposoby motywowania uczniów klas młodszych:

* Duże szanse uaktywnienia pozytywnych emocji dają działania manualne. Niektóre dzieci chętnie opowiadają, wyrażają słowem, co czują, inne wolą w ciszy i skupieniu wyrażać swoje nastroje, wzruszenia,
radość czy smutek. Przy rysowaniu, malowaniu, wycinaniu zło, smutek często wyzwala się, uczeń wyrzuca z siebie to, co go gnębi.

* Do sukcesu prowadzi połączenie talentu i wytrwałości mimo niepowodzeń. Każda odmowa jest małą porażką. Reakcja emocjonalna na tę porażkę ma kluczowe znaczenie dla umiejętności znalezienia wystarczająco silnej motywacji do kontynuowania zabiegów.

* Metoda projektów skutecznie motywuje do działania. Stosowanie jej w pracy z dzieckiem uruchamia naturalne motywy uczenia się i rozbudza ciekawość poznawczą.

* Spotkania z komputerem. Dzieci szybko i naturalnie uczą się posługiwać komputerem i wykorzystują go do zabawy ale również do nauki(programy edukacyjne, gry).

* Atrakcyjną formą zapoznawania dzieci z nowym materiałem są zabawy.
* Techniki Freinet'a, spotkania z plastykami, muzykami, pisarzami, twórcami ludowymi, wycieczki do ciekawych miejsc stanowią również motywację do podejmowania działań przez dzieci.

* Wizualizacja, bajka, metafora to sposoby twórczej pracy z dziećmi, które wykorzystują wyobraźnię w celu kształtowania charakteru zgodnie z naszymi pragnieniami.

Inny autor(Elizabeth Perrot w książce pt.: „Efektywne nauczanie") proponuje :

- Wzmacnianie potrzeb uczniów (np. poczucie bezpieczeństwa)
- Przygotowywanie dynamicznej struktury lekcji, określenie naszych oczekiwań, zadań i czynności uczniów,
- Prowadzenie atrakcyjnych zajęć z zastosowaniem technik zachęcania do pracy ( np. ciekawe wprowadzenie do tematu - zagadka, tajemnica do wyjaśnienia)
- Stosowanie różnorodnych form zajęć( wykład, ćwiczenia, burza mózgów, gry dydaktyczne), i środków dydaktycznych
- Rozbudzanie zainteresowań i ciekawości świata poprzez wyszukiwanie i rozwiązywanie nowych problemów,
- Zachęcanie do osiągania celów,
- Ułatwianie przejścia od znanego materiału do nieznanego.
- Przezwyciężanie utartych schematów myślowych poprzez poddawanie faktów w wątpliwości,
- Systematyczne poznawanie osobowości ucznia
- Wyzwolenie działań konstruktywnych
- Pomaganie uczniom w pracy.
- Stosowanie klarownych, jawnych i konsekwentnych kryteriów oceniania.
- Aranżowanie różnych form motywacyjnych ( konkursy, turnieje, wystawy, współzawodnictwo, wycieczki)
- Bycie tolerancyjnym, autentycznym i elastycznym nauczycielem

Z kolei Hanna Hamer proponuje następujące sposoby motywujące ucznia do nauki:
1. Stwórz luźną, nieformalną atmosferę podczas lekcji, demonstruj poczucie humoru, żartuj: spraw, aby nauka w zabawie stała się przyjemnością.
2. Szanuj odmienne zdanie uczniów i zachęcaj ich do samodzielnego, krytycznego, twórczego myślenia.
3. Staraj się być lubianym nauczycielem.
4. Reaguj na potrzeby uczniów, np. kiedy mówią Ci, że czegoś nie rozumieją lub gdy demonstrują objawy zmęczenia, zniechęcenia lub znudzenia.
5. Stosuj pomoce audiowizualne.
6. Dostosowuj metody nauczania do stylów uczenia się uczniów.
7. Dbaj, aby poziom motywacji uczniów nie był zbyt niski (wtedy nic nie robią), ani za wysoki (wtedy dochodzi do dezorganizacji myślenia i działania, zwłaszcza w sytuacjach trudnych).
8. Obniżaj w grupie uczniów poziom napięcia i lęku; im wyższy lęk, tym mniejsza sprawność intelektualna.
9. Próbuj zaciekawiać uczniów i rozwijać ich zainteresowania; motywy poznawcze (pragnienie wiedzy i rozumienia) dają znacznie lepsze i trwalsze efekty niż czysto egocentryczne (rywalizacja, pokazanie swojej wyższości) i zewnętrzne (nauka dla stopnia i sprawienia przyjemności innym osobom).
10. Oczekuj od uczniów tego, co w nich najlepsze i mów im o tym.
11. Dostosuj wymagania do górnej granicy możliwości uczniów: niech mają poczucie osiągalności celu, ale przy dużym wysiłku; tylko wtedy bowiem nauka może być dla nich w pełni satysfakcjonującym wyzwaniem.
12. Przypominaj uczniom, że niepowodzenia i błędy to normalny etap na drodze do doskonalenia się.
13. Ucz wyciągania konstruktywnych wniosków z porażek.
14. Zachęcaj do odnoszenia sukcesów.
15. Omawiaj konkretne korzyści, jakie można odnieść z każdej lekcji.
16. Chwal uczniów często; także za najdrobniejsze osiągnięcia.
17. Nagradzaj współpracę.
18. Przyznawaj się do błędów, okazuj, że jesteś omylny, ponieważ to zwiększa sympatię uczniów do Ciebie i modeluje zachowanie uczniów (stanowi wzór do naśladowania).
19. Utrzymuj własną motywację do pracy na wysokim poziomie: bądź entuzjastyczny.
20. Kontroluj własny poziom stresu.
W pracy Alana Mc Ginnisa „Sztuka motywacji" zostało zamieszczonych 12 sposobów wydobywania z ludzi tego, co najlepsze. Sposoby te są ważne i warunkują one utrzymanie i rozbudzanie motywacji Należą do nich:
1. Od uczniów, którymi kierujesz, oczekuj tego, co najlepsze.
2. Zauważaj potrzeby drugiego człowieka.
3. Wysoko ustawiaj poprzeczkę doskonałości.
4. Stwórz środowisko, w którym niepowodzenie nie oznacza przegranej.
5. Jeśli ktoś zdąża tam gdzie ty, dołącz do niego.
6. Wykorzystuj wzorce, by zachęcić do sukcesu.
7. Okazuj uznanie i chwal osiągnięcia.
8. Potrzebę współzawodnictwa wykorzystuj w sposób umiarkowany.
9. Nagradzaj współpracę.

Aby motywować ucznia do nauki nauczyciel powinien:
1. poznać każdego ucznia, jego indywidualne potrzeby i zainteresowania, a informacje te wykorzystać aby celom nauczania nadać odpowiednią strukturę umożliwiającą każdemu uczniowi realizację własnych celów i zapewniającą poczucie sukcesu,
2. stworzyć uczniom szansę realizacji takich celów nauki, jakie są dla nich osobiście ważne; skłaniać ich do tego aby przejmowali osobistą odpowiedzialność za własną naukę i aktywnie się w nią angażowali,
3. tworzyć pozytywny klimat społecznego i emocjonalnego wsparcia, w którym uczeń jest szczerze doceniany i szanowany,
4. pomóc uczniom poznać i docenić samych siebie,
5. umieć przekształcić klasę w środowisko motywujące uczniów,
6. wyrabiać u uczniów przekonanie o rozszerzaniu i pogłębianiu treści programowych sięgając do czasopism, książek, itp.,
7. uświadamiać uczniów o bezinteresownej potrzebie zdobywania wiedzy,
8. przyczyniać się do powstawania pożądanych zainteresowań,
9. rozwijać ambicję wykonywania każdego zadania w sposób jak najlepszy,
10. zachęcać do uczestnictwa w kółkach zainteresowań( szkolnych i pozaszkolnych) w celu kształtowania pozytywnej postawy emocjonalno- poznawczej wobec danego przedmiotu,
11. zwracać uwagę na potrzebę uzyskiwania dobrych i bardzo dobrych ocen a nie zadowalać się ocenami dopuszczającymi,
12. wyrabiać u uczniów przekonanie, że każda ocena niedostateczna winna być poprawiona( nie dopuszczać do przyzwyczajenia się ucznia do oceny niedostatecznej),
13. wiązać jakość uzyskiwanych ocen z planami i perspektywami na przyszłość,
14. umiejętnie stosować kary i nagrody.

Metody motywowania za pomocą zachęt zewnętrznych:
* Chwalenie i nagradzanie uczniów za sprostanie kryteriom wykonania lub miarom postępu,
* Chwalenie i nagradzanie tak, by uczniowie docenili wyniki uczenia się,
* Kierowanie uwagi uczniów na praktyczna wartość nauczonych wiadomości i umiejętności,
* Wprowadzanie elementów zdrowej rywalizacji.

Metody nawiązywania do wewnętrznej motywacji uczniów:
* Wychodzenie naprzeciwko uczniowskiej potrzebie autonomii; zachęcanie uczniów do samodzielności w roli ucznia i do dokonywania wyborów,
* Wychodzenie naprzeciwko uczniowskiej potrzebie kompetencji: wybieranie czynności, które wymagają od uczniów aktywnego zachowania i natychmiastowe dostarczanie informacji zwrotnej; wzbogacanie nauczania elementami gier; stawianie zadań wymagających zróżnicowanych umiejętności, zadań integralnych i istotnych,
* Wychodzenie naprzeciwko uczniowskiej potrzebie włączenia; niech często mają okazję współpracować z kolegami, najlepiej w ramach czystych form uczenia się we współpracy,
* Dostosowanie czynności dydaktycznych do zainteresowań uczniów,
* Wzbogacanie tradycyjnych czynności dydaktycznych elementami symulacji i fantastyki,
* Łączenie w czynnościach dydaktycznych elementów praktycznych z inspirującymi poznawczo.

W motywowaniu uczniów do nauki ważne jest również uwzględnianie ich potrzeb indywidualnych. Należy starać się dostosować do uczniowskich upodobań wynikających ze zróżnicowania stylów poznawczych, cech rozwojowych, zainteresowań właściwych danemu wiekowi i płci, do kultury rodziny ucznia i jego szerszego zaplecza kulturowego( klasa społeczna, rasa, pochodzenie etniczne).Nauczyciel winien również pracować nad własnym poczuciem skuteczności i poszerzać swoją wiedzę o motywowaniu uczniów oraz związane z tym umiejętności.

BIBLIOGRAFIA:
Brophy Jere „Motywowanie uczniów do nauki"
Hamer Hanna: „Do efektywności nauczania"
Harmin Merrill „Duch klasy. Jak motywować uczniów do nauki?"
Mc Ginnisa Alana „Sztuka motywacji"
Perrot Elizabeth „Efektywne nauczanie"

# data[].attributes.attachment_link.title
Profesor.pl - publikacje nauczycieli, awans zawodowy, scenariusze lekcji, wypracowania, testy, konspekty, korepetycje, matura, nauczyciele

# data[].attributes.attachment_link.description
Bernadeta Borzęcka Nauczyciel kształcenia zintegrowanego SPOSOBY MOTYWOWANIA UCZNIÓW DO NAUKI WSTĘP: Fundamentalnym czynnikiem efektywnego i skutecznego nauczania jest bez wątpienia motywacja uczniów odgrywająca niezwykle ważną rolę w zdobywaniu wiedzy i w karierze szkolnej uczniów. Aby osiągnąć efekty nauczania szkolnego, uczeń musi: * chcieć się uczyć, * musi posiadać jakiś cel, który pragnie osiągnąć przez naukę szkolną.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Motywację można klasyfikować na kilka sposobów, w tym artykule omówię podział, który uważam za najbardziej użyteczny w kontekście uczenia się. Będzie to podział na motywację w zależności od źródła czyli motywację wewnętrzną i zewnętrzną.

Niezależnie od tego czy uczysz się dla siebie, potrzebujesz przyswoić wiedzę na najbliższą lekcję czy egzamin, to w naukę trzeba włożyć sporo wysiłku. Bez wzbudzenia w sobie odpowiedniego poziomu motywacji, może się to okazać trudnym zadaniem, które zakończy się niepowodzeniem.

Typowa nauka w edukacji szkolnej polega na tym, że ktoś (a właściwie to cały system) jest odpowiedzialny za określenie Twoich celów i zakresu wiedzy jaki masz opanować. Następnie pojawia się nauczyciel, który realizuje określony program nauczania, a jego rolą jest, zmotywowanie Cię do nauki i weryfikacja wiedzy. W tym przypadku motywacja opiera się głównie na nagrodach i karach czyli ocenach, promocjach lub ich braku i jest to tzw. motywacja zewnętrzna.

W przypadku kiedy uczysz się samodzielnie, dla siebie, nauka również nie jest czymś prostym. Musisz odgrywać jednocześnie dwie role: ucznia i nauczyciela. Potrzebujesz wykazać się umiejętnością planowania, skutecznego uczenia się i zaangażowania. Nauczyć skupiania się na tym jak samodzielne uczenie się, wzbogaca Cię na poziomie niematerialnym, co w dzisiejszych czasach może być wyzwaniem;) W tym przypadku potrzebujesz wzbudzić w sobie motywację wewnętrzną, dlatego przyjrzyjmy się teraz bliżej na czym ona polega.

Co to jest motywacja wewnętrzna?

Motywację wewnętrzną można opisać jako wewnętrzny płomień, który napędza nas do działania. Ten płomień pojawia się kiedy działanie, które wykonujemy daje nam poczucie przyjemności i przynosi satysfakcję.

Są to czynności, które wykonujemy bez większego napinania siły woli. Aktywności podczas których odczuwamy entuzjazm, a do dalszego ich wykonywania popycha nas naturalna ciekawość, chęć odkrycia czegoś nowego, kolejne wyzwania czy poziomy wtajemniczenia.

Działanie pod wpływem motywacji wewnętrznej daje nam poczucie wykonywania pracy sensownej i wartościowej. Czujemy wówczas pewien rodzaj spełnienia i dumy z tego, co dokonaliśmy, a to z kolei wzbudza w nas chęć do dalszego działania.

Motywacja wewnętrzna jest większa u osób, które mają rozwiniętą samoświadomość. Rozwinięta samoświadomość polega na jasno określonej wizji swojej przyszłości, silnym poczuciu, że mam do zrealizowania w życiu ważną misję oraz świadomym posługiwaniu się określonymi strategiami działania, które przynoszą pozytywny feedback. Takie osoby po prostu wiedzą dokąd zmierzają, mają wyznaczone cele, wiedzą jak je osiągnąć (strategie i metody) i dlaczego są one dla nich ważne (system wartości).

Ok. Przyjrzyjmy się teraz motywacji wewnętrznej w kontekście uczenia się. Ten rodzaj motywacji określa się jako motywację poznawczą.

Co to jest motywacja poznawcza?

Motywacja poznawcza to uczenie się, którego źródło jest oparte na osobistych zainteresowaniach.

Jest to poczucie - ja chcę wiedzieć więcej, zdobywać nowe informacje i wiedzę, nauczyć się nowej umiejętności. Ten rodzaj motywacji ma swoje źródło w ciekawości świata, chęci poznania go i zrozumienia.

Prawdziwa motywacja wewnętrzna praktycznie nigdy się nie kończy i wyczerpuje, trudno ją również osłabić. Kiedy doświadczamy podczas nauki momentu „AHA!" wiem, rozumiem, który jest przyjemny, to spontanicznie chcemy do niego powracać.

Aby rozbudzić wewnętrzną motywację poznawczą potrzebujemy poczucia skuteczności. Jest to związane z używaniem właściwych strategii i technik uczenia się, które zapewnią sukces i radość z osiągnięć.

Zagrożeniem dla motywacji wewnętrznej mogą być ograniczające przekonania i myślenie np. „I tak nie dam rady", „Mam za mało czasu", „I tak tego nie zrozumiem".

Motywacja wewnętrzna to swoiste perpetuum mobile, z jednej strony chcemy rozpocząć naukę bo wiemy, że będzie to przyjemne doświadczenie. Następnie wkładamy w naukę energię, czas i otrzymujemy pozytywne rezultaty w postaci zrozumienia i przyswojenia zagadnienia. To z kolei rozpala ponownie ogień motywacji i sprawia, że chcemy powrócić do tej czynności.

Ok. brzmi to wspaniale, prawda?

Niestety, gdyby każda nasza aktywność dostarczała nam zawsze takiego przyjemnego stanu, to żylibyśmy w cudownym świecie, spełnionych i szczęśliwych ludzi. Jak zapewne zauważyłeś tak nie jest.

Nie oszukujmy się, trudno o motywację wewnętrzną, kiedy nauka określonego przedmiotu nie daje nam frajdy, nudzi nas lub jesteśmy do niej 'zmuszeni' przez system lub sytuację, w której się znajdujemy.

Duża część naszych codziennych aktywności nie daje nam żadnej frajdy, a wręcz jest czymś do czego musimy używać sporych nagładów siły woli, aby je wykonywać.

W takim przypadku, aby podjąć działanie możemy skorzystać z motywacji zewnętrznej.

Co to jest motywacja zewnętrzna?

Z motywacją zewnętrzną mamy do czynienia kiedy angażujemy się w daną aktywność ze względu na bodźce lub czynniki zewnętrzne. Takim bodźcem, inspiracją do działania może być chęć otrzymania nagrody lub uniknięcia kary, czyli tzw. „kij i marchewka".
Nagrodą mogą być np. pieniądze, oceny, wyróżnienia, akceptacja grupy, pochwały rodziców, polubienia w mediach społecznościowych itd.
Drugą siłą napędową motywacji zewnętrznej jest chęć uniknięcia przykrych konsekwencji lub kary.

Podejmujemy się jakiegoś działania bo nie chcemy stracić pracy, ponieważ boimy się wykluczenia z grupy, do której chcemy przynależeć, ponieważ nie chcemy zawalić egzaminów i uniknąć związanych z tym kłopotów, ponieważ złe oceny mogą wywołać niezadowolenie osób nam bliskich itd.

Zewnętrzna motywacja jest łatwa do zastosowania w prawie każdej sytuacji, ponieważ łatwo znaleźć dla siebie lub innych jakąś zewnętrzną nagrodę lub karę, dla której wykonamy określone zadanie. Wystarczy, aby była ona dla nas lub kogoś wystarczająco atrakcyjna lub straszna.

Motywacja zewnętrzna przydaje się kiedy brakuje nam motywacji wewnętrznej. Kiedy zadanie, z którym musimy się zmierzyć jest na przykład nużące lub nieatrakcyjne.

Ale ten rodzaj motywacji posiada szereg wad, których warto być świadomym.

Motywacja zewnętrzna wady

Jedną z głównych wad takiej motywacji jest to, że może łatwo zaniknąć kiedy brak bodźców zewnętrznych. Kiedy nie spodziewamy się otrzymania nagrody za wykonaną pracę czy naukę, to ciężko będzie nam się do nich zabrać.

Kolejna wadą jest możliwość uzależnienia się od uznania innych. Jesteśmy istotami społecznymi, zależy nam na uznaniu grupy, do której przynależymy lub do której aspirujemy. Taką grupą może być rodzina, znajomi, rówieśnicy, osoby które obserwują Twój profil w SM. Twoja aktywność jest wówczas uzależniona od ich pochwał, lajków i pozytywnych komentarzy, to one są siłą napędową do Twojego działania. Kiedy ich nie otrzymasz możesz stracić chęć do działania.

Poleganie wyłącznie na motywacji zewnętrznej, którą sterują inne osoby, może również prowadzić do poczucia braku autonomii. Autonomia w tym przypadku, to poczucie wpływu na własne życie i możliwości kierowania nim.

Można to porównać do płynięcia okrętem. Jesteś wśród członków załogi(np.korpo), płyniecie w określonym kierunku i idzie to nawet całkiem sprawnie, są również z tego przyzwoite profity. Ale to dokąd płyniecie zupełnie nie zależy od Ciebie. Cel wyznacza kapitan i realizujesz jego wizje a nie swoje.

Przyjrzyjmy się teraz szczególnemu rodzajowi motywacji zewnętrznej w kontekście uczenia się a będzie to....

Motywacja zewnętrzna lękowa

W tym przypadku do podjęcia działania mobilizuje nas presja otoczenia i środowisko, które na nas oddziałuje.

Może ona polegać na konieczności zaspakajania oczekiwań np. rodziców, nauczycieli, kolegów, społeczeństwa.
Motywuje nas do działania strach przed odrzuceniem, wykluczeniem, brakiem akceptacji, miłości.
W przypadku uczenia się może to być presja przed oczekiwaniami rodziców, strach przed otrzymaniem złej oceny, obawa przed nauczycielem, który może nas np. poniżyć na forum klasy, brak akceptacji ze strony kolegów, groźba usunięcia ze szkoły lub uczelni, brak szans na awans itd.

Działanie pod wpływem takiej motywacji może przynieść nam korzyści ale niesie ze sobą również zagrożenia. Omówię to w kontekście prawa pobudzenia Yerkesa-Dodsona, działania mózgu i uczenia się.

W dużym skrócie prawo Yerkesa-Dodsona mówi nam, że aby najskuteczniej wykonać jakieś zadanie(uczyć się) musimy być na odpowiednim poziomie pobudzenia (motywacji). Zbyt mały poziom pobudzenia i nie będzie nam się chciało zabrać za zadanie, zbyt duży poziom pobudzenia nie będziemy mogli się skupić na zadaniu.

Korzyści jakie niesie ze sobą wykorzystanie motywacji zewnętrznej lękowej

Kiedy znajdujemy się pod wpływem optymalnej dla nas dawki stresu czy presji, nasz mózg znajduje się na odpowiednim poziomie pobudzenia, co ułatwia koncentrację i osiągnięcie maksymalnej wydajności poznawczej. Nauka wówczas przychodzi nam łatwo, mózg jest pobudzany przez odpowiednią chemię i chłonie nowe informacje.

Negatywne skutki bycia przytłoczonym przez nadmierny stres i presję

Stres, nadmierna presja, postrzeganie sytuacji, w której się znaleźliśmy jako zagrożenie dla organizmu, może ograniczyć zdolność mózgu do przetwarzania złożonych informacji.

W silnie stresujących sytuacjach mózg przełączy się w tryb tzw. walki lub ucieczki. Wówczas traci on zdolność do odbioru, rozumienia i właściwego przetwarzania informacji, które są niezbędne podczas nauki. Włącza się tryb przetrwania, w takiej sytuacji myślenie nie jest najważniejszą funkcją mózgu. Zasoby mózgu i organizmu zostają przekierowane na zapewnienie przetrwania organizmu na poziomie fizycznym.

Podsumowanie

Wzbudzanie w sobie motywacji wewnętrznej jaki i korzystanie z motywacji zewnętrznej to doskonałe sposoby na osiągnięcie stanu odpowiedniego pobudzenia, wysokiej wydajności i koncentracji na wykonywanym zadaniu czy nauce.

Motywacja wewnętrzna, ten nigdy nie gasnący wewnętrzny płomień, który motywuje do pracy czy nauki jest stanem idealnym. Czynności, które wykonujemy pod jej wpływem dają nam poczucie wykonywania pracy sensownej, wartościowej i sprawiają przyjemność. To z kolei sprawia, że chcemy do niej powracać i zatracać się w niej.

Niestety nie żyjemy w idealnym świecie i duża część naszej aktywności, pracy czy nauki jest związaną z robieniem rzeczy, które nie sprawiają nam przyjemności. Wtedy warto sięgnąć po motywację zewnętrzną, która pomoże wzbudzić odpowiedni poziom energii potrzebny do wykonania takiego zadania. Trzeba mieć tylko na uwadze wady i zagrożenia jakie niesie ze sobą ten rodzaj motywacji.

Poszerz swoją wiedzę na temat motywacji do nauki:

# data[].attributes.attachment_link.description
Motywację można klasyfikować na kilka sposobów, w tym artykule omówię podział, który uważam za najbardziej użyteczny w kontekście uczenia się. Będzie to podział na motywację w zależności od źródła czyli motywację wewnętrzną i zewnętrzną. Niezależnie od tego czy uczysz się dla siebie, potrzebujesz przyswoić wiedzę na najbliższą lekcję czy egzamin, to w naukę trzeba włożyć sporo wysiłku.

# data[].attributes.attachment_link.title
Motywowanie uczniów do nauki - zestawienie bibliograficzne