# data[].attributes.attachment_link.readable_text
„De staking is ruim van tevoren bekendgemaakt waardoor het niet geldt als overmacht. Het voldoet niet aan de voorwaarden voor geoorloofd schoolverzuim", aldus de raad.

Toch ziet de organisatie wel dat de staking op verschillende plekken in het land kan leiden tot problemen voor leerlingen die met het openbaar vervoer naar school gaan. ,,De VO-raad adviseert scholen hun leerlingen op de hoogte te brengen dat ze op school verwacht worden ondanks de staking.''

Ook de MBO Raad, brancheorganisatie voor scholen in het middelbaar beroepsonderwijs, en de Vereniging Hogescholen vinden dat de staking geen reden is om thuis te blijven. ,,Er zijn tal van andere mogelijkheden om naar school te gaan en er is van tevoren uitgebreid gecommuniceerd over de staking met leerlingen'', zegt een woordvoerster van de vereniging. Het is onbekend hoeveel scholieren woensdag niet zijn komen opdagen als gevolg van de staking.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Staking geen goeie reden om te spijbelen'

# data[].attributes.attachment_link.description
„De staking is ruim van tevoren bekendgemaakt waardoor het niet geldt als overmacht. Het voldoet niet aan de voorwaarden voor geoorloofd schoolverzuim", aldus de raad. Toch ziet de organisatie wel dat de staking op verschillende plekken in het land kan leiden tot problemen voor leerlingen die met het openbaar vervoer naar school gaan.

# data[].attributes.attachment_link.title
Slaan we door met Engels in het onderwijs?

# data[].attributes.attachment_link.description
De vereniging Beter Onderwijs Nederland (BON) spant een kort geding aan tegen de universiteiten van Maastricht en Twente en de onderwijsinspectie om het oprukkende Engels in het hoger onderwijs te stuiten. Wat vindt u daarvan? Reageer!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
DEN HAAG - Een invalkracht in het onderwijs mag binnenkort vaker bijspringen. Scholen in het basisonderwijs en speciaal onderwijs kunnen vanaf komend schooljaar leraren die invallen voor zieke leraren meerdere contracten achter elkaar aanbieden. Nu zijn dergelijke invalkrachten, die soms maar een dagje of enkele dagen komen, al snel door hun maximumaantal contracten heen.

Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) heeft besloten in te grijpen, hoewel hij de wet al wilde wijzigen. Hij reageert op een verzoek van de werkgevers en werknemers. Zij moeten de aanpassing in hun cao's vastleggen.

Sinds de invoering van de wet Wet werk en zekerheid (Wwz) vallen scholen in het bijzonder onderwijs onder de zogenoemde ketenbepaling. Dit betekent dat invallers na een aantal tijdelijke contracten recht krijgen op een vaste baan. Voor het primair onderwijs bleek de ketenbepaling een probleem.

Bekijk meer van

# data[].attributes.attachment_link.title
Invaller onderwijs mag vaker bijspringen

# data[].attributes.attachment_link.description
Een invalkracht in het onderwijs mag binnenkort vaker bijspringen. Scholen in het basisonderwijs en speciaal onderwijs kunnen vanaf komend schooljaar leraren die invallen voor zieke leraren meerdere contracten achter elkaar aanbieden. Nu zijn dergelijke invalkrachten, die soms maar een dagje of enkele dagen komen, al snel door hun maximumaantal contracten heen.

# data[].attributes.attachment_link.description
De jongens en meisjes op de nieuwe islamitische basisschool Al Arqam in de Utrechtse wijk Leidsche Rijn krijgen gescheiden gymles. Dat staat in het schoolprofiel op de website. De lokale PVV eist opheldering.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dat stellen de PO-Raad en Vereniging Hogescholen, die de basisscholen en de lerarenopleidingen vertegenwoordigen in een brief aan de Tweede Kamer. Maandag wordt in een rondetafelgesprek een wetsvoorstel van de SP besproken waarin wordt voorgesteld om alle basisscholen te verplichten ieder kind wekelijks drie lesuren bewegingsonderwijs te geven door een vakleerkracht -een daarvoor opgeleide gymjuf of -meester.

Onvoldoende gymzalen

De PO-raad en de Vereniging Hogescholen vinden dat men zich niet moet blindstaren op het effect van meer lesuren door uitsluitend vakleerkrachten. Bovendien zijn er praktische bezwaren. Anko van Hoepen, vicevoorzitter van de PO-Raad: „Zo zijn er onvoldoende gymzalen beschikbaar, moeten kinderen soms ver reizen naar een gymles wat veel tijd kost en ten koste gaat van andere vakken. In dunbevolkte gebieden kunnen scholen bovendien niet altijd een vakleerkracht vinden. Ook groepsleerkrachten met een brede bevoegdheid kunnen goede gymlessen geven."

Afname beweging schoolgaande jeugd

Maandag wordt tevens het advies 'Plezier in bewegen' gepresenteerd. Drie raden, de Nederlands Sportraad (NLsportraad), de Onderwijsraad en de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) hebben de handen inéén geslagen naar aanleiding van de vele onderzoeksresultaten en praktijksignalen die wijzen op een afname van sport en bewegen onder de schoolgaande jeugd. „Dit heeft verregaande gevolgen: niet alleen voor de gezondheid van de kinderen en jongeren, maar ook voor hun kansen in het onderwijs." De raden maken maandag bekend wat er van scholen mag worden verwacht op het gebied van sport en bewegen en wat daar voor nodig is.

Een op de zeven te zwaar

Eén op de zeven kinderen in ons land is te zwaar. De organisatie Jongeren op gezond gewicht (JOGG) richt zich sinds enkele jaren op door de PO-raad en de Vereniging Hogescholen gewilde 'maatschappelijke betrokkenheid'. Buurt, scholen, bedrijven, gemeenten, kinderen en ouders werken daar samen aan een gezondere jeugd. Het werpt vruchten af, maar het gaat langzaam. Bijna 140 gemeenten en 1306 sportverenigingen nemen deel aan JOGG en bij 24 gemeenten is sprake van daling van overgewicht.

# data[].attributes.attachment_link.description
Om kinderen in ons land te laten meer te laten bewegen en hen gezonder en beweegvaardiger te maken, is het niet voldoende om het aantal gymlessen van twee naar drie uur te verlengen. Niet alleen het onderwijs, maar de hele samenleving moet zijn best voor meer beweging van de Nederlandse jeugd doen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Door het lerarentekort in het basisonderwijs kampen brugklassers steeds vaker met achterstanden op het gebied van cruciale vakken als Nederlands en wiskunde. Dat stelt de VO-Raad, de vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs, op basis van signalen van docenten op middelbare scholen uit het hele land.

Leerlingen krijgen door het lerarentekort in het basisonderwijs minder kennis mee, een probleem waar vervolgens docenten op de middelbare scholen mee worden opgezadeld.

Een woordvoerder bevestigt dinsdag een bericht daarover in het . Het probleem doet zich voor in het hele land en op alle schoolniveaus, maar is in de grote steden urgenter dan in andere gebieden.

"Er is sprake van een duidelijke neerwaartse trend", stelt een woordvoerder van de landelijke koepel van scholen in het voortgezet onderwijs. Uit een groot internationaal onderzoek bleek recent al dat de leesvaardigheid van Nederlandse jongeren steeds verder daalt, zeker in vergelijking met andere landen.

"Als een leerling naar het voortgezet onderwijs gaat, is het de bedoeling dat hij of zij een bepaald basisniveau heeft", legt de zegsman uit. "Dat niveau hebben steeds meer leerlingen niet. Leerlingen missen steeds meer lessen door het lerarentekort. En basisscholen hebben vaak geen enkele mogelijkheid meer om extra aandacht te geven aan de leerlingen die daar wel behoefte aan hebben."

'Leraren houden hun hart vast voor nieuwe lichting basisscholieren'

De problemen doen zich vooral voor bij Nederlands en bij exacte vakken, zoals wis- en natuurkunde. "En de achterstanden zullen de komende jaren alleen maar groter worden", stelt de woordvoerder. "Leraren in het voortgezet onderwijs houden hun hart vast. Want het lerarentekort in het basisonderwijs neemt alleen maar toe."

Het is een simpele rekensom, aldus de zegsman. "Als leerlingen op basisscholen door het tekort aan docenten vier in plaats van vijf dagen per week les krijgen, krijgen zij minder kennis mee."

'Ook in voortgezet onderwijs dreigt lerarenuitval'

De VO-Raad roept de overheid op niet alleen snel investeringen te doen in het basisonderwijs, maar ook in het voortgezet onderwijs om te voorkomen dat de achterstand zich als een olievlek uitbreidt. "Ook in het voortgezet onderwijs hebben leraren niet veel ruimte om zich te gaan bekommeren om de kennisachterstand van hun nieuwe brugklassers. Ze worstelen al met een enorme werkdruk; nog meer extra taken zal ook in het voortgezet onderwijs leiden tot extra uitval van docenten."

Het is volgens de VO-Raad van groot belang dat salarissen in het onderwijs omhoog gaan, de werkdruk lager wordt en docenten ook de kans en tijd krijgen zich verder te ontwikkelen. "Het vak docent moet aantrekkelijker worden gemaakt en de overheid en minister moeten zich ook actief gaan inzetten om de status van het beroep snel te verhogen."

Docenten legden vorig jaar al een aantal keer voor kortere tijd het werk neer omdat zij vinden dat de overheid de problemen al jaren niet serieus neemt. Op 30 en 31 januari zullen veel docenten in het basis- en voortgezet onderwijs het werk opnieuw neerleggen om een signaal af te geven.

# data[].attributes.attachment_link.title
VO-Raad: Niveau brugklassers daalt snel door lerarentekort basisscholen

# data[].attributes.attachment_link.description
Door het lerarentekort in het basisonderwijs kampen brugklassers steeds vaker met achterstanden op het gebied van cruciale vakken als Nederlands en wiskunde. Dat stelt de VO-Raad, de vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs, op basis van signalen van docenten op middelbare scholen uit het hele land.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Door het lerarentekort in het basisonderwijs kampen brugklassers steeds vaker met achterstanden op het gebied van cruciale vakken als Nederlands en wiskunde. Dat stelt de VO-Raad, de vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs, op basis van signalen van docenten op middelbare scholen uit het hele land.

Leerlingen krijgen door het lerarentekort in het basisonderwijs minder kennis mee, een probleem waar vervolgens docenten op de middelbare scholen mee worden opgezadeld.

Een woordvoerder bevestigt dinsdag een bericht daarover in het . Het probleem doet zich voor in het hele land en op alle schoolniveaus, maar is in de grote steden urgenter dan in andere gebieden.

"Er is sprake van een duidelijke neerwaartse trend", stelt een woordvoerder van de landelijke koepel van scholen in het voortgezet onderwijs. Uit een groot internationaal onderzoek bleek recent al dat de leesvaardigheid van Nederlandse jongeren steeds verder daalt, zeker in vergelijking met andere landen.

"Als een leerling naar het voortgezet onderwijs gaat, is het de bedoeling dat hij of zij een bepaald basisniveau heeft", legt de zegsman uit. "Dat niveau hebben steeds meer leerlingen niet. Leerlingen missen steeds meer lessen door het lerarentekort. En basisscholen hebben vaak geen enkele mogelijkheid meer om extra aandacht te geven aan de leerlingen die daar wel behoefte aan hebben."

'Leraren houden hun hart vast voor nieuwe lichting basisscholieren'

De problemen doen zich vooral voor bij Nederlands en bij exacte vakken, zoals wis- en natuurkunde. "En de achterstanden zullen de komende jaren alleen maar groter worden", stelt de woordvoerder. "Leraren in het voortgezet onderwijs houden hun hart vast. Want het lerarentekort in het basisonderwijs neemt alleen maar toe."

Het is een simpele rekensom, aldus de zegsman. "Als leerlingen op basisscholen door het tekort aan docenten vier in plaats van vijf dagen per week les krijgen, krijgen zij minder kennis mee."

'Ook in voortgezet onderwijs dreigt lerarenuitval'

De VO-Raad roept de overheid op niet alleen snel investeringen te doen in het basisonderwijs, maar ook in het voortgezet onderwijs om te voorkomen dat de achterstand zich als een olievlek uitbreidt. "Ook in het voortgezet onderwijs hebben leraren niet veel ruimte om zich te gaan bekommeren om de kennisachterstand van hun nieuwe brugklassers. Ze worstelen al met een enorme werkdruk; nog meer extra taken zal ook in het voortgezet onderwijs leiden tot extra uitval van docenten."

Het is volgens de VO-Raad van groot belang dat salarissen in het onderwijs omhoog gaan, de werkdruk lager wordt en docenten ook de kans en tijd krijgen zich verder te ontwikkelen. "Het vak docent moet aantrekkelijker worden gemaakt en de overheid en minister moeten zich ook actief gaan inzetten om de status van het beroep snel te verhogen."

Docenten legden vorig jaar al een aantal keer voor kortere tijd het werk neer omdat zij vinden dat de overheid de problemen al jaren niet serieus neemt. Op 30 en 31 januari zullen veel docenten in het basis- en voortgezet onderwijs het werk opnieuw neerleggen om een signaal af te geven.

# data[].attributes.attachment_link.title
VO-Raad: Niveau brugklassers daalt snel door lerarentekort basisscholen

# data[].attributes.attachment_link.description
Door het lerarentekort in het basisonderwijs kampen brugklassers steeds vaker met achterstanden op het gebied van cruciale vakken als Nederlands en wiskunde. Dat stelt de VO-Raad, de vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs, op basis van signalen van docenten op middelbare scholen uit het hele land.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Brochure

PDF

1,7 MB

Onderwijs vernieuwen met technologie: welke onderwijskundige keuzes maken ze in het buitenland? De publicatie 'Onderwijsvernieuwing met technologie, een internationale blik' beschrijft deze keuzes en biedt ingrediënten om eigen overwegingen bij onderwijsvernieuwingen aan te scherpen.

downloaden

Publicatie

door
Lees verder
Remco Pijpers

Gepubliceerd op

'Scholen zouden bewuster na moeten denken over ethische vraagstukken bij het maken van keuzes bij digitalisering'. Dat is de conclusie van het Kennisnet-rapport 'Waarden wegen - Een ethisch perspectief op...

Nieuws

door
Lees verder
de redactie

Gepubliceerd op

Lucas Onderwijs heeft het boek Lucas Onderwijs en de kunst van het veranderen gepresenteerd. Een inspiratieboek voor scholen die de ambitie hebben hun onderwijs eigentijds in te richten. Het staat boordevol...

Podcast

door
Lees verder
Remco Pijpers

Gepubliceerd op

Podcast over dat scholen digitalisering minder vanuit technologie en meer vanuit waarden zouden moeten sturen. Dat is de belangrijkste boodschap van 'Waarden wegen', een Kennisnet-publicatie over ethiek en...

# data[].attributes.attachment_link.description
Brochure PDF 1,7 MB Onderwijs vernieuwen met technologie: welke onderwijskundige keuzes maken ze in het buitenland? De publicatie 'Onderwijsvernieuwing met technologie, een internationale blik' beschrijft deze keuzes en biedt ingrediënten om eigen overwegingen bij onderwijsvernieuwingen aan te scherpen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Om het rekenniveau van scholieren op te krikken, werd vijf jaar geleden een landelijke rekentoets ingevoerd. Vwo'ers moesten minstens een 5 halen om te kunnen slagen. De 'afrekentoets', zoals hij al gauw door het leven ging, sneuvelde na felle kritiek.

Scholen moeten voortaan een rekentoets opnemen in het zogenoemde schoolexamen, schrijven verantwoordelijk ministers Arie Slob en Ingrid van Engelshoven. Dat examen bepaalt samen met het centraal eindexamen of een scholier een diploma krijgt. Voor de nieuwe schooltoets moet een scholier minstens een 4 halen om te kunnen slagen.

Wie volgend jaar al eindexamen doet, krijgt nog niet met de nieuwe schooltoets te maken. Datzelfde geldt voor mbo'ers die al aan hun opleiding zijn begonnen.

Scholen kunnen kiezen voor één toets, een reeks toetsen of een andere manier om de rekenvaardigheid van hun leerlingen te beoordelen. Scholen die nog geen eigen toets hebben, kunnen de 'oude' nog blijven gebruiken.

Ook de nieuwe opzet is niet definitief. Er wordt gewerkt aan nieuwe richtlijnen voor wat leerlingen moeten kennen en kunnen. Mogelijk gaat daardoor ook het rekenonderwijs weer op de schop.

Regeringspartij D66 is „teleurgesteld" in het kabinetsplan en spreekt van „een afrekentoets 2.0." „Zo komen we er niet met beter rekenen. Dit gaat teveel over toetsen en te weinig over beter onderwijs."

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltoets rekenen telt mee voor diploma

# data[].attributes.attachment_link.description
Om het rekenniveau van scholieren op te krikken, werd vijf jaar geleden een landelijke rekentoets ingevoerd. Vwo'ers moesten minstens een 5 halen om te kunnen slagen. De 'afrekentoets', zoals hij al gauw door het leven ging, sneuvelde na felle kritiek. Scholen moeten voortaan een rekentoets opnemen in het zogenoemde schoolexamen, schrijven verantwoordelijk ministers Arie Slob en Ingrid van Engelshoven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sinds het schooljaar 2014/15 is het advies van de leerkracht van de basisschool leidend bij de toelating tot het voortgezet onderwijs. De eindtoets wordt pas afgenomen nadat de leerkracht een eerste advies heeft gegeven. Dat advies kan worden bijgesteld als de score op de eindtoets hoger is dan het schooladvies.

Uit de cijfers van het CBS blijkt dat in 2014/15 meisjes vaker dan jongens hoger op de eindtoets scoorden dan te verwachten viel op basis van het schooladvies. Toch werden de schooladviezen voor meisjes niet veel vaker bijgesteld (2,8 procent) dan voor jongens (2,5 procent). Hierdoor bleven de definitieve schooladviezen van meisjes en jongens dicht bij elkaar liggen.

In het schooljaar 2017/18 studeerde 16 procent van de meisjes in het derde jaar van het voortgezet onderwijs op een hoger onderwijsniveau dan het definitieve schooladvies. Bij jongens was dat 10 procent.

Zo had bijna 21 procent van de meisjes op vwo-3 een lager schooladvies gekregen, tegen 14 procent van de jongens. Bij de jongens is de situatie andersom: 14 procent van de jongens volgde in de derde klas juist een onderwijsniveau dat lager ligt dan het advies dat ze in 2014/15 in groep 8 kregen. Dat geldt voor iets minder dan 9 procent van de meisjes.

# data[].attributes.attachment_link.title
Meisjes op hoger onderwijsniveau dan eindtoets

# data[].attributes.attachment_link.description
Meisjes zijn op school slimmer dan jongens. In het schooljaar 2017/18 zaten meisjes uit de derde klas van het voortgezet onderwijs vaker op een hoger niveau van hun schooladvies dan hun mannelijke klasgenoten. Dat niveauverschil deed zich al voor tijdens het maken van de eindtoets op de basisschool, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voor veel ouders is het een ergernis: een brief van de docent met een spelfout erin. Want je wilt toch dat je kind goed leert schrijven en rekenen van iemand die het vak zelf ook goed beheerst? Toch zijn het nu juist de toelatingseisen waar veel studenten in spe over struikelen. Nog voor het eerste leerjaar is begonnen lopen ze vast op de toelatingstoetsen.

Vooral studenten die havo of mbo hebben gedaan, maar geen aardrijkskunde, geschiedenis of natuur en techniek in hun vakkenpakket hadden, moeten sinds 2014 zo'n toelatingstoets maken.

Het ministerie van Onderwijs heeft die ingevoerd om de kwaliteit op de pabo's te verbeteren en te zorgen dat de opleidingen minder tijd kwijt zijn aan het bijspijkeren van basiskennis, schrijft het AD.

Geschiedenis

Ruim een kwart van de studenten haalde de toelatingstesten de afgelopen jaren echter niet, waardoor ze niet aan de pabo mochten beginnen. Ze liepen vooral vast op geschiedenis (daarop zakte ruim 30%).

Naast de verplichte toelatingstoetsen moeten leraren in spe slagen voor een taal- en rekentoets. Uit cijfers van Cito blijkt het aantal studenten dat voor de toelatingstoetsen slaagt te dalen, aldus diezelfde krant.

Versoepeld

Vind jij dat de toelatingseisen versoepeld zouden moeten worden zodat meer mensen naar de pabo kunnen? Of moet de lat hoog blijven; het niveau van de docent is immers belangrijk voor onze kinderen? Praat mee!

# data[].attributes.attachment_link.title
Moet de toelatingstoets van de pabo afgeschaft worden?

# data[].attributes.attachment_link.description
Voor veel ouders is het een ergernis: een brief van de docent met een spelfout erin. Want je wilt toch dat je kind goed leert schrijven en rekenen van iemand die het vak zelf ook goed beheerst? Toch zijn het nu juist de toelatingseisen waar veel studenten in spe over struikelen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Omdat er zo weinig leraren zijn in de grote steden, houden schoolbesturen daar rekening met het scenario dat vierjarigen noodgedwongen niet langer naar school kunnen. Dat zou scholen wat extra ruimte kunnen geven omdat ze dan de weinige leraren die er zijn over minder kinderen hoeven te verspreiden. De kinderen zouden dan maar een jaartje extra op bijvoorbeeld de kinderopvang moeten blijven.

De schoolbesturen redeneren dat de leerplicht immers pas geldt vanaf vijf jaar, terwijl kinderen nu in de praktijk op hun vierde naar de basisschool gaan. In het AD zeggen bestuurders vanochtend dat ze het liever ook anders hadden gezien, maar dat het nijpende tekort wellicht er voor zorgt dat er dergelijke maatregelen genomen moeten worden.

Geweigerd

Het ministerie van Onderwijs reageert dat de leerplicht voor kinderen inderdaad pas vanaf vijf jaar geldt, maar dat in een andere wet staat dat kinderen vanaf vier jaar naar school mogen. En dat 'mogen' kan volgens het ministerie niet vrijblijvend uitgelegd worden. Kinderen van vier hoeven weliswaar niet per se naar school, maar mogen door scholen vanwege hun leeftijd niet geweigerd worden als ze door hun ouders naar een basisschool toe gebracht worden.

„In Nederland mogen kinderen vanaf vier jaar naar school. Daaraan moeten alle scholen voldoen", reageert minister Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs). Hij wil wel in gesprek met de schoolbesturen over hun andere voorstellen om om te gaan met het lerarentekort, de minister zegt wel degelijk te snappen dat het lastige tijden voor hen zijn.

Nationale crisis

„Jaar later naar school: volstrekt bizar", reageerde PvdA-leider Lodewijk Asscher vanochtend op het nieuws dat scholen dit overwegen. „Alle kinderen moeten zeker zijn van een goede leraar voor de klas. Het lerarentekort is een nationale crisis, het kabinet moet veel meer doen."

Regeringspartij D66 wil ook meer actie van het eigen kabinet om ervoor te zorgen dat dergelijke noodmaatregelen niet nodig zijn. Kamerlid Paul van Meenen op Twitter: „Regeren is een werkwoord. De minister moet nu optreden: Arie Slob, kom snel met een pakket onconventionele maatregelen en leg dat aan de Kamer voor!"

# data[].attributes.attachment_link.title
'Kind moet gewoon op zijn vierde naar school kunnen'

# data[].attributes.attachment_link.description
Het idee om kinderen een jaar later naar school te sturen vanwege het lerarentekort valt slecht in politiek Den Haag. Volgens het ministerie van Onderwijs is het zelfs tegen de wet als scholen kinderen van vier jaar oud niet langer accepteren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De leerplicht geldt immers pas vanaf vijf jaar, zo redeneren de schoolbesturen. In het AD zeggen ze vanochtend dat ze het liever ook anders hadden gezien, maar dat het nijpende tekort in de grote steden er wellicht voor zorgt dat dergelijke maatregelen genomen moeten worden. De maatregel zou scholen wat extra ruimte kunnen geven omdat ze dan de weinige leraren die er zijn over minder kinderen hoeven te verspreiden. De kinderen zouden dan een jaartje extra op bijvoorbeeld de kinderopvang moeten blijven.

Toegestaan

In andere landen ligt de leeftijd waarop kinderen naar school gaan vaak hoger dan in Nederland. Maar de vraag is of het noodscenario daadwerkelijk is toegestaan. Het ministerie van Onderwijs reageert dat de leerplicht voor kinderen inderdaad pas vanaf vijf jaar geldt, maar dat in een andere wet staat dat kinderen vanaf vier jaar naar school mogen. Ze mogen niet geweigerd worden door scholen vanwege hun leeftijd.

Afgelopen schooljaar werden er meer omstreden maatregelen getroffen vanwege het lerarentekort. Een school voerde een vierdaagse lesweek in en een hele groep werd zelfs opgeheven. Ook worden klassen soms naar huis gestuurd of worden ouders als 'oppas' gevraagd.

Praat mee

Vind jij het een goede oplossing voor het lerarentekort als kinderen pas vanaf vijf jaar naar school mogen? Of ben je bang dat jouw kleuter hierdoor achterstanden oploopt? En wat moet er volgens jou gebeuren om het lerarentekort op te lossen?

# data[].attributes.attachment_link.title
Oplossing lerarentekort: kinderen pas vanaf vijf jaar naar de basisschool?

# data[].attributes.attachment_link.description
Je kind heeft de mijlpaal van vier jaar bereikt en hoewel veel moeders een traantje wegpinken als ze hun kleuter voor het eerst naar school hebben gebracht, is het voor velen ook een zegen. Maar dit feest kan weleens een jaartje worden uitgesteld, want schoolbesturen in de grote steden houden rekening met het noodscenario dat vierjarigen pas een jaar later naar school kunnen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Premium Het beste van De Telegraaf

Een leraar in het basisonderwijs begint ongeveer op een modaal salaris.

Ⓒ Jan van Eijndhoven

Bekijk meer van

Een leraar in het basisonderwijs begint ongeveer op een modaal salaris.

Ⓒ Jan van Eijndhoven

Amsterdam - Er is veel te doen om het salaris van meesters en juffen in het basisonderwijs. Maar wat verdient een leraar eigenlijk precies?

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat verdient een leraar in het basisonderwijs?

# data[].attributes.attachment_link.description
Premium Het beste van De Telegraaf Een leraar in het basisonderwijs begint ongeveer op een modaal salaris. Ⓒ Jan van Eijndhoven Bekijk meer van Een leraar in het basisonderwijs begint ongeveer op een modaal salaris. Ⓒ Jan van Eijndhoven Amsterdam - Er is veel te doen om het salaris van meesters en juffen in het basisonderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Den Haag - Het kabinet wil de toelatingstoetsen die nodig zijn voor de pabo niet zomaar schrappen. Coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en CU hadden daar om gevraagd, maar minister Van Engelshoven (Onderwijs) vindt dat plan 'te makkelijk'.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kabinet wil pabo-toetsen niet zomaar afschaffen

# data[].attributes.attachment_link.description
Den Haag - Het kabinet wil de toelatingstoetsen die nodig zijn voor de pabo niet zomaar schrappen. Coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en CU hadden daar om gevraagd, maar minister Van Engelshoven (Onderwijs) vindt dat plan 'te makkelijk'.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Het zou mij een lief ding waard zijn als we alle islamitische scholen in Nederland zouden sluiten." Geert Wilders zei het vorige week niet voor het eerst. In het debat over de Miljoenennota ging het over de ophef over discriminerend en homofoob lesmateriaal op salafistische weekendscholen. Het antwoord van premier Rutte was even helder: "Dit kabinet hecht om goede redenen aan artikel 23, de vrijheid van onderwijs".

Het vervolg van zijn antwoord liet het dilemma zien waar de coalitie mee worstelt. "Wat ik niet zou willen, is zeggen dat als mensen op basis van hun maatschappelijke opvatting of geloofsopvatting een school willen stichten en oprichten, dat conform artikel 23 niet mag, simpelweg omdat het de islam is. Maar dat is wel het geval als iemand de islam misbruikt om dit soort vreselijke boodschappen en gedachten bij kinderen in het hoofd te pompen."

Iedere keer als er ophef is over radicalisering en salafisme op scholen, klinkt de roep luider: Barbertje moet hangen. Barbertje, dat is artikel 23 van de Grondwet, waarin de vrijheid van onderwijs is vastgelegd. Niet alleen Wilders roept dat, ook Ruttes partijgenoot Klaas Dijkhoff zaagt aan de poten van dit grondwetsartikel. Het is een oud grondrecht, waarmee christelijke partijen in 1917 de zo fel bevochten 'gelijkbekosting' van hun onderwijs kregen.

De olifant in de kamer: islamitisch onderwijs

Een dikke eeuw later is het resultaat van dit artikel in iedere buurt te zien. Ruim twee derde van de kinderen in Nederland gaat naar een school met een religieuze of bijzondere grondslag. Op deze scholen is er meer vrijheid in de keuze van het lesmateriaal en de aanstelling van docenten. Zij mogen ook leerlingen weigeren, wat in de praktijk zelden gebeurt. Op openbare scholen is het onderwijs bij wet geregeld; zij moeten iedere leerling aannemen. De inspectie controleert de kwaliteit van alle scholen.

De olifant in de kamer bij de discussie over artikel 23 is allang een opgejaagde diersoort: het islamitisch onderwijs. Nederland telt vijftig islamitische basisscholen (op een totaal van meer dan 6000), die volgens inspectierapporten overwegend goed presteren. Het Amsterdamse Cornelis Haga Lyceum daarentegen, een van de twee islamitische middelbare scholen in Nederland , was afgelopen tijd het middelpunt van een rel omdat het bestuur salafistische banden zou hebben en radicaal zou zijn.

Maar op het bordje van artikel 23 komen ook andere grote problemen in de Nederlandse samenleving terecht. Segregatie in wijken, het ontstaan van zwarte en witte scholen, gebrekkige kennis onder scholieren van onze democratie en rechtsstaat, de toegankelijkheid van het onderwijs, gelijke kansen voor ieder kind en de opkomst van salafistische weekendscholen (die niet onder de inspectie of artikel 23 vallen).

Een heftige botsing

Artikel 23 leidde dit voorjaar tot een heftige botsing tussen de twee tegenpolen binnen de coalitie. VVD-fractievoorzitter Dijkhoff denderde het heilige huisje binnen. "Te lang hebben we gezegd: hier heb je de vrijheid van onderwijs, hier heb je de vrijheid van godsdienst; doe er iets leuks mee." Zijn oplossing: maak artikel 23 ondergeschikt aan artikel 1, gelijke behandeling en het discriminatieverbod.

Dat werkte als een rode lap op Gert-Jan Segers, de ChristenUnie-voorman in de Tweede Kamer. "Dijkhoff zoekt ruzie met de verkeerde mensen", zei hij in Trouw. "Dijkhoff wil de vrijheid waar heel veel scholen en miljoenen mensen gebruik van maken inperken en dat is niet nodig. Onterecht ook. Inhoudelijk ben ik het met hem eens dat vrijheid weerbaar moet zijn, dat vrijheid moet worden verdedigd. Misbruik van vrijheid moet je aanpakken, vrijheid is nooit onbegrensd."

Wie deze botsing nog eens live wil zien: vanavond kruisen deze twee politici de degens, op uitnodiging van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie (zie kader).

De angel uit de discussie halen

Toevallig of niet, deze week komt ook een wetsvoorstel van CU-minister Arie Slob in stemming. Of deze wet, waar jaren aan gewerkt is, de angel uit de discussie haalt, is maar de vraag. Het wetsvoorstel 'Meer ruimte voor nieuwe scholen' beoogt allereerst wat de titel al aangeeft. Slob is vanzelfsprekend voorstander van bijzonder onderwijs, maar wil zo ook vernieuwing ruimte geven en het makkelijker maken nieuwe scholen te stichten. Het voorstel verandert de manier waarop vooraf de belangstelling voor een school wordt gemeten, waardoor het gewicht meer bij de ouders dan bij de overheid komt te liggen. Onder meer de VO-raad, GroenLinks en de PvdA hebben hier kritiek op: het zou kansengelijkheid tegengaan doordat het makkelijk wordt voor scholen om aan 'cherrypicking' te doen, en zich te richten op een beperkte, eigen doelgroep.

Maar - en daar zit de crux - de wet geeft ook de inspectie een grotere bevoegdheid om vóóraf de kwaliteit van zo'n nog op te richten school te meten. Dat is nieuw. Op dit moment speelt de verwachte kwaliteit geen rol bij de vaststelling of zo'n nieuwe school overheidsgeld krijgt. De coalitie hoopt hiermee eufemistisch gesteld 'het kaf van het koren te scheiden', in de woorden van CDA-Kamerlid Michel Rog.

Minister Slob van onderwijs wil de scholen daarnaast meer regels opleggen voor het vak burgerschapsvorming. Dat is ooit ingevoerd om kinderen meer te laten leren over de democratie en de rechtsstaat. Volgens de minister vragen scholen zelf om meer regels, de criteria voor het verplichte vak zijn nu te vaag. "Ook al geven scholen maar één les over burgerschap, dan hebben ze in de huidige situatie al voldaan aan de wet. Dat is echt te weinig. Met deze wetswijziging kan dat niet meer. Het wetsvoorstel geeft de inspectie ook criteria om te handhaven", zei Slob vorig jaar in Trouw. CDA en VVD vroegen de minister tijdens het recente debat over het wetsvoorstel om ook te zorgen dat buitenlandse organisaties die hier een nieuwe school willen oprichten, zich aan de criteria voor burgerschapsonderwijs houden.

Onder invloed van onvrije landen

De coalitie zet dus vooral in op een grotere en sterke rol van de onderwijsinspectie. Slob en zijn collega Van Engelshoven kondigden voor de zomer daarvoor nog meer instrumentarium aan. Rest het probleem dat de inspectie niets te vertellen heeft over particuliere weekendscholen waar ondemocratische boodschappen verspreid worden. Premier Rutte noemde daarom vorige week in de Kamer nog een andere wens van de coalitie: een verbod op giften aan maatschappelijke organisaties uit 'onvrije landen'.

Daarmee hoopt het kabinet drempels op te werpen voor moskeeën met salafistische predikers, die onder invloed staan van landen als Saudi-Arabië. Zo'n wet kan ook bruikbaar zijn bij de salafistische weekendscholen. Alleen zijn er nog wat juridische en praktische horden te nemen. Want hoe verhoudt zo'n wet zich tot de vrijheid van godsdienst, en wat is precies een 'onvrij land'? Minister Koolmees worstelt er al twee jaar mee.

Of het wetsvoorstel van Slob uiteindelijk de Eerste Kamer zal passeren, is de vraag. De twijfel is groot bij oppositiepartijen GroenLinks en PvdA, en beide kunnen de coalitie in de senaat aan een meerderheid helpen. De PvdA is bezig met een voorstel om de onderwijsvrijheid in te perken ten faveure van artikel 1 van de Grondwet, maar in de huidige coalitie zal zo'n voorstel geen kans maken. Bovendien is een grondwetswijziging een proces van jaren, over meerdere kabinetten. En zelfs als dat lukt, is het geen directe oplossing voor actuele maatschappelijke problemen, weten de Kamerleden ook. Artikel 23 blijft nog wel even de kop van jut.

Is de vrijheid van onderwijs nog wel van deze tijd?
In Nederland profiteren scholen van een bijzonder fenomeen: een verregaande vrijheid van onderwijs. Nu het islamitische Cornelius Haga Lyceum onder vuur ligt, laait de discussie hierover weer op. Is die vrijheid nog wel houdbaar?
Is vrijheid van onderwijs uit de tijd?
Meer dan een eeuw heeft de vrijheid van onderwijs stand gehouden. Ook door de opkomst van islamitische scholen staat die weer ter discussie. Tijd om de bakens te verzetten?

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat wil de politiek nou eigenlijk met de onderwijsvrijheid?

# data[].attributes.attachment_link.description
"Het zou mij een lief ding waard zijn als we alle islamitische scholen in Nederland zouden sluiten." Geert Wilders zei het vorige week niet voor het eerst. In het debat over de Miljoenennota ging het over de ophef over discriminerend en homofoob lesmateriaal op salafistische weekendscholen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
AD en Krant.nl maken onderdeel uit van DPG Media. Onze sites gebruiken cookies en vergelijkbare technologieën ('cookies') onder andere om je een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en deze informatie toevoegen aan bezoekersprofielen.
Cookies kunnen worden gebruikt om advertenties te tonen en artikelen aan te bevelen op de websites en apps van DPG Media die aansluiten op jouw interesses. Ook derden kunnen jouw internetgedrag volgen. Cookies kunnen gebruikt worden om op sites van derden relevante advertenties te tonen. Cookies van derde partijen maken daarnaast mogelijk dat je informatie kunt delen via social media zoals Twitter en Facebook.

AD deelt de informatie die zij verkrijgt middels het gebruik van cookies en vergelijkbare technieken, waaronder ook persoonsgegevens, in een samenwerkingsverband genaamd NLProfiel met Sanoma, DPG Media, Telegraaf Media Groep en RTL Nederland, om gezamenlijke groepsprofielen op te stellen. Door op 'Ja, ik accepteer cookies' te klikken, ga je akkoord met de verstrekking van jouw (persoons)gegevens aan deze Nederlandse uitgevers voor de totstandkoming van gezamenlijke groepsprofielen, welke dit zijn kan je lezen op www.nlprofiel.nl.

Meer informatie hierover vind je in ons cookie-statement.

Om artikelen op AD te kunnen lezen, dien je de cookies te accepteren door op 'Ja, ik accepteer cookies' te klikken.

De serviceafdeling is te bereiken op telefoonnummer 088 - 0505 050. De servicepagina kun je hier vinden. Klik hier om direct de Krant.ad.nl te lezen.

# data[].attributes.attachment_link.description
AD en Krant.nl maken onderdeel uit van DPG Media. Onze sites gebruiken cookies en vergelijkbare technologieën ('cookies') onder andere om je een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en deze informatie toevoegen aan bezoekersprofielen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De kwaliteit van het Nederlandse onderwijs Eén op de vier leraren heeft wisten we dat het onderwijs op een gigantisch lerarentekort afstevende - maar niemand die er wat aan deed.

En er is nog nooit een minister van Onderwijs om gesneuveld.

Het échte probleem ligt dieper. De overheid kreeg de afgelopen dertig jaar steeds minder te zeggen over het onderwijs. Daardoor raakte het maatschappelijk belang van onderwijs uit het zicht, en werd het meer en meer een product dat aan de wensen van ouders en kinderen moest voldoen.

Wie gaat er over het onderwijs?

In 2018 had ik een ervaring die me de ogen opende. In een overvolle evenementenhal keek ik naar de presentatie van De Staat van het Onderwijs - een rapport dat de Onderwijsinspectie jaarlijks uitbrengt.

De PO-Raad had daar zelfs al 'een voorschot op genomen', want de Raad had 'vorig jaar met haar leden afgesproken de regie op onderwijs te pakken'.

Ho eens even.

Als het ministerie de kwaliteit van het onderwijs afdoet als een kwestie van 'ambitie' van schoolbesturen, en die besturen pas vorig jaar eens besloten 'de regie op onderwijs te pakken' - whatever that may be - wie zorgde er de afgelopen twintig jaar dan voor goed onderwijs?

Hoe schoolbesturen de regie op onderwijs kregen

Concurrentie tussen bedrijven zou tot betere resultaten leiden dan de overheid kon leveren. Burgers zouden meer te kiezen hebben en die keuzevrijheid zou ervoor zorgen dat ziekenhuizen, postdiensten en energiemaatschappijen beter aan de wensen van de klant konden voldoen.

Het onderwijs werd niet geprivatiseerd, maar die marktwerkingsgedachte kreeg er wel vat op.

De belangrijkste verandering was de 'lumpsumfinanciering' - in het voortgezet onderwijs in 1995 ingevoerd en in het basisonderwijs in 2006. Schoolbesturen, die steeds groter werden, kregen voortaan een zak geld gebaseerd op het aantal leerlingen en konden zelf bepalen hoe ze dat uitgaven.

Niet het ministerie maar het schoolbestuur ging bepalen welke leraar in welke loonschaal thuishoorde. Geld werd niet meer door de overheid geoormerkt voor specifieke doelen. Besturen werden vrijer dat geld naar eigen inzicht te besteden, zelf beleid te maken.

Het ministerie ging sterker sturen op de resultaten. Dat maakte van onderwijsministers leraren zonder lesboek. Leraren die geen les geven maar wel de toets afnemen. Die opgeven wanneer de toets is, zeggen op welke bladzijden de toetsstof staat, onduidelijke uitleg geven, geen orde houden en de klas gebrek aan ambitie verwijten als de toetscijfers tegenvallen.

Bedrijven concurreren met scholen

Wat we wel weten is dat het onderwijs steeds slechtere cijfers haalt. Dat onderwijs de sector is met de meeste burn-outs. Dat er te weinig leraren zijn. En dat dat al heel lang aan de gang is. Dat hoeft niet te verbazen als het ministerie schoolbesturen de schuld geeft en die besturen vorig jaar eens besloten de regie te pakken.

Het is veelzeggend dat allerhande bedrijven zich nu in het onderwijs beginnen te mengen. Het van belastinggeld betaalde onderwijs kon altijd goed concurreren met bedrijven die onderwijs aanboden. Het particulier onderwijs was in Nederland niet zo groot. Maar dat is aan het veranderen.

Steeds meer leerlingen krijgen bijles, huiswerkbegeleiding of examentraining via een particulier instituut - inmiddels één op de drie. Ouders gaven er vorig schooljaar Vorig jaar waren er ruim 600 bedrijven die bijscholing organiseerden.

En die bedrijven vinden ook steeds meer hun weg ín scholen. Als leraar maakte ik in zes jaar mee hoe snel dat ging.

Toen ik begon met lesgeven, acht jaar terug, volgden een paar leerlingen examentraining. In de jaren daarna gingen ze steeds vaker in groepjes naar bijlesinstituut Lyceo. In het laatste jaar mailde de schoolleiding rond dat leerlingen zich weer konden opgeven voor de Lyceo-examentrainingen - en dat die gewoon op school gegeven zouden worden. Op LinkedIn werd ik steeds vaker benaderd door uitzendbureaus voor leraren. Toen ik overspannen raakte, werd ik vervangen door zo'n gedetacheerde docent.

Marktwerking werkt! Toch?

Je kunt het zien als hét bewijs dat marktwerking werkt. De kwaliteit daalt, dus ontstaan er initiatieven die in die gaten in de markt springen.

Het is het logische gevolg van onderwijs dat is georganiseerd volgens vraag en aanbod, waarin onderwijs als voornaamste doel heeft aan de wensen van ouders en kinderen te voldoen. Als scholen meer op bedrijven moeten lijken die een product leveren, kun je het onderwijs net zo goed aan die bedrijven overlaten.

'Kortom', schreef ze in de inleiding van het rapport, 'wie neemt verantwoordelijkheid voor het collectieve belang?'

Beter beleid maak je met betere ideeën

Het ministerie van Onderwijs en schoolbesturen in ieder geval niet, bleek toen de Onderwijsinspectie in 2018 haar rapport presenteerde. En juist doordat niemand daar meer verantwoordelijkheid voor neemt en onderwijs meer en meer een product is geworden dat aan de wensen van ouders en kinderen moet voldoen, is het onderwijs nu in crisis.

Want leraren nemen die verantwoordelijkheid wél, dag in dag uit in hun klas.

Ze staan niet alleen voor de klas om zo goed mogelijk aan de wensen van ouders en leerlingen te voldoen, ze zien dat ze ook een maatschappelijke taak hebben. Dat ze leerlingen met allerlei achtergronden met elkaar om moeten leren gaan.

Dat kinderen die het moeilijk hebben thuis soms wat extra aandacht nodig hebben, en dat dat ook weleens ten koste gaat van leerlingen die tussen de hockey en de pianoles door nog naar hun bijles moeten.

Die wereld verandert niet met extra geld, niet met 460 miljoen en ook niet met 460 miljard.

Als de kwaliteit van het onderwijs al zo lang daalt, de sector al zo lang overwerkt is en het al in 2007 voorspelde lerarentekort niet op tijd kon worden tegengegaan, is het niet genoeg om het werk neer te leggen voor meer geld en nieuw beleid. Het is tijd dat leraren ook de ideeën achter het beleid dat dertig jaar terug werd ingezet bevragen.

Het idee dat concurrentie tot kwaliteit leidt bijvoorbeeld - zorgt dat niet ook voor werkdruk en burn-outs? Het idee dat ouders meer te kiezen zouden moeten hebben - leidt dat niet tot veeleisende ouders die vinden dat hun kind alle aandacht verdient, en dus tot overwerkte leraren en ontevreden vaders en moeders? Dat de minister geen verantwoordelijkheid neemt voor het collectief belang en dus scholen een gebrek aan ambitie verwijt - wat doet dat met de status van de leraar?

Als problemen in het onderwijs veroorzaakt worden door slechte ideeën, los je die niet op met extra geld. Dan los je die op met betere ideeën.

# data[].attributes.attachment_link.title
Het grootste onderwijsprobleem is niet het lerarentekort

# data[].attributes.attachment_link.description
Als de kwaliteit van het onderwijs twintig jaar daalt, de sector al zo lang overwerkt is en het al in 2007 voorspelde lerarentekort niet op tijd kon worden tegengegaan, is meer geld niet de oplossing. Dan is het tijd de ideeën te bevragen waar het onderwijsbeleid op stoelt.

# data[].attributes.attachment_link.description
Op www.socialevraagstukken.nl publiceren en debatteren onderzoekers en deskundigen op basis van data en empirie over maatschappelijke kwesties.

# data[].attributes.attachment_link.title
Onderwijsraad: Maatschappelijk belang van onderwijs weegt het zwaarst | www.avs.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
De Onderwijsraad heeft op verzoek van het ministerie van OCW de verkenning De leerling centraal? uitgebracht over de vraag wat het betekent om de leerling meer centraal te stellen in het onderwijs en waar deze ambitie grenzen ontmoet. De Onderwijsraad vindt dat daar waar maatschappelijke belangen en wensen van individuen of groepen botsen, het maatschappelijk belang van onderwijs het zwaarst moet wegen.