# data[].attributes.body
Een synode = een conilie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Eind 1095 vond de Synode van Clermont plaats. Tijdens deze katholieke kerkvergadering, die gehouden werd in de vroegere priorij van Cluny nabij Clermont-Ferrand en duurde van 18 tot 28 november 1095, riep paus Urbanus II op tot een kruistocht. In de geschiedenisboeken staat de belangrijke vergadering ook wel bekend als het Concilie van Clermont.
Begin 1095 had paus Urbanus II een ontmoeting met de Byzantijnse keizer Alexius I, die op dat moment veel last had van Turkse Seltsjoeken en vreesde dat de barbaren Constantinopel zouden aanvallen. De paus besloot de keizer te hulp te komen. Een kruistocht was voor hem ook interessant omdat die kon zorgen voor meer eenheid in de Kerk, iets wat zeker na het Oosters Schisma van 1054 geen overbodige luxe was. De Synode van Clermont is vooral bekend vanwege een fel anti-islamitisch betoog van de paus tijdens een bijeenkomst op 27 november 1085. Hij zei toen onder meer:

"De islamieten hebben de altaren besmeurd met bloed dat ze in de doopvonten lieten vloeien. Ze hebben de christenen besneden en hen gegeseld en gemarteld, voordat ze hen doodden."

Raymond van Toulouse

Urbanus riep zijn toehoorders op wraak te nemen en naar het Heilige Land te trekken om Jeruzalem te bevrijden van de 'barbaren'. Belangrijk voor deelnemers aan de kruistocht was dat hen een algehele aflaat werd verleend. Voor de paus was van grote betekenis dat Raymond IV van Toulouse (ca. 1041-1105) aangaf deel te zullen nemen aan de kruistocht. Vermoedelijk had Urbanus al voor de synode een onderhoud met deze invloedrijke graaf van Toulouse en markies van Provence. Raymond van Toulouse woonde de synode overigens zelf niet bij, maar een dag erna maakten gezanten van hem al bekend dat hij zich achter het plan van de paus schaarde. Dat de paus al voor de synode met hem sprak, lijkt daarmee zeer waarschijnlijk. Raymond van Toulouse werd de machtigste deelnemer aan de Eerste Kruistocht.

Tijdens de synode werd ook de officiële vertrekdatum van de Eerste Kruistocht vastgesteld: 15 augustus 1096. De deelnemers werden geacht op dat moment in Constantinopel te zijn. Vanuit die stad zou de kruistocht namelijk vertrekken.

Volgens sommige verhalen werden nog tijdens de Synode van Clermont de eerste kruisvaarderskruisen op de kleding van kruisvaarders genaaid. Vermoedelijk is dit echter een legende. Na de synode trokken de aanwezige bisschoppen door Europa om de kruisvaart te prediken. De paus zelf reisde door Frankrijk en deed onder meer Limoges, Le Mans, Bordeaux, Toulouse en Montpellier aan. Op al die plekken sprak hij gelovigen toe en riep hij zijn toehoorders op deel te nemen aan de kruistocht. Een toeschouwer van een optreden van de paus in Limoges verklaarde:

"Wij zagen [de paus] met eigen ogen en we stonden te midden van de drommen gelovigen bij zijn kerkwijdingen. [...] In een fraaie preek moedigde hij de mensen die daar stonden aan om naar Jeruzalem te trekken. Wij danken u, o Christus, want u hebt het kiemende gewas opgeschoten uit het door hem gezaaide zaad, met water begoten, niet alleen in onze streek, maar in heel de wereld."

Excommunicatie Filips I van Frankrijk

Tijdens de Synode van Clermont bevestigde de paus ook de excommunicatie van Filips I van Frankrijk. Een jaar eerder was deze vorst door aartsbisschop van Lyon uit de Kerk gezet vanwege zijn huwelijk met de jonge Bertrada van Montfort. Voor dit huwelijk had de koning zijn eerste vrouw, Bertha van Holland, in de steek gelaten. Naar verluidt vond de koning dat Bertha te dik geworden was. Deze gang van zaken had kwaad bloed gezet binnen de kerk.

Lees ook: Kruistochten (1095-1271) - Samenvatting, oorzaken, tijdlijn & gevolgen
Boek: De Eerste Kruistocht - Thomas Asbridge

# data[].attributes.attachment_link.title
Synode van Clermont (1095) - Oproep tot de Eerste Kruistocht

# data[].attributes.attachment_link.description
Eind 1095 vond de Synode van Clermont plaats. Tijdens deze katholieke kerkvergadering, die gehouden werd in de vroegere priorij van Cluny nabij Clermont-Ferrand en duurde van 18 tot 28 november 1095, riep paus Urbanus II op tot een kruistocht. In de geschiedenisboeken staat de belangrijke vergadering ook wel bekend als het Concilie van Clermont.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Limburg in de Middeleeuwen

Limburgse middeleeuwse steden

De Middeleeuwen - De Kruistochten - De Eerste Kruistocht

De jammerlijke kruistocht van het volk

De paus had verwacht, dat de vorsten van Europa zich eensgezind en onverwijld met hun legers op weg zouden begeven naar het Heilige Land. Het waren echter niet de ridders, maar de armsten van de armen die als eersten een rood kruis op hun schamele kleding naaiden. Ze werden daartoe aangezet door slimme volkspredikers als Peter de Kluizenaar, die meestal meer belangstelling hadden voor hun geldkist dan voor hun bijbel.

Het eerste kruisleger bestond uit horigen en lijfeigenen, bedelaars en dagdieven, schavuiten en verarmde boeren. Hun primitieve bewapening bestond voornamelijk uit knuppels en dorsvlegels en hun proviand uit geroofd vee en gestolen wijn. Op 12 april 1096 vertrok Peter de Kluizenaar met ongeveer 10.000 man uit Keulen. Dat aantal zou onderweg aangroeien tot 20.000. Hun spoor door de Europese landen leek op dat van een aanzwellende zwerm sprinkhanen.

De Volkskruistocht was de eerste volksoptocht van mensen die gehoor gaven aan de oproep van Paus Urbanus II, in 1095, om Jeruzalem te bevrijden. Deze kruistocht ging nog voor de eigenlijke kruistochten van start en staat ook bekend als de Boerenkruistocht. Ze duurde zes maanden, van april tot oktober 1096, en werd geleid door Walter Sans-Avoir en Peter de Kluizenaar, waarna het grootste gedeelte van het leger op 21 oktober 1096 werd omgebracht door Seltsjoekse sultan Kilij Arslan I nabij de stad Hersek, aan de kust van Bithynië.

De eerste vorst die de horde bandeloze mannen aan zijn grenzen zag verschijnen, was koning Columbanus van Hongarije. Vol wantrouwen verleende hij het leger havelozen de doortocht. Maar hij liet Peter de Kluizenaar uitdrukkelijk beloven, dat zijn mannen niet zouden plunderen. Maar een ruzie over de verkoop van een paar schoenen liep uit op een ware veldslag. De stad Semlin werd geplunderd en 4.000 Hongaren, geloofsgenoten van de kruisvaarders, werden gedood.

Daarna werd een deel van het volksleger het werktuig van meedogenloze roofridders. Deze eerloze ridders, die zich bedreigd voelden door rijke handeldrijvende joden, ontketenden een wrede jacht op de joden. Ze maakten de onontwikkelde kruisvaarders wijs, dat de joden een even grote bedreiging voor het christendom vormden als de muzelmannen. De joden hadden immers Christus zelf vermoord en dat was veel erger dan wat de mohammedanen deden tegenover de christenen. Joden werden als wild opgejaagd, bij honderden afgeslacht en hun bezittingen werden geroofd.

Kaart waarop de tocht van de verschillende groepen van de Volkskruistocht, staat afgebeeld.

Op Byzantijns gebied aangekomen, vergrepen de kruistocht-benden zich aan de bewoners, die ze eigenlijk als bondgenoten moesten beschouwen. De stad Belgrado werd platgebrand achtergelaten. Ten slotte hakten Byzantijnse troepen, op wraak belust, op de horden in. Peter de Kluizenaar raakte daarbij niet alleen een flink gedeelte van zijn volksleger kwijt, maar hij verspeelde bovendien de hem zo dierbare geldkist...

Keizer Alexius van Byzantium, die van de pauselijke oproep tot strijd tegen de muzelmannen had gehoord, had door ridders geleide huurtroepen verwacht. In plaats daarvan zag hij ongeregelde benden onder de muren van Constantinopel hun tenten opslaan en de omgeving onveilig maken. Hij liet de ongewenste bondgenoten ijlings met zijn schepen naar de overkant van de Bosporus brengen. De Bosporus was de smalle zeestraat die Constantinopel scheidde van Klein-Azië, waarde mohammedaanse Turken heer en meester waren. Zo leverde keizer Alexius de kruisvaarders uit aan de muzelmannen...

Gebrek aan manieren

Het Byzantijnse hof was onthutst over het gebrek aan manieren van de westerse ridders. De hovelingen vonden hen 'grof van natuur, onbeschaamd, geldziek en niet in staat weerstand te bieden aan hun ongebreidelde fantasie'. Bovendien vonden ze de ridders de 'grootste kletskousen ter wereld'.

De ridders drongen van de vroege ochtend tot de late avond het keizerlijk paleis binnen en bekommerden zich niet in het minst om de strenge regels aan het hof. Ze maakten het de keizer lastig met hun eindeloze gesprekken en 'achtervolgend hem tot in zijn slaapvertrekken met hun verzoeken om geld en gunsten...'.

Terreur in naam van God: vanuit Londen, Parijs, Milaan, Regensburg en andere steden maakten de kruisvaarders zich op om de heilige stad van de christenen uit de handen van de andersgelovigen te "bevrijden". Bovenstaande kaart toont de route van de eerste kruistocht.

De Eerste (officiële) Kruistocht was een goedvoorbereide militaire onderneming, maar werd toch niet geleid door staatshoofden. Noch de Engelse koning, noch de Franse koning, noch de keizer van het Duitse rijk behoorden tot de kruisdragers. Het waren wel hun leenmannen, die hun wapenrusting tooiden met het vlammend rode teken van de kruisvaarders.

De kerkelijke leider van de veldtocht was de bekwame en betrouwbare Franse bisschop Adhémar. Onder zijn opperbevel schaarde zich verschillende ridderlegers uit voornamelijk Franse leengebieden. De ridders die het bevel voerden waren de krijgshaftige Godfried van Bouillon en Robert van Vlaanderen.

Godfried van Bouillon en Robert van Vlaanderen leggen de eed af bij Alexis Komnenos.

Maar ook graven en hertogen met een meer bedenkelijke reputatie waren van de partij: de wrede Raymond van Toulouse, de opschepperige Bohemund van Tarente, de drankzuchtige Robert van Normandië en de onbetrouwbare Boudewijn van Boulogne.

Raymond IV van Toulouse zweert bij Adhemar van Monteil om Jeruzalem te bevrijden.

Het dubbele spel van keizer Alexius

Vier legergroepen rukten op korte afstand van elkaar op naar Constantinopel. Met Kerstmis 1096 kwamen ze in de stad aan. Keizer Alexius liet de legeraanvoerders zweren, in ruil voor goud en juwelen, dat ze de te bevrijden steden opnieuw onder Byzantijnse heerschappij zouden plaatsen. In de maanden die volgden, verzamelden zich in Constantinopel ongeveer 100.000 kruisvaarders.

Afbeelding van Keizer Alexius I (keizer van het Byzantijnse Rijk van 1081 tot 1118).

Tegen Pasen 1097 liet keizer Alexius de kruislegers de Bosporus overvaren. Voor hen lag Klein-Azië, vijandig door de wrede Turken, het broeierige klimaat en de dorre natuur. De gelederen raakten verdeeld door op macht en buit beluste legeraanvoerders. De verdeeldheid werd nog versterkt door de taalverschillen tussen de groepen kruisvaarders uit de verschillende delen van Europa. Het humeur van de soldaten werd er niet beter op, toen al snel de proviand opraakte.

De kruislegers rukten op naar Nicea, de hoofstad van de Turken. Nicea was vroeger een Byzantijnse stad geweest en lag aan het Meer van Ascane. De stad vormde toegangspoort tot de eeuwenoude hoofdweg door Klein-Azië.

De Turkse sultan die Nicea bezet hield, had de gemakkelijke afslachting van het armzalige volksleger nog vers in het geheugen. Daardoor onderschatte hij de dreiging van de legers van de kruisridders. Toen de hongerige kruisvaarders de muren van Nicea bereikten, vocht de sultan ergens anders een veldslag uit. Gewaarschuwd kwam hij snel terug, maar zijn wanhopige poging tot ontzet van de stad werd in bloed gesmoord. De kruisridders bleven de stad belegeren.

Het Beleg van Nicea. De kruisvaarders gooiden de afgehakte hoofden van de Turken, die een stadsuitbraak wilden forceren, terug de stad Nicea in. Tekening Gustave Doré, 19e eeuw.

Maar de belegerde Turken hielden vol en lieten zich bevoorraden door een poort, die aan het Meer van Ascane was gebouwd. Keizer Alexius, die van boodschappers van het beleg van Nicea had gehoord, stuurde een vloot om de waterweg naar de stad af te grendelen. De keizer speelde daarmee dubbel spel. Hij wilde de stad in handen krijgen en daarom wilde hij plundering voorkomen.

De admiraal van de Byzantijnse vloot onderhandelde in het geheim met de Turken. Hij beloofde hun een vrijgeleide en zelfs geschenken, als ze de stad ontruimden. Daarna spiegelde hij de kruisridders voor, dat ze de muren met zonsopgang moesten bestormen. Nicea zou dan rijp zijn voor overgave.

Maar 's morgens vroeg bleek boven de stad reeds de Byzantijnse vlag te wapperen. De Byzantijnse admiraal vertelde de verbaasde kruisridders, dat hij bij verrassing de stad door de poort aan het meer had genomen. Het duurde niet lang of het dubbele spel lekte uit. Maar de overwinning had slechts weinig slachtoffers gekost en aan het voedselgebrek was een einde gekomen. Daarom wonden de kruisvaarders zich niet zo erg op over het vreemde spel van de Byzantijnen. Maar vele ridders voelden zich toch wel zó bedrogen, dat ze hun eed aan keizer Alexius dat de veroverde steden Byzantijns zouden worden, niet meer serieus namen.

De hongertocht naar Antiochië

De kruislegers torkken verder. Ze wisten niet dat de Turken een reusachtig leger hadden samengetrokken en op wraak uit waren. Plotseling dreigde een vloedgolf van 150.000 Turken de legers van Bohemund en Raymond te overspoelen. Net op tijd viel het leger van bisschop Adhémar de Turken in de rug aan en joeg hen op de vlucht.

Gravure uit de 19e eeuw die het Godsoordeel van Peter Bartholeus in Antiochië voorstelt.

Het 'wonder' voltrok zich. De lanspunt, waarschijnlijk heimelijk in de grond gestopt, werd gevonden. De kruisvaarders waanden zich toen onoverwinnelijk, rukten de poort uit en vervsloegen de Turken.

Niet langer bedreigd, sloegen de overwinnaars aan het plunderen. Bloedige twisten braken daarop uit. Toen bovendien de onbaatzuchtige opperbevelhebber bisschop Adhémar aan een besmettelijke ziekte bezweek, was het met de discipline van de legers helemaal gedaan.

Het beleg van Jeruzalem

Bohemund van Tarente en Raymond van Toulouse betwistten elkaar het bezit van Antiochië, een strijd die door Bohemund werd gewonnen. Andere, meer gewentsvolle ridders hadden de grootste moeite hun soldaten zover te krijgen dat ze verder trokken. Eindelijk trokken in januari 1099 Godfried van Bouillon en Raymond van Toulouse aan het hoofd van hun morrende troepen zuidwaarts. De ridders wilden Jeruzalem zien en veroveren.

Bethlehem, de geboorteplaats van Jezus, werd met een nachtelijke aanval ingenomen en van de Turken bevrijd. Op 7 juni 1099 stonden de kruislegers ten slotte aan de poorten van Jeruzalem, de Heilige Stad. Het aantal overgebleven kruisvaarders bedroeg nog slechts 12.000 man. Jeruzalem werd niet bezet gehouden door de Turken, maar door een mohammedaans volk uit Egypte. De sultan van Jeruzalem had tot in de verre omtrek het vee laten weghalen, de akkers laten afbranden en de waterputten laten vergiftigen. Slechts één bron was overgebleven. Omdat die bron maar één keer per drie dagen water gaf, vertrapten de dorstige kruisvaarders elkaar om tenminste één slok te kunnen drinken.

Olieverfschilderij op doek dat de Bevrijding van Jeruzalem na de Eerste Kruistocht voorstelt. Geschilderd door Emile Signol (19e eeuw). Het doek is te bewonderen in het Kasteel van Versailles (Frankrijk).

Andere ridders vormden daarop een menselijke muur rond de deuren en begonnen aan de zware wielen te draaien. Langzaam en kreunend weken de deuren vaneen. Van buiten de poort glipte een soldaat naar binnen. Daarna weer twee. Toen zwaaiden de deuren wijd open en de kruislegers stroomden de stad binnen. Het was 15 juli 1099. Jeruzalem was veroverd!

# data[].attributes.attachment_link.title
België - De Middeleeuwen - De Kruistochten - De Eerste Kruistocht

# data[].attributes.attachment_link.description
Limburg in de Middeleeuwen Limburgse middeleeuwse steden De Middeleeuwen - De Kruistochten - De Eerste Kruistocht De jammerlijke kruistocht van het volk De paus had verwacht, dat de vorsten van Europa zich eensgezind en onverwijld met hun legers op weg zouden begeven naar het Heilige Land.

# data[].attributes.body
Was de keizer van Byzantium tevreden met de volkskruistocht? Waarom wel/niet?

# data[].attributes.attachment_link.description
De Eerste Kruistocht (1096-1099) was een militaire expeditie, opgezet door het westers christendom om het Heilige Land, dat veroverd was in de moslimverovering van de Levant, terug te krijgen, wat uiteindelijk resulteerde in de herovering van Jeruzalem.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
7e Kruistocht 1248-1254: Jeruzalem nauwelijks 15 jaar van de christenen

Krap 15 jaar was Jeruzalem in handen van de christenen. In 1244 veroverden Turkse Mamelukken de stad.

Om de macht weer in handen te krijgen, organiseerde de Franse koning Lodewijk IX een nieuwe kruistocht. Hij nam de havenstad Damietta in en kreeg van de sultan hetzelfde aanbod als bij de vijfde kruistocht: Damietta in ruil voor Jeruzalem.

Maar net als zijn voorganger bedankte Lodewijk ervoor. Hij meende recht te hebben op Jeruzalem en weigerde te onderhandelen. Omdat de sultan op sterven lag, dacht Lodewijk dat zijn leger gauw vrij spel zou hebben. Maar hij had het mis.

De sultan werd opgevolgd door een bekwame krijgsheer, Turan Shah, die het kruisvaardersleger versloeg.

8e Kruistocht 1270: Kwade koning riep op tot kruistocht

Door vele heroveringen hadden de christenen nog maar enkele steden in Egypte in bezit.

Dit zat Lodewijk IX zo dwars dat hij met een groot leger naar Tunis trok. Hij wilde deze stad gebruiken als springplank naar Egypte. Maar het drinkwater ter plekke bleek vervuild en veel kruisvaarders, onder wie de koning, kwamen om.

Het kruisvaardersleger keerde daarop niet veel later huiswaarts.

9e Kruistocht 1271-1272: Britse prins sloot een verbond met de Mongolen

Toen de Britse prins Eduard I hoorde dat het christelijke Tripoli bedreigd werd, trok hij ten strijde.

Hij ontzette Tripoli en ging een verbond aan met de Mongolen die Perzië, Irak en een gedeelte van Anatolië hadden veroverd.

Net toen Eduard de Egyptenaren zou aanvallen, moest hij naar huis. Zijn vader was overleden en Eduard moest tot koning gekroond worden.

Dit was het einde van de christelijke invloed in dit gebied. Antiochië viel in 1268, Tripoli in 1289 en Akko in 1291. Duizenden vluchtten per schip naar Cyprus, dat in handen bleef van de kruisvaarders.

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeruzalem was al 400 jaar in handen van de moslims, toen de paus in 1095 opriep tot een heilige oorlog tegen de ongelovigen. In de ban van religieus fanatisme gaven duizenden Europeanen zich op als kruisvaarder. De ergste godsdienstoorlog ooit brak uit.

# data[].attributes.attachment_link.description
Kruisvaardersstaten of Latijnse staten waren staten die waren gesticht door de kruisvaarders in en rond het oostelijke Middellandse Zeegebied. Ze bestonden tussen de elfde en de vijftiende eeuw.

# data[].attributes.body
opzoeken bij deze bron: wat is een pogrom?