# data[].attributes.body
Helder overzicht, zo te gebruiken. Deelnemers zelf een keuze laten maken, werkt vaak goed

# data[].attributes.body
Doel: stof van de vorige bijeenkomst terughalen
- Laat alle deelnemers voor zichzelf relevante termen opschrijven die diegene nog paraat heeft (of snel opzoekt) over de vorige bijeenkomst. (neem 1-2 minuten hiervoor)
- Laat ieder van dat rijtje zoveel termen weer wegstrepen, dat ieder er ongeveer 5-8 overhoudt, die diegene het meest relevant/verschillend/divers/relevant vindt (neem 0,5 minuut)
- Vorm tweetallen (deel de termen nog niet!), en speel '30-seconds' met die termen.

Hoe? Jij als trainer houdt de tijd bij.

In de duo's: de ene omschrijft een term die diegene opgeschreven heeft (uiteraard zónder de term zelf te noemen), de ander raadt. Geraden? Nieuwe omschrijving. Enz enz.

Als er 4 begrippen geweest zijn, laat je ze wisselen van omschrijf-raadrol.

Misschien doe je stiekem 1 minuut ipv 30-seconds, als je merkt dat de gesprekken geanimeerd zijn. (Bron)

# data[].attributes.body
Laat het ons weten!

Ruud Bisseling
Ariaan Sophia van Sandick
www.aangaan.nu

# data[].attributes.body
Pak het boek erbij bespreek in tweetallen Pagina 48 Volwassen-egotoestanden door een vergrootglas.
Waar hebben we teveel van en waar hebben we tekort van.

# data[].attributes.body
Tekenen in stilte omstebeurt.
In twee tallen. Eerste begint met een abstracte lijn, volgende borduurt daarop door. Zo omstebeurt zonder woorden aan dezelfde tekening werken

# data[].attributes.body
De kwaliteit die ik vandaag heb ingezet is ............. en de kwaliteit die ik bij jou zag.......

# data[].attributes.body
Wat is je voornemen voor de komende tijd? Schrijf dit op een papiertje met je naam en telefoonnummer.

Papiertje frommelen en weg        gooien, willekeurig in de ruimte.

Iedereen pakt een papiertje van de grond. Afspraken maken:

Ik bel je over een maand om te horen of het is gelukt en ik geef je dan ook nog een tip

# data[].attributes.body
In tweetallen begeleider-leerling

Nummer 1 is begeleider en nummer 2 is leerling

In stilte leidt nummer 1 de nummer 2 door de zaal

Tempo variëren en vooruit-achteruit lopen

Dan leerling ogen dicht en zelfde manier. Daarna van rol wisselen. Nabespreken eerst in het tweetal en daarna uitwisselen plenair

# data[].attributes.body
Stel je voor dat er in het lokaal een landkaart van NL is. Iedereen gaat staan. Bereid een aantal vragen voor en laat de deelnemers in de ruimte gaan staan. Voorbeelden van vragen: waar ben je geboren, waar heb je gestudeerd, waar woon je, waar zou je oud willen worden. Eventueel kunnen deelnemers ook nog zelf vragen aan elkaar stellen

# data[].attributes.body
Kracht van een doel ervaren

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ververs de pagina om dit probleem te verhelpen. Indien je op deze pagina al wijzigingen hebt aangebracht die nog niet zijn opgeslagen, kopi�er deze wijzigingen dan voordat je de pagina ververst. Mocht het probleem zich blijven voordoen, neem dan contact op met Service en Informatie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ververs de pagina om dit probleem te verhelpen. Indien je op deze pagina al wijzigingen hebt aangebracht die nog niet zijn opgeslagen, kopi�er deze wijzigingen dan voordat je de pagina ververst. Mocht het probleem zich blijven voordoen, neem dan contact op met Service en Informatie.

# data[].attributes.body
Surf

# data[].attributes.attachment_link.title
De meest gebruikte methodieken en tools voor blended onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze infographic vind je de methodieken en tools die onderwijsinstellingen gebruiken bij het inrichten van blended onderwijs. En tips van experts.

# data[].attributes.body
Lectoraat Bart van Rosmalen geeft creatieve werkvormen

# data[].attributes.attachment_link.description
In ons lectoraat muzische professionalisering en het onderzoek naar 'een muzisch perspectief op goed werk' spelen manieren van werken een belangrijke rol, net als vormen van gesprek en wendingen in gesprek, interventies, muzische onderzoeksinstrumenten en manieren om over 'artistiek werk' te spreken en tot co-creatie te komen.

# data[].attributes.body
Overzichtelijk en toepasbaar!

# data[].attributes.body
OU geeft overzicht van manieren om studenten online te activeren

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ververs de pagina om dit probleem te verhelpen. Indien je op deze pagina al wijzigingen hebt aangebracht die nog niet zijn opgeslagen, kopiëer deze wijzigingen dan voordat je de pagina ververst. Mocht het probleem zich blijven voordoen, neem dan contact op met Service en Informatie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ververs de pagina om dit probleem te verhelpen. Indien je op deze pagina al wijzigingen hebt aangebracht die nog niet zijn opgeslagen, kopi�er deze wijzigingen dan voordat je de pagina ververst. Mocht het probleem zich blijven voordoen, neem dan contact op met Service en Informatie.

# data[].attributes.body
Peta Twijnstra Helder omschreven

# data[].attributes.attachment_link.title
Intervisie | Peta Twijnstra coaching training intervisie | Vraagstukken waar je mee te maken hebt bespreken met anderen | Leeuwarden Friesland

# data[].attributes.attachment_link.description
Als ervaren intervisiebegeleider geef ik de intervisie in uw organisatie vorm. Ik coach intervisiegroepen tot ze als zelfstandige groep verder kunnen. Intervisie is een krachtig instrument waarin deelnemers samen met collega's reflecteren om zo betere professionals te worden. Ze delen ervaringen, scherpen hun gedachten en ontwikkelen nieuw gedrag.

# data[].attributes.headline
Helder advies voor het maken en geven van een online les

# data[].attributes.subject
Helder advies voor het maken en geven van een online les

# data[].attributes.body
Heel gedetailleerd uitgewerkt boek met werkvormen om denken voelen en willen aan te spreken

# data[].attributes.body
Goed uitgewerkt en zo toepasbaar

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Landelijke Organisatie voor Coaching in het onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We willen als docent allemaal graag dat onze lessen boeiend zijn en onze leerlingen betrokken zijn. Dit bevordert de actieve leerhouding van leerlingen en daarmee de leerprestaties. Activerende werkvormen zijn een uitstekende manier om hiervoor te zorgen. Voor wie aan de gang wil om zijn lessen interessanter te maken, hebben we een aantal praktische en veelgebruikte werkvormen op een rij gezet zodat je snel aan de gang kunt met activerende werkvormen:
Activerende werkvorm 1: Denken-Delen-Uitwisselen
De eerste van de activerende werkvormen is het denken-delen-uitwisselen-principe.
1 De leerlingen krijgen een vraag, som of probleem van de docent en krijgen enige tijd om hierover na te denken. De leerlingen krijgen elk enige tijd om daar over na te denken.
2. Hierna delen leerlingen hun oplossingen met elkaar en kunnen hun eigen oplossing bijstellen.
3. Uitwisselen: nu worden door de docent verschillende leerlingen aangewezen om hun antwoord te geven of hun oplossing op het bord te zetten. Aan de andere leerlingen wordt regelmatig om commentaar gevraagd.
Activerende werkvorm 2: Expertgroepjes
Er is een centrale vraag of opdracht die meestal door de docent wordt gesteld. De docent verdeelt deze complexe opdracht in net zo veel goede deelvragen/opdrachten als er nodig zijn voor elke groep.
De individuele leden van elke groep beantwoorden hun eigen deelopdracht. Zij zijn nu de expert voor dat deel van de opdracht binnen hun groep.
De expert presenteert nu zijn kennis aan de andere leden van de groep. Dit herhaalt zich voor de andere experts. Hierna is de hele groep expert geworden voor de gehele opdracht. De docent controleert door willekeurige leden van verschillende groepen vragen te stellen.
Activerende werkvorm 3: Groepsrollen
Leerlingen kunnen tijdens het groepswerk rollen krijgen. Ieder groepslid wordt zodoende verantwoordelijk voor een eigen taak. Dit structureert de bijdragen van groepsleden en maakt de kans dat een lid 'meelift' op de inspanningen van de andere groepsleden aanmerkelijk kleiner.

Voorbeelden van rollen rol taken schrijver schrijft en noteert organisator verdeelt de werkzaamheden over de groepsleden vrager mag als enige de docent om hulp vragen materiaal-chef brengt en haalt de benodigde materialen tijdbewaker houdt bij hoe lang men over de verschillende onderdelen mag doen

Rol en taak:

Checker: gaat na of iedereen de opdracht of de verwerking begrijpt.
Pretletter: zorgt ervoor dat iedereen de moed erin houdt.
Scheidsrechter: beslist bij meningsverschillen.
Opzoeker: mag als enige naslagwerken raadplegen criticus mag als enige lastige vragen stellen uitvoerende mag als enige praktische handelingen uitvoeren.
Informant: mag als enige naar andere groepen lopen om antwoorden te controleren of om ideeën op te doen.
Rekenaar: hanteert de rekenmachine en controleert het antwoord.

Afhankelijk van wat de opdracht is kijk je welke rollen van toepassing zijn.
Activerende werkvorm 4: Kleurentest
Zorg dat bij iedere leerling 3 kleuren kaartjes op tafel liggen. Eerst geef je instructie aan de klas of laat je een instructiefilm zien. Vervolgens stel je diverse vragen aan de klas over de stof waarbij ze kunnen kiezen voor 3 meerkeuzeantwoorden. Elke kleur staat voor een bepaald antwoord. Na het stellen van de vraag houden leerlingen allemaal de kleur omhoog van het antwoord waarvan zij denken dat het juist is.
Activerende werkvorm 5: Zinnen afmaken
De docent laat steeds 'gaten' vallen tijdens het uitleggen. De leerling moet het gat in de zin aanvullen. Dat gat kan bijvoorbeeld slaan op een formule, een apparaat, een voorbeeld, een oorzaak, een begrip, een korte uitleg of een conclusie. De leerling vult het gat eerst individueel, daarna vergelijkt hij het in een groepje. Tenslotte worden de bevindingen van de leerlingen klassikaal besproken om het beste 'antwoord' te vinden.
Activerende werkvorm 6: Something to ponder about
Zorg dat wanneer leerlingen de les binnenkomen 1 of meerdere foto's met de beamer wordt getoond. Deze foto's moeten een verband hebben die te maken hebben met het doel of onderwerp van de les. Bij binnenkomst zullen leerlingen zich direct afvragen wat de foto's betekenen en wat het verband is.
Activerende werkvorm 7: Zoek de fout
De docent geeft een tekst met daarin verschillende fouten. Dat kunnen tekstuele fouten zijn bij taal of verkeerde conclusies bij aardrijkskunde of de verkeerde formules enzovoort. De leerlingen moeten in onderling overleg de fouten er uit halen en de tekst verbeteren.
Activerende werkvorm 8: Vraag en antwoordslang
Het eerste kaartje, voor de docent, heeft de eerste vraag. Het is handig om dit kaartje te merken. De docent stelt de vraag op het kaartje. Een van de leerlingen heeft het antwoord op de vraag op de achterkant van zijn kaartje vermeld staan. De leerling met het antwoord op de eerste vraag draait zijn kaartje om en leest de tweede vraag. Enzovoort. Het laatste antwoord staat weer op het kaartje van de docent. Het aantal kaartjes moet minstens gelijk zijn aan het aantal leerlingen in een klas. Het mogen er natuurlijk ook meer zijn. De eerste keer gaat deze werkvorm nog niet zo snel, maar een tweede keer kan de docent tijd klokken en de klas aansporen tot een snelle tijd.
Activerende werkvorm 9: Maak een spel
Zo kun je memorie maken met bijvoorbeeld begrippen en omschrijvingen, of woorden in verschillende talen. Of met tegenstellingen of sommen met antwoorden, etc. Je kunt ook 1 tegen 100 spelen waarbij je de stof behandeld. Ook petje op, petje af is een spel die leerlingen kunnen waarderen.
Activerende werkvorm 10: Leerling als docent
De laatste van de activerende werkvormen is de leerling als docent: Een leerling krijgt de opdracht om de volgende les, een week later, met wat begeleiding een klassikale uitleg te geven. De leerling en de klas weten dat de leerling de uitleg van de docent vervangt. Op deze manier bereidt de docent-leerling zich goed voor, de leerlingen luisteren goed naar de uitleg. Zeker als ze ook nog een cijfer voor de uitleg moeten geven. Als de uitleg kwalitatief onder de maat is, kan de docent in de nabespreking alsnog de nodige aanvullingen doen.
>> TRAINING ACTIVERENDE WERKVORMEN >> >>OPLEIDING TOT COACH>> Welke (van bovenstaande) activerende werkvormen vindt jij prettigst werken? Deel het hieronder met iedereen, zo helpen we elkaar!

# data[].attributes.attachment_link.title
10 activerende werkvormen - Landelijke Organisatie voor Coaching in het onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
We willen als docent allemaal graag dat onze lessen boeiend zijn en onze leerlingen betrokken zijn. Dit bevordert de actieve leerhouding van leerlingen en daarmee de leerprestaties. Activerende werkvormen zijn een uitstekende manier om hiervoor te zorgen.

# data[].attributes.body
Praktisch en helder beschreven

# data[].attributes.body
Ingedeeld per fase van een bijeenkomst

# data[].attributes.body
Duidelijk geordend per fase, ook als e-boek beschikbaar

# data[].attributes.body
Karin de Galan legt uit hoe je ook online studenten actief kunt betrekken en kan aansluiten bij hun leervragen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vrijdag 13 maart gaf ik mijn laatste training. Toen ik wegliep, keek ik nog even in m'n vertrouwde zaaltje en dacht: 'Wanneer zie ik jou weer terug?' Die zondag hoorden we dat de scholen en de horeca dichtgingen. Toen was het duidelijk: we konden niet meer trainen.

De eerste week waren we vooral druk met regelen en alles op ons in laten werken. Alvast wat online mogelijkheden verkennen. Onze gedachten laten gaan: hoe zouden we dat doen, online trainen?

De tweede week werd duidelijk dat de crisis lang ging duren. Dat gaf ons de push om echt in de online mogelijkheden te duiken, want we wilden onze deelnemers niet tot na de zomer in de kou laten staan.

In dit blog laat ik zien hoe je alle stappen van de glijbaan en de trap online gebruikt. Dat doe ik in eerste instantie voor oud-deelnemers die onze methode al kennen en ermee werken. Ken je onze methode nog niet? In de tekst vind je her en der doorkliks, zodat je kunt nazoeken hoe een bepaalde werkvorm in elkaar zit.

1. De introductie online

Om lekker te werken, is het belangrijk dat de deelnemers bij de kennismaking praktijksituaties delen die ze lastig vinden. In een normale training vertellen ze bijvoorbeeld wanneer ze het lastig vinden om nee te zeggen of welke weerstand ze echt irritant vinden. Daardoor wordt duidelijk waarvoor de training nodig is en het schept een band: gedeelde smart is halve smart. Hierna vertel je als trainer wat je training gaat opleveren en wat je programma is. Dat geeft de deelnemers het vertrouwen dat er wat te leren valt in jouw training.

Online starten met het delen van ervaringen kost veel tijd en aandacht. Je bent zo een half uur verder en daarna is iedereen moe. De kans is ook groot dat deelnemers afhaken en hun telefoon gaan checken. Wat beter werkt, is om die ervaringen vooraf te delen. Dat kan op twee manieren.

1. Bij de start van een langere opleiding plan je online een kennismakingsuurtje in. Iedereen stelt zich kort voor en je vertelt het programma. Je kunt ook al wat 'knoppentraining' doen, zodat deelnemers weten hoe het platform werkt.

2. Bij een korte training of bij een lopende groep maak je een whatsapp groep aan. Je vraagt deelnemers om daarin een videootje te delen waarin ze vertellen wat ze lastig vinden. Post zelf een eerste bericht met een eigen voorbeeld; zo laat je zien wat de bedoeling is. Als iemand niets post, stuur je die een appje. Het is belangrijk dat iedereen zich van tevoren een beetje bloot geeft.

Bij de start van je training heb je nu alle cases al op tafel. Probeer daar de rode lijn uit te halen en cases preciezer te benoemen. Bij het aanstippen, kun je ook de namen noemen van de deelnemers die de situatie hebben ingebracht en er even samen om lachen. 'Oh Dineke, die van jou is ook mooi. Ik zie je al zitten in dat dure restaurant, terwijl jij gewoon zin hebt in een bak friet en daarna netflixen!' Zo voelen deelnemers zich gezien en ligt de pijn op tafel. Dat schept een band en die heb je nodig om veilig de glijbaan in te gaan.

2. De glijbaan online

Voor de glijbaan zijn er verschillende werkvormen. Ik bespreek er hier drie die online goed werken: een ontdekkend rollenspel, de meerkeuzevraag en de van fout naar goed demo.

2a. Ontdekkend rollenspel

Bij ontdekkend rollenspel ontdekken de deelnemers samen wat de valkuilen zijn en hoe het wel werkt. Daarvoor heb je een casus nodig - liefst van een deelnemer zelf. Die laat je uitproberen op iemand uit de groep. De eerste ronde gaat waarschijnlijk mis. In de time out bespreek je wat de inbrenger wel en niet effectief deed. Daarna zorg je voor een tip en herkansing waarin het beter gaat en iemand succes ervaart. Hier vind je een blog waarin ik deze stappen verder uitleg.

Als je een ontdekkend rollenspel online wilt doen, geef je allereerst een paar spelregels mee. Bij een normale training kun je vaak onderweg bijsturen, maar bij een online training is dat lastiger. Je ziet niet goed of je deelnemers kwetst en of ze het stiekem oneens zijn en afhaken. Daarom zijn drie afspraken vooraf belangrijk.

'Online zijn emoties lastiger te zien. Meld dus wanneer je iets niet snapt, wanneer je iets vervelend vindt of behoefte hebt aan iets.'

'Doseer je feedback. Noem één punt per keer. Zo kan ik de oefenaar beschermen tegen te veel feedback. Volg ook goed mijn vraag. Als ik vraag om positieve feedback, geef die dan ook.'

'Steek je hand op als je iets wilt zeggen. Ik geef je de beurt. Zo voorkomen we dat we door elkaar heen gaan praten.'

De instructie van het ontdekkende rollenspel gaat zoals je dat normaal ook doet. Dus je vraagt wie er met een situatie aan de slag wil en welk doel hij heeft. De inbrenger kiest zelf een tegenspeler uit de groep en je instrueert de observanten. Daarna komt een stukje knoppentraining. Die is erop gericht dat de oefenaar en de tegenspeler alleen elkaar zien, want dan lijkt het een echt gesprek. Bij Zoom betekent dit het volgende.

Voor de oefenaars: pin je tegenspeler vast; hide self view.

Voor de observanten: zet je eigen geluid en beeld uit; zet gallery view aan (als je dat nog niet had).

Voor de trainer: zet in de eerste ronde je geluid en beeld uit; zet in de tweede ronde je geluid aan, zodat je kunt souffleren.

Als je gaat nabespreken, vraag je iedereen om zijn geluid en beeld weer aan te zetten, zodat iedereen zichtbaar is. Verder volg je de normale procedure: je laat de oefenaar stoom afblazen, vraagt de tegenspeler hoe het was en vraag de observanten om feedback. Je geeft zelf feedback, geeft een concrete tip en laat herkansen. Souffleren werkt heel goed; voor de oefenaar is het een stemmetje in de rug en de observanten horen het ook, net zoals in een gewone training.

Als je een ontdekkend rollenspel online doet, is het wel belangrijk dat je de procedure goed beheerst. Het is essentieel dat je:

de feedback concreet laat maken. Het moet gaan over gedrag ('Toen zei je ...') en niet over eigenschappen ('Ik vond je vrij bot.'). In het echt is dat al pijnlijk, online nog meer. Daarom is het belangrijk dat je de juiste vragen stelt en precies doorvraagt.

de oefenaar niet zichzelf laat analyseren en de tegenspeler geen feedback laat geven. Normaal zijn observanten daardoor al minder betrokken; online verdubbelt dat effect.

toewerkt naar succes. Dat betekent dat je snel ziet wat er misgaat en hoe het beter kan. Dan kun je een concrete tip geven voor de tweede ronde en de oefenaar souffleren.

2b. Meerkeuzevraag

Heb je nog weinig ervaring met rollenspellen? Begin dan met de meerkeuzevraag. Daarbij leg je de deelnemers een casus voor met vier mogelijke aanpakken. In dit blog heb ik beschreven hoe je een meerkeuzevraag op gang brengt, begeleidt en afrondt. Je kunt een meerkeuzevraag heel goed online doen. Let daarbij op de volgende punten.

Stuur de deelnemers vooraf de casus en de vier aanpakken en vraag ze om die te lezen. Nummer de aanpakken; dat werkt handig in de chat.

Vraag de deelnemers plenair wat zij de beste aanpak vinden. Laat ze die in de chat zetten. Je kunt ook vooraf A4'tjes opsturen met de nummers er groot op; vraag ze om die op te houden.

Vat de keuzes samen ('Ah, aanpak B is favoriet, C en D krijgen ook stemmen'.) Vraag uit waarom deelnemers hiervoor kiezen. Start bij de meest foute aanpak, zonder dat te benoemen. Wees neutraal en moedig aan: 'Goed punt! Wie reageert?'

Online duurt de discussie korter dan in een live training. Je voelt dat de energie er eerder uitgaat en dat is prima. Geef dus wat sneller een samenvatting van alle gezichtspunten en geef je eigen mening.

2c. Een van fout naar goed demo

In een van fout naar goed demo laat je twee voorbeelden zien: eerst de valkuil en daarna de goede aanpak. In dit blog lees je hoe je dat doet. Je vraagt deelnemers op te letten welk effect ze ervaren en hoe dat komt. Dat kan ook prima online.

Kies vooraf een casus, bijvoorbeeld een casus van een deelnemer. Bedenk welke valkuil je zichtbaar wilt maken. Bereid zowel de valkuil als de goede aanpak voor.

Introduceer de casus en geef aan dat je een demonstratie gaat geven van twee aanpakken. Zet de deelnemers in de rol van de ontvanger. Wanneer je bijvoorbeeld een LinkedIn-profiel laat zien, zet je ze in de rol van job hunter. Demonstreer je hoe je als makelaar reageert op een kritische vraag, dan zet je ze in de rol van huizenzoeker. Vraag ze om te observeren welk effect jouw aanpak op hen heeft en hoe dat komt.

Na beide voorbeelden vraag je uit welk effect het heeft en hoe dat komt. Bij een grote groep laat je de deelnemers hun mening geven in de chat; dan zijn alle meningen meteen zichtbaar.

Aan het eind vat je de verschillen samen en maak je de overstap naar de uitleg.

3. Uitleg van de theorie online

De uitleg van de theorie is het saaiste onderdeel van een online training. Tijdens de uitleg voelde ikzelf minder contact en een aantal deelnemers ook. Ik heb daar voorlopig geen oplossing voor, behalve de tip om het heel kort te houden. En start altijd met een glijbaan. Als je online start met de theorie is de kans heel groot dat je deelnemers afhaken. Dat gebeurt ook als je interactief start met werkvormen die didactisch niet zo scherp zijn, bijvoorbeeld een brainstorm over de theorie of het uitwisselen van associaties of tips.

Moedig deelnemers aan om vragen te stellen tijdens je uitleg. Zodra er een vraag komt, klik je de sheet weg en zorg je dat iedereen elkaar in beeld heeft. Of je gaat zitten als je bij een flipover stond.

Ik lees wel eens de tip om iedereen op mute te zetten als je uitleg geeft. Dat vind ik geen goed idee. Want daardoor zijn deelnemers minder betrokken en je mist de kans om te horen dat je niet helder bent of deelnemers het niet met je eens zijn.

Tot slot: mail je presentatie, flappen en checklist vooraf naar de deelnemers. Die kunnen ze er dan bij pakken en aantekeningen maken.

4. Tussenoefeningen online

Na de uitleg komt een tussenoefening. Alle drie de basisvormen kun je goed vertalen naar een online training.

4a. Een deelvaardigheid oefenen

Bij deze tussenoefening oefenen de deelnemers een stukje van de checklist. Ze oefenen bijvoorbeeld de eerste stap van de checklist: zeg eerst iets aardigs en zeg daarna 'nee'. Of ze bespreken samen wat hun belangrijkste klus is en hoe je daar tijd voor kunt maken. Het fijne van deelvaardigheden oefenen, is dat het simpel is en in tweetallen kan. Je hebt hier twee keuzes.

1. In tweetallen in eigen virtuele ruimte. Je kunt een aparte kamer maken voor elk tweetal. De deelnemers kunnen je erbij roepen als ze een vraag hebben en je kunt ook virtueel binnenlopen om extra te helpen. Op sommige platforms kun je de eindtijd instellen met een countdown, zodat iedereen op het hetzelfde moment terug is in de plenaire sessie.

2. Samen bellen. Je kunt de deelnemers de oefening ook telefonisch laten doen. Dan kunnen ze hun ogen even rust geven en kunnen ze bewegen. Het nadeel is dat je dan niet bij de subgroepjes kunt kijken. Dit is een prima optie als de oefening gemakkelijk genoeg is. Stem vooraf de tijd af, zodat iedereen weer op tijd online is.
De nabespreking: werk toe naar succes
Tijdens de nabespreking check je of iedereen de checklist heeft kunnen toepassen. Soms komt daaruit dat dingen niet gelukt zijn. Vraag dan net als in een echte training: 'Zet even neer wat er gebeurde.' Vraag de groep om feedback of geef die zelf. Zo wordt een valkuil duidelijk. Natuurlijk wil je dan ook laten herkansen. Vraag de groep om een tip of geef er zelf een. Herkansen kan op twee manieren.

1. Laat de deelnemer die aangaf dat het niet lukte herkansen. Help hem om het nu goed te doen en stop zodra het is gelukt en het effect zichtbaar is. Zo krijgt de deelnemer een succeservaring en is voor iedereen zichtbaar hoe het wél moet.

2. Laat de tegenspeler opnieuw starten, vlak voor het lastigste punt. Bijvoorbeeld een schoonmoeder die verontwaardigd zegt: 'Maar waaróm willen jullie dan niet gezellig met Kerst in een huisje?' Zet stop en vraag: 'Wat zou je nu zeggen? Schrijf dat in de chat.' Zo oefent iedereen met de tip. Lees de tips voor met de juiste stemtaal en vraag de tegenspeler: 'Hoe komt dit over?' Het effect is vaak nog sterker, omdat er allemaal goede zinnetjes achter elkaar komen. Hartstikke snel, leuk en effectief.

4b. Een puzzel maken

Met een puzzel zet je een voorbeeld op papier en vraag de deelnemers om de checklist te herkennen. Bijvoorbeeld:

drie verschillende projectdoelen. Welke voldoet het meest aan de theorie?

een uitgeschreven dialoog waarin iemand nee zegt. Geef aan wat wel en niet klopt volgens de checklist en verbeter wat niet goed is.

Mail de puzzels van tevoren en laat de deelnemers daar in tweetallen mee aan de slag gaan. Ook dat kan telefonisch of in de virtuele subruimtes. Laat ze terugkomen zodra ze klaar zijn en laat het antwoordvel zien. Plenair bespreek je dan alleen nog de punten antwoorden waarmee ze het niet eens zijn.

4c. Een demonstratie analyseren

Bij een demonstratie pak je als trainer een casus uit de groep en laat je zien hoe je de checklist toepast. In dit blog lees je hoe je dat doet. Een demo kan ook prima online. Maak de demo niet te lang en wees, net als bij een live demo, voorbereid op kritiek. Je zult het waarschijnlijk niet 100% goed doen. En zelfs als je dat wel doet, kunnen deelnemers dingen anders opvatten, doordat ze je lichaamstaal minder goed zien. Dat maakt niet uit: ook fouten zijn leerzaam. Bespreek de demo dus zorgvuldig na: wat heb je me zien doen? Wat heb ik wel toegepast en wat niet?

Extra tips bij tussenoefeningen
Je weet de cases al, gebruik die
Het aardige van vooraf cases inventariseren, is dat je die kunt gebruiken in tussenoefeningen. Laat iedereen proberen om hun schoonmoeder aardig te vertellen dat ze met Kerst niet in een huisje willen. Kies een casus uit waarbij jij je prettig voelt om er een demo mee te doen. Maak een puzzel met de projectdoelen die je deelnemers hebben ingeleverd. Zo werk je dicht bij de praktijk.
Zorgvuldig instrueren
Online luistert de instructie van oefeningen nog nauwer dan in een live training. Live kun je snel de groepjes langs en weet je binnen vijf minuten of iedereen de oefening snapt. Online is dat lastiger. Bij een oefening aan de telefoon hoor je sowieso niet wat ze doen en ook als ze in kamertjes zitten, kost het veel tijd om overzicht te krijgen. Geef daarom een heldere instructie. Mail de instructie of zet die in de chat. Doe elke oefening één keer plenair voor. Geef ook de procedure voor feedback aan.

5. De kernoefening online

Uiteindelijk wil je dat alle deelnemers zelf oefenen met een eigen casus. Dat doe je in de kernoefening. In dit blog beschrijf ik hoe je de kernoefening met een rollenspel normaal begeleidt. Omdat de kernoefening nooit in één keer goed gaat, is het belangrijk dat de deelnemers feedback krijgen en kunnen herkansen. Als je communicatievaardigheden traint, kan dat ook online. Je hebt wel een platform nodig waarbij deelnemers in subgroepjes kunnen werken en jij kunt aanschuiven om te zien hoe ze werken.

Als het om rollenspellen gaat, gebruik ik in een live training vaak stapstenen: je werkt de checklist uit op losse A4'tjes en de gesprekspartner gaat fysiek de stapstenen langs om zo alle stappen van de checklist te oefenen. Online is dat lastiger. Ik heb geëxperimenteerd met souffleer-A4'tjes en dat ging goed. Werken met souffleer-A4'tjes doe je als volgt.

Mail vooraf de stapstenen naar de deelnemers en vraag ze om die uit te draaien.

Werk in drietallen: A oefent op B. C houdt het A4'tje omhoog van de stap die A oefent. Geef ook hier weer knoppeninstructie: A moet zijn eigen beeld verbergen, zodat hij B en C in beeld heeft.

Als A het goed doet, houdt C het volgende A4'tje omhoog. Lukt die stap niet, dan zet C stop en geeft feedback. A probeert het opnieuw.

Bij een inhoudelijk onderwerp kun je kiezen. Of je laat de kernoefening in de bijeenkomst zelf doen, of je maakt er een opdracht van waarop je later feedback geeft. De deelnemers schrijven bijvoorbeeld een sollicitatiebrief of maken een dagplanning bij een training timemanagement. Als je dat ter plekke laat doen, bedenk je vooraf hoe je de nabespreking vormgeeft. Laat de deelnemers hun dagplanning mailen en daarna pauze houden.

In hun pauze pik jij er twee uit die je als voorbeeld wil bespreken. Met de eyeopeners die dat geeft, laat je de deelnemers elkaar in tweetallen feedback geven. Je kunt er ook een thuisopdracht van maken. De deelnemers sturen hun resultaat naar een maatje. Die geeft feedback en stuurt het resultaat door naar jou. Jij geeft feedback en stuurt het resultaat naar beiden. Op deze manier leren de deelnemers dubbel: door de feedback op hun eigen oefening te verwerken en door feedback op iemand anders te geven.

Je kunt beide aanpakken ook combineren. Na de sessie is er een individuele opdracht. Je geeft iedereen feedback en plant later nog een uurtje online in met de hele groep om de resultaten te bespreken. Als je dat laatste doet, bereid je het wel goed voor. Laat bijvoorbeeld drie voorbeelden zien van valkuilen en goed toegepaste tips. Zorg ervoor dat niet één deelnemer het slechte voorbeeld is en dat je een ander de hemel in prijst.

Overall: hoe houd je contact online?

Een algemene vraag bij online trainingen is hoe je contact houdt met de groep. Want dat is vaak wat minder dan bij een live training. Wat helpt om het contact goed te houden?

1. Maak bruggetjes

Maak duidelijke bruggetjes. Oogst wat de vorige stap heeft opgeleverd, wat de deelnemers nog lastig vinden en kondig aan wat je gaat doen. Die vragen kun je prima in de chat stellen; dan krijg je een goed beeld waar iedereen zit. Na een ontdekkend rollenspel vraag je bijvoorbeeld:

welke valkuilen herkende je? Zet die in de chat.

welke tips werken? Zet die in de chat.

2. Checkvragen

Soms weet je niet of je al kunt doorgaan naar een volgende stap. Check dit met duim omhoog/omlaag. Willen deelnemers door, dan steken ze hun duim omhoog. Hebben ze nog vragen of willen ze ergens bij stilstaan, dan doen ze hun duim omlaag.

3. Gebruik de chat

Tijdens een live training ga ik na een uitleg altijd zitten en vraag: 'Hoe klinkt dit?' Dan delen deelnemers wat er in hun hoofd zit en kan ik checken hoe het overkomt. Bezwaren en andere visies komen dan ook op tafel. Online is dat minder effectief, want de deelnemers zijn wat geremder om dit te delen. Gebruik daarom de chat en stel een gerichte vraag. 'Wat spreekt je hierin aan? Waarover twijfel je nog? In hoeverre denk je dit te kunnen gebruiken in jouw situatie?' Geef je deelnemers even tijd om de antwoorden van de anderen te lezen voordat je zelf reageert.

4. Vooraf: zet je liefde en je lol aan

Online werken kan afstandelijker voelen. Bereid je dus goed voor. Zet je liefde en je lol aan, net als bij een gewone training. Dan zorg je ervoor dat de deelnemers je als dichtbij ervaren en kan er ook gelachen worden. Dat geeft verbinding.

5. Houd de groepen klein

Normaal werken we met groepen van maximaal twaalf deelnemers. Bij dat aantal kun je in een live training nog alle subgroepjes in de gaten houden. Online gaat dat lastiger: je kunt niet alle groepjes in een keer overzien, maar moet bij allemaal apart langs. Dat kost tijd. Wil je genoeg zicht houden op alle deelnemers dan zijn twee of drie subgroepjes ideaal.

6. Train halve dagen

Online trainen, is veel vermoeiender dan live trainen. Een hele dag online is al snel te vermoeiend en dan haken deelnemers af. Halve dagen rainen, werkt prettiger.

7. Neem de regie

In een online training neem je meer regie dan in een gewone training. Deelnemers hebben meer houvast nodig.

Geef een tijdsplanning mee: hoe laat is de pauze, wanneer zijn er oefeningen?

Geef duidelijk aan welk stuk ze voor hun neus moeten hebben.

Werk met hand opsteken en beurten geven.

Je moet je opzet dus goed uitgedacht hebben, hoe beter je voorwerk, hoe beter het resultaat.

Online trainen: een prima aanvulling

Al met al vind ik online trainen een prima aanvulling op live trainen. Maar het heeft ook beperkingen.

Om te beginnen kun je online alleen die vaardigheden oefenen waarbij de lijfelijke aanwezigheid van deelnemers of materialen niet essentieel is. Tweegesprekken of presentatievaardigheden kun je online oefenen en schriftelijke vaardigheden ook. Maar online leren hoe je een taart bakt of omgaat met fysieke agressie is lastig. Dat doe je het best live. Datzelfde geldt voor veel train-de-trainer vaardigheden, onze corebusiness. Als je wilt oefenen hoe je een groepsdiscussie leidt, is de fysieke aanwezigheid van een groep cruciaal.

Daarnaast is het contact in een online training minder persoonlijk dan live. Dat vind ik een groot gemis. Tijdens een live training maken de deelnemers op allerlei momenten praatjes, met elkaar en met jou als trainer. Daardoor ontwikkelen ze snel een onderlinge band en durven ze steeds meer van zichzelf te laten zien. En dat is essentieel, want hoe meer deelnemers durven delen en openstaan voor feedback, hoe meer ze leren.

Bovendien zie je online minder goed wanneer iemand afhaakt, ergens van baalt of het niet met je eens is. Live zie je dat vrij snel en dan kun je er wat aan doen: of je gaat plenair in op de kritiek of je checkt in de pauze onder vier ogen. Maar online kan weerstand lang onopgemerkt blijven en dat vermindert altijd het leren.

Daarom zie ik online trainen dus niet als een vervanger van live trainen, maar wel als een goede aanvulling. Zeker in tijden van social distancing.

# data[].attributes.attachment_link.title
Online trainen met de glijbaan/trap - karin de galan school voor training

# data[].attributes.attachment_link.description
Vrijdag 13 maart gaf ik mijn laatste training. Toen ik wegliep, keek ik nog even in m'n vertrouwde zaaltje en dacht: 'Wanneer zie ik jou weer terug?' Die zondag hoorden we dat de scholen en de horeca dichtgingen. Toen was het duidelijk: we konden niet meer trainen.

# data[].attributes.headline
Radboud UMC werkvormen voor interprofessioneel opleiden

# data[].attributes.subject
Radboud UMC werkvormen voor interprofessioneel opleiden

# data[].attributes.headline
Boek over motivatie bij jong volwassenen

# data[].attributes.subject
Boek over motivatie bij jong volwassenen

# data[].attributes.body
Deci en Ryan motivatie theorie wordt hier duidelijk in uitgelegd.

# data[].attributes.body
Hoe zorg je ervoor dat studenten echt betrokken zijn en willen leren?

# data[].attributes.body
Initiatief van Marrie Rietveld

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een selectie uit de vele intervisietechnieken die er zijn.

INHOUD

De Incidentmethode

of de probleemoplossende methode

1. Introductie De inbrenger beschrijft kort en feitelijk de situatie en zijn vraag. >3 min.

2. Probleemverkenning

De groepsleden nemen even - in stilte - tijd om hun vragen te noteren. > 5 min

Feiten verzamelen door open vragen te stellen (geen advies geven). > 15 min

3. Analyse Groepsleden analyseren met elkaar de kern van het probleem. > 10 min

4. Adviesronde Ieder groepslid formuleert wat een advies voor de inbrenger. > 10 min

5. Afronding De inbrenger geeft aan welke adviezen hem aanspreken en waarom.

Deze methode leent zich goed voor startende intervisiegroepen. Duur 50 minuten.

De Balintmethode

1. Wie heeft welk probleem In een kort rondje geeft iedereen in enkele zinnen zijn onderwerp.

2. Keuze van probleem Welk probleem spreekt het meest aan of is herkenbaar voor meerdere deelnemers.

3. Keuze van gespreksleider Om de fases van de methode te bewaken. De inbrenger is nooit de gespreksleider.

4. Feitelijke probleem

De inbrenger geeft een korte, feitelijke beschrijving zijn probleem.

De groepsleden schrijven voor zichzelf op wat zij denken en voelen bij het het probleem.

5. Verkenning

Deelnemers bedenken open vragen om te verhelderen.

De gespreksleider nodigt ieder groepslid om beurt uit hun vragen te stellen.

De inbrenger antwoordt kort, zonder verdere discussie.

6. Oordeel en advies

De gespreksleider geeft deelnemers ruimte om een eigen oordeel en advies te schrijven.

Iedere deelnemer geeft mondeling zijn advies aan de inbrenger zonder dat deze daarop reageert.

7. Besluitvorming De inbrenger vertelt wat hij aan de adviezen heeft en wat hij er mee gaat doen.

8. Delen Groepsleden vertellen over hun eigen moeilijkheden in vergelijkbare situaties.

Benodigde tijd ca. 60 minuten

De Socratische methode of de 10 stappen methode

Dit is een sterk gestructureerde intervisievorm waar de inbrenger geconfronteerd wordt met eigen overtuigingen. Deze methode is ontleend aan de werkwijze van Socrates. Als zijn leerlingen problemen hadden, gaf hij geen oplossing maar stelde vragen waardoor ze het probleem onderzochten en met argumenten tot antwoorden kwamen.

1. Introductie Inbrenger vertelt de concrete situatie en zegt wat zijn probleem is.

2. Drie open vragen De groepsleden stellen ieder maximaal drie open vragen om het probleem te verhelderen. Noteer elke vraag op een post-it.

3. Waardering vragen De inbrenger waardeert de vragen door ze in de kolom Koud, Warm of Neutraal te plakken en geeft er commentaar bij.

Koude vragen zijn niet nieuw voor hem, maar wel relevant.

Warme vragen geven een nieuwe kijk op de situatie.

Van de Neutrale vragen is nog niet duidelijk of de inbrenger er iets mee kan.

4. Antwoord op alle vragen De inbrenger beantwoord alle vragen zonder dat de groepsleden reageren.

5. Tweede ronde Mogelijk zijn er nieuwe vragen, dan herhaal je de stappen 2, 3 en 4 nog eens.

6. Herformuleren De groepsleden formuleren het probleem alsof het hun eigen probleem is in één zin die begint met "Ik ...", schrijven ook dit op een post-it en geven het aan de inbrenger.

7. Waardering van herformuleringen De inbrenger plakt de herformulering - met commentaar - weer in de kolommen Koud, Warm of Neutraal.

8. De inbrenger herformuleert nu zijn eigen probleem.

9. Mening van groepsleden Deelnemers praten na over het probleem, wat er speelde en hoe de inbrenger en zijn omgeving er mee om zijn gegaan. De inbrenger luistert alleen maar.

10. De aanpak De inbrenger vertelt hoe hij zijn probleem gaat aanpakken, welke stappen hij gaat zetten.

De Roddelmethode

Geschikt voor een meer ervaren intervisiegroep waarbij het onderling vertrouwen groot is.

1. Introductie De inbrenger vertelt zijn vraag en geeft een korte toelichting.

2. Verkenningsfase De groepsleden verkennen met gerichte, open vragen het probleem op inhoud, relatie. gevoel en procedure.

3. Roddelfase

De inbrenger gaat buiten de kring zitten.

De groepsleden roddelen 15 minuten met elkaar over de mogelijke achtergronden van het probleem en de oplossingen.

De inbrenger bemoeit zich niet met de roddel, luistert en maakt aantekeningen over wat opvalt of raakt.

4. Ervaring De vraagsteller komt terug in de groep en vertelt wat hij heeft ervaren. Hoe het was om buiten de groep te zitten, wat raakte hem en wat vindt hij van de oplossing.

5. Evaluatie Inbrenger en groepsleden kijken samen terug op het proces. Wat heeft het opgeleverd en hoe is het door iedereen ervaren.

De non-verbale methode - Ziejem

Deze non-verbale intervisiemethode van Inge Verloop & Alexandra Broussard van Het Pauwerhuis hoort zeker in dit rijtje thuis. Zij ontwikkelden een snelle , effectieve intervisiemethode. Met weinig woorden en veel aandacht voor intuïtie, gevoel en beeld, is er alle veel ruimte voor interpretatie, de kracht van dit instrument. Het is geschikt voor jong en oud, voor denkers en beelddenkers. De methode 'Ziejem' is uitgegeven in een fraaie en praktische waaier. De werkwijze en voorbereiding staan zo beschreven dat het direct toepasbaar is.

Het doel van intervisie is vakmanschap ontwikkelen. Met behulp van (zelf)reflectie greep krijgen op het eigen denk- en leerproces.

Een klein groepje collega's of vakgenoten vormt met elkaar een intervisiegroep en staat stil bij eigen ervaringen en delen de inzichten.

Voorwaarden zijn gelijkwaardigheid van de deelnemers en onderling vertrouwen. Een goed leerklimaat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Om te voorkomen dat er tijd verloren gaat met structuur is het handig vooraf afspraken te maken over o.a. plaats, tijd en methode.

De effecten van intervisie zijn:

meer zicht op de eigen sterke en zwakkere kanten door reflectie

meer creativiteit bij het oplossen van problemen

uitbreiding van het eigen gedragsrepertoire

gezamenlijke reflectie doet bovendien een sterk beroep op de communicatieve vaardigheden als Luisteren, Samenvatten en Doorvragen (LSD).

# data[].attributes.attachment_link.description
Een selectie uit de vele intervisietechnieken die er zijn. of de probleemoplossende methode Introductie De inbrenger beschrijft kort en feitelijk de situatie en zijn vraag. >3 min. Probleemverkenning De groepsleden nemen even - in stilte - tijd om hun vragen te noteren. > 5 min Feiten verzamelen door open vragen te stellen (geen advies geven).