# data[].attributes.body
Jóna Þórdís Eggertsdóttir jthe4@hi.is

# data[].attributes.body
Aðalnámskrá grunnskóla: Almennur hluti 2011: Greinasvið 2013 /2013.

# data[].attributes.body
Á verkstæði 2, 30. Janúar var framkvæmd roftilraun. Á mynd 3 má sjá uppstillingu tilraunarinnar en til að framkvæma hana þarf 1 metra af þakrennu með lokum á báðum endum þar sem búið er að saga „V“ í annað þeirra. Þakrennunni er svo komið fyrir í vaski eða öðru heppilegu umhverfi, mikilvægt er að hafa smá halla á henni. 2/3 af þakrennunni er fyllt með blönduðum sandi. Síðan er rennandi vatn látið leka í rennuna. Til að fá rennandi vatn tengdum við slöngu við varskinn og skrúfuðum frá krananum. Í myndbandi 1 má sjá hvað gerist þegar vatnið streymir niður sandinn.

Ég spáði fyrir um að vatnið myndi streyma auðveldustu leið niður sandinn og taka með sér léttasta efnið. Hægt og rólega myndi straumurinn þannig mynda sér farveg, það rættist allt. Það eina sem ég hafði ekki séð fyrir var hvað yrði um efnið sem fluttist með straumnum. Í ljós kom að þegar straumurinn mætti stöðuvatninu stöðvaðist hann. Þá fluttist efnið ekki lengra og myndaði hægt og bítandi brún við ósinn. Einnig kom mér á óvart hvaða steina straumurinn flutti með sér. Ég hafði ekki séð fyrir hvaða steinar væru léttastir.

Eftir kennslustundina dreg ég þann lærdóm að nemendur þurfa að skilja hvað fer fram í tilraunum. Mikilvægt er að leyfa þeim að giska og spyrja þá spurninga í bland við útskýringar. Við það ígrunda nemendur meira sjálfir og um leið tengja þeir betur fræðilegu hugmyndina við veruleikann. Gaman væri að framkvæma þessa tilraun í grunnskólum. Það er hægt að gera þegar verið er að fjalla um hvernig landið hefur mótast og hvað það er sem valdi breytingum á landslaginu en vatn er góður leysir og getur haft mikil áhrif á landmótun. Mikið er af ferskvatni og ám á Íslandi sem hafa áhrif á umhverfið. Í þessari tilraun bjuggum við til okkar eigin á inn í skólastofunni. Þetta er auðveld leið til að sýna nemendum hvaða áhrif ár hafa á landmótun. Í framhaldi af þessu væri skemmtilegt að leyfa nemendum að fikta og athuga hvaða aðrir þættir eins og t.d. rigning eða jarðskjálftar hafa á landmótun.

# data[].attributes.body
[...]
framkvæmt og útskýrt
sérhannaðar eða eigin
athuganir úti og inni,
[...]

útskýrt árstíðabundið veðurlag og loftslags-breytingar, ástæður
og afleiðingar,

gert grein fyrir stöðu jarðar í himingeimnum og áhrifum hennar á líf á jörðu,
[...]

# data[].attributes.body
[...]
framkvæmt og útskýrt ein-
faldar athuganir úti og inn,
[...]

lýst veðri í heimabyggð og
loftslagi á Íslandi,

útskýrt innbyrðis afstöðu sólar og jarðar og hvernig hreyfing þeirra tengist árstíða- og dægraskiptum og því að tíminn líður,
[...]

# data[].attributes.body
[...]
sagt frá og framkvæmt með hversdagslegum hlutum einfaldar athuganir úti og inni,
[...]

fylgst með og skráð upp-
lýsingar um veður í heima-
byggð,

lýst breytingum á náttúru
Íslands eftir árstíðum og
áhrifum þeirra á lífsskilyrði
fólks,
[...]

# data[].attributes.headline
Hæfniviðmið tengd veðurathugunum úr aðalnámskrá grunnskóla (2013, bls. 170 og 173)

# data[].attributes.subject
Hæfniviðmið tengd veðurathugunum úr aðalnámskrá grunnskóla (2013, bls. 170 og 173)

# data[].attributes.body
Verkefnið felst í því að nemandi skrái hjá sér upplýsingar um veður og beri niðurstöður sínar saman við veðurathuganir Veðurstofu Íslands. Þeir eiga að skrá hjá sér upplýsingur um úrkomu, skýjategundir, hitastig og vindstyrk. Gott er að nýta þau tæki sem til eru í skólanum við athugunina eins og hitamæli, vindmæli og regnmæli. Ef engin tæki eru til staðar er einnig hægt að skoða og meta veðrið út frá eigin þekkingu. Verkefni af þessum toga snerta daglegt líf allra: öll þurfum við að læra að klæða okkur eftir veðri, geta metið hvort hætta stafi af veðrinu, kunna að lesa veðurspár og svo mætti lengi telja.

Verkefnið má útfæra þannig að það henti á öllum skólastigum. Það sýna hæfniviðmiðin úr aðalnámskrá (2013) hér til hliðar skýrlega. Nemendur á yngstastigi geta metið veður eftir því hvernig þau þurfa að klæða sig. Þá læra þau að framkvæma einfalda athugun, skrá veðurupplýsingar í heimabyggð og velta fyrir sér hvaða veðurfar einkenni hverja árstíð. Á miðstigi hafa nemendur meiri þekkingu á veðurfari og geta framkvæmt og útskýrt flóknari athuganir. Þau fylgjast með veðrinu í sinni heimabyggð og geta unnið heilstætt verkefni um loftslag og árstíðabundna náttúru á Íslandi í kjölfarið. Þegar á unglingastig er komið er hægt að fara enn lengra með þetta einfalda verkefni. Þá væri sérstaklega gaman að hafa aðgang að lítilli veðurathugunarstöð þar sem nemendur gætu lært að lesa á mælitækin. Þá væri hægt að láta nemendur spreyta sig í að spá fyrir hvernig verður verði næsta dag. Einnig gætu þeir borið saman sínar niðurstöður við Veðurstofu Íslands og síðan við veðurathuganir um allan heim og útskýrt hvers vegna veðrið er ekki eins á sama tíma alls staðar í heiminum.

Í töflu 1 má sjá veðurathuganir sem ég gerði sjálf vikuna 8. – 14. febrúar. Ég á ekki tæki og tól til að vinna veðurathuganir svo niðurstöðurnar eru metnar út frá eigin skynsemi. Á mynd 1 má sjá samanburð á hitastigi úr minni athugun og veðurathugunum frá Veðurstofu Íslands. Á mynd 2 er samanburður á vindstyrk.