# data[].attributes.body
de capillaire filtratie is het uitwisseling van vocht (water met voedingsstoffen en afvalstoffen), dit gebeurt door filtratie en reabsorptie. De 2 krachten die ervoor zorgen dat deze uitwisseling gebeurt zijn de : cappilaire hydrostatische druk (CHD) en de colloïd osmotische druk (COD). De CHD perst het vocht uit het bloedbaan (perskracht) en de COD zuigt DOOR de plasma - eiwitten dat in het plasma zitten (aanzuigkracht). Bij de arterien of aan de het arteriele uiteinde (ENKEL HIER IS UITWISSELING MOGELIJK, IN DE AETERIËN IS DE WAND TE DIK) is de perskracht dus CHD 35mmHg, en de aanzuigkracht COD 25 mmHg. Hier in het arterieel uiteinde gebeurt het filtratie OMDAT DE CHD HOGER IS DAN DE COD (24l vocht per dag). Dat die vocht gaat naar de interstitieel ruimte (intra intercellulaire ruimte). Aan de het veneuze uiteinde of venen is de CHD of perskracht 18mmHg en de COD of aanzuigkracht is 25 mmHg. COD van het bloed is hoger dan de CHD van het bloed, dus de zuigkracht is groter dan de perskracht, dus zal reabsorptie plaatsvinden. De aanzuiging gebeurt door reabsorptie Reabsorptie is het proces waarbij vocht en stoffen terug worden opgenomen in het bloed. Er wordt 90 % dus ongeveer 21l vocht per dag aangezogen dat terug naar de venen capillairen gaat. De 10 % die niet naar de venen capillairen gaat, blijft achter in de tussencelruimte en noemen we die gaat naar de lymfe, dan gaat dat vocht naar de grotere lymfevaten, en passeert onderweg door enkele lymfeklieren. De grotere lymfevaten monden uit in één van de twee grootste lymfevaten: ductus thoracicus of ductus lymfaticus dexter (OPGELET: je moet weten uit welke gebieden van het lichaam deze lymfe verzamelen), die uitmonden in de hoek tussen de v. subclavia sinistra en v. jugularis interna sinistra, of de v. subclavia dextra en v. juguluris interna dextra, respectievelijk dan gaat het via de lymfeklieren naar het veneuze bloed. Als het vocht niet verder geraakt dan de lymfevaten, kan dit vocht daar ophopen, wat zorgt voor oedeem. OPGELET, we hebben heel wat voorbeelden gezien van oedeemvorming. Dit is er een van (verstoorde lymfeafvoer), maar er zijn er nog: te hoge CHD, te lage COD, verhoogde permeabiliteit van capillairen (zie slide 13-14 HC), Is dit correct mevrouw? Ik wil zeker zijn of ik dit juist heb begrepen :)

# data[].attributes.headline
zwelling van de onderste ledenmaten na een heupoperatie

# data[].attributes.subject
zwelling van de onderste ledenmaten na een heupoperatie

# data[].attributes.body
nadat een patient een operatie heeft ondergaan thv de heup, heeft de patiënt ook oedemen thv de onderbenen. heeft de oedeem van de benen te maken met de lymfe vaten stelsel. elke soort wonde heeft een ontstekingsproces als gevolg waardoor histamine vrijkomt. hierdoor is de doorlaatbaarheid van de cappilairen membraan hoger en kan eiwitten en vocht de bloedvat verlaten. klopt dit?

De belangrijkste redenen voor oedemen thv de onderbenen na een heupoperatie zijn enerzijds de immobiliteit (het niet bewegen na de operatie) waardoor de spierpomp te weinig actief is en lymfe onvoldoende wordt afgevoerd. Anderzijds worden ook de lymfevaten beschadigd door het 'snijden' in de weefsels tijdens de operatie.

Oedeem door ontsteking komt minder vaak voor. Ontsteking na een operatie is immers een complicatie, en probeert met zoveel als mogelijk te vermijden door o.a. antibiotica toe te dienen tijdens de operatie, de huid waar de incisie plaatsvindt voldoende te ontsmetten, etc. Oedemen zonder ontsteking komen vaker voor na een heupoperatie dan oedemen veroorzaakt door ontstekingen.

# data[].attributes.body
In de ppt dia 13 staat: 'Kleiner verschil tussen CHD en COD --> minder zuigkracht richting veneuze capillairen --> weefselvocht blijft achter in de interstitiële ruimte'

Maar ik snap niet waarom hier staat minder zuigkracht.

veneuze hydrostatische druk, is toch de BD thv van de veneuze uiteinde, dus heeft dit toch een invloed op de CHD, de duwkracht die dan hoger als 18 gaat zijn waardoor het verschil met de COD verkleint?

Of zit ik helemaal fout?

Aan het veneuze uiteinde is de COD normaal groter dan de CHD, dus is er vooral zuigkracht. Dit verschil tussen COD (25 mmHg) en CHD (18 mmHg) is normaal 7 mmHg. Als de CHD aan het veneuze uiteinde stijgt, zoals in deze dia, naar bijv. 22 mmHg ipv 18 mmHg, is het verschil niet 7 mmHg maar slechts 3 mmHg. Maar de COD heeft nog steeds de bovenhand, dus is er overwegend zuigkracht, maar deze heeft nu slechts een 'kracht' van 3 ipv 7 mmHg dus is er minder zuigkracht dan normaal.

# data[].attributes.headline
Oudere mensen hebben soms dikke voeten ’s avonds. Na een goede nachtrust met hoogstand van de voeten zijn deze oedemen ’s morgens verdwenen. Hoe verklaar je dit?

# data[].attributes.subject
Oudere mensen hebben soms dikke voeten ’s avonds. Na een goede nachtrust met hoogstand van de voeten zijn deze oedemen ’s morgens verdwenen. Hoe verklaar je dit?

# data[].attributes.body
Door het omhoog leggen van de benen, wordt de zwaartekracht tegengegaan. Dit helpt de terugvloei (=veneuze retour) van bloed richting het hart (via VCI).De druk op de venen neemt ook af omdat ze niet tegen de zwaartekracht bloed moeten vervoeren. Een lagere CHD met andere woorden dus betere terugresorptie uit de weefsels richting venen.

# data[].attributes.headline
Waarom heeft een patiënt met een trombose in een belangrijke ader van zijn kniekuil een dikke voet en een dik onderbeen?

# data[].attributes.subject
Waarom heeft een patiënt met een trombose in een belangrijke ader van zijn kniekuil een dikke voet en een dik onderbeen?

# data[].attributes.body
Verstopping ader door de trombose dus verhoogde druk in ader (=verhoogde veneuze hydrostatische druk) --> verschil is kleiner tussen CHD in de venen en COD -->  minder reabsorptie -->  weefselvocht blijft achter-->  oedeem

# data[].attributes.headline
Er wordt 3l vocht uit de arteriële capillairen geperst en veneus wordt niet alles terug opgenomen. Is het vocht wat dan overblijft het lymfevocht? 

# data[].attributes.subject
Er wordt 3l vocht uit de arteriële capillairen geperst en veneus wordt niet alles terug opgenomen. Is het vocht wat dan overblijft het lymfevocht? 

# data[].attributes.body
Correct!
Maar dat wordt dus via het lymfevatenstelsel (uiteindelijk via de ductus lymfaticus dexter en ductus thoracicus) terug naar het veneuze stelsel gebracht en zo dus in de VCS en dus terug naar het hart. Dus het komt vanuit het bloedvatenstelsel, gaat via het lymfevatenstelsel, terug naar het bloedvatenstelsel.

# data[].attributes.headline
Hoe weet je of iets de CHD of COD beïnvloedt?

# data[].attributes.subject
Hoe weet je of iets de CHD of COD beïnvloedt?

# data[].attributes.body
Zaken die iets aan de bloeddruk veranderen hebben effect op de CHD (Capillaire Hydrostatische Druk = druk van de “hydro” = vloeistof dus in dit geval de druk van het bloed (=bloeddruk))

Bv. afgekneld lidmaat, verhoogde bloeddruk,…

Zaken van invloed op de COD = colloid osmotische druk = zuigkracht door de eiwitten in het plasma (plasma-eiwitten zoals albumine, deze kunnen normaal niet uit het bloedvat en zorgen dus daar voor de zuigkracht om vocht in de bloedbaan (en niet in het weefsel te houden). Indien er iets veranderd aan deze eiwitten, veroorzaakt dit een andere osmotische druk (andere COD). Bv. igv brandwonden, dan zijn huid en bloedvaten beschadigd en lekken dus eiwitten, of bv. igv een insectenbeet, dan worden deze structuren ook “doorboord” waardoor ze gaan lekken.

# data[].attributes.headline
Wordt vocht vanuit de grote lymfevaten naar v. subvclavia gestuurd en enkel door V.C.S of ook door de VCI?

# data[].attributes.subject
Wordt vocht vanuit de grote lymfevaten naar v. subvclavia gestuurd en enkel door V.C.S of ook door de VCI?

# data[].attributes.body
Va de ductus thoracicus en ductus lymphaticus dexter komt het vocht vanuit de lymfevaten uiteindelijk terug terecht in het veneuze systeem (waar het thv van de weefsels niet meer in geraakte - dat was de 10% die niet gereabsorbeerd werd richting veneuze kant). Deze 2 vaten monden uit in de v. subclavia (dextra en sinistra) en van daaruit kom je dus inderdaad terecht in de VCS en niet in de VCI!

# data[].attributes.headline
Waarom kan een vrouw na borstamputatie met verwijdering van okselklieren een dikke arm krijgen (oedeem)? 

# data[].attributes.subject
Waarom kan een vrouw na borstamputatie met verwijdering van okselklieren een dikke arm krijgen (oedeem)? 

# data[].attributes.body
De lymfeklieren die lymfe ontvangen uit de borsten, zijn gelegen in de okselholte. Wanneer borstamputatie ook gepaard gaat met de vondst van kankercellen in de oksel-lymfeklieren, worden deze klieren verwijderd. Ze vormen normaal de doorgang voor lymfe die terug moet vloeien naar de veneuze circulatie, dus als die doorgang weg is, kan de lymfe niet goed worden afgevoerd en ontstaat er dus oedeem.
Dus maw door wegname van de knopen is er minder drainage van weefselvocht dus het vocht blijft in de weefsels staan (in dit geval geraakt het vocht van de arm niet goed weggevoerd)

# data[].attributes.headline
Waarom bij angina gezwollen halsklieren? 

# data[].attributes.subject
Waarom bij angina gezwollen halsklieren? 

# data[].attributes.body
Lymfe voert ook grotere deeltjes af bv. bacteriën en celafval van beschadigde weefsels (ze worden gevangen in de lymfeknopen en daar vernietigd door cellen van het immuunsysteem oa door de fagocyten). Omdat er dus veel activiteit is in deze knopen tijdens het doormaken van een infectie, gaan ze zwellen omdat ze dus zo actief zijn. Met andere woorden: de lymfeknopen zijn niet zelf geïnfecteerd of ontstoken maar wel dus erg actief tijdens een infectie en daardoor zwellen ze op. Als je dus gezwollen klieren hebt, dan duidt dit erop dat je een infectie aan het doormaken bent: virussen of bacteriën worden aangepakt door de cellen in je lymfeknopen.

# data[].attributes.headline
Hoe zit het met de CHD en COD bij statisch oedeem?

# data[].attributes.subject
Hoe zit het met de CHD en COD bij statisch oedeem?

# data[].attributes.body
COD zal niet veranderd zijn, want statisch oedeem is geen gevolg van een te lage concentratie eiwitten in het bloed, maar de CHD aan het veneuze uiteinde zal verhoogd zijn.

# data[].attributes.headline
Waarom kunnen er oedemen ontstaan bij een insectenbeet?

# data[].attributes.subject
Waarom kunnen er oedemen ontstaan bij een insectenbeet?

# data[].attributes.body
Een insectenbeet leidt tot verhoogde permeabiliteit van de capillairen op de plaats van de beet. Dit komt omdat er stofjes worden  vrijgezet tijdens een infectie (zie oorzaak 4 bij oedeem). Hierdoor kunnen plasmaeiwitten de capillairen verlaten en daalt dus de COD en dus de zuigkracht. Hierdoor is er minder reabsorptie terug naar het veneuze deel waardoor er meer vocht achterblijft in de interstitiële ruimte = oedeem (in dit geval een klein lokaal oedeempje :)

# data[].attributes.headline
Wat is het klinisch belang van de poortwachterklier? 

# data[].attributes.subject
Wat is het klinisch belang van de poortwachterklier? 

# data[].attributes.body
Deze klier is de eerste klier waar lymfe doorheen vloeit, op weg terug naar het hart. Deze kan dan ook gebruikt worden om kankercellen te detecteren die zijn losgekomen van een tumor, en via de circulatie (eerst in lymfe, dan in bloed) elders in het lichaam terecht zullen komen en metastase veroorzaken. Dus als er een tumor is, en je onderzoekt de poortwachterklier (met de sentinel procedure) op kankercellen, kan je een uitspraak doen over de kans op metastasen.

bekijk het filmpje van het ZOL: https://www.zol.be/video/sentinelklier-borstcentrum

# data[].attributes.headline
Verstoorde lymfeafvoer bij gebrek aan beweging? 

# data[].attributes.subject
Verstoorde lymfeafvoer bij gebrek aan beweging? 

# data[].attributes.body
Gebrek aan beweging (niet-werkende spierpomp) (=statisch oedeem): de spierpomp zagen we reeds bij de bloeddruk: nl. dat de spieren, gelegen rondom de vaten (niet de gladde spieren trouwens maar echt je skeletspieren van je benen bijvoorbeeld), als ze samentrekken, helpen om het bloed terug richting hart te krijgen (VENEUZE RETOUR). Daarom is het belangrijk om bv. eens je kuiten aan te spannen of je benen als je lang zit. Als je maw niet beweegt (en je spieren dus niet helpen om het bloed te pompen = spierpomp werkt niet) kan dit leiden tot vochtophoping omdat het vocht niet afgevoerd wordt  (dit noemen we dan statisch oedeem, na lang staan of na lang stilzitten). De spierpomp helpt immers ook bij de vloei van lymfe in het lymfesysteem: door het aan-en ontspannen van een spier creëer je een soort pompbeweging rond de lymfebanen met als gevolg een betere doorstroom van het lymfevocht (idem effect wanneer de kine je benen masseert (van onder naar boven - richting hart).

# data[].attributes.headline
Er ontstaat minder zuigkracht richting de veneuze capillairen wanneer er een kleiner verschil is tussen CHD en COD. Hoe komt dit? Wanneer de CHD stijgt, stijgt dan ook de COD? 

# data[].attributes.subject
Er ontstaat minder zuigkracht richting de veneuze capillairen wanneer er een kleiner verschil is tussen CHD en COD. Hoe komt dit? Wanneer de CHD stijgt, stijgt dan ook de COD? 

# data[].attributes.body
Een kleiner verschil tussen CHD (duwkracht richting interstitium) en COD (zuigkracht door de plasmaeiwitten richting bloedvat) betekent inderdaad minder zuigkracht aan de veneuze kant.
Normaal is de CHD veneus = 18 mmHg en de COD  blijft constant 25 mmHg. De COD "wint" hier (25 is 7 mmHg meer dan 18) dus de zuigkracht (COD) haalt het van de 'duwkracht' (=CHD). Als het verschil tussen deze 2 drukken kleiner wordt (bv. als de CHD veneus stijgt en 20 wordt ipv 18) dan is het verschil kleiner (COD = 25 en CHD = 20 geeft een verschil van 5 mmHg, dus minder in vergelijking met de eerdere 7 mmHG dus kleinere zuigkracht).

# data[].attributes.headline
Lymfepomp: wat is dat en hoe werkt die ?

# data[].attributes.subject
Lymfepomp: wat is dat en hoe werkt die ?

# data[].attributes.body
Er is geen sprake van een echte "pomp" in het lymfevatenstelsel zoals het hart in het bloedvatenstelsel wel het bloed rond'pompt'. Echter beide systemen maken gebruik van de spierpomp om de circulatie (van bloed of van lymfe) beter te laten verlopen. Beide systemen zijn ook uitgerust met kleppen (voorkomen terugstroom)
Lees ook het stuk hieronder over "verstoorde lymfeafvoer bij gebrek aan beweging"

# data[].attributes.body
Nieuw lymfevatenstelsel ontdekt! https://www.demorgen.be/wetenschap/wetenschappers-ontdekken-heel-nieuw-vatensysteem-in-de-hersenen-bac61bc8/

# data[].attributes.headline
Hongeroedeem: waarom situeert dit oedeem zich enkel thv de buik en niet ledematen ... ?

# data[].attributes.subject
Hongeroedeem: waarom situeert dit oedeem zich enkel thv de buik en niet ledematen ... ?

# data[].attributes.body
De abdominale holte (buikholte) is de plaats bij uitstek van opgestapeld vocht. Naast de buik zijn ook de enkels en voeten gezwollen en vaak ook nog het gezicht (moonface = vollemaansgelaat). Echter als je aan de uitgehongerde kindjes denkt, valt alleen die buik fel op omdat de spiermassa in hun ledematen reeds drastisch aangetast is (als je je uithongert, ga je je spieren uiteindelijk "verteren" om zo aan voedingsstoffen te komen. Vandaar dat de buik dan extra opvalt en het lijkt alsof het vocht zich enkel thv van de buik situeert.