# data[].attributes.body
Een bekende vijftiger was Corneille. Hij is geboren in juli 1922. Hij was in België geboren maar heeft een Nederlandse nationaliteit. Corneille studeerde aan de Rijksacademie in Amsterdam, waar hij Karel Appel ontmoette. Corneilles werk toonde wilde kleuren en vormen. In de cobra tijd verhuisde hij naar Parijs en focuste zich op experimenteren met kunst. Hij maakte interessante reizen, maar zijn kleurrijke stijl ontstond pas na de cobra tijd. Zijn kunst werd tentoongesteld in 1949 in Amsterdam en in 1951 in Luik. Op late leeftijd werd Corneille getroffen door een zware manische depressie, maar na medicatie kon hij weer schilderen. Corneille ontving veel belangrijke onderscheidingen en overleed in een Frans ziekenhuis op 88-jarige leeftijd.

Aan de Rijksacademie in Amsterdam kwam Corneille, Karel Appel tegen die ook een belangrijke cobra kunstenaar was. Hij was een Nederlandse schilder, beeldhouwer, dichter en tekenaar geboren 25 april 1921. in 1940 studeerde hij beeldende kunst. Karel was mede-oprichter van de kunststroming Cobra. Zijn eerste tentoonstelling was in het Beerenhuis in Groningen, waar zijn fel-kleurige en kinderlijk geschilderde schilderijen werden geëxposeerd. In 1947 begon hij met beeldhouwen, waarbij hij kunst maakte van afval. Veel beeldhouwers vonden dit geen kunst wat ook terugwijst op de cobra stroming. Karel overleed in 2006

# data[].attributes.body
De Beweging van Vijftig is de een stroming die opkwam in de jaren vijftig. Dit waren dichters de gingen experimenteren met de taal. Ze verzetten zich tegen de oude normen en waarden die na de oorlog opnieuw gekoesterd werden. Ze weken zelf zover van de norm af dat veel lezers of aanschouwers zich af gingen vragen of het werk nog poëzie of kunst te noemen was.

De kunststroming cobra sluit aan bij de Beweging van de Vijftig, omdat ook kunstenaars gingen experimenteren en zich afzetten tegen de normen en waarden die op dat moment golden voor kunst. Zo begonnen kunstenaars verf tegen het doek aan te gooien wat als 'dierlijk' werd gezien door mensen. Een van deze cobra schilderijen was 'scream of freedom' van Karel Appel (Afbeelding 1). De cobra stijl komt hier erg naar voren door een kinderlijke stijl van schilderen met felle kleuren. Het is een vrolijk schilderij, maar zo kinderlijk dat er discussies door ontstaan of dit nog wel kunst is.

# data[].attributes.body
Afbeelding 1

# data[].attributes.body
Expressionisme ging vooral over het uiten van emoties in kunst. De stroming was populair tussen 1905 en 1940. De kunstenaar uiten zijn gevoelens, emoties en ervaringen door het uit te drukken in een vervorming van de werkelijkheid. Het belangrijkste was het onderbewuste (gevoelswaarde) dat de kunstenaar naar aanleiding van het onderwerp. Het is begonnen in Duitsland met stijlen als: Die Brücke, Der Blaue Reiter en het Bauhaus. De eerste kunstenaar die de term expressionisme gebruikte was Herwarth Walden die een polemisch tijdschrift maakte. Belangrijke kunstenaars waren onder andere Emil Nolde, Franz Marc, Vincent van Gogh, Edvard Munch, Egon Schiele en Nederlander Karel Appel.

Een bekent expressionistisch schilderij is het schilderij van Edvard Munch: De Schreeuw (zie afbeelding 2). Kenmerkend voor het expressionisme waren de felle kleuren, grove penseelstreken, slordig schilderwerk en grillige beelden. Ook zit er een hoop emotie verwerkt in het schilderij: het fel rode (voor boosheid of liefde) of het donker blauwe (verdriet of in dit geval angst, wat het figuur in de voorgrond ook uitdrukt met een schreeuw).

# data[].attributes.body
Afbeelding 2

# data[].attributes.body
Expressionisme in de literatuur is erg gelijk aan de kenmerken die de expressionistische schilderkunst heeft. Er werd niet zozeer de indruk van iets beschreven, maar juist het gevoel wat daar achter lag. Dichters wilden hun emotie of gedachte zo direct mogelijk uitdrukken. Er was een afzet tegen de burgerlijke cultuur. Een voorbeeld van een expressionistische dichter is Hendrik Marsman. In het gedicht ‘VLAM’ (afbeelding 3) komen de emoties en ervaringen van Marsman goed naar voren door onder andere de woordkeuze. Door de woorden ‘schuimende’ ‘vuren’ wordt er meer gevoel gelegd achter de begrippen. Met ‘drinken uit ontzaggelijke schalen van lucht en aarde’ komt een soort rust naar boven die de schrijver ervaart. Het is allemaal gebaseerd op gevoel, zoals het expressionisme toont.

# data[].attributes.body
Afbeelding 3

# data[].attributes.body
Dada is een mengvorm van beeldende kunst, theater en grafisch ontwerp. De beweging, die begon tijden de Eerste Wereldoorlog, hield in dat er opzettelijk het irrationele werd gebruikt en de algemeen geaccepteerde standaarden werden genegeerd. Verder werden er voorwerpen (uit de massaproductie) gebruikt om er net iets anders van te maken. De eerste aanzet werd gedaan door Marcel Duchamp, die een fietswiel op een kruk zette en dit het ‘Fietswiel op een tabouret’ noemde. De beweging kwam in 1916 van de grond door kunstenaars als Tristan Tzara, Hans Arp, Hugo Ball en Nederlander Otto van Rees.

Afbeelding 4, hier onder is een kenmerkend schilderij voor de dadakunst, omdat het een bekend schilderij betreft waar “net iets anders” van is gemaakt. Door tegen de algemene standaarden in te gaan werd er een snor getekend op het beroemde schilderij van Leonardo da Vinci. Deze aanpassing die de kunst in een nieuwe stroming zet is gedaan door Marcel Duchamp.

# data[].attributes.body
Afbeelding 4

# data[].attributes.body
Dada in de literatuur was net zo grensoverschrijdend als in de kunst. Er werd tegen standaarden ingegaan door dadaïsten die simultaangedichten voordroegen: verschillende mensen lazen tegelijk verschillende gedichten voor, terwijl andere lawaai maakten. Ook werd een nieuwe uitvinding gedaan door Hugo Ball die met het klankgedicht kwam. Dit bestond uit niet-bestaande woorden die puur op klanken rijmde.

De poëzie van Paul van Ostaijen kan dadakunst genoemd worden, omdat zijn poëzie lijkt op anti-kunst. Enkele van zijn gedichten bestonden uit ongrammaticale zinnen, met delen van liedjes, nieuwsberichten of gesprekken. Sommige woorden zijn groter afgedrukt dan andere. De gedichten zijn erg visueel. Een voorbeeld van zijn dadaïstische poëzie is de bundel ‘Bezette stad’ (zie afbeelding 5).

De dada kunst springt uit het gedicht door de vormen en grootte van de woorden in het gedicht. De anti-kunst komt naar voren, doordat de onoverzichtelijke plaatsing van de woorden tegen de standaarden van andere gedichten in gaat.

# data[].attributes.body
Afbeelding 5