# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Akt o usługach cyfrowych - broszura informacyjna

Zobowiązuje on wszystkich dostawców usług do wprowadzenia i stosowania ujednoliconego (dla całej Unii Europejskiej) systemu usuwania treści nielegalnych, a także moderowania treści obecnych w internecie i informowania użytkowników o podejmowanych w tych obszarach działaniach. Dotyczy to wszystkich firm dostarczających internet a także udostępniających domeny, przestrzeń na strony, miejsce na przechowywanie plików w internecie i publikację treści w sieci.
Pobierz

Games in Schools - korzystanie z gier edukacyjnych w klasie

Stowarzyszenie Producentów i Dystrybutorów Oprogramowania Rozrywkowego (SPIDOR) zaprasza wszystkie osoby zainteresowane wykorzystaniem gier w szkole lub kształceniu domowym do zapoznania się z polską wersją językową podręcznika zatytułowanego: Korzystanie z gier edukacyjnych w klasie: wytyczne do etektywnego nauczania, który prezentuje możliwości oraz wyzwania związane z włączaniem gier do procesu nauczania.
Pobierz

Nowa publikacja NASK skierowana do nastolatków (Nie)widzialne ślady online

Publikacja skierowana do nastolatków "(Nie)widzialne ślady online" jest poradnikiem pełnym praktycznych informacji o zarządzaniu cyfrowym śladem. Publikacja w inspirujący i ciekawy sposób pokazuje, jak młodzież może dbać o swój ślad cyfrowy, na co zwracać uwagę, aby być bezpiecznym online, ale też jak świadomie budować swój wizerunek w sieci.
Pobierz

Jak i gdzie zgłosić przestępstwo popełnione w internecie?

Ulotka opracowana przez Zespół Dyżurnet wyjaśnia - kiedy można zgłosić sprawę na Policję lub do Prokuratury? Kto może dokonać zgłoszenia i w jaki sposób? Co powinniśmy jeszcze wiedzieć.
Pobierz

Czym jest child grooming uwodzenie dzieci online

Child grooming, czyli uwodzenie dzieci online jest nie tylko jedną z często stosowanych form seksualnego wykorzystywania dzieci w internecie, ale także staje się coraz poważniejszym problemem społecznym.
Pobierz

RAPORT Z NAJNOWSZEGO BADANIA NASK „NASTOLATKI 3.0"

Najnowsze badania „Nastolatki 3.0" realizowane przez Thinkstat, zespoł badania opinii działający w NASK, pokazują jak młodzi ludzie funkcjonują w świecie online oraz jaką wiedzę na temat tego wirtualnego życia mają ich rodzice.
Pobierz

Raport Dyżurnet.pl 2022

W 2022 roku do zespołu Dyżurnet.pl zgłoszono 6 737 materiałów potencjalnie przedstawiających seksualne wykorzystywanie dziecka. Eksperci Dyżurnet.pl po ich przeanalizowaniu potwierdzili CSAM w 2 861 materiałach. Przedstawiamy raport roczny 2022, który zwraca uwagę na skalę zmian internetowych trendów oraz przedstawia zjawiska i wyzwania, z którymi mierzył się Dyżurnet.pl w 2022 roku.
Pobierz

Raport „Nastolatki wobec pornografii cyfrowej"

Rozwój technologii cyfrowych, w tym internetu mobilnego, ułatwił małoletnim kontakt z treściami pornograficznymi, który możliwy jest w dowolnym miejscu, nawet w zaciszu własnego pokoju, bez wiedzy rodziców. Główne wnioski płynące z Raportu NASK - Nastolatki wobec pornografii cyfrowej pokazują, że małoletni mają łatwy dostęp w internecie do treści o charakterze pornograficznym. Dla większości badanych (76,2% starszych i 66,9% młodszych) telefon komórkowy lub smartfon jest głównym narzędziem służącym do kontaktu z nimi.
Pobierz

Pandemia a zmiany w codziennym korzystaniu z internetu

Publikacja poświęcona jest najważniejszym problemom, z jakimi musieli zmierzyć się uczniowie i nauczyciele oraz dzieci i rodzice w okresie pandemii. Lockdown z jednej strony sprawił, że ludzie zostali niejako zmuszeni do edukacji oraz pracy online, a z drugiej - większość aktywności przeniosła się do świata wirtualnego. Pojawiły się nowe zagrożenia, zwłaszcza w sieci. W publikacji zwrócono szczególną uwagę na ryzykowne zachowania podejmowane przez młodzież w internecie, a także na pogłębiające się zjawiska FOMO, phishingu czy sextingu. Rodzice i nauczyciele znajdą także porady, jak zachować higienę cyfrową oraz dobrostan, nie tylko w dobie pandemii.
Pobierz

Poradnik ,,Jak osiągnąć cyfrowy dobrostan"

Niniejszy poradnik przeznaczony jest dla rodziców, nauczycieli oraz edukatorów. Jego celem jest zwrócenie uwagi na różne aspekty cyfrowego dobrostanu. Autorzy wyjaśniają jak działają na naszą uwagę media społecznościowe, jak dbać o ,,cyfrową higienę" oraz jak działają mechanizmy cyfrowego porównywania się do nieosiągalnych wzorców. Broszura zawiera scenariusze 4 projektów edukacyjnych do przeprowadzenia w klasie. Materiał powstał we współpracy niemieckiego konsorcjum klicksafe z Handysektor.
Pobierz

Raport „Nastolatki" 3.0 - wyniki ogólnopolskiego badania społecznego

Raport „Nastolatki 3.0" jest opracowaniem wyników ogólnopolskiego badania przeprowadzonego w grudniu 2020 r. Obecna edycja badań została zrealizowana w trakcie społecznego, gospodarczego i edukacyjnego lockdownu wywołanego pandemią COVID-19. Zmiany w edukacji i mobilności społecznej zostały uwzględnione zarówno w treści pytań kwestionariuszowych, jak i w procedurze zbierania danych (CAWI).
Pobierz

Edukacja - relacja - zabawa. Wieloaspektowość internetu w wymiarze bezpieczeństwa dzieci i młodzieży.

Edukacja - relacja - zabawa. Wieloaspektowość internetu w wymiarze bezpieczeństwa dzieci i młodzieży" to już 6 tom z Serii Naukowej Wydawnictwa FRSE, zapoczątkowanej w 2018 roku. W książce przedstawiono zarówno zagrożenia, jak i możliwości związane z internetem. Autorzy analizują potencjał sieci jako obszaru socjalizacji, uczenia się, zarządzania prywatnością czy budowania cyfrowego obywatelstwa młodych ludzi. Celem publikacji jest pomoc w lepszym zrozumieniu wirtualnego świata, który w coraz większym stopniu wkracza w codzienne życie, a także omówienie wybranych aspektów tej dynamicznie zmieniającej się przestrzeni.
Pobierz w wersji PL Pobierz w wersji EN

Poradnik dla rodziców - Nastolatki i gry cyfrowe

Poradnik omawia zagadnienia przydatne dla każdego rodzica młodego gracza, m.in. pozytywny wpływ gier cyfrowych na rozwój, potencjalne zagrożenia czyhające w świecie gier, podpowiedzi, jak zadbać o to, aby cyfrowa rozrywka pozostała dobrym doświadczeniem oraz jakie sygnały powinny wzbudzić niepokój rodziców. Publikacja jest częścią kampanii „Nie zagub dziecka w sieci" realizowanej przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów we współpracy z NASK. Zapraszamy do lektury.
Pobierz

Poradnik dla rodziców - Sharenting i wizerunek dziecka w sieci

Poradnik przedstawia zjawisko i konsekwencje sharentingu, czyli nadmiernego dzielenia się przez rodziców wizerunkiem ich dzieci w internecie. Zawiera praktyczne porady dotyczące rozważnego dzielenia się zdjęciami, filmami i informacjami na temat dziecka. Podaje również wskazówki, jak pomóc dziecku samodzielnie korzystającemu z sieci odpowiedzialnie budować swój wizerunek. Publikacja jest częścią kampanii „Nie zagub dziecka w sieci" realizowanej przez Ministerstwo Cyfryzacji we współpracy z NASK. Zapraszamy do lektury.
Pobierz

Poradnik dla rodziców - Sexting i nagie zdjęcia. Twoje dziecko i ryzykowne zachowania online

Poradnik dla rodziców poruszający tematykę sextingu i sextortion. Obydwa zjawiska dotyczą udostępniania przez nastolatki erotycznych zdjęć i filmów, co niesie za sobą poważne konsekwencje. Według badań NASK PIB 42% młodych ludzi w wieku 15-18 lat otrzymało kiedyś od innej osoby nagie, intymne materiały, dlatego problem jest niezwykle poważny. Poradnik przybliża to, niestety popularne wśród nastolatków zjawisko, ale też podpowiada rodzicom jakie działania podjąć, jeśli nagie zdjęcia ich dziecka pojawiły się w sieci.
Pobierz

Poradnik dla rodziców - Szkodliwe treści w internecie

Jako rodzice stajemy dziś przed nowymi wyzwaniami i sytuacjami, przed którymi musimy chronić nasze dzieci. Nie sposób omówić wszystkich z nich, jednak w naszym poradniku przedstawiamy wybrane niebezpieczne zjawiska oraz ich wpływ na dzieci. Zachęcamy do tej niezwykle ważnej lektury.
Pobierz

Poradnik dla rodziców - Cyberprzemoc. Włącz blokadę na nękanie.

Publikacja adresowana jest do rodziców. Porusza problem cyberprzemocy - opis i skala zjawiska, aspekty prawne, konsekwencje oraz praktyczne porady. Publikacja jest częścią kampanii #NieZagubDzieckawSieci, mającej na celu promowanie wykorzystywania technologii w codziennym życiu przez osoby w różnym wieku, przełamywanie barier z tym związanych oraz wzrost cyfrowych kompetencji społeczeństwa. Projekt obejmuje cztery obszary: jakość życia, e-usługi publiczne, bezpieczeństwo w sieci i programowanie.
Pobierz

Poradnik dla rodziców - FOMO i nadużywanie nowych technologii

Poradnik porusza problem FOMO - lęku przed odłączeniem się od sieci oraz kwestię nadużywania smartfonów, internetu, mediów społecznościowych i gier wśród dzieci i młodzieży. Zawiera również praktyczne wskazówki i porady, jak ustalić z dzieckiem rozsądne zasady korzystania z sieci i pomóc mu zrównoważyć aktywności online i offline. Publikacja jest częścią kampanii #NieZagubDzieckawSieci mającej na celu promowanie wykorzystywania technologii w codziennym życiu przez osoby w różnym wieku, przełamywanie barier z tym związanych oraz wzrost cyfrowych kompetencji społeczeństwa. Projekt obejmuje cztery obszary: jakość życia, e-usługi publiczne, bezpieczeństwo w sieci i programowanie.
Pobierz

Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży online (edycja 2019)

Kompendium dla rodziców i profesjonalistów dotyczące najbardziej aktualnych zagadnień związanych z bezpieczeństwem dzieci online. Edycja 2019.
Pobierz

Raport "Rodzice Nastolatków 3.0"

Raport „Rodzice Nastolatków 3.0" jest opracowaniem wyników ogólnopolskiego badania przeprowadzonego w październiku 2018 r. Grupą badawczą byli rodzice posiadający dzieci w wieku szkolnym. W publikacji poruszone zostały obszary takie jak: zakres użytkowania internetu, cyberbezpieczeństwo, edukacja szkolna i nieformalna, świadomość prawna czy kontrola i nadzór rodzicielski. Struktura raportu odpowiada podwójnej perspektywie przyjętej w metodologii badania. Część pierwsza raportu odnosi się do rodziców i opiekunów prawnych jako bezpośrednich użytkowników sieci. Natomiast druga część raportu dotyczy zagadnień związanych z wychowaniem, rodzicielstwem i opieką nad swoimi dziećmi.
Pobierz

RAPORT - Nastolatki 3.0 - wybrane wyniki badań ogólnopolskich

Internet dokonuje na naszych oczach głębokich zmian w świadomości społecznej, w relacjach, gospodarce. Wiele z tych zmian pozwala na twórcze rozwinięcie nowych idei, realizację wizjonerskich projektów. Pozytywna rola internetu jest trudna do przecenienia. Oczywiście internet to także wiele zagrożeń. Najbardziej narażone są na nie dzieci i młodzież. To właśnie ta grupa, często w sposób niekontrolowany, bezrefleksyjny i przypadkowy korzysta z jego zasobów i narzędzi. Taka diagnoza dzisiejszej rzeczywistości sprawiła, iż od 2014 r NASK prowadzi ogólnopolskie badania dotyczące praktyk, postaw i opinii wobec internetu wśród nastolatków. Ostatnia edycja, z której raport mamy przyjemność zaprezentować, miała miejsce w 2018 i 2019 roku.
Pobierz

Plakat o Fake News

Fake newsy, bańki informacyjne, teorie spiskowe: Uważajmy na nieprawdziwe informacje w internetowym świecie! Ten plakat w czytelny sposób prezentuje zjawisko Fake News, czyli nieprawdziwych lub nieobiektywnych informacji prezentowanych jako fakty. Zalecamy wydrukowanie pliku na największym dostępnym formacie papieru (opcja drukowania: powiększ lub dostosuj do rozmiaru papieru). Drukowanie na papierze większego formatu zależy od możliwości drukarki.
Pobierz

Ulotka o Fake News

Fake newsy, bańki informacyjne, teorie spiskowe: Uważajmy na nieprawdziwe informacje w internetowym świecie! Ta 4-stronicowa ulotka w czytelny sposób prezentuje zjawisko Fake News, czyli nieprawdziwych lub nieobiektywnych informacji prezentowanych jako fakty. Dzięki opcji "Broszura", dostępnej w opcjach drukowania programu Adobe Reader możliwe jest wydrukowanie tej ulotki na kartce A4 w taki sposób, aby po złożeniu kartki uzyskać "książeczkę".
Pobierz

Plakat "Razem w Sieci z Plikiem i Folderem"

Plakat prezentuje 14 porad dotyczących korzystania z internetu, smartfonów i komputerów. Plik przygotowany jest w postaci do druku (ze spadami) w formacie A2. W przypadku wydruku na typowej drukarce zalecamy drukowanie z włączoną opcją dostosowania wielkości wydruku do powierzchni kartki.
Pobierz

Pozytywny internet i jego młodzi twórcy

Bardzo cenne opracowanie jakościowe analizujące rzeczywiste doświadczenia nastolatków w internecie. To cenna próba prezentacji pobudek, motywacji, ambicji, a wreszcie szeroko rozumianej ścieżki twórczej młodych ludzi w sieci. Raport to również próba przedstawienia możliwości internetu jako wszechstronnego środowiska rozwoju i kreacji młodych ludzi, przestrzeni poszukiwania siebie, budowania relacji, zdobywania doświadczeń, ale również środowiska dojrzewania, budowania indywidualnej ścieżki kariery, samodoskonalenia zawodowego. Raport oparty jest na wiedzy, a przede wszystkim na praktycznych doświadczeniach młodych ludzi działających twórczo w internecie.
Pobierz

FOMO Jak sobie z tym radzić

Ulotka opisująca problem FOMO (Fear of Missing Out - obawę że coś nas ominie) i sposoby radzenia sobie z nim.
Pobierz

Radzenie sobie z cyberprzemocą

Ulotka zawierająca porady, jak radzić sobie z byciem nękanym, wyzywanym i ośmieszanym przez internet.
Pobierz

Pomoc ofiarom cyberprzemocy

Ulotka zawierająca porady, jak pomóc osobom nękanym, wyzywanym i ośmieszanym przez internet.
Pobierz

Pięć kroków do prywatności

Ulotka przybliżająca problem prywatności online.
Pobierz

Emoji - wyraź siebie

Ulotka przybliżająca ewenement emoji - obrazków przekazujących emocje.
Pobierz

Lubię to! Nastolatki w mediach społecznościowych (13-15 lat)

Przedstawiamy zestaw scenariuszy adresowanych do uczniów w wieku 13-15 lat. Mają one pomóc uczniom odkrywać korzyści związane z użytkowaniem internetu i mediów społecznościowych. Młodzież dowie się, jak świadomie i krytycznie korzystać z zasobów informacyjnych internetu, jak dbać o swój wizerunek w sieci, a także jak wykorzystywać możliwości mediów społecznościowych w projektach edukacyjnych i działaniach prospołecznych. Scenariusze odnoszą się do obszarów m.in. takich jak: cyfrowa tożsamość, budowanie wizerunku w mediach społecznościowych i zarządzanie nim, krytyczne podejście do informacji i postaw promowanych przez media społecznościowe, przeciwdziałanie cyberprzemocy i pozytywne oraz prospołeczne wykorzystanie mediów społecznościowych w szkole.
Pobierz

LUBIĘ TO! Nastolatki w mediach społecznościowych (16-18 lat)

Przedstawiamy zestaw scenariuszy adresowanych do uczniów w wieku 16-18 lat. Mają one pomóc uczniom odkrywać korzyści związane z użytkowaniem internetu i mediów społecznościowych. Młodzież dowie się, jak świadomie i krytycznie korzystać z zasobów informacyjnych internetu, jak dbać o swój wizerunek w sieci, a także jak wykorzystywać możliwości mediów społecznościowych w projektach edukacyjnych i działaniach prospołecznych. Scenariusze odnoszą się do obszarów m.in. takich jak: cyfrowa tożsamość, budowanie wizerunku w mediach społecznościowych i zarządzanie nim, krytyczne podejście do informacji i postaw promowanych przez media społecznościowe, przeciwdziałanie cyberprzemocy i pozytywne oraz prospołeczne wykorzystanie mediów społecznościowych w szkole.
Pobierz

Internet Zabawek

Publikacja przybliżająca zagadnienie najnowszej generacji zabawek, zdolnych do komunikacji z internetem, przynależnych do dziedziny IOT - Internet of Things. Eksperci NASK skupiają się w niej na przystępnym zaprezentowaniu wyników badań jakościowych i ilościowych dotyczących rozpowszechnienia tych zabawek w Polsce oraz ich podatności na cyberataki, ponadto służą radą, jak korzystać z nich bezpiecznie i z poszanowaniem prywatności dzieci. Książka ta jest przewodnikiem dla rodziców i opiekunów, rozważających zakup "inteligentnej zabawki". PRZYCISK Z LEWEJ strony pobiera wersje polską książki, a PRZYCISK Z PRAWEJ - angielską.
Internet Zabawek - wersja polska Internet Zabawek - wersja angielska

Wizerunek online w wakacje

Utrwalaj miłe chwile i dziel się z innymi wakacyjnymi wrażeniami, które pozostawią tylko dobre wspomnienia. Pamiętaj: publikując w sieci, kreujesz swój wizerunek na stałe. Przewodnik Akademii NASK pomoże ci zadbać o to, aby zdjęcia i filmy z wakacyjnych przygód nie wpędziły cię w kłopoty. Przewodnik jest częścią akcji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów „Przed wakacjami ̶ co warto wiedzieć?".
Pobierz

Pięć porad dla nastolatków

Okres wakacyjnych wyjazdów sprzyja korzystaniu z publicznych sieci wi-fi - dostępnych w restauracjach, hotelach, centrach handlowych oraz innych przestrzeniach publicznych. Dzięki coraz tańszym i szybszym technologiom mobilnej transmisji danych z pewnością będziemy również często korzystać z Internetu „w komórkach", także za granicą. Dlatego warto przypomnieć sobie podstawowe zasady bezpiecznego korzystania z Internetu. Warto je również omówić z dziećmi, które z urządzeniami mobilnymi wyruszą na obozy i kolonie. Szczególnie, że według badań „Nastolatki wobec Internetu", przeprowadzonych przez NASK i Pedagogium WSNS na zlecenie Rzecznika Praw Dziecka w 2015 roku, smartfon jest obecnie podstawowym urządzeniem do korzystania z Internetu przez młodzież.
Pobierz

Dzieci w świecie gier komputerowych - poradnik

W gry komputerowe i gry wideo grają obecnie miliony ludzi na świecie. Są one dostępne na płytach CD/DVD, na stronach internetowych, konsolach czy w telefonach komórkowych i smartfonach. Ogromna grupa graczy to dzieci i młodzież, dla których gry są powszechną formą spędzania wolnego czasu. Grać zaczynają dzieci coraz młodsze, nierzadko już w wieku przedszkolnym. Poradnik dokładnie zapozna rodziców ze światem gier - z ich typami, korzyściami z grania oraz niebezpieczeństwami, na jakie są narażone dzieci w przestrzeni wirtualnej. Podpowie też, jak właściwie dobierać gry i jak sprawić, że korzystanie z nowych technologii będzie bezpieczne dla najmłodszych użytkowników komputera i internetu.
Pobierz

Media społecznościowe w szkole

Poradnik dla nauczycieli stawiających pierwsze kroki w mediach społecznościowych. Publikacja podejmuje tematykę bezpiecznego i odpowiedzialnego korzystania z mediów społecznościowych w szkole, prezentuje najpopularniejsze serwisy społecznościowe oraz wskazuje przykłady praktycznego ich wykorzystania w klasie. Kolejne materiały dotyczące tematyki mediów społecznościowych w szkole już wkrótce.
Pobierz

Standard bezpieczeństwa online placówek oświatowych - Wydanie II

Rozszerzona edycja wydawnictwa z 2015 r. opracowanego na zlecenie Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji w ramach projektu pt.: „Działania na rzecz bezpiecznego korzystania z internetu". Publikacja została przygotowana przez zespół ekspertów NASK - Państwowego Instytutu Badawczego i Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Janusza Korczaka w Warszawie.
Pobierz

Nastolatki wobec internetu

Obraz nastolatków w dobie informatycznej rewolucji - praca zbiorowa pod redakcją Macieja Tanasia.
Pobierz

Raport badania Nastolatki 3.0

Kompletny raport z badania realizowanego w październiku 2016 r., którego celem była analiza aktywności nastolatków w internecie, edukacyjnej roli internetu i urządzeń mobilnych, przyjmowanej przez nastolatki sieciowej tożsamości, ich zachowań, świadomości zagrożeń i sposobów reagowania na przemoc.
Pobierz

Bezpieczeństwo Dzieci Online

Kompendium dla rodziców i profesjonalistów dotyczące najbardziej aktualnych zagadnień związanych z bezpieczeństwem dzieci online.
Pobierz

Folder Akademii NASK

Broszura prezentująca Akademię NASK, jej strukturę, cele, dorobek, aktualne projekty i publikacje.
Pobierz

Broszura z serii „Zagrożenia w internecie. Zapobieganie-reagowanie"

Temat: „Hazard online wśród młodzieży". Przycisk z lewej strony pobiera wersję przeznaczoną do druku (wymiar A3). Przycisk z prawej strony pobiera wersję ulotki do wyświetlania na ekranie.
Wersja do druku (plakat A3) Wersja do przeglądania na ekranie

Broszura z serii „Zagrożenia w internecie. Zapobieganie-reagowanie"

Przycisk z lewej strony pobiera wersję przeznaczoną do druku (wymiar A3). Przycisk z prawej strony pobiera wersję ulotki do wyświetlania na ekranie.
Wersja do druku (plakat A3) Wersja do wyświetlania na ekranie

Broszura z serii „Zagrożenia w internecie. Zapobieganie-reagowanie"

Temat: Gry komputerowe. Przycisk z lewej strony pobiera wersję przeznaczoną do druku (wymiar A3). Przycisk z prawej strony pobiera wersję ulotki do wyświetlania na ekranie.
Wersja do druku (plakat A3) Wersja do wyświetlania na ekranie

Broszura z serii „Zagrożenia w internecie. Zapobieganie-reagowanie"

Temat: Cyberprzemoc cz. 1. Przycisk z lewej strony pobiera wersję przeznaczoną do druku (wymiar A3). Przycisk z prawej strony pobiera wersję ulotki do wyświetlania na ekranie.
Wersja do druku (plakat A3) Wersja do wyświetlania na ekranie

Broszura z serii „Zagrożenia w internecie. Zapobieganie-reagowanie"

Temat: Cyberprzemoc cz. 2. Przycisk z lewej strony pobiera wersję przeznaczoną do druku (wymiar A3). Przycisk z prawej strony pobiera wersję ulotki do wyświetlania na ekranie.
Wersja do druku (plakat A3) Wersja do wyświetlania na ekranie

Broszura z serii „Zagrożenia w internecie. Zapobieganie-reagowanie"

Temat: Seksting. Przycisk z lewej strony pobiera wersję przeznaczoną do druku (wymiar A3). Przycisk z prawej strony pobiera wersję ulotki do wyświetlania na ekranie.
Wersja do druku (plakat A3) Wersja do wyświetlania na ekranie

Broszura "Zagrożenia internetowe. Wybrane zjawiska"

Poprawiona i rozszerzona edycja zeszytu z serii: Internet-Edukacja-Bezpieczeństwo. Wydawnictwo adresowane jest do dorosłych, prezentuje zagadnienia związane z bezpieczeństwem internetowym, regulacje prawne oraz sposoby reagowania i przeciwdziałania sieciowym zagrożeniom.
Pobierz

Poradnik „Nadmierne korzystanie z komputera i Internetu przez dzieci i młodzież"

Publikacja wydana w ramach kampanii społecznej , która ruszyła 17 lipca 2012 roku pt. " W którym świecie żyjesz?" poświęconej nadmiernemu korzystaniu z komputera i Internetu przez dzieci i młodzież.
Pobierz

„Podaj dalej-Senior dla Kultury" i „Podaj dalej 2 - Senior dla Kultury"

Dwa poprojektowe wydawnictwa kompleksowo opisujące bariery w edukacji osób starszych, jak też wyzwania jakie stoją przed Seniorami w zakresie nauczania nowych technologii. W lekturze znajdziemy spojrzenie psychologiczne, socjologiczne, teologiczne, jak też refleksje samych uczestników dwu edycji projektu finansowanego ze środkach Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w latach 2014-2015.
Pobierz

Poradnik „Pomyśl zanim kupisz"

W publikacji tej zawarte są porady dla dorosłych na temat tego, jak dokonać rozważnego zakupu sprzętu elektronicznego dla dzieci. Znajdziemy tu także opis zagrożeń internetowych, wskazówki jak uchronić przed nimi najmłodszych oraz gdzie się zwrócić o pomoc. Więcej informacji o akcji: www.zanimkupisz.saferinternet.pl
Pobierz

Plakat "Dekalog cyfrowego obywatela"

Zbiór praw i obowiązków każdego internauty.
Pobierz

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyberprofilaktyka NASK zajmuje się bezpieczeństwem dzieci i młodzieży w internecie oraz podnoszeniem kompetencji cyfrowych m. in. poprzez organizację konferencji i szkoleń - Poradniki i publikacje

# data[].attributes.attachment_link.description
Spotykaj się w dowolnym miejscu i czasie — Messenger sprawia, że pozostawanie w kontakcie z ulubionymi osobami jest łatwe i zabawne.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w internecie

Młodzi ludzie, którzy korzystają z internetu, są narażeni na różnorodne niebezpieczeństwa. Aby przeciwdziałać tym zagrożeniom, Ministerstwo Zdrowia oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej zainicjowały program profilaktyki „Loguj się z głową". Jego celem jest dostarczenie wiedzy, a także kształtowanie postaw, które sprzyjają bezpiecznemu korzystaniu z Internetu i mediów elektronicznych oraz chronią dzieci i młodzież przed e-uzależnieniami.

Program może być realizowany przez nauczycieli bez konieczności wcześniejszego szkolenia. Wraz z raportami z badań jest on dostępny na stronach: Ośrodka Rozwoju Edukacji, Krajowego Biura do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii w strefie dla profesjonalistów , a także w poradni on-line.

Program edukacyjny „Loguj się z głową" został opracowany przez Fundację Poza Schematami w ramach realizacji zadania publicznego. Zostało ono dofinansowane ze środków Funduszu Rozwiazywania Problemów Hazardowych określonego w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2016-2020.

W 2020 roku program został poddany recenzji. Uzyskał opinię programu spełniającego standardy i kryteria jakości programów profilaktycznych, które są zgodne z założeniami Systemu rekomendacji programów profilaktycznych i promocji zdrowia psychicznego.

# data[].attributes.attachment_link.title
Loguj się z głową, czyli jak bezpiecznie korzystać z internetu - Ministerstwo Edukacji i Nauki - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
„Loguj się z głową" to program profilaktyki przygotowany z inicjatywy Ministerstwa Edukacji Narodowej i Ministerstwa Zdrowia. Jest odpowiedzią na zagrożenia wynikające z powszechnego korzystania z internetu przez dzieci i młodzież. Program może być realizowany przez nauczycieli bez konieczności wcześniejszego szkolenia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jak zadbać o swoje bezpieczeństwo i prywatność na Facebooku?

Coraz częściej doświadczamy kilkugodzinnych awarii Facebooka, Instagrama oraz innych serwisów należących do firmy Meta. Przyczyną wielokrotnie są luki w zabezpieczeniach, które umożliwiają hakerom dostęp do danych użytkowników. I chociaż danych na Facebooku strzeże wyspecjalizowany zespół, to takie przykłady pokazują, że rozsądniej jest po prostu zadbać o swój profil we własnym zakresie. Luki i niedopracowanie pewnych kwestii po prostu się zdarzają, a działalność przestępcza w Internecie polega przede wszystkim na próbach obejścia zabezpieczeń i wykrycia ich słabych punktów.

Ustawienia prywatności na Facebooku

Facebook oferuje bardzo rozbudowany panel opcji ustawień prywatności, który pełny potencjał pokazuje w wersji przeglądarkowej. Znajdziesz go w ustawieniach w zakładce „Prywatność" (przeglądarka) lub „Odbiorcy i widoczność" (aplikacja). Możesz tam określić m.in. które informacje profilowe dla kogo są widoczne, na podstawie jakich danych można Ciebie wyszukać, kto może oglądać i udostępniać Twoje posty itp. Możesz także przejrzeć swoją aktywność, posty, w których Cię oznaczono, a nawet ograniczyć widoczność starych postów. Dostajesz też możliwość blokowania i ograniczania osób.

W przypadku publikowanych na swoim profilu treści masz do dyspozycji różne ustawienia. Zależnie od rodzaju informacji bądź treści, które udostępniasz, zobaczysz wybrane z poniższych możliwości:

Publiczne/Wszyscy - treść widzą wszyscy zalogowani użytkownicy Facebooka;

Znajomi - informacja dostępna jest dla wszystkich Twoich znajomych na Facebooku. Osoby, których nie dodasz do znajomych, nie widzą jej, chyba że są znajomymi znajomego, który zareagował na Twój post;

Znajomi znajomych - są to osoby, które nie należą bezpośrednio do grona Twoich znajomych, ale są znajomymi osób, które Ty masz na liście znajomych;

Znajomi z wyjątkiem... - są to wszystkie osoby, które znajdują się w liście Twoich znajomych, z wykluczeniem użytkowników, których wskażesz;

Konkretni znajomi - treść jest dostępna tylko dla wskazanych osób;

Tylko ja - informację widzisz tylko Ty;

Listy niestandardowe - możesz stworzyć listy osób, którym chcesz pokazać informację lub ją przed nimi ukryć. Najczęściej będą to listy „Bliscy znajomi" i „Dalecy znajomi", które możesz w każdej chwili modyfikować.

W przypadku relacji możesz wybierać pomiędzy następującymi ustawieniami:

Publiczna - relacja jest dostępna dla wszystkich zalogowanych użytkowników Facebooka;

Znajomi - relacja dostępna tylko dla znajomych;

Ukryj relację przed... - jeżeli wybierzesz opcję „Znajomi", możesz wskazać osoby, którym nie chcesz pokazywać relacji;

Ustawienia niestandardowe - wybierasz osoby, które mogą zobaczyć Twoją relację.

Trudno opisać wszystkie opcje prywatności, jakie oferuje Facebook. Każda z nich jest jednak bardzo dokładnie opisana w ustawieniach - poświęć jedno popołudnie na uważne zapoznanie się z nimi. Dzięki temu dopasujesz ustawienia w taki sposób, aby czuć się komfortowo i bezpiecznie podczas korzystania z Facebooka.

Jak edytować listę znajomych na Facebooku?

Ktoś za bardzo spamuje na osi czasu? A może pewne znajomości trzeba zakończyć? Po wejściu na profil danej osoby i kliknięciu przycisków „Znajomi" oraz „..." masz do wyboru kilka opcji:

Obserwowanie - możesz wybrać, czy na Twojej osi czasu będzie wyświetlać się aktywność danej osoby;

Usuń z grona znajomych;

Zablokuj - taka osoba zostanie usunięta z listy Twoich znajomych i w ogóle nie będzie widzieć treści, które udostępniasz na swoim profilu. Nie będzie też mogła się z Tobą kontaktować: wysyłać Ci wiadomości, zaproszeń, oznaczać Cię w postach czy też zapraszać na wydarzenia lub do grup;

Zgłoś - jeżeli osoba łamie regulamin Facebooka, publikując np. treści nieprzyzwoite, nękając lub w jakikolwiek inny sposób naruszając standardy społeczności, możesz ją zgłosić. Pracownicy Facebooka zweryfikują zgłoszenie i jeżeli będzie ono zasadne, osoba taka może stracić dostęp do swojego profilu, a w najcięższych przypadkach nawet ponieść konsekwencje prawne.

Możesz również dodać znajomych do jednej z grup. Różnią się one ilością treści, które im udostępnisz:

Bliscy znajomi - otrzymujesz powiadomienia o postach osób dodanych do tej listy, ale z tą różnicą, że osoby z tej listy również mogą oglądać wybrane przez Ciebie wpisy, jeśli je udostępnisz tylko dla nich.

Dalsi znajomi - do tej listy możesz dodać osoby, którym nie chcesz udostępniać wszystkich swoich aktualizacji;

Ograniczenie dostępu - osoba ma dostęp tylko do Twoich publicznych informacji i postów oraz treści udostępnianych na osiach czasu wspólnych znajomych.

Jakie dane można udostępniać na Facebooku?

Podstawowe dane osobowe na Facebooku

Portal oczywiście wymaga podania imienia i nazwiska oraz wstawienia zdjęcia profilowego. Użytkownicy, którzy chcą dbać o swoją prywatność w szczególny sposób, często dodają tylko swoje imię, skrót od nazwiska, bądź nawet rozbijają swoje imię na części (np. Magda Lena). Facebook ma jednak oko na takie profile i możesz otrzymać powiadomienie z prośbą o podanie prawdziwych danych.

Zdjęcie z zasady nie jest obowiązkowe, ale jeśli go nie dodasz, wielokrotnie dostaniesz powiadomienie od serwisu, by jednak "ułatwić znajomym rozpoznanie Cię". Niektórzy radzą sobie z tym, dodając zdjęcia pobrane z internetu.

Szczegółowe dane personalne na Facebooku

Praca i wykształcenie - tutaj możesz dodać miejsca pracy, umiejętności, szkołę wyższą oraz szkołę średnią.

Miejsca zamieszkania - możesz uzupełnić swoje dane o miasto rodzinne oraz miejscowość, w której aktualnie mieszkasz i pozostałe miejsca, w których kiedykolwiek zdarzyło Ci się mieszkać. To ułatwia Twoim potencjalnym znajomym znalezienie Cię na Facebooku.

Dane kontaktowe i podstawowe informacje - możesz dodać swoje numery telefonu, dokładny adres zamieszkania, okolicę, adresy e-mail, dodatkowe dane takie jak np. adres swojej strony internetowej, datę urodzenia, języki, które znasz, przekonania religijne, poglądy polityczne oraz inne dane. Ustalasz także, jak ma wyglądać link do Twojego profilu (np. http://facebook.com/imię.nazwisko).

Rodzina i związki - tutaj możesz uzupełnić status związku oraz dodać członków rodziny.

Szczegółowe informacje o Tobie - tutaj możesz stworzyć np. krótki opis siebie, dodać pseudonim czy też nazwisko rodowe, panieńskie, przyjęte po ślubie czy też inną pisownię swojego nazwiska, a także ulubione cytaty, które Cię wyrażają.

Wydarzenia z życia - to zbiór najważniejszych momentów, które udostępniłeś na profilu. Część z nich dodaje się automatycznie, np.: data urodzin, skończenie studiów, nowa praca, zaręczyny, nowy członek rodziny czy też... nowy zwierzak. Oczywiście listę możesz do woli edytować, dodając i usuwając wydarzenia.

Udostępniane treści na Facebooku

Osobną kategorią są posty - udostępniane na osi czasu treści oraz relacje - znikające po dobie, 15-sekundowe filmiki. Zanim dodasz tekst, fotografię lub coś udostępnisz, np. stronę internetową, to porządnie zastanów się, czy Twój wpis nie spowoduje problemów, gdy zobaczy go członek rodziny, dalszy znajomy lub... Twój szef. Jeśli odpowiedź brzmi "nie", najprawdopodobniej post jest w porządku i możesz go udostępnić. W pozostałych przypadkach najlepiej zrezygnuj z niego, wstrzymaj się na chwilę lub ogranicz jego widoczność tylko dla wybranej grupy znajomych.

Co Ci grozi na Facebooku?

Spam i niebezpieczne linki

Na Facebooku pojawia się całe mnóstwo fałszywych profili różnych mniej lub bardziej znanych firm, które mają jeden cel: przyciągnąć jak najwięcej fanów. Stąd pojawiają się na tych profilach nieuczciwe konkursy, newsy i inne typy treści, które przyciągają uwagę. Kto nie zechce sprawdzić elektryzującego newsa o śmierci znanej osoby? Kto spróbuje swoich sił w konkursie, w którym wystarczy udostępnić post konkursowy, aby wygrać smartfona? Statystyki pokazują, że naiwnych nie brakuje.

Najlepszą ochroną przed tego typu niebezpieczeństwami jest po prostu zdrowy rozsądek. Najbezpieczniej uznać, że raczej nikt nie rozdaje nic za darmo. Jeśli ktoś wymaga tylko polajkowania i komentarza, najprawdopodobniej konkurs nie jest uczciwy i bezpieczny. Ponadto takie konkursy są niezgodne z regulaminem samego Facebooka.

Dostęp nieupoważnionych osób

W internecie lepiej pisać na swój temat mniej niż więcej. Dlatego dobrze się zastanów, czy naprawdę musisz mieć w profilu informację o swoim numerze telefonu, czy o wszystkich członkach rodziny. Jeśli jednak z jakichś powodów musisz, zadbaj o to, kto ma dostęp do tych danych. Wystarczy, że do poszczególnych sekcji profilu dobierzesz ustawienie „Dla znajomych", „Dla bliskich znajomych" lub „Tylko ja" - te opcje prywatności są dostępne niemal przy wszystkich Twoich danych, od listy znajomych aż po miejsce pracy czy zdjęcia.

To samo obowiązuje w przypadku zdjęć. Przy każdym albumie i pojedynczym zdjęciu możesz ustawić, kto je zobaczy. Jeżeli wszyscy, to staraj się, aby to były treści neutralne i nienaruszające czyjejś prywatności. Szczególnie wrażliwa jest kwestia zdjęć członków najbliższej rodziny, którzy nie mają Facebooka oraz dzieci - nie udostępniaj takich fotografii lub zasłoń twarze osób, które mogą nie chcieć znaleźć się na stronie. Lub nie chcą zobaczyć swojej starej fotografii ze zmieniania pieluchy na smartfonach kolegów ze szkoły.

Nie udostępniaj publicznie, a najlepiej w ogóle, fotografii, które umożliwiają identyfikację miejsca, w którym mieszkasz albo pokazują dokładnie, co masz w mieszkaniu. Pamiętaj, że Twoje zdjęcia widzą nie tylko Twoi znajomi. Grupa docelowa rozszerza się także na znajomych znajomych, którzy zareagowali na post - skomentowali go lub zareagowali na niego. W takim przypadku post wyświetli się im na osi czasu, a licho nie śpi.

I bezwzględnie, przenigdy i pod żadnym pozorem nie publikuj zdjęć zawierających dokumenty. Na podstawie fotografii dowodu osobistego, karty płatniczej, umowy o pracę czy jakiegokolwiek dokumentu zawierającego dane osobowe możesz dorobić się kilku niechcianych pożyczek albo paść ofiarą kradzieży tożsamości. Jeżeli taki dokument z jakichkolwiek przyczyn znajduje się na fotografii, zamaluj go w dowolnym edytorze grafiki - lekcje Painta w podstawówce mogą okazać się teraz na wagę złota.

Nielegalne użycie zdjęć i grafik

A teraz coś dla osób, które Facebooka wykorzystują zawodowo. Kiedy robisz piękne zdjęcia lub zabawne grafiki i udostępniasz je na fanpage'u, istnieje też ryzyko, że ktoś użyje ich nielegalnie, nie oznaczając Twojej strony. Powstają nawet fałszywe konta, które używają wyłącznie cudzych zdjęć bez oznaczania. Nawet prosty znak wodny albo logo pomoże chociaż trochę zabezpieczyć Twoją własność.

Przejęcie konta

Używasz tego samego hasła w wielu miejscach? Na dodatek jest ono nieskomplikowane? Możesz mieć pewność, że Twoje dane wpadną w ręce hakerów, którzy sprawdzą je następnie w wielu innych miejscach. Co zrobią z Twoim kontem? Najprawdopodobniej wykorzystają je do spamowania i reklamowania czegoś wśród Twoich znajomych. W końcu masz wśród nich realnych ludzi, z których na pewno ktoś się skusi, by zajrzeć na podejrzaną stronę. A przestępcy w ten sposób zarabiają niemałe (i nielegalne) pieniądze.
Zobacz poradnik, jak stworzyć bezpieczne hasło
Phishing - kradzież danych logowania

Phishing polega na skłonieniu Cię do zalogowania na sfałszowanej stronie internetowej, do złudzenia przypominającej znany Ci serwis, stronę banku czy nawet portal społecznościowy. Jak uniknąć niebezpieczeństwa kradzieży danych?

Tutaj przede wszystkim ważna jest czujność. Zwracaj uwagę na adres strony w pasku przeglądarki. Jeśli zamiast Facebook.com widzisz np. Facebook.me albo wręcz nawet Faceboook.com (z dodatkowym "o" w nazwie), nie loguj się na taką stronę. Zwróć uwagę, czy wygląd strony odbiega od normy. Unikaj także logowania się na serwis z linku podesłanego przez obcą osobę. Najlepiej zrobisz, mając adres swojego portalu dodany do zakładek, a jeszcze lepiej - wpisując go ręcznie.

Dobrym zabezpieczeniem, które pozwala Ci mieć logowanie pod kontrolą, jest uwierzytelnianie dwuskładnikowe. Włączysz je w części Ustawienia - Bezpieczeństwo i logowanie. W ten sposób za każdym razem, kiedy logujesz się w nowej przeglądarce, otrzymasz SMS-a z kodem lub prośbę o potwierdzenie próby zalogowania, a nawet powiadomienie, że ktoś próbuje się zalogować na Twoje konto z nieznanego urządzenia.

W części Bezpieczeństwo i logowanie znajdziesz także wszystkie miejsca logowania, czyli spis aktywnych sesji. Zaglądaj do niej czasem i sprawdzaj, czy wszystko się zgadza. W razie wątpliwości możesz zdalnie się wylogować z wybranych lub ze wszystkich sesji.

Uprawnienia aplikacji na Facebooku

To temat rzeka. Wystarczy, że chcesz zagrać w grę lub wziąć udział w konkursie. Może też się zdarzyć, że kiedy chcesz skorzystać z jakiegoś narzędzia, będzie ono wymagało od Ciebie zalogowania się na Facebooku. Nie ma w tym nic złego, o ile aplikacja nie wymaga możliwości publikowania postów na Twojej tablicy w Twoim imieniu oraz widoczności zbyt wielu Twoich danych.

Każdorazowo powinieneś zostać poinformowany o danych, z jakich skorzysta aplikacja. Jeżeli jest ich za dużo albo są zbyt prywatne, zastanów się porządnie, czy lepiej sobie tego nie odpuścić. W najlepszym razie nieciekawa aplikacja będzie spamować Twoich znajomych niechcianymi postami. W najgorszym - może wykraść Twoje dane i umożliwić przejęcie Twojego konta, o czym pisaliśmy już wcześniej.

Co uchroni Cię przed niebezpieczeństwem w social mediach?

Pewnych sytuacji nie da się uniknąć. Czasami nawet najlepsze zabezpieczenia i wzorowa ostrożność nie uchronią Cię przed nieszczęściem. Możesz jednak znacząco zmniejszyć prawdopodobieństwo jego wystąpienia, a pomogą Ci w tym:

zdrowy rozsądek i zasada ograniczonego zaufania do nieznajomych treści, osób i linków,

dobry program do przechowywania haseł i używanie różnych, trudnych haseł na różnych stronach,

uwierzytelnianie dwuskładnikowe,

szyfrowanie danych, które utrudni dostęp do Twoich plików,

dobrej jakości program antywirusowy, który zabezpieczy Twój komputer przed zainfekowaniem.

Zobacz programy antywirusowe
Pamiętaj, że Facebook należy do firmy Meta, której częścią są także Instagram oraz WhatsApp. Jeżeli korzystasz także z tych serwisów, niski poziom zabezpieczenia któregokolwiek z nich wpływa negatywnie na pozostałe.
Sprawdź, jak zadbać o bezpieczeństwo na Instagramie

# data[].attributes.attachment_link.title
Bezpieczeństwo w sieci. Jak zadbać o bezpieczeństwo na Facebooku?

# data[].attributes.attachment_link.description
Coraz częściej doświadczamy kilkugodzinnych awarii Facebooka, Instagrama oraz innych serwisów należących do firmy Meta. Przyczyną wielokrotnie są luki w zabezpieczeniach, które umożliwiają hakerom dostęp do danych użytkowników. I chociaż danych na Facebooku strzeże wyspecjalizowany zespół, to takie przykłady pokazują, że rozsądniej jest po prostu zadbać o swój profil we własnym zakresie.

# data[].attributes.headline
Baza filmów edukacyjnych -bezpieczna szkoła 

# data[].attributes.subject
Baza filmów edukacyjnych -bezpieczna szkoła 

# data[].attributes.attachment_link.description
Intelligent search from Bing makes it easier to quickly find what you're looking for and rewards you.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jesteś na archiwalnej stronie www.bezpiecznaszkola.men.gov.pl.

Od 22 września 2020 r. strona nie jest aktualizowana.

Więcej informacji znajduje się na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji i Nauki w zakładce Bezpieczna edukacja.

Dziecięcy Telefon Zaufania
Rzecznika Praw Dziecka

# data[].attributes.attachment_link.title
Scenariusze do zajęć - Bezpieczna szkoła

# data[].attributes.attachment_link.description
Jesteś na archiwalnej stronie www.bezpiecznaszkola.men.gov.pl. Od 22 września 2020 r. strona nie jest aktualizowana. Więcej informacji znajduje się na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji i Nauki w zakładce Bezpieczna edukacja.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dzieci uczestniczące w procedurach prawnych

# data[].attributes.attachment_link.title
Konferencja - Wsparcie dzieci i młodzieży w kryzysie psychologicznym

# data[].attributes.attachment_link.description
Konferencja pt. Wsparcie dzieci i młodzieży w kryzysie psychologicznym spowodowanym izolacją i brakiem relacji społecznych.

# data[].attributes.attachment_caption
Dlaczego nastoletnie dziewczęta wolą życie w Internecie? - Uzaleznienie

# data[].attributes.body
Dzieci wola życie w internecie

# data[].attributes.attachment_link.title
Dlaczego nastoletnie dziewczęta wolą życie w Internecie? - Uzaleznienie

# data[].attributes.attachment_link.description
Jak wynika z badań, to dziewczęta częściej niż chłopcy korzystają z Internetu w sposób dysfunkcyjny. Jakie aktywności najczęściej podejmują w sieci?

# data[].attributes.attachment_caption
Jak reagować gdy dziecko nadużywa sieci i komputera? - Uzaleznienie

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak reagować gdy dziecko nadużywa sieci i komputera? - Uzaleznienie

# data[].attributes.attachment_link.description
Jaką postawę należy przyjąć wobec nadużywania komputera i Internetu przez dzieci i kiedy jakie kroki podjąć aby wyciągnąć je z siecioholizmu?

# data[].attributes.attachment_link.description
Bezpieczeństwo w internecie - Zagrożenia w internecie - Bezpieczeństwo w Internecie - Które z tych zjawisk występujących w Internecie są niebezepieczne?

# data[].attributes.headline
Kompendium przepisy i zalecane działania

# data[].attributes.subject
Kompendium przepisy i zalecane działania

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.

# data[].attributes.attachment_link.description
Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.

# data[].attributes.attachment_caption
Negatywne emocje? Pomóż dziecku wejść do strefy komfortu

# data[].attributes.body
Strefa komfortu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Daniel Siegel - na podstawie teorii poliwagalnej* Stephena Porgesa - opisał, jak działa nasz organizm i nasz umysł pod wpływem różnych wyzwań i kontaktów z otoczeniem. Nazwał je strefami regulacji. Siegel opisał trzy strefy, czwartą dodała Anna Dziewulska. Według nich to, co jesteśmy w stanie zrobić w relacji z drugim człowiekiem, zależy od tego w jakiej my i on jesteśmy strefie. Dlatego ta wiedza jest niezwykle ważna.

O modelu stref regulacji usłyszałam po raz pierwszy na spotkaniach z Agnieszką Stein. Omawia ona, jak reaguje organizm dziecka, ale i dorosłego na różne trudności. W ciele każdego z nas zachodzą niemal nieustannie różne procesy, które są naszą reakcją na to, co się dzieje w otoczeniu, w którym przebywamy. Regulacja to pewne narzędzie dbania o swój dobrostan psychiczny i fizyczny. Warto jednak zaznaczyć, że w regulacji nie mówimy tylko o emocjach, ale właśnie o procesach, które zachodzą w naszym organizmie i na poziomie biologicznym (na poziomie bodźców), i właśnie emocji. Im lepiej rozumiemy i więcej wiemy o procesach regulacji, tym lepiej możemy zadbać o siebie oraz wspierać inne osoby wokół nas, szczególnie nasze dzieci.

Model regulacji obejmuje cztery strefy:

Strefa żółta - czym jest i do czego służy?

W strefie żółtej organizm człowieka jest w stanie spokoju, relaksu i odpoczynku. To w niej ładujemy akumulatory. Podstawowym sposobem bycia w żółtej strefie jest sen. Aby nasze akumulatory (nasz układ nerwowy) były dobrze naładowane, czyli abyśmy sprawnie działali i radzili sobie z różnymi wyzwaniami, powinniśmy spędzać w niej około 40% czasu w ciągu doby - około 10 godzin. Dzieci jeszcze więcej. Jeśli jesteśmy w niej za mało to pozostałe strefy - zwłaszcza zielona - nie będą działały prawidłowo. Zbyt szybko przeżywane okoliczności dnia codziennego np. jakaś trudność, stres, hałas, pośpiech będą nas wyrzucać do strefy czerwonej. W strefie żółtej nie chodzi o to, żeby nic nie robić, a raczej o to, żeby nie było w niej żadnej aktywności intelektualnej, mobilizacji zadaniowej. Jest to taka sfera, w której panuje stan „slow". Niektórzy z nas, zwłaszcza ci mocno nastawieni zadaniowo do życia, mogą uważać, że bycie w strefie żółtej i nic nierobienie to strata czasu. Ponieważ ciągle chcą być użyteczni, nastawieni na realizacje ambitnych celów, ciągle w działaniu. Czasem też wymagamy takiego nastawienia od swoich dzieci. Organizujemy im dzień obfitujący w różne ambitne aktywności, na które nie zawsze mają ochotę i po których padają ze zmęczenia, a tu jeszcze lekcje do zrobienia. Okazuje się, że jeśli jesteśmy za mało czasu w strefie żółtej to nasz organizm i tak się o nią upomni i nas do niej wrzuci np. zaczynamy chorować, jesteśmy zmęczeni, trudno nam się skoncentrować. Dzieje się to jednak nie z naszej woli, a niejako z przymusu. Oczywiście, że w ciągu tygodnia nie zawsze uda nam się, czy naszym np. nastoletnim dzieciom, przebywać odpowiednią liczbę godzin w żółtej strefie i zadbać o siebie. Zwykle jednak organizm nadrobi to wtedy, kiedy będzie miał taką możliwość i stąd np. odsypianie w weekend do popołudnia.

Co możemy robić w strefie żółtej?

Przede wszystkim zadbać o odpowiednią ilość zdrowego snu dla nas i naszych dzieci. Ponadto nastawić się na wszystko, co jest odpoczynkiem, relaksem. Dla nas to może być kąpiel, a dla naszego dziecka swobodna zabawa czy ruch na świeżym powietrzu. Wspólnie z dziećmi możemy czytać, spacerować, medytować, ćwiczyć głębokie oddychanie, przytulać się, malować itp. Wszystko, co robimy w tej strefie, robimy dla przyjemności. Bez mobilizacji intelektualnej.

Strefa zielona - czym jest i do czego służy?

Strefa zielona to rozwój, nauka i kontakty społeczne. To w niej jesteśmy nastawieni na drugiego człowieka, na słuchanie go i uwzględnianie tego, co mówi i na czym mu zależy. To tu mamy empatię i chęć do współpracy. Dziecko, kiedy jest w strefie zielonej, jest gotowe do uczenia się, zapamiętywania, do rozwoju, zdobywania wiedzy. Ponieważ to w strefie zielonej mamy ciekawość poznawczą niezbędną do uruchomienia procesu uczenia się. To w niej mamy zintegrowany mózg, czyli wszystkie jego części ze sobą współpracują. Korzystamy z zasobów kory mózgowej, takich jak: planowanie, logiczne myślenie, wnioskowanie itp. W tej strefie angażujemy się w działanie i możemy odczuwać satysfakcję z pokonywania wyzwań. To w strefie zielonej dzieci są gotowe współpracować z dorosłym. To w niej jesteśmy kreatywni, otwarci, refleksyjni. Bycie w strefie zielonej jest bardzo ważne dla nas i naszych dzieci. Zwykle jako rodzice chcemy, żeby dzieci nas słuchały, kiedy do nich mówimy, odpowiadały na pytania, współpracowały z nami, robiły to, o co je prosimy, uczyły się. To wszystko jest możliwe tylko, kiedy my jako dorośli i dzieci jesteśmy w strefie zielonej.

Kiedy jesteśmy zmęczeni, poddenerwowani, czujemy irytację, złość to jest to sygnał, że wpadamy do strefy czerwonej. Różne bodźce z otoczenia mogą wyrzucać nasze dzieci ze strefy zielonej i przestają one wtedy z nami współpracować. Dzieje się to, kiedy dziecko jest np. przebodźcowane, nie ma zaspokojonych podstawowych potrzeb fizjologicznych, jest zmęczone oraz kiedy jest w kontakcie z poirytowanym, zestresowanym, przeżywającym złość dorosłym. Jeśli np. pomagamy dziecku w odrabianiu pracy domowej i nauka mu nie idzie, długo trwa, dziecko jest już zmęczone, a my zirytowani, to oznacza, że najpierw musimy zadbać o siebie i wrócić do strefy zielonej, a dopiero wtedy wspierać dziecko. Nie pomogą pretensje, że dziecko jeszcze przed chwilą potrafiło robić różne rzeczy. Potrafiło, bo było w zielonej strefie.

Strefa czerwona - czym jest i do czego służy?

W strefie czerwonej działa mózg gadzi, który wyczuwa zagrożenie i reaguje walką lub ucieczką. Walka to przeżywanie złości, gniewu, wściekłości i reagowanie agresją (jak wspierać w tym czasie dziecko w artykule: "Gniew, złość, wściekłość - jak wspierać dziecko?"). W tej sferze jest dużo energii i bardzo łatwo ją rozpoznać. Wtedy dzieci krzyczą, biją, plują, gryzą, kopią, zaciskają zęby, pięści itp., czyli zachowują się jak zwierzęta w klatce. Działania są szybkie, reakcje bardzo impulsywne i nawykowe bez kontaktu z własnym ciałem, ale i bez kontaktu z drugim człowiekiem. Sfera czerwona jest ewolucyjnie starsza niż zielona. Służy ona przetrwaniu i odpala się w reakcji na zagrożenie, czy to fizyczne czy to psychiczne. To zagrożenie może być realne lub wyimaginowane. Mózg odczytuje sygnały z otoczenia jako zagrażające i natychmiast uruchamia tryb walki lub ucieczki. W tej strefie nie ma miejsca na rozmowy, na uwzględnianie perspektywy drugiego człowieka, na współpracę, empatię czy słuchanie. W czerwonej strefie nie ma też za wiele miejsca na uczenie się. Mózg nie jest wówczas nastawiony na uczenie się, a na przetrwanie. Dzieci wpadają do czerwonej strefy również wówczas, kiedy robi się trudno, a one nie otrzymują wsparcia, kiedy jest za dużo bodźców (przebodźcowanie), kiedy są zmęczone, nie mają zaspokojonych podstawowych potrzeb fizjologicznych. Rodzic jest w czerwonej strefie, kiedy np. zaczyna interpretować zachowanie dziecka jako wymierzone przeciwko niemu. Mówi wówczas, że dziecko robi na złość, że manipuluje, że wymusza lub robi to specjalnie. Kiedy złapiemy się na takich myślach to jest dla nas znak, że jesteśmy w czerwonej strefie, ponieważ w niej jest ocena. Dziecko może przyjść do szkoły już rozregulowane i przebywać w czerwonej w czerwonej strefie niemal cały dzień. Utrudnia to uczenie się, słuchanie, zapamiętywanie, koncentrację.

Strefa niebieska - czym jest i do czego służy?

Strefa niebieska to zamrożenie, znieruchomienie. Wpadamy do nie wtedy, gdy nasze zadbanie o siebie w czerwonej strefie nie przyniosło pożądanego efektu. Odcinamy się wówczas od emocji, od siebie i świata zewnętrznego. W tym trybie na zewnątrz widzimy z pozoru spokojne dziecko, ale jednocześnie jakby nieobecne. To że nie jest to tryb spokoju świadczy fakt, że ciało dziecka jest zalane kortyzolem (hormonem stresu). Depresja i stany depresyjne to sfera niebieska. Te mechanizmy odcięcia się sprawiają, że przetrwanie staje się łatwiejsze. To jest sytuacja, kiedy dziecko wariuje, rodzic krzyknie, zagrozi i dziecko zamiera. Przestaje wariować. Mówimy wówczas „no tak, jak nie krzyknę, to się nie uspokoi". Dziecko nie jest spokojne, jego ciało zamarło z przerażenia. Często w tej strefie czujemy bezradność i bezsilność. Nie widzimy też sensu sięgania po pomoc innych, a wyjście z tej sfery bez wsparcia jest niemożliwe. Dziecko, które jest w szkole w strefie niebieskiej sprawia wrażenie nieobecnego. Jest z pozoru spokojne, bo nie przeszkadza w lekcjach, nie odzywa się, nie jest dla nauczycieli kłopotem i dlatego pozostaje niezauważone. Dopiero jak wraca do domu, w którym czuje się bezpiecznie lub kiedy jest odbierane przez rodzica ze świetlicy robi karczemną awanturę, złości się, krzyczy, wybucha. Zwykle nauczyciel jest mocno zdziwiony zachowaniem dziecka, mówi „jak tylko zobaczył mamę, to zaczął się źle zachowywać". Jest to nie wprost informacja, że mama jest za „miękka", że powinna postawić granicę i być bardziej stanowcza. To nie jest złe wychowanie. Ten krzyk dziecka to właśnie wychodzenie ze strefy niebieskiej do czerwonej. Dziecko potrzebuje wówczas kojącej obecności wyregulowanego i spokojnego dorosłego (z zielonej strefy), który pomoże mu przejść ze strefy niebieskiej do czerwonej, a potem do zielonej, bo tylko taki jest kierunek regulacji.

Dziecko, aby mogło być w kontakcie z rodzicami i innymi dorosłymi, aby mogło się uczyć nowych rzeczy, potrzebuje czuć się bezpiecznie, czyli być w zielonej strefie. Różne sygnały z otoczenia mogą wyrzucić dziecko do strefy czerwonej. Jeśli będąc w niej, nie otrzyma kojącego wyparcia, jego organizm przejdzie do strefy niebieskiej. To jak szybko dziecko będzie się rozregulowywać, zależy od tego, na ile zadbamy o nie w strefie żółtej. Wpływ ma również jego indywidualna konstrukcja psychiczna i wrażliwość. Jeśli dziecko nie ma regularnych posiłków, nie śpi tyle, ile trzeba, nie czuje się bezpiecznie, to tak naprawdę potrzeba niewielkiej liczby bodźców, aby wyjść z zielonej strefy. Jeśli jako dzieci mamy dużo doświadczeń ze strefy czerwonej czy niebieskiej, to wówczas są one łatwiej dostępne w życiu dorosłym. To dlatego tak ważne jest, aby dzieci doświadczały jak najwięcej strefy żółtej i zielonej, a kiedy znajdują się czerwonej lub niebieskiej potrzebują kojącego i empatycznego wsparcia dorosłego.

Więcej na temat wsparcia, jakiego dziecko potrzebuje od dorosłego w momencie rozregulowania emocji w artykule "Regulacja emocji - dlaczego dziecko potrzebuje dorosłego".

Na zakończenie chcę podkreślić, że żadna z tych sfer nie jest dobra ani zła. One wszystkie są nam potrzebne do zadbania o siebie, do uczenia się oraz przetrwania.

Źródła:

Daniel Siegel i Tina Payne-Bryson. Mózg na Tak. Wydawnictwo Harper Collins. Warszawa 2019.

Stephen Porges. Teoria Poliwagalna. Wydawnictwo UJ. Kraków 2020.

Materiały własne ze szkoleń - Rodzicielstwo bliskości dla profesjonalistów oraz 3xR - relacja - regulacja - rozwój dla profesjonalistów.

*Teoria poliwagalna mówi o podziale nerwu błędnego na dwie części: brzuszną i grzbietową. Rozpoczynające się w innym miejscu i wywołujące różne funkcje fizjologiczne i emocjonalne reakcje i zachowania wpływają odmiennie na narządy wewnętrzne. https://www.naturoterapiawpraktyce.pl/artykul/teoria-poliwagalna-w-praktyce [11.02.2021 r.]

Marzena Jasińska
Trener, dyplomowany coach, doradca rodzinny. Od lat wspiera rodziców w konsultacjach indywidualnych oraz warsztatach psychoedukacyjnych. Swoją pracę opiera na filozofii Jespera Juula, założeniach Rodzicielstwa Bliskości oraz Porozumienia Bez Przemocy. Specjalizuje się w zakresie neurodydaktyki oraz uczenia się uczniów. Ekspert rozwoju osobistego, komunikacji, negocjacji. W swojej pracy zajmuje się także tematyką mediacji szkolnych, procesów grupowych, zarządzania zmianą w organizacji i zarządzania zespołem. Prywatnie mama dwóch dorosłych synów.

# data[].attributes.attachment_link.title
Negatywne emocje? Pomóż dziecku wejść do strefy komfortu

# data[].attributes.attachment_link.description
Daniel Siegel - na podstawie teorii poliwagalnej* Stephena Porgesa - opisał, jak działa nasz organizm i nasz umysł pod wpływem różnych wyzwań i kontaktów z otoczeniem. Nazwał je strefami regulacji. Siegel opisał trzy strefy, czwartą dodała Anna Dziewulska. Według nich to, co jesteśmy w stanie zrobić w relacji z drugim człowiekiem, zależy od tego w jakiej my i on jesteśmy strefie.

# data[].attributes.attachment_link.description
ORE - Ośrodek Rozwoju Edukacji jest publiczną placówką doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajowym prowadzoną przez Ministra Edukacji Narodowej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wsparcie uczniów i rodziców po długotrwałym okresie kształcenia na odległość

Aby wesprzeć uczniów w powrocie do zajęć stacjonarnych, zaleciliśmy przede wszystkim zintegrowanie działań profilaktycznych wynikających z programu profilaktyczno- wychowawczego z działaniami przeciwdziałającymi COVID-19 i promującymi zdrowie. Zwróciliśmy uwagę na konieczność podjęcia pracy nad eliminowaniem w środowisku lęku oraz poczucia zagrożenia spowodowanego nadmiernym obciążeniem związanym np. z przygotowywaniem się do sprawdzianów czy obawą przed porażką w grupie rówieśniczej.

Ośrodek Rozwoju Edukacji jeszcze w maju br. przeprowadzi szkolenia dla pracowników kuratoriów i ośrodków doskonalenia nauczycieli z zakresu identyfikacji ucznia w sytuacji kryzysowej i z diagnozy zapotrzebowania na treści wychowawcze i profilaktyczne. Przeszkoleni pracownicy ODN zrealizują do 11 czerwca br. takie szkolenia dla wychowawców klas i pedagogów szkolnych.

Dodatkowo poradnie psychologiczno-pedagogiczne opracują i zrealizują program zajęć reintegracyjnych w szkołach. Przeprowadzą także w szkołach warsztaty dla rodziców uczniów przeżywających trudności po doświadczeniach związanych z sytuacją pandemiczną.
Rekomendacje uwzględniają też plan działań na wrzesień.

Celem tych działań jest wsparcie środowiska szkolnego w powrocie do normalności. Zależy nam, aby dyrektorzy szkół, nauczyciele i uczniowie byli świadomi, że mogą liczyć na pomoc ze strony nadzoru pedagogicznego.
Wytyczne dotyczące działań skierowanych do uczniów i rodziców oraz kadry pedagogicznej po powrocie do szkół i placówek
Wytyczne.docx 0.02MB Wytyczne dotyczące działań skierowanych do uczniów i rodziców oraz kadry pedagogicznej po powrocie do szkół i placówek
Wytyczne.pdf 0.36MB

# data[].attributes.attachment_link.title
Wytyczne dotyczące działań skierowanych do uczniów i rodziców oraz kadry pedagogicznej po powrocie do szkół i placówek - Ministerstwo Edukacji i Nauki - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
W związku z powrotem uczniów do nauki stacjonarnej MEiN przygotowało harmonogram i rekomendacje działań dla kuratorów oświaty. Materiał to zbiór porad i wskazówek, które mają pomóc w zorganizowaniu pracy szkół i placówek w sposób przyjazny dla uczniów i rodziców, przy uwzględnieniu potrzeb nauczycieli.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wsparcie uczniów i rodziców po długotrwałym okresie kształcenia na odległość

Aby wesprzeć uczniów w powrocie do zajęć stacjonarnych, zaleciliśmy przede wszystkim zintegrowanie działań profilaktycznych wynikających z programu profilaktyczno- wychowawczego z działaniami przeciwdziałającymi COVID-19 i promującymi zdrowie. Zwróciliśmy uwagę na konieczność podjęcia pracy nad eliminowaniem w środowisku lęku oraz poczucia zagrożenia spowodowanego nadmiernym obciążeniem związanym np. z przygotowywaniem się do sprawdzianów czy obawą przed porażką w grupie rówieśniczej.

Ośrodek Rozwoju Edukacji jeszcze w maju br. przeprowadzi szkolenia dla pracowników kuratoriów i ośrodków doskonalenia nauczycieli z zakresu identyfikacji ucznia w sytuacji kryzysowej i z diagnozy zapotrzebowania na treści wychowawcze i profilaktyczne. Przeszkoleni pracownicy ODN zrealizują do 11 czerwca br. takie szkolenia dla wychowawców klas i pedagogów szkolnych.

Dodatkowo poradnie psychologiczno-pedagogiczne opracują i zrealizują program zajęć reintegracyjnych w szkołach. Przeprowadzą także w szkołach warsztaty dla rodziców uczniów przeżywających trudności po doświadczeniach związanych z sytuacją pandemiczną.
Rekomendacje uwzględniają też plan działań na wrzesień.

Celem tych działań jest wsparcie środowiska szkolnego w powrocie do normalności. Zależy nam, aby dyrektorzy szkół, nauczyciele i uczniowie byli świadomi, że mogą liczyć na pomoc ze strony nadzoru pedagogicznego.
Wytyczne dotyczące działań skierowanych do uczniów i rodziców oraz kadry pedagogicznej po powrocie do szkół i placówek
Wytyczne.docx 0.02MB Wytyczne dotyczące działań skierowanych do uczniów i rodziców oraz kadry pedagogicznej po powrocie do szkół i placówek
Wytyczne.pdf 0.36MB

# data[].attributes.attachment_link.title
Wytyczne dotyczące działań skierowanych do uczniów i rodziców oraz kadry pedagogicznej po powrocie do szkół i placówek - Ministerstwo Edukacji i Nauki - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
W związku z powrotem uczniów do nauki stacjonarnej MEiN przygotowało harmonogram i rekomendacje działań dla kuratorów oświaty. Materiał to zbiór porad i wskazówek, które mają pomóc w zorganizowaniu pracy szkół i placówek w sposób przyjazny dla uczniów i rodziców, przy uwzględnieniu potrzeb nauczycieli.

# data[].attributes.attachment_link.title
Rozwój emocjonalny | - NATULI - dzieci są ważne

# data[].attributes.attachment_link.title
Rozwój emocjonalny | - NATULI - dzieci są ważne

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Co do zasady, nieletni odpowiada przed sądem rodzinnym. Odpowiedzialność przed sądem karnym wchodzi w grę, na przykład gdy zostaną popełnione czyny wymienione w tabeli.

Zgodnie z art. 5 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, wobec nieletniego mogą być stosowane środki wychowawcze oraz środek poprawczy w postaci umieszczenia w zakładzie poprawczym. Kara może być orzeczona tylko w wypadkach przewidzianych prawem, jeżeli inne środki nie są w stanie zapewnić resocjalizacji nieletniego.

Mogą zostać orzeczone przez sąd w razie demoralizacji nieletniego lub popełnienia przez niego czynu karalnego. Należą do nich m.in.: upomnienie, zobowiązanie do określonego postępowania (naprawienia wyrządzonej szkody, wykonania wskazanych prac), nadzór odpowiedzialny rodziców lub opiekunów, nadzór kuratora, przepadek rzeczy, umieszczenie w rodzinie zastępczej, młodzieżowym ośrodku wychowawczym, socjoterapeutycznym lub szkolno‑wychowawczym.

Umieszczenie w zakładzie poprawczym można orzec jedynie w razie popełnienia czynu karalnego przez nieletniego, który ukończył 13 lat. Jeśli sprawca jest młodszy, można zastosować wobec niego jedynie środki wychowawcze.

Zasądza się je w razie stwierdzenia u nieletniego upośledzenia umysłowego, choroby psychicznej lub innego zakłócenia czynności psychicznych, a także nałogowego picia alkoholu albo używania innych środków odurzających. Sąd rodzinny może umieścić nieletniego w szpitalu psychiatrycznym lub innym zakładzie leczniczym. Jeżeli sprawca wykroczenia jest upośledzony umysłowo w stopniu głębokim, sąd kieruje go do domu pomocy społecznej.

Osoby, które ukończyły 13 lat, ale nie ukończyły 18 lat i nie zawarły związku małżeńskiego (polskie prawo stanowi, że jeśli osoba zawarła związek małżeński przed ukończeniem 18. roku życia, jest uznawana za pełnoletnią), posiadają tzw. ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Czynności prawne dokonywane przez taką osobę wymagają zgody przedstawicieli tej osoby (np. rodziców, opiekunów). Jej brak powoduje nieważność czynności z mocy prawa. Osoby posiadające ograniczoną zdolność do czynności prawnych mogą samodzielnie:

Art. 65 ust. 3 Konstytucji RP zakazuje stałego zatrudniania dzieci do lat 16. Osoby w przedziale 16-18 lat mogą pracować, podlegają jednak, jako młodociani, szczególnej ochronie na podstawie art. 190-206 Kodeksu pracy.

Do najważniejszych postanowień w tym zakresie należą:

zakaz zatrudniania młodocianych, którzy nie ukończyli co najmniej gimnazjum;

obowiązek zatrudniania młodocianych nieposiadających kwalifikacji tylko w celu przygotowania zawodowego;

zasada, że praca wykonywana przez młodocianego nie może zagrażać jego zdrowiu;

obowiązek dokształcania się pracownika do ukończenia 18. roku życia do 6 godzin dziennie, a pracowników w przedziale wiekowym 16‑18 lat do 8 godzin dziennie;

zakaz zatrudniania młodocianych w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej.

Zasady spożywania i sprzedaży alkoholu reguluje ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zabrania ona sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych między innymi:

na terenie szkół oraz innych placówek oświatowo‑wychowawczych, opiekuńczych i domów studenckich;

na terenie zakładów pracy;

w miejscach i czasie masowych zgromadzeń;

w środkach i obiektach komunikacji publicznej;

na ulicach, placach i w parkach, z wyjątkiem miejsc przeznaczonych do ich spożycia na miejscu, w punktach sprzedaży tych napojów.

Art. 15 wspomnianej ustawy zabrania sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom poniżej 18 lat. W przypadku wątpliwości co do pełnoletności nabywcy sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Osoba naruszająca ten zakaz na mocy art. 43 ustawy podlega karze grzywny.

na terenie szpitali lub przychodni,

na terenie szkół i uczelni,

w pomieszczeniach zakładów pracy,

w pomieszczeniach obiektów kultury i wypoczynku,

w lokalach gastronomiczno‑rozrywkowych,

w środkach pasażerskiego transportu publicznego oraz na dworcach i przystankach komunikacji publicznej,

w pomieszczeniach obiektów sportowych,

w ogólnodostępnych miejscach przeznaczonych do zabaw dzieci.

Art. 6 ustawy zabrania sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom do lat 18. Podobnie jak w przypadku sprzedaży alkoholu, sprzedawca może zażądać okazania dokumentu potwierdzającego wiek kupującego. Za złamanie tego zakazu grozi kara grzywny.

posiadania środków odurzających lub substancji psychotropowych (kara pozbawienia wolności do lat 3, a jeśli przedmiotem czynu jest znaczna ilość takich środków - nawet do 10 lat);

wprowadzania do sprzedaży środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej (kara grzywny i kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8, a w jeśli przedmiotem czynu jest znaczna ilość środków odurzających - kara grzywny i kara pozbawienia wolności od lat 2 do 12);

udzielania środka odurzającego lub substancji psychotropowej małoletniemu (kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8);

udzielania innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej, ułatwianie użycia albo nakłanianie do użycia takiego środka lub substancji, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej (kara pozbawienia wolności od roku do lat 10, a jeśli sprawca tego czynu dopuści się go wobec osoby małoletniej - kara pozbawienia wolności nie może być krótsza niż 3 lata).

Zakazy dotyczące palenia papierów zostały zawarte w ustawie z dnia 9 listopada 1995 roku o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Zgodnie z art. 5 tej ustawy, palenie jest zabronione między innymi:
Przeciwdziałanie narkomanii obejmuje:

działalność wychowawczą, edukacyjną, informacyjną i zapobiegawczą;

leczenie, rehabilitację i reintegrację osób uzależnionych;

ograniczanie szkód zdrowotnych i społecznych;

nadzór nad substancjami, których używanie może prowadzić do narkomanii;

zwalczanie obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania niedozwolonych substancji;

nadzór nad uprawami roślin zawierających niedozwolone substancje.

Polskie prawo zakazuje między innymi:

Najważniejsze regulacje prawne dotyczące przeciwdziałaniu narkomanii zawiera ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku. Zgodnie z tym dokumentem działalność w tym zakresie odbywa się na wielu obszarach.

Wyjaśnij zasady odpowiedzialności karnej osób nieletnich.

Wskaż powody, które sprawiają, że zakaz sprzedaży papierosów i alkoholu osobom nieletnim nie zawsze jest przestrzegany. Uzasadnij odpowiedź.

Przedstaw środki wychowawcze, które stosuje się wobec nieletnich.

zadanie interaktywne

Rozstrzygnij, które zdania dotyczące sytuacji prawnej nieletnich są fałszywe.

Nieletnią w rozumieniu prawa karnego jest osoba, która w momencie popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 16. roku życia.

Kodeks karny przewiduje wyjątkową odpowiedzialność karną młodych ludzi, którzy ukończyli 15 lat, a dopuścili się przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu (np. zabójstwa).

Wobec sprawcy, który w czasie popełniania przestępstwa nie ukończył 18 lat, sąd może orzec karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Osoba poniżej 16 lat może być zatrudniona na stałe, pod warunkiem że ukończyła gimnazjum.

1. Cel projektu: Rozwijanie świadomości i aktywności na rzecz przeciwdziałania lokalnej przestępczości.

2. Zadanie: Skala przestępczości występującej w naszym lokalnym środowisku mocno zaważa na jakości życia. Jeśli czujemy się bezpieczni, z większą ufnością budujemy relacje sąsiedzkie i z zaangażowaniem wzajemnie sobie pomagamy. Czy możemy mieć wpływ na to, czy żyjemy w mniej lub bardziej bezpiecznej dzielnicy/miejscowości? W jakiejś mierze na pewno. Podzielcie się na dwie grupy: A i B. Grupa A będzie odpowiedzialna za stworzenie lokalnej „mapy przestępczości" - dzięki kontaktom z policją, prześledzeniu lokalnych wiadomości itp. zbierzcie informacje dotyczące ilości i rodzajów przestępstw w ostatnim roku w waszym lokalnym środowisku (dzielnicy, miejscowości), następnie opracujcie je graficznie w wersji elektronicznej. Grupa B, z kolei, będzie odpowiedzialna za stworzenie lokalnej „mapy profilaktyki przestępczości". Dzięki kontaktom z policją, lokalnymi organizacjami prospołecznymi, prześledzeniu lokalnych wiadomości itp. zbierzcie informacje dotyczące ilości i rodzajów działań profilaktycznych w zakresie przestępczości w ostatnim roku w waszym lokalnym środowisku (dzielnicy, miejscowości), następnie opracujcie je graficznie w wersji elektronicznej. Po wykonaniu obu zdań - grup A i B - skonfrontujcie wyniki. Przeprowadźcie dyskusję, w jakiej mierze działania profilaktyczne są skuteczne, które obszary przestępczości są w największym stopniu objęte działaniami profilaktycznymi, które w najmniejszym. Spróbujcie zaproponować działania dodatkowe, które mogłyby wspomóc profilaktykę przestępczości, zastanówcie się, które z nich warto byłoby przeprowadzić w społeczności szkolnej.

zadanie interaktywne

Dopasuj określenia młodych osób do odpowiadających im definicji.

Małoletni, Pełnoletni, Nieletni, Młodociany

Osoba, która według polskiego prawa cywilnego nie ukończyła 18 lat i nie zawarła małżeństwa.

Osoba, która w chwili popełnienia czynu zabronionego nie osiągnęła 21. roku życia i w chwili orzekania przed sądem pierwszej instancji nie osiągnęła 24. roku życia.

Osoba, która w momencie popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 17 roku życia.

Osoba, która ukończyła 18 lat lub przed osiągnięciem tego wieku zawarła małżeństwo.

Sytuacja prawna osób niepełnoletnich jest regulowana w różnych obszarach prawa. Najrestrykcyjniejsze regulacje występują w prawie karnym, według którego już po ukończeniu 15 lat można ponosić odpowiedzialność karną w przypadku popełnienia szczególnie ciężkich przestępstw.

Osoby poniżej 18. roku życia nie mogą legalnie kupować papierosów i alkoholu. Jednak szczególnie restrykcyjne przepisy dotyczą posiadania, wytwarzania i handlu środkami odurzającymi. Według danych policji, w latach 1999-2011 przestępstwa wymienione w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii zwiększyły się ponad pięciokrotnie - z 4225 do 22 940. Liczba podejrzanych w tych sprawach osób nieletnich wzrosła z 954 (1999 rok) do 4440 (2011 rok).

Zalecana literatura

Korcyl‑Wolska M., Postępowanie w sprawach nieletnich, Kraków 2004.
Stańdo‑Kawecka B., Prawo karne nieletnich. Od opieki do odpowiedzialności, Kraków 2007.
Kawałko A., Witczak H., Prawo cywilne, Warszawa 2008.
Wanat W., Narkotyki i narkomania, Warszawa 2006.

Projekt edukacyjny: Możliwości profilaktyki przestępczości

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Zasady ponoszenia odpowiedzialności prawnej przez nieletnich", "Odpowiedzialność prawna nieletnich", "Środki stosowane wobec nieletnich", "Małoletni w prawie cywilnym", "Osoby młodociane w prawie pracy", "Regulacje prawne dotyczące sprzedaży i konsumpcji alkoholu, papierosów i narkotyków", "Zakazy dotyczące palenia tytoniu", "Przepisy dotyczące posiadania i sprzedaży narkotyków", "Podsumowanie".

# data[].attributes.attachment_link.description
O KIM MOWA? kradzież cudzej rzeczy kradzież z włamianiem przestępstwa rozbójnicze udział w bójce lub pobicie uszczerbek na zdrowiu włamianie przestępstwa narkotykowe zgwałcenie CYBERPRZEMOC NIELETNI WOBEC PRAWA przekraczanie granic w sieci Tuesday, March 3, 2015 Uczeń zamieścił

# data[].attributes.attachment_link.title
Urodzeni ze smartfonem w dłoni - o pokoleniu iGen, Prof. Tomasz Grzyb

# data[].attributes.body
strona OSE

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Skip to main content

Z dystansem o tym, co robimy obecnie
jako nauczyciele

Redakcja naukowa
Jacek Pyżalski

Pobierz darmowego ebooka

Nasze opracowanie dotyczy sytuacji edukacji w czasach pandemii wirusa powodującego chorobę COVID-19, która wymusiła na wszystkich inny model działania, głównie ze względu na zmianę sposobu funkcjonowania większości instytucji edukacyjnych: z tradycyjnego na zapośredniczony. Edukacja zdalna (a nawet szersze wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych), będąca jeszcze kilka tygodni temu tylko opcją, z której jako nauczyciele mogliśmy korzystać w wybranym przez nas zakresie, stała się koniecznością.

Pomyślałem, że tego typu opracowanie jest pilnie potrzebne w Polsce. Należy jednak bliżej, szczegółowo i metodycznie, przyjrzeć się poszczególnym, ważnym pedagogicznie, zagadnieniom, uwzględniając wiele perspektyw. Wszystkim nam potrzebny jest także rodzaj szkieletu wspólnej myśli, który pozwoli spojrzeć z dystansu na to, co i po co obecnie robimy jako nauczyciele. Co jest ważne, a co jest tylko mniej znaczącym szczegółem? Na czym skupić się najbardziej? Czego na pewno nie możemy pominąć? Wreszcie - jakie błędy w obecnej sytuacji łatwo popełnić?

Myślę, że obecnie nikt nie potrafi wyczerpująco odpowiedzieć na te wszystkie pytania. Jednak wiele zmienia już samo ich zadanie i próba krytycznej na nie odpowiedzi.

Zapraszam do lektury!
prof. UAM dr hab. Jacek Pyżalski

Fragmenty recenzji

Zredagowany przez Jacka Pyżalskiego podręcznik zawiera teksty znakomitych uczonych i jest natychmiastową odpowiedzią środowiska akademickiego na edukacyjne konsekwencje pandemii spowodowanej przez wirusa COVID-19.
Planeta Ziemia została uwięziona w Escape Room'ie. Ludzkie tragedie, choroby i śmierć rodzą lęki i paraliżują. Ale też budzą społeczną wrażliwość i chęć niesienia pomocy, troskę o osoby starsze i o dobre wykształcenie dzieci.
Każdy dzień zmusza do pokonywania wielu barier związanych z mądrym, sprawnym i skutecznym kształceniem zdalnym. Powoduje też problemy wychowawcze i rodzinne. Podręcznik pomaga zrozumieć, zamienia obawy w świadome działania. Wyjaśnia, ułatwia i pokazuje...
Jestem przekonany, że ta książka okaże się użyteczna tym, którzy borykają się z codziennymi trudnościami, walcząc o los własnych i powierzonych dzieci - Rodzicom i Nauczycielom.

- prof. dr hab. Maciej Tanaś

Wartością książki jest zachowanie równowagi między warstwą teoretyczną i metodyczną jej treści. Została ona przygotowana z myślą o Czytelniku, który w sposób krytyczny i refleksyjny poszukuje inspiracji do poszukiwania sposobów rozwiązania problemów zawodowych oraz osobistych, z którymi - w tej skali - dotąd nie miał do czynienia.
Nie jest to też, co należy pochwalić, książka koncentrująca się wyłącznie na zdalnym nauczaniu oraz podkreślająca zalety jego współczesnych narzędzi. Zamiarem Redaktora oraz grona Autorów poszczególnych rozdziałów było podzielenie się z Czytelnikiem bogatym, praktycznym doświadczeniem pomocnym w sensownym wykorzystaniu zdalnej edukacji w obecnej, dramatycznej sytuacji w jakiej znaleźli się uczeń i jego rodzice, nauczyciel....w końcu szkoła i jej społeczne otoczenie.
Książka została napisana w konwencji promującej radykalną zmianę dominującego w praktyce podejścia do procesów edukacyjnych. [...] Słowa „przerabianie materiału', „przekazywanie wiedzy', „realizacja podstawy programowej' w ustach nauczyciela w XXI wieku nie dają najlepszego świadectwa jego kompetencji pedagogicznych. Współcześnie trzeba odkryć praktyczne znaczenie takich kategorii jak - budowanie relacji, koncentracja na potrzebach podmiotów procesu kształcenia, tworzenie warunków do uczenia się itp.

- prof. dr hab. Henryk Mizerek

Partnerzy

Główny Partner Akademicki

Partnerzy Akademiccy

Partnerzy Merytoryczni

Organizacje wspierające

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Edukacja w czasach pandemii wirusa COVID-19 - EduAkcja

# data[].attributes.attachment_link.description
Skip to main content Redakcja naukowa Jacek Pyżalski Pobierz darmowego ebooka Nasze opracowanie dotyczy sytuacji edukacji w czasach pandemii wirusa powodującego chorobę COVID-19, która wymusiła na wszystkich inny model działania, głównie ze względu na zmianę sposobu funkcjonowania większości instytucji edukacyjnych: z tradycyjnego na zapośredniczony.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
45m

Bez Internetu

Ta lekcja jest częścią tematu Bezpieczeństwo na poziomie szkoła podstawowa 4-6.

wróć do spisu treści

Wiedza w pigułce ?

Każdego dnia porozumiewamy się z ludźmi. Kiedy robisz zakupy, nie przeszkadza Ci, że ktoś jest świadkiem wymiany zdań ze sprzedawcą. Nie chcesz jednak, aby Twoją poufną rozmowę z przyjaciółką słyszała osoba postronna.

Komunikacja publiczna i komunikacja prywatna znacznie się od siebie różnią. W komunikacji publicznej uczestniczy duża liczba osób, w komunikacji prywatnej - niewielka i ściśle określona grupa. Komunikujemy się publicznie, kiedy bierzemy udział w dyskusji podczas wieczoru autorskiego czy spotkania z politykiem, gdy zamieszczamy posty na forum internetowym, publikujemy artykuł w gazecie, udostępniamy filmy lub zdjęcia na blogu. W przypadku wymiany listów i e-maili, rozmowy z rodziną i przyjaciółmi (np. na przyjęciu urodzinowym), SMS-owania bądź porozumiewania się przez komunikator internetowy lub telefon możemy natomiast mówić o komunikacji prywatnej.

Poza nadawcą i odbiorcą do wiadomości prywatnej w serwisie społecznościowym oraz na forum ma wgląd administrator. Korzystanie z tej formy komunikacji przypomina zatem podawanie przez koleżankę z ławki liściku - niezłożonego i bez koperty - do kolegi siedzącego pod oknem. Koleżanka, jeśli zechce, jest w stanie zapoznać się z treścią. W przypadku szkolnego forum wiadomość prywatną może przeczytać nauczyciel.

Jeśli zamieścisz jakieś dane (zdjęcia, pliki tekstowe) na dysku swojego komputera, to dostęp do nich będą miały właściwie tylko osoby korzystające z tego sprzętu. Jeśli udostępniasz określoną informację w Internecie - tracisz nad nią kontrolę. Sieć nie zapomina, zamieszczone materiały pozostają tam na zawsze. Dotyczy to nie tylko serwisów społecznościowych, ale praktycznie każdej aktywności w Internecie.

W sieci - podobnie jak w rzeczywistości poza nią - należy przestrzegać zasad bezpieczeństwa. Oto 8 wskazówek, które uczestnicy i uczestniczki powinni poznać:

1. Jeśli nie masz pewności, z kim rozmawiasz, nie podawaj żadnych informacji na swój temat.

2. Nie zdradzaj innym swoich haseł. Układaj takie, które będą trudne do odgadnięcia (to nie może być Twoja data urodzenia ani imię!). Zamiast liter możesz wykorzystać cyfry, które są do nich podobne (I = 1, O = 0, A = 4 itp.). Hasło powinno zawierać nie mniej niż 8 znaków, w tym cyfry oraz wielkie litery. W różnych serwisach posługuj się różnymi hasłami.

3. Nie pozwalaj na zapamiętywanie przez przeglądarkę haseł do poczty elektronicznej i serwisów, z których korzystasz - w przeciwnym razie każda osoba pracująca na tym komputerze będzie mogła zalogować się na Twoje konto. Po skończonej pracy wyloguj się - inaczej ktoś może się pod Ciebie podszyć.

4. Jeśli korzystasz z serwisów społecznościowych, zadbaj o odpowiednie ustawienia prywatności. Im mniej informacji udostępniasz osobom postronnym, tym lepiej. Zastanów się, czy na pewno warto z tych serwisów korzystać. Pamiętaj, że zgodnie z regulaminem Facebooka możesz założyć tam konto dopiero po ukończeniu 13. roku życia.

5. Na forach dyskusyjnych czy blogach posługuj się nickiem (pseudonimem), a nie swoim imieniem i nazwiskiem. Unikaj publikowania informacji o sobie w sieci.

6. Nie korzystaj z możliwości automatycznego „oznaczania się" w miejscu pobytu. Geolokalizacja ma swoje zalety (np. można pochwalić się zwiedzaniem ciekawego miasta), ale i wady - jeżeli ktoś planuje złożenie bliskiej osobie niezapowiedzianej wizyty, przez przypadek może zepsuć efekt niespodzianki. Ponadto ujawnianie swojego miejsca pobytu umożliwia śledzenie, a niekiedy może być nawet niebezpieczne.

7. Zwracaj uwagę na komunikaty pojawiające się w trakcie ściągania gier i aplikacji na telefony komórkowe i smartfony. Możesz się z nich dowiedzieć, do jakich Twoich danych żąda dostępu pobierana usługa. Uważaj, na co wyrażasz zgodę.

8. W razie wątpliwości odnośnie do tego, jak w danej sytuacji postąpić, poproś o radę swoich rodziców lub innych dorosłych, którym ufasz.

wróć do spisu treści
Pomysł na lekcję ?

Uczestnicy i uczestniczki dowiedzą się, co dzieje się z informacjami, które zamieszczają w Internecie. Następnie poznają podstawowe zasady bezpieczeństwa w sieci i zastanowią się, jak można się chronić przed zagrożeniami, które niesie użytkowanie Internetu.

Cele operacyjne

Uczestnicy i uczestniczki:

znają różnicę między komunikacją prywatną i publiczną w sieci i poza nią;

potrafią wskazać zagrożenia związane z korzystaniem z Internetu w telefonach komórkowych i innych urządzeniach;

wiedzą, jakich zasad należy przestrzegać, żeby się przed tymi zagrożeniami chronić.

Przebieg zajęć

Komunikacja publiczna obejmuje:

Zadaj pytanie:

Ewaluacja

Czy po przeprowadzeniu zajęć ich uczestnicy i uczestniczki:

rozumieją, że zamieszczanie niektórych informacji o sobie w sieci może stanowić problem?

potrafią podać przykłady komunikacji prywatnej i publicznej w sieci?

znają sposoby dbania o bezpieczeństwo w sieci?

wiedzą, że w sieci trzeba przestrzegać podobnych zasad bezpieczeństwa jak poza nią?

Opcje dodatkowe

Opcją dodatkową może być stworzenie ulotek i plakatów na temat bezpieczeństwa w sieci, które posłużą do zrobienia w szkole akcji społecznej dotyczącej tego tematu. Inną propozycją jest zrobienie ogólnoszkolnego konkursu na plakat związany z bezpieczeństwem w sieci.

wróć do spisu treści

Karta pracy „Bezpieczeństwo w sieci" ( ODT, DOC)

wróć do spisu treści

Zadania sprawdzające ?

wróć do spisu treści

Słowniczek ?

anonimowość

brak możliwości rozpoznania osoby.

media społecznościowe

różnorodne narzędzia umożliwiające użytkownikom internetu kontaktowanie się ze sobą, np. fora, czaty, blogi, portale społecznościowe, społeczności gier sieciowych i wiele innych.

nick

nazwa użytkownika, pseudonim zastępujący prawdziwe imię i nazwisko

prywatność

możliwość utrzymania informacji i danych o sobie w tajemnicy

geolokalizacja

określenie fizycznego położenia geograficznego osoby i urządzenia telekomunikacyjnego za pomocą systemu GPS lub adresu IP.

Zobacz cały słowniczek.
wróć do spisu treści

# data[].attributes.attachment_link.description
45m Bez Internetu Ta lekcja jest częścią tematu Bezpieczeństwo na poziomie szkoła podstawowa 4-6. wróć do spisu treści Każdego dnia porozumiewamy się z ludźmi. Kiedy robisz zakupy, nie przeszkadza Ci, że ktoś jest świadkiem wymiany zdań ze sprzedawcą. Nie chcesz jednak, aby Twoją poufną rozmowę z przyjaciółką słyszała osoba postronna.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bezpieczeństwo w sieci / Portale społecznościowe -- zasady, wskazówki, porady

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Humanity in Action Polska| Letnia akademia - szkoła | Uprzedź Uprzedzenia!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mowa nienawiści uwielbia bierny klimat. Tam kwitnie. Szczególnie w Internecie, gdzie fałszywe poczucie anonimowości i dystans hejtera od hejtowanego ośmiela do obrażania i szykanowania. Dlatego, spotykając się z mową nienawiści oko w oko, nie warto jej pobłażać ani akceptować jej dominacji w przestrzeni publicznej. Nie bój się pokazać żółtej, a jeśli trzeba, to i czerwonej kartki. To jak to zrobisz, będzie zależało od sytuacji, kontekstu oraz dostępnych możliwości działania. Sensowna reakcja to taka, która w adekwatny sposób odpowiada na ciężar gatunkowy danego hejtu. Ważne jest jednak to, by walcząc z mową nienawiści nie zagalopować się i samemu nie zacząć... hejtować hejterów.

Z punktu widzenia Fundacji Humanity in Action Polska 'walka' z mową nienawiści to
w założeniu misja pokojowa. Na wszystkich frontach.
Reagowanie na mowę nienawiści w praktyce oznacza, by:

Mieć nastawiony radar na wychwytywanie hejtu w otaczającej rzeczywistości. Gdy zobaczysz nienawistny komentarz/post/stronę, zgłoś ją moderatorom/administratorom. Najczęściej to sprawa jednego lub paru kliknięć myszką. Im więcej osób zareaguje, tym większa szansa, że hejtu będzie mniej. Np. w ramach inicjatywy „Wielkie sprzątanie FB. Stop mowie nienawiści, faszyzmowi i agresji" prowadzone są skoordynowane akcje przeciwko najbardziej nienawistnym stronom.

Świecić przykładem! Czyli przestrzegać samemu zasad netykiety.

Nie obawiać się wchodzić w dyskusję. Często jeden pozytywny komentarz pod falą hejtu zbiera większą uwagę niż cała reszta. Jak to zrobić? Można albo odpowiadać rzeczowo, wyjaśniając fakty i obalając mity, albo np. na Facebooku wklejać mem/demot lub inną grafikę, która celnie odpowie na problem. Zobacz stronę 'Gotowce do ściągnięcia', gdzie znajdują się memy m.in. z kampanii społecznych, których możesz w tym celu śmiało używać! Są do Twojej dyspozycji.

Kiedy nie jest możliwe, by zareagować na hejt w sposób dowcipny, przewrotny i z pazurem, a granice prawne zostaną przez hejterów przekroczone, zgłaszać zawiadomienia na Policję albo/i do prokuratury.

Włączać się we wspólne działania antyhejtowe - np. angażować się w działania sieci aktywistów grup takich jak HIA Polska, Kampanii Bez Nienawiści i innych.

Czerpać inspiracje od innych. Zobacz zakładkę ‚Re-AKCJE na hejt!' na naszej stronie.

Równie poważnie traktować 'małe' jak i 'duże' przejawy mowy nienawiści. Umniejszanie znaczenia jakiegokolwiek hejtu nie powoduje, że traci on realnie na sile. Jest wręcz odwrotnie.

Pokazywać innym, szczególnie 'niedowiarkom', że mowa nienawiści nawet jeśli 'przebiera się za żarty', wcale nie jest śmieszna, ale krzywdzi i obraża innych ludzi.

Nie 'dołować' się hejtem, szczególnie, jeśli jest wymierzony w nas lub bliskich nam ludzi. Nie czuć się zapędzonym w 'kozi róg', czy zastraszonym, tylko głośno o tym mówić oraz szukać wsparcia.

Solidarnie wspierać ofiary mowy nienawiści: słowami i działaniem.

Masz jakieś sprawdzone sposoby na reagowanie na hejt? Podziel się - daj nam znać.

Im więcej pomysłów sprawdzonych i 'z życia wziętych', tym lepiej!

# data[].attributes.attachment_link.title
Hejter: Jak reagować? Humanity in Action

# data[].attributes.attachment_link.description
Mowa nienawiści uwielbia bierny klimat. Tam kwitnie. Szczególnie w Internecie, gdzie fałszywe poczucie anonimowości i dystans hejtera od hejtowanego ośmiela do obrażania i szykanowania. Dlatego, spotykając się z mową nienawiści oko w oko, nie warto jej pobłażać ani akceptować jej dominacji w przestrzeni publicznej. Nie bój się pokazać żółtej, a jeśli trzeba, to i czerwonej kartki.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Negatywne opinie oznaczają, że jesteś jakaś, że zwróciłaś uwagę szerszej publiczności. Co nie znaczy, że masz innym pozwalać na za dużo lub udawać, że atak spływa po Tobie jak po kaczce. Przy odrobinie dobrej woli hejtera zamienisz w sprzymierzeńca i będziesz czerpać korzyści z jego obecności na Twoim profilu. Jak radzić sobie z hejtem?

Rób swoje

Nie pozwól, by podcinał ci skrzydła i odebrał odwagę, chęci do realizacji planów (postów, projektów). Odważ się napisać to, co naprawdę myślisz, zamiast lawirować tak, by być neutralna i w rezultacie nijaka.

Reaguj

Nie neguj trudnych emocji, które pojawiły się po ataku hejtera. Nawet, jeśli na zewnątrz pokazujesz, że po tobie spłynęło, internet jest jak komora pogłosowa, takie komentarze zostają w głowie długo po tym, jak zostały wypowiedziane. Dlatego reaguj, ale nie byle jak, byś sama nie zamieniła się w hejtera!

Trzymaj fason

„Zasada oko za oko uczyni cały świat ślepym." Co nie znaczy, że masz przepraszać za swoje wpisy, gdy ktoś wylał na Ciebie kubeł pomyj.

„Nie pozwól, aby ktoś spróbował ci wmówić, że na agresywne zachowanie ludzi ty masz odpowiadać przeprosinami za to, że żyjesz." Michał Wawrzyniak

Dlatego nigdy się nie tłumacz. Blogi to nie obiektywne media, ale subiektywne poglądy autora. Dopóki nikogo nie prowokujesz, dopóty masz prawo pisać to, co czujesz, myślisz, i co zaprząta twoją uwagę, nawet jeśli innym wydaje się bez sensu, bez wartości, za mało profesjonalne.

Jak odpowiedzieć na niemerytoryczny komentarz: „Ale beznadziejny wpis, takiego steku bzdur dawno nie czytałam, żal."?

Np. „A to niespodzianka, bo ma sporą liczbę odsłon. Piszę z myślą o swoich wiernych czytelnikach, ale doceniam, że poświęciła pani cenny czas, by zabrać głos w dyskusji."

lub:

„Odkąd moje teksty się monetuzyją i dzięki nim opłacam swoje rachunki, opinia przypadkowych osób nie robi na mnie wrażenia."

lub:

„Na szczęście nie jestem pomidorową, nie wszyscy muszą się mną zachwycać."

lub:

„Każdy ma prawo do własnego zdania. Wyrażając swoje, zwiększasz widoczność mojego postu dla pozostałych obserwatorów, dzięki."

Tu działa zasada - nie mam czasu nienawidzić tych, którzy mnie nienawidzą, jestem zbyt zajęta kochaniem tych, którzy mnie kochają.

Czerp korzyści z hejtu

Choć daleka jestem od zasady - „ważne, by mówili, nieważne jak", weź pod uwagę, że spora liczba komentarzy przekłada się na widoczność postów na Facebooku, a blogi, na których tętnią komentarze, przyciągają coraz to nowych odbiorców. Gdy jest konwersja, rośnie sprzedaż.

Nadając konstruktywne znaczenie negatywnym wypowiedziom hejtera, przedstawiając spokojnie i bez jadu swoje stanowisko, zaprowadzasz porządek, a jednocześnie docierasz do większej liczby odbiorców.

„Naucz się nadawać inne znaczenie, szukając innych perspektyw." (Michał Wawrzyniak) Wtedy nikt nie będzie mógł cię dotknąć.

Nie ulegaj pokusie odbicia piłki

Nawet jeśli uda ci się wygrać bitwę na zjadliwe komentarze, twój profil zyska miano agresywnego, negatywnego, a to odstraszy osoby, które przyszły po mądrość życiową i pozytywne emocje. Nie zrobi też najlepszego wrażenia na reklamodawcach.

Żartuj

Jest jeszcze jedna sprawdzona technika, która pozwoli ci uczynić hejtera sprzymierzeńcem - poczucie humoru. Czasem wystarczy, że na atak: „kolejny autor, który myśli, że jest taki mądry i głęboki.", odpowiesz krótko: „kolejny hejter ;)". Być może taki odzew sprowadzi dyskusję na zupełnie nowe tory.

Blokuj

Ostatecznością jest blokowanie i moderowanie komentarzy. Możesz być wtedy posądzona o to, że nie radzisz sobie z krytyką, że czekasz tylko na komplementy i peany (bo czekasz, no nie?).

Pamiętaj, że twój hejter poświęca sporo energii na wymyślenie dokuczliwej puenty, może więc zamiast go odtrącać, przekieruj energię na czerpanie korzyści z jego zaangażowania? Za każdym razem, gdy hejter cię linkuje, więcej osób dowiaduje się o twojej ofercie. Prawda jest taka, że możesz być mu wdzięczna, zresztą dziękowanie hejterowi to świetna strategia komunikacji.

Oceń swoje możliwości

„Uczmy się o sposobie reagowania na hejt. Bawmy się nim, gdy mamy na to siłę i czas. Unikajmy go, gdy jesteśmy przemęczeni i podatni na negatywne emocje. Nie chcemy złapać niepotrzebnego doła." Michał Wawrzyniak

Jak był najbardziej zjadliwy komentarz, który wyczytałaś na blogu i jak sobie z nim poradziłaś?

Marta Szyszko

na podstawie:

Comments

comments

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak radzić sobie z hejtem? 8 skutecznych sposobów - Kobieta w e-biznesie

# data[].attributes.attachment_link.description
Negatywne opinie oznaczają, że jesteś jakaś, że zwróciłaś uwagę szerszej publiczności. Co nie znaczy, że masz innym pozwalać na za dużo lub udawać, że atak spływa po Tobie jak po kaczce. Przy odrobinie dobrej woli hejtera zamienisz w sprzymierzeńca i będziesz czerpać korzyści z jego obecności na Twoim profilu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bóg jeden wie, ile razy przysiadałam do tego tekstu, ile różnych wersji już powstało i wylądowało w koszu. Pisanie o tym to balansowanie między motywacyjno-psychologicznnym podejściem, a tanią śpiewką samozwańczego trenera personalnego, z nutką poezji Paulo Coehlo.

A temat jest szalenie ważny i wymaga poważnego podejścia, bo wierzę, że jeśli ktoś w sieci szuka tego typu poradników - ma problem. I szuka pomocy.

I chociaż ten tekst jest jakąś kolejną głupią wyliczanką - skrót po hedlajnach niczego Ci nie da. Jeśli to już ten moment, że musisz się kogoś poradzić w kwestii hejtu i demotu, i naprawdę szukasz ukojenia - poświęć mi proszę kilkanaście minut i nie marnuj czasu na czytanie po łebkach. Albo czytaj jak chcesz - na początek, po prostu się wyluzuj .

Nie, nie powiem Ci, byś się po prostu nie przejmował. I tak nie posłuchasz.

Miałam kiedyś takiego kolegę, który choć bardzo to lubił, nie potrafił śpiewać. Pisał słabe piosenki. Wszyscy dookoła to wiedzieli, ale jego pasja i entuzjazm były tak ogromne, że nikt nie miał odwagi podcinać mu skrzydeł. Wszystkie zaoszczędzone pieniądze ładował w muzykę. Naprawdę wszystkie, co do złotówki. Przychodził do jednego studia nagraniowego, z którym byłam zaprzyjaźniona i zawsze prosił, by opuścić mu stawkę za godzinę, którą miał i tak bardzo niską - realizator dźwięku nie miał serca z niego zdzierać, więc nagrywał go po kosztach. Chłopak cieszył się jak dziecko, pracując nad nowymi pomysłami. Zawsze mówił, że założy zespół i będzie grać koncerty. Cel, w zestawieniu z nim, był tak wybujały, że aż nierealny.

Nikt nie wierzył, że to mu się uda, ale też nikt mu nie przeszkadzał, a jeśli mógł - to pomógł. Traktowaliśmy go z porozumiewawczym uśmiechem i do tej pory nie mogę sobie darować, że... wydawał mi się w tym wszystkim trochę zabawny i rozkoszny.

True story. On naprawdę istnieje.

Osiągnięcie celu zajęło mu jakieś 1,5 roku. I skubany - zaczął grywać z pełnym bandem, po warszawskich klubach. Swoje, całkiem przyzwoicie zaaranżowane numery. Wyrobił się. Ludzie przychodzili na jego koncerty, najczęściej znajomi ze swoimi znajomymi, ale jaka to przecież cudowna publiczność. Gość osiągnął to co „znawcy" muzyki, starzy rockmeni, tzw wyjadacze - mieli w swoich głowach, ale nikt nie pofatygował się na tyle, by faktycznie coś z sobą zrobić. I wtedy politowanie i pobłażliwe traktowanie się skończyło, a zastąpił je szacun. Szacun przez duże Sza. Chłopak był szczęśliwy. Sukces.

Były to czasy kiedy nie było Youtuba, takiego jakim go znamy. Nie było ciśnienia na ilość lajków, subów, wirtualnej rzeczywistości. Nie było to wcale tak dawno, jakieś 5-6 lat temu.

Zastanawiam się czasem co by było, gdyby ktoś mu wtedy nawtykał. Gdyby ktoś mu powiedział, że się nie nadaje, żeby „podciął sobie struny głosowe" (tak jak to mi kiedyś ktoś napisał, gdy wrzuciłam do sieci mój pierwszy film - piosenkę, którą napisałam mając 20 lat, która stała się hitem dzięki złej sławie. Nie będę przytaczać - byłam jeszcze dzieckiem. Tak jak Rebecca Black 🙂 )

W jakiejkolwiek lipnej sytuacji teraz jesteś przyjmij proszę ode mnie wirtualnego przytulasa.

I masz już ode mnie na wejściu szacun, że cokolwiek Ci się w życiu chce.

1. Opinie nie mają znaczenia

Nie ma znaczenia czy komuś podoba się to, co robisz.

Opinie nie mają znaczenia, bo jesteśmy różni. Jednym filmem/tekstem ktoś będzie zachwycony, a inny poczuje się obrażony. Sorry, za taki wybujały przykład, ale Jezusa ludzie ukrzyżowali! (Jezus przyszedł mi do głowy kiedy próbowałam podać przykład osoby, którą wszyscy lubią. Ale nie, jednak on też tak nie miał). Jurek Owsiak zamiast gigantycznej emerytury od państwa (takiej jaką miał np. śp Kiszczak) dostaje co roku cięgi, budzi skrajne emocje.

Oczywiście, miło jest czytać pozytywne komentarze, motywować się nimi, wiedzieć że ktoś Cię czyta/ogląda/lubi/szanuje. To Twoja publiczność, Twoi odbiorcy, trochę jak przyjaciele. I tylko dla nich (a przede wszystkim z pasji - czyli dla siebie) robisz to, co robisz. Będą Cię zagrzewać do działania, ale jeśli ich nie będzie - dalej będziesz robić swoje. Może tylko trochę wolniej 🙂 Dzięki nim będziesz mieć poczucie, że to co robisz, prócz ewidentnej przyjemności tworzenia - ma pozytywny wpływ na drugiego człowieka. Win-win.

Utknęliśmy na tym padole z ludźmi, z którymi nie chcemy mieć nic wspólnego, których nie chcemy widzieć/znać/oglądać i których nie szanujemy. W realnym życiu byśmy nawet nie nawiązali z nimi kontaktu. Toksyczne jednostki eliminuje się z życia, dla własnego zdrowia. Po tekście komentarza nie widać, czy to właśnie taka osoba.

A w Internecie ludzie komentują, nawet jeśli nie mają nic do powiedzenia. Jest cała masa takich, których skręca, by napisać cokolwiek, i którym wydaje się, że mają taki obowiązek. Powiedzieć Ci, że im się nie podobasz. Tak, abyś na pewno wiedział! Żebyś sobie nie pomyślał, że milczenie oznacza pochwałę.

2. Opinie nie mają znaczenia (!sic)

Nie pomyliłam się. Jeszcze raz trzeba to podkreślić. Nie będziesz podobać się wszystkim, a im więcej osób Cię zobaczy - tym więcej będzie Cię hejtować. Przygotuj się na to, zaakceptuj to, i rób swoje.

I to idealny moment, żeby zweryfikować czy to co robisz jest szczere, bo robisz to z pasji, czy robisz to dla poklasku, lajków, uznania, pieniędzy. Ci ostatni prędzej czy później rzucą swoją działalność i tak. Albo wylądują na oddziale psychiatrycznym.

Zabrzmi to bardzo źle, ale te dobre komentarze też trzeba brać do serca, tylko do pewnego stopnia. Przyjmuj je po prostu jako pozytywne emocje i już, bo jeśli naprawdę uwierzysz, że jesteś „genialny", „wspaniały" i „cudowny" - arogancja i pycha zje Ciebie i twoją pasję tak samo jak hejt.

Dlatego opinie nie mają znaczenia.

Dostaniesz być może, tak jak i mi się zdarza, wiadomości, że zmieniłeś czyjeś życie. Ale to tak naprawdę nie Twoja zasługa, a tego, że ten ktoś był w stanie sam zaczerpnąć z Twojej twórczości to, co było dla niego wartościowe. Potrafił to przepracować i poprawił jakość swojego życia. Fajnie, że kogoś do tego inspirujesz. Tyle!
3. Nie karm trolla, nie tłumacz się
Niech Cię ręka boska broni przed próbą polemizowania z komentarzami wzburzonych internautów. A boska siła będzie potrzebna, zwłaszcza na początku, nim przywykniesz - bo będzie Cię świerzbić. Mi zdarzyło się kilka razy odpowiedzieć i gwarantuję Ci, że to strata cennego czasu.

Nie musisz się z niczego tłumaczyć, doprecyzowywać, wyjaśniać. Wierz mi, że ten kto faktycznie chce wysłuchać co masz do powiedzenia - nie zrozumie Cię źle. Są badania naukowe potwierdzające to, że ludzie wyłapują to, co chcą usłyszeć, co potwierdzi ich własną tezę. Tezę, której być może nie chcą zmienić, bo są jej pewni, bo to wiąże się z poczuciem, że nie ma się racji. Nikt nie lubi nie mieć racji, dlatego właśnie słuchanie jest trudną sztuką i walką z własnym ego.

W większość - Twoi odbiorcy to ludzie, którzy podzielają Twoje poglądy, którzy się z Tobą utożsamiają i nadajecie na tych samych falach. I tak buduje się społeczność. Nie warto mieć poczucia (ani celu), że się kogoś nawraca.

Nawet jeśli wiesz, że masz rację - nie musisz przekonywać do tego wszystkich i oczekiwać, że wszyscy się z Tobą zgodzą. Nie zgodzą się!

Jeśli chcesz zmieniać świat - rób swoje uczciwie, przykładaj się, włóż to serce i pokaż swoją postawą, że to co mówisz ma sens. Moim zdaniem, nie wiem na 100% czy tak jest, ale wiele na to wskazuje - cała ta wirtualna, zmasowana paplanina sprawia, że słowa i zdania nie mają aż takiego znaczenia, co przekaz niewerbalny. Tak. Nawet w sieci taki istnieje. Jeśli mówimy oczywiście o sytuacji, w której stajesz się „osobą publiczną", czytaj - dzielisz się swoimi osobistymi doświadczeniami, lub każdy może wygooglać coś więcej, niż przedstawiasz w swej twórczości.

Ludzie nie są głupi, ale czasem nie wiedzą jacy są mądrzy. Wszyscy odbieramy wrażenia po całokształcie. Dziewczyny tu mają trochę gorzej, bo od nas oczekuje się jednej rzeczy, której faceci mieć nie muszą - urody. Ale tu patrz pkt. 1 i 2.

Nie oczekuj, że wszyscy będą Cię kochać, bo wielu ludzi nie kocha nawet samych siebie. (Ładne, co? Nie ja to wymyśliłam.)

Jeśli już MUSISZ odpowiedzieć na durny komentarz, to tylko w formie żartu. Każdy inny będzie jak polemika frustratów. Żart to inteligentna forma ripostowania, który docenia absolutnie KAŻDY, kto ma poczucie humoru (a ludzie bez niego nie są fajni i nie warto się silić, by im zaimponować).
6. Banuj
Proste. Ktoś się naprodukował pod Twoim dziełem? Ciach!

Gdyby ktoś wszedł do Twojego mieszkania i zrobił kupę na środku salonu, to co byś zrobił?

1. Wykopał go z domu i usunął zanieczyszczenie

2. Stał nad nim i próbował go przekonać, że umiesz zrobić ładniejszą i bardziej pachącą

Twój blog, czy cokolwiek innego - to Twój dom, który sam budujesz i dbasz, by było w nim miło Twoim gościom

To nie media publiczne. Nie masz obowiązku pilnować wolności wypowiedzi w Twojej przestrzeni internetowej (zresztą media publiczne też od tego odeszły).

7. Konstruktywna krytyka też nie zawsze się sprawdza

Jeśli nie potrafisz pisać, robić filmów - nie znaczy to, że masz nie publikować. Moje pierwsze filmy nadają się do odstrzału jeśli chodzi o jakość techniczną. Nie usuwam ich, bo mówię tam o rzeczach, pod którymi wciąż się podpisuję.

Mam kolegę, który od zawsze mówi, że chce zrobić film. Ma w głowie hollywoodzką produkcję, której nie jest w tej chwili zrealizować: nie ma odpowiedniego sprzętu, miejsca, ludzi... Twierdzi, że musi się za to zabrać, sporo jest do zrobienia, a on chce, by to było wow.

Nigdy wcześniej nie robił filmu.

Nie powiedziałam mu, nie chcąc go deprymować, że moim zdaniem on tego filmu nigdy nie zrobi (może zrobi ;P jak kolega zrobił zespół). Bo zamiast szukać rozwiązań, on szuka przeszkód. I nikt nie jest w stanie ze swojej pierwszej produkcji zrobić od razu dzieła na miarę Tarantino. Tutaj przydaje się zasada: Better „done", than „perfect"!

Wrzucanie niedoskonałych treści do internetu nie jest niczym złym. To najlepsze, na co w danym momencie Cię stać, a publikowanie czegokolwiek MOTYWUJĘ I TO JAK do kolejnych działań.

Oczywiście, że ktoś Ci napisze, że nuda, że coś powinieneś zrobić inaczej, że powinieneś iść w inną stronę, że tu powinno być tak i tak. Może i mają rację. Ale z drugiej strony - nikt inny nie ma pojęcia jaką Ty masz na to wizję na to co robisz. Do jakiego celu zmierzasz. Z każdej konstruktywnej krytyki faktycznie możesz wyciągnąć coś wartościowego, ale to wciąż Twój Koncept. A najlepiej uczyć się w praktyce.

8. Dbaj o pewność siebie...

... by nie mieć potrzeby nikomu czegoś udowadniać.

Łatwiej powiedzieć, trudniej zrobić - wiem. Dlatego zagadnieniu poświęcam całą, drugą część tego tekstu. Choć wiem, że pobieżnie, ale nie jestem psychologiem. I nie chcę tu przytaczać tekstów z motywacyjnych obrazków w stylu indie, bo wszyscy je znają.

Pewność siebie przydaje się w życiu, w każdym jego aspekcie, więc warto podjąć trud. Moim zdaniem (na mnie miał chyba największych wpływ) najlepszym sposobem na zbudowanie pewności siebie jest świadomość siebie, własnych możliwości - jakie by one nie były. Nie musisz być herosem, by mieć poczucie własnej wartości. Wtedy nikt z nas by jej nie miał. Życie to ciągła praca i nauka, będziesz się wiec rozwijać, szybciej lub wolniej. Nie ma cudownego, jednego etapu kiedy poczujesz się zajebiście i powiesz „Tak, teraz jestem pewny siebie". Lepiej zaakceptuj fakt, że jesteś w ciągłym procesie rozwoju, to i to już umiesz, tego się nauczysz - nie skupiaj się na niedoskonałościach, bo to stan przejściowy. I minie!

Think big, ale nie oczekuj zbyt wiele

To, że nie zdobędziesz popularności nie znaczy, że Ci się nie udało. Miejsce w Panteonie jest tylko dla wybrańców, jak w każdej dziedzinie życia i w każdym zawodzie. Bardzo często są to ludzie, którzy latami pracowali na swój sukces i zaczynali tak, jak każdy (ale nie mieli świadków tej pracy, więc nikt jej nie dostrzegł). A innym razem to jakieś patałachy, którym się poszczęściło, lub mają wtyki. To, że będziesz wśród nich - nic nie znaczy. To nie jest jakaś elita nadludzi, by marzeniem każdego powinno być - stać się jednym z nich.
Ciągle dostaję wiadomości, że szkoda, że Globstory ma mało subów. „Mam" 27 000 subskrybujących mnie ludzi. Toż to tylu ilu jest mieszkańców w małym polskim mieście! 🙂
Jeśli niekoniecznie chcesz zarabiać na blogowaniu - to nie ma aż takiego znaczenia.

Jeśli chcesz zarabiać (Nie ma oczywiście absolutnie NICZEGO złego w zarabianiu na swoich pasjach. Absolutnie) - to jest już biznes. A my tutaj nie o tym. My o sprzedawaniu ewentualnych powierzchni reklamowych, a nie ideałów.

Nie ma rzeczy niemożliwych dla nikogo...

... czyli nie zniechęcaj się, gdy coś nie wychodzi 🙂

To, że coś jest trudne nie jest powodem do poczucia się zdemotywowanym. O co chodzi?

Model biznesowy w wielu firmach opiera się na tzw. celach. Tzn. dany dział ma cele, które musi zrealizować. Badania (tak zarządzane są największe marki świata) pokazują, że wyniki będą lepsze, jeśli cele będą wyżyłowane. I jeśli osiągnie się je w 70% to sukces. Pomaga to w motywowaniu teamu i w dużej mierze opiera się na entuzjazmie.

Ja nie lubię tak do tego podchodzić, bo ja cele traktuję jako zadania do wykonania. Wtedy nie zastanawiam się nad tym jak coś jest trudne, tylko je po prostu zabieram się je za realizację. Wówczas, gdy pojawią się trudności nie rozpatruję ich w kategorii porażek i nie demotywuję się. Instynktownie - próbuję wtedy podejść do tematu od dupy strony.

Poza tym - człowiek, który nigdy nie popełnił błędu - nie zrobił niczego nowego.

Bądź skromny (i patrz punkt 4), lub przynajmniej się staraj

To jest cecha, która idzie w parze z pewnością siebie. Każdy ma swój zestaw skilli, powołanie, doświadczenie. Nie ma absolutnie żadnego powodu do wywyższania się ponad innymi, bo Ty możesz robić cudne zdjęcia, a ktoś robi piękne swetry na drutach.

Rób swoje
Zobaczysz, że hejterzy dadzą Ci spokój, znudzą się szybciej niż Ty. Przyjdą nowi, ale oni też sobie pójdą, bo Ty już będziesz piąć się i piąć po swojej własnej drabince, robiąc to co kochasz 😉

No i przede wszystkim wyluzuj... To tylko problemy białego człowieka, w XXI wieku.

A na zakończenie - piosenka!

# data[].attributes.attachment_link.description
Bóg jeden wie, ile razy przysiadałam do tego tekstu, ile różnych wersji już powstało i wylądowało w koszu. Pisanie o tym to balansowanie między motywacyjno-psychologicznnym podejściem, a tanią śpiewką samozwańczego trenera personalnego, z nutką poezji Paulo Coehlo. A temat jest szalenie ważny i wymaga poważnego podejścia, bo wierzę, że jeśli ktoś w sieci szuka tego typu poradników - ma problem.

# data[].attributes.attachment_link.title
Polskie Centrum Programu "Safer Internet"

# data[].attributes.attachment_link.description
Polskie Centrum Programu "Safer Internet", Warszawa, Poland. 2.7K likes. Polskie Centrum Programu „Safer Internet" powołane zostało w 2005 r. w ramach programu Komisji Europejskiej „Safer Internet".

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
EDUNEWS.PL - portal o nowoczesnej edukacji

# data[].attributes.attachment_link.description
Portal o nowoczesnej edukacji - dla nauczycieli i edukatorów oraz osób uczących się. Codziennie najnowsze informacje edukacyjne z kraju i świata.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
20% nastolatków przyznaje, że to, co publikuje w Internecie o sobie nie jest prawdziwe. ⅓ ocenia siebie jako osobę uzależnioną od mediów społecznościowych. 25% uczniów czuje, że jest przeciążona nadmiarem informacji z Internetu. Co to oznacza dla polskiej młodzieży - jaka jest jej kondycja i co za sobą pociąga? Przedstawiamy pierwsze wyniki z badania Młodzi Cyfrowi przeprowadzonego na portalu Librus, w którym wzięli udział uczniowie z Waszych szkół.

Badanie Młodzi Cyfrowi, dzięki zaangażowaniu firmy Librus, objęło swoim zasięgiem całą Polskę. Na pytania o stosunek do Internetu, smartfonów i nowych technologii odpowiedziało prawie 51 tysięcy uczniów w wieku 12-19 lat. Prawie wszyscy z badanych posiadają telefon z dostępem do sieci, a w przypadku połowy jest to dostęp bez żadnych ograniczeń.

Jakie są pierwsze wnioski? Młodzi ludzie czują niepokój, zdenerwowanie, mają problemy z koncentracją i uczucie przeciążenia nadmiarem informacji, przy jednoczesnym braku wystarczającego wsparcia ze strony rodziców.

- Z uzyskanych odpowiedzi wyłania się obraz pokolenia przywiązanego do swoich smartfonów, ale pozostawionego w większości samym sobie w kwestii odpowiedzialnego korzystania z sieci i urządzeń cyfrowych - komentuje Marcin Kempka, prezes firmy LIBRUS i PCG Edukacja, partnerów badania. - Co ciekawe rzadko sięgają już po tablety, które do niedawna były bardziej popularne.

Według deklaracji młodzieży, najczęściej używanym narzędziem do korzystania z Internetu jest smartfon (97%). Po tablet sięga zaledwie 20% uczniów. 23% nastolatków nie pamięta już życia bez Internetu i smartfonów. Obniża się też wiek otrzymania pierwszego smartfonu - choć średnia dla wszystkich badanych wynosi 10 lat, to u obecnych uczniów szkół podstawowych jest to już rok wcześniej.

Pokolenie „Always on"

Co dziesiąty badany uczeń deklaruje, że korzysta z telefonu praktycznie cały czas. Prawie połowa uczniów, jeśli przebudzi się w nocy, sięga po swój smartfon. Aż 24,7% uczniów czuje się uzależnionych od swojego smartfona. Pogłębiona analiza statystyczna potwierdza te dane: ok. 20% wszystkich badanych osób osiąga ekstremalnie wysokie wyniki na skali fonoholizmu (nałogowe korzystanie z telefonu komórkowego), kolejne 20% uczniów osiąga wyniki wysokie. 1/3 uczniów uważa, że jest uzależniona od serwisów społecznościowych.

Syndrom FOMO i przeciążenie informacjami

Na syndrom FOMO (z ang. fear of missing out), czyli lęk przed byciem pominiętym, może cierpieć nawet 14% młodzieży. Aż 28% badanych uczniów odczuwa niepokój lub zdenerwowanie, gdy nie wie, co planują lub robią w sieci inni. Połowa młodzieży czuje potrzebę natychmiastowej reakcji na wiadomości w sieci. Jednocześnie 25% nastolatków czuje się przeciążona nadmiarem informacji docierających do nich przez Internet.

Pomoc w problemie

- Smartfony, Internet i nowe technologie to wspaniałe wynalazki, które mogą przynieść nam wiele korzyści, jeśli potrafimy z nich odpowiedzialnie korzystać. Trudno jednak tego wymagać od dzieci i młodzieży, dlatego nie możemy zostawiać ich samych w cyfrowym świecie - mówi dr Maciej Dębski, prezes Fundacji Dbam o Mój Z@sięg, pomysłodawca i autor badania „Młodzi Cyfrowi". - Jeśli ponad 60% uczniów twierdzi, że ich rodzice nigdy nie uczyli ich odpowiedzialnego korzystania z sieci, a 10% - że rodzice nic nie wiedzą o ich cyfrowym życiu, to nie powinny dziwić niepokojące sygnały płynące z badania, a dotyczące samopoczucia polskich nastolatków.

Jak czują się z tym uczniowie

Co piąty nastolatek (20%) przyznał, że ocenia swoje dotychczasowe życie jako niezbyt szczęśliwe lub nieszczęśliwe, a ich stan zdrowia jest niezły lub kiepski. 12,2% uczniów w dniu realizacji badania przyznała, że czuje się źle, bardzo źle lub okropnie. Warto zwrócić uwagę, że w przypadku 16,6% uczniów okazuje się, że ich stan zdrowia jest gorszy niż ten sprzed 12 miesięcy, zaś kolejne 18% uczniów posiada niski poziom woli życia.

Około 15-20% badanych uczniów przejawia wyraźne symptomy samotności życiowej wskazując, że doświadcza ogólnej pustki, często czuje się osobami odrzuconymi, jak również przyznając, że nie ma wokół nich wystarczającej liczby ludzi. Deklarowane samopoczucie w dużej mierze zależy od oceny relacji rodzinnych, ale również od natężenia fonoholizmu, syndromu FOMO czy natężenia postawy Always on.

Młodzi cyfrowi realiści

Pomimo wielu alarmujących wyników badania „Młodzi Cyfrowi", ponad połowa uczniów (60,3%) deklaruje jednak, że życie w Internecie nie jest tak ważne, jak ich życie w „realu". Prawie wszyscy badani respondenci zadeklarowali, że posiadają wokół siebie osoby, z którymi chętnie spędzają czas poza Internetem (94,5%), 91,9% uczniów przyznała, że w swoim życiu posiada jakąś pasję, jakieś hobby czy zainteresowanie. Co trzeci badany polski nastolatek przyznał, że angażuje się w nieodpłatną pomoc na rzecz innych (36,1%).

Próby ograniczenia korzystania ze smartfonu podejmuje co trzeci polski nastolatek.

Badanie Młodzi Cyfrowi przeprowadziła Fundacja Dbam o Mój Z@sięg i Uniwersytet Gdański we współpracy z firmami Librus oraz PCG Edukacja.

# data[].attributes.attachment_link.title
[RAPORT] Co Internet robi z polską młodzieżą?

# data[].attributes.attachment_link.description
20% nastolatków przyznaje, że to, co publikuje w Internecie o sobie nie jest prawdziwe. ⅓ ocenia siebie jako osobę uzależnioną od mediów społecznościowych. 25% uczniów czuje, że jest przeciążona nadmiarem informacji z Internetu. Co to oznacza dla polskiej młodzieży - jaka jest jej kondycja i co za sobą pociąga?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nie możemy mówić o odpowiedzialnym korzystaniu z technologii informacyjno-komunikacyjnej bez tworzenia zasad używania Internetu, smartfonów czy komputerów. Sytuacja ta odnosi się nie tylko do środowiska domowego, ale ma również szerokie zastosowanie w środowisku szkolnym.

Smartfon w szkole - kilka faktów w oparciu o prowadzone badania naukowe

W badaniach prowadzonych w latach 2015-2016 przez Uniwersytet Gdański oraz Fundację Dbam o Mój Z@sięg wśród 22 000 młodzieży między 12. a 18. rokiem życia 60,6% respondentów przyznało, że w ich domach nie funkcjonują żadne zasady związane z używaniem smartfonów i Internetu, a 35% rodziców w opinii ich dzieci nigdy nie podejmowało rozmów dotyczących szkodliwości nadużywania cyfrowych dobrodziejstw (Dębski, 2017). W tych samych badaniach wyczytać możemy, że 84,2% uczniów używa swoich smartfonów w przerwach między zajęciami, zaś 33,7% deklaruje częste korzystanie z własnych urządzeń cyfrowych podczas trwania lekcji. Jak się okazuje, badana młodzież w zdecydowanej większości (77%) jest przeciwna wprowadzaniu bezwzględnego zakazu korzystania ze smartfonów na terenie szkoły, jednocześnie co trzeci uczeń (33%) przyznaje, że miał problemy z powodu używania smartfona w szkole.

Szkolne zasady. Kiedy i dla kogo?

Można sobie wyobrazić, że funkcjonują w Polsce takie szkoły, które praktycznie w ogóle nie mają problemu z zarządzaniem nowymi technologami na swoim terenie. W takich sytuacjach częstym modelem przyjmowanym przez dyrektorów oraz grono pedagogiczne jest wprowadzenie bezwzględnego zakazu przynoszenia smartfonów do szkoły. Takie postępowanie przez wielu nauczycieli postrzegane jest jak rozwiązanie problemu nadmiernego używania nowych technologii przez uczniów. Nic bardziej mylnego. Fizyczne pozbawienie ucznia smartfonu tylko pozornie zmniejsza skalę występowania takich zachowań jak cyberprzemoc, przemęczenie czy brak koncentracji. Jako forma oddziaływania bezwzględne zakazy używania smartfonów w szkole powinny być stosowane tylko w wyjątkowych okolicznościach. W większości przypadków powinniśmy się zastanowić, jak w sposób pozytywny włączyć telefony komórkowe w codzienne funkcjonowanie środowiska szkolnego.

Tworzenie szkolnych zasad używania nowych technologii powinno być procesem zaplanowanym, rozciągniętym w czasie, a przede wszystkim popartym realną potrzebą. Mowa tutaj o tych wszystkich negatywnych sytuacjach, które mogą wystąpić w obecności braku higienicznego używania mediów cyfrowych podczas pobytu ucznia w szkole. Do tego rodzaju sytuacji zaliczyć należy:

nadużywanie urządzeń cyfrowych w trakcie trwania zajęć lekcyjnych oraz podczas przerw międzylekcyjnych,

przemęczenie uczniów w szkole spowodowane nałogowym korzystaniem z mediów cyfrowych w domu,

zwiększenie liczby uczniów mających trudności w przyswajaniu treści przekazywanych przez nauczycieli z powodu nadmiernego rozkojarzenia związanego z nałogowym używaniem mediów cyfrowych (na podstawie formalnie orzeczonych diagnoz wykonanych przez pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych),

występowanie zachowań związanych z przemocą w sieci (cyberprzemoc),

wchodzenie w konflikt z uczniami i nauczycielami z powodu używania mediów i urządzeń cyfrowych,

trudności w nawiązywaniu relacji bezpośrednich, tendencje do autoizolacji i zamykania się w świecie on-line.

Przy ustalaniu szkolnych zasad używania nowych technologii pamiętać należy, że wszystkie przepisy statutu muszą być zgodne tak z ustawami, jak i przepisami wykonawczymi. Tymczasem brakuje podstawy prawnej do wprowadzenia do statutu zapisu całkowicie rugującego komórki ze szkoły. Przepisy oświatowe zobowiązują do ustalenia warunków wnoszenia i zasad korzystania z telefonów, nie wynika więc z nich możliwość wprowadzenia całkowitego zakazu używania komórek, takie działanie byłoby bezprawne. Prawo nie określa katalogu sankcji, które szkoła może nakładać na uczniów, odwołuje się jedynie do przepisów międzynarodowych, które zakazują stosowania tortur i kar poniżających. Statut sporządzony na podstawie nowych przepisów musi natomiast określać, w jakim trybie, formie, terminie i do kogo uczeń może się odwołać od nałożonej kary

Wytyczne do tworzenia szkolnych kodeksów używania nowych technologii

W jaki sposób budować szkolne kodeksy korzystania z nowych technologii? Jaki udział w tych pracach mają mieć nauczyciele, a jaki uczniowie? Czy wypracowane zasady są stałe i niezmienne, i czy powinny dotyczyć jedynie uczniów? Poniżej spisano kilka najważniejszych wytycznych, o których nauczyciele powinni zawsze pamiętać podczas opracowywania tego rodzaju szkolnych kontraktów:

1. Przedyskutuj pomysł: Dobrze wcześniej przedyskutować pomysł tworzenia szkolnych zasad z innymi nauczycielami, dyrektorem, psychologiem czy pedagogiem szkolnym, a w szczególności z rodzicami.

2. Praca wspólna: Zasady ustalone w ramach szkolnego kodeksu nie powinny być efektem pracy samych nauczycieli, ale powinny być tworzone przez całe środowisko szkolne. Jeśli uczeń będzie miał realne poczucie wpływu na spisane treści, istnieje większe prawdopodobieństwo ich przestrzegania w przyszłości. Dzięki wspólnej pracy podnosimy poczucie podmiotowości i poczucia ważności ucznia w procesie stanowienia o najważniejszych rzeczach w szkole, do której uczęszcza.

3. Jesteś liderem: Pamiętaj, że jako nauczyciel sprawujesz pełną kontrolę nad pojawiającymi się pomysłami uczniów. Jesteś liderem tworzonych zasad odpowiedzialnego korzystania z mediów cyfrowych. Podczas tworzenia kodeksu wsłuchuj się w oczekiwania i pomysły uczniów, nie neguj ich, nie mówi, że są złe, tylko że ewentualnie wymagają korekty. W punktach spornych zaproponuj swoje zmiany do zgłoszonych pomysłów. Pamiętaj, że zasady nie powinny być spisywane w formie zakazów ani nakazów, ale raczej w formie wskazówek.

4. Myśl pozytywnie: Pamiętaj, że zasady nie powinny być spisywane w formie zakazów ani nakazów, ale raczej w formie wskazówek. Takie rozumienie sprawy pozwoli pozbyć się negatywnego kojarzenia pracy, którą należy wykonać.

5. Wspólnie przestrzegaj: Ustalone szkolne zasady powinny być wspólnie przestrzegane. To jeszcze bardziej podkreśli rolę i znaczenie ucznia w szkole. Uczeń poczuje się pewne siebie, kiedy zobaczy, że również Ty starasz się podążać za wytyczonymi celami odpowiedzialnego korzystania z mediów cyfrowych. Będzie miał poczucie, że nie jest pozostawiony samo sobie, tylko że może liczyć na Twoje wsparcie i Twoją obecność.

6. Konsekwencja w działaniu: Pamiętaj, że podczas pracy z uczniami powinny zostać ustalone nie tylko zasady odpowiedzialnego korzystania z mediów cyfrowych, ale również konsekwencje ich nieprzestrzegania. A zatem zastanów się dobrze nad każdą spisaną zasadą. Czy rzeczywiście jesteście w stanie jej bez problemu przestrzegać? Pamiętaj: chodzi o proste rozwiązania zmierzające do zwiększenia higieny osobistej w codziennym używaniu mediów cyfrowych. Szkolne zasady nie powinny kojarzyć się z karą i porozumieniem nie do spełnienia.

7. Monitoruj postępy: Szkolne zasady odpowiedzianego korzystania z mediów cyfrowych mają za zadanie kształtować właściwą postawę w zakresie codziennego używania takich urządzeń mobilnych jak smartfon, tablet, komputer, konsola do gry. Tak rozumiane nie mogą sprowadzać się do jednorazowej wspólnej pracy, ale powinny być wdrażane każdego dnia. Zwróć uwagę na to, aby co jakiś czas - przez Ciebie ustalony - zwracać uwagę na to, w jaki sposób Wasza praca jest wdrażana w codzienne funkcjonowanie szkoły. Być może dojdziesz do wniosku, że potrzebne są zmiany w spisanych zasadach, być może poszczególne punkty wymagają korekty albo całkowitego przeformułowania, a nawet likwidacji.

8. To naprawdę ważny dzień: Pamiętaj, że proces tworzenia zasad odpowiedzialnego korzystania z mediów cyfrowych nie powinien kojarzyć się z karą i surowym ograniczeniem. Zrób wszystko, aby uczniowie zapamiętali ten dzień jako ważne wydarzenie w swoim życiu. Niech pojawienie się zasad odpowiedzialnego korzystania z mediów cyfrowych kojarzy się z przyjemnie spędzonym czasem, szkolnym piknikiem, wycieczką.

Pamiętaj, że nawet jeśli nie uda się wdrożyć zasad używania nowych technologii na terenie całej szkoły, możesz to zrobić w klasie, w której jesteś wychowawcą.
Praktyka wskazuje, że wielu szkolnych trudności i kłopotów z używaniem nowych technologii udałoby się uniknąć, gdybyśmy modelowali u dzieci i uczniów właściwe postawy dotyczące używania cyfrowych dobrodziejstw. Modelowanie to może dokonywać się chociażby przez wspólne - uczniów i nauczycieli - ustalanie szkolnych zasad związanych z używaniem cyfrowych dobrodziejstw. Taka droga - wspólnego zarządzania - zawsze będzie o wiele lepsza i właściwsza niż bezwzględne zamykanie szkół na obecność smartfonów.

Literatura:

Dębski M. (2017). Nałogowe korzystanie z telefonów komórkowych. Szczegółowa charakterystyka zjawiska fonoholizmu w Polsce. Raport z badań. Gdynia, dostępne na http://dbamomojzasieg.com/publikacje-raporty/

dr Maciej Dębski
Pracownik naukowy Uniwersytetu Gdańskiego, założyciel i lider Fundacji Dbam o Mój Z@sięg, socjolog problemów społecznych, edukator społeczny, ekspert w realizacji badań naukowych, ekspert Najwyższej Izby Kontroli, Rzecznika Praw Obywatelskich, Fundator i Prezes Fundacji Dbam o Mój Z@sięg, autor/współautor publikacji naukowych z zakresu problemów społecznych (bezdomność, przemoc w rodzinie, uzależnienia od substancji psychoaktywnych, uzależnienia behawioralne), autor/współautor dokumentów strategicznych, programów lokalnych, pomysłodawca ogólnopolskich badań z zakresu fonoholizmu i problemu cyberprzemocy zrealizowanych wśród 22 000 uczniów oraz 4 000 nauczycieli. W roku 2016 wdrożył pierwszy w Europie eksperyment społeczny odcięcia 100 osób na 72 godziny od wszelkich urządzeń elektronicznych (telefonów komórkowych, tabletów, Internetu, gier on-line playstation, telewizji), który zakończył się sukcesem badawczym.

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkolne zasady używania mediów cyfrowych - wytyczne i wskazówki

# data[].attributes.attachment_link.description
Nie możemy mówić o odpowiedzialnym korzystaniu z technologii informacyjno-komunikacyjnej bez tworzenia zasad używania Internetu, smartfonów czy komputerów. Sytuacja ta odnosi się nie tylko do środowiska domowego, ale ma również szerokie zastosowanie w środowisku szkolnym. W badaniach prowadzonych w latach 2015-2016 przez Uniwersytet Gdański oraz Fundację Dbam o Mój Z@sięg wśród 22 000 młodzieży między 12.

# data[].attributes.body
Raport EU Kids

# data[].attributes.body
standardy

# data[].attributes.body
opis jej historii

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał edukacyjny Fundacji Dzieci Niczyje. Film jest elementem scenariusza zajęć edukacyjnych "Seksting" opracowanego w ramach projektu "'Don't lose' - an integrated model of prevention and help in situations of sexual exploitation and abuse of children". Scenariusz zajęć dostępny na platformie edukacyjnej FDN: www.edukacja.fdn.pl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Necio.pl to projekt edukacyjny, na który składa się m.in. serwis internetowy, w którym rodzice wraz z dziećmi w wieku przedszkolnym znajdą materiały multimedialne, gry, piosenki czy opowiadania. Te treści wprowadzają dziecko w świat komputerów i Internetu oraz zapoznają je z podstawowymi zasadami bezpieczeństwa w sieci. Na projekt składają się również scenariusze zajęć edukacyjnych dla przedszkoli i klas zerowych szkół podstawowych. Materiały te są dostępne online ( www.necio.pl). Dzięki współpracy z Biurem Edukacji m.st. Warszawy wszystkie przedszkola publiczne w stolicy już zostały wyposażone w pakiety edukacyjne. Do końca roku szkolnego zrealizują one zajęcia wśród blisko 26 tys. przedszkolaków. W projekt społecznie zaangażował się aktor Tomasz Kot.

Druga propozycja to nowatorska, bezpłatna przeglądarka bezpiecznych stron internetowych BeSt dla dzieci w wieku od 3 do 10 lat. Dzięki niej rodzice mogą wspólnie z dziećmi odkrywać uroki Internetu lub zapewnić im samodzielne, bezpieczne korzystanie z sieci. Program udostępnia kilkaset wartościowych stron internetowych dla dzieci. Certyfikowane są one przez pracowników i wolontariuszy Fundacji Dzieci Niczyje. Przeglądarka blokuje dostęp do stron spoza katalogu. BeSt wyposażony został również w szereg funkcji ochrony rodzicielskiej. Przeglądarkę można pobrać ze strony www.best.fdn.pl.

BeSt to bezpłatna przeglądarka bezpiecznych stron internetowych dla dzieci w wieku od 3 do 10 lat.

Producentem programu jest firma PlikCenter.

Podstawowe funkcje programu:

- Skuteczna ochrona dziecka podczas korzystania z Internetu

- Setki przyjaznych i bezpiecznych serwisów dla dzieci 3+

- Blokada dostępu do stron spoza katalogu BeSt, serwisu www.sieciaki.pl Fundacji Dzieci Niczyje

- Nawigacja przyjazna dzieciom

- Łatwa instalacja programu

Program pełni funkcję kontroli rodzicielskiej w Internecie.

Dzięki zastosowaniu przeglądarki BeSt rodzice mogą wspólnie z dziećmi odkrywać uroki Internetu lub zapewnić im bezpieczne, samodzielne korzystanie z sieci. Program udostępnia kilkaset bezpiecznych stron internetowych dla dzieci. Ponadto blokuje dostęp do stron spoza katalogu Sieciakowego BeSt, który prowadzony jest przez Fundację Dzieci Niczyje od 2005 roku w ramach serwisu www.sieciaki.pl.

Katalog stron podzielony jest na trzy kategorie wiekowe: 3+, 6+, 9+ lat oraz na osiem kategorii tematycznych:

1. Gry i rozrywka

2. Książka i prasa

3. Film i muzyka

4. Edukacja

5. Kultura

6. Sport i turystyka

7. Czas wolny

8. Zwierzęta.

Przeglądarka znajduje zastosowanie zarówno w komputerach domowych, jak i szkołach, bibliotekach, domach kultury czy kawiarenkach internetowych.

Szczegółowy wykaz funkcji przeglądarki BeSt

Funkcje programu (użytkownik dziecko):

- blokada stron spoza katalogu Sieciakowego BeSt

- przeglądanie bezpiecznych stron internetowych

- wyszukiwanie stron przy użyciu słów kluczowych, nazwy i opisu

- wybieranie stron z ośmiu katalogów tematycznych

- możliwość wybrania stron według wieku użytkownika: 3+, 6+, 9+ lat

- proponowanie stron do programu

- zgłaszanie uwag do stron

- ocena stron

- zgłaszanie blokady stron

Funkcje programu (opiekun):

- wyjście z programu ograniczone hasłem

- opcjonalne ograniczenie korzystania z innych programów podczas działania przeglądarki BeSt

- monitorowanie stron odwiedzanych przez dzieci

- monitorowanie stron zablokowanych

- blokada nieautoryzowanego zamknięcia programu

Dane techniczne:

Nazwa programu: BeSt - przeglądarka bezpiecznych stron internetowych dla dzieci
Data aktualizacji: 04.10.2012
Rozmiar pliku: 6,3 MB
Licencja bezpłatna
Systemy operacyjne: Windows 98 / Me / NT / 2000 / XP / Vista / 7
Producent: PlikCenter
Strona programu: www.best.fdn.pl
Obydwa projekty realizowane są przez Fundację Dzieci Niczyje we współpracy z Fundacją Orange w ramach programu Komisji Europejskiej Safer Internet. Producentem programu BeSt jest firma PlikCenter.

(opracowano na podstawie materiału prasowego)

# data[].attributes.attachment_link.title
Przedszkolaki w sieci - Jak od małego kształtować odpowiedzialne postawy online " EgoDziecka

# data[].attributes.attachment_link.description
Necio.pl to projekt edukacyjny, na który składa się m.in. serwis internetowy, w którym rodzice wraz z dziećmi w wieku przedszkolnym znajdą materiały multimedialne, gry, piosenki czy opowiadania. Te treści wprowadzają dziecko w świat komputerów i Internetu oraz zapoznają je z podstawowymi zasadami bezpieczeństwa w sieci.

# data[].attributes.attachment_link.description
Surfuj po stronach z Katalogu Bezpiecznych Stron dla dzieci BeSt. Tylko tam znajdziesz bezpieczne, ciekawe i atrakcyjne strony dla siebie. Strony z Katalogu BeSt są stale weryfikowane pod kątem bezpieczeństwa.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Silna więź z rodzicami to jeden z czynników chroniących młode osoby przed angażowaniem się w ryzykowne sytuacje w sieci. Buduj pogłębioną relację ze swoim dzieckiem. Bądź ciekawy/a doświadczeń i opinii dziecka, jego uczuć, marzeń, pomysłów i tego, jak rozumie świat.

Obserwuj dziecko, próbuj zrozumieć jego potrzeby i przyczyny zachowania. Nie koncentruj się wyłącznie na realizowaniu celów wychowawczych, duże znaczenie ma budowanie emocjonalnego porozumienia z dzieckiem opartego na szacunku i zaufaniu. Taką relację najlepiej budować z dzieckiem od samego początku, ale nigdy nie jest za późno, żeby zacząć ją rozwijać.

# data[].attributes.attachment_link.title
Niby wiadomo, kto jest po drugiej stronie

# data[].attributes.attachment_link.description
Problem uwodzenia dzieci online (in. grooming) ma długą historię, a jego specyfika zmienia się wraz z dynamicznym rozwojem internetu. Już 20 lat temu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Sieciaki.pl - poznaj bezpieczny internet i dołącz do drużyny Sieciaków

# data[].attributes.attachment_link.description
Bezpieczna strona dla dzieci. Konkursy, komiksy, sondy, filmy i gry dotyczące bezpiecznego korzystania z internetu.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
krajowe biuro ds. przeciwdziałania narkomanii

# data[].attributes.attachment_link.description
Strona z portalu Krajowe Biuro Do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii / Hazard / Raporty z badań

# data[].attributes.body
strona dla rodziców i nauczycieli

# data[].attributes.headline
Na zawsze początek historii Mateusza i Julki

# data[].attributes.subject
Na zawsze początek historii Mateusza i Julki

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
|

You are visiting website hosted by , click the button below to continue

If you buy PRO for 9.99 PLN/year, this page will not appear.

# data[].attributes.body
statys

# data[].attributes.body
Młodzież a internet

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Stwierdzenie, że młodzież zdecydowanie za dużo czasu spędza surfując w Internecie, bynajmniej nie jest odkrywcze. Ale uświadomienie sobie, że niektóre nastolatki spędzają w ten sposób nawet osiem czy dziewięć godzin dziennie, daje do myślenia, nawet jeśli problem dotyczy tylko niedużej części z nich. Takie dane, poparte badaniami, podaje CBOS w najnowszym raporcie „Młodzież 2013".

Informacje przytaczane w raporcie CBOS potwierdzają w liczbach to, co już wiemy - Internet się upowszechnił, dostęp do sieci nie jest już problemem. Ma go w domu 97% ankietowanych. Przeciętny czas spędzany online przez młodzież to trzy godziny dziennie. „Jedna piąta (20%) korzysta z sieci na ogół godzinę dziennie, ponad jedna czwarta (28%) - dwie godziny, więcej niż co piąty (22%) - trzy, a zbliżona co do wielkości grupa (21%) - od czterech do pięciu" (Młodzież 2013, s. 143). Wspomniany wcześniej problem, związany z używaniem Internetu znacznie dłużej, każdego dnia, mają na szczęście nieliczni. Jedna czternasta (7%) spośród badanych nastolatków korzysta z sieci przez sześć do ośmiu godzin dziennie, a dwóch na stu młodych ludzi, czyli 2%, przez dziewięć i więcej godzin.

Zgodnie z analizą wyników badań, ilość czasu spędzanego w sieci zależy w pewnym stopniu od płci nastolatków, rodzaju szkoły, w której się uczą
i miejsca zamieszkania (wielkości miejscowości). Chłopcy korzystają z Internetu dłużej niż dziewczęta. Ich średni czas surfowania online to trzy godziny i dwanaście minut dziennie, podczas gdy dziewczęta poświęcają na Internet dwie godziny i pięćdziesiąt trzy minuty. Zatem różnica, w zależności od płci, wynosi ok. dwadzieścia minut.

Uczniowie liceów ogólnokształcących spędzają w sieci najwięcej czasu (średnio 3,19) a młodzież z technikum - najmniej (2,74). Badani z zasadniczych szkół zawodowych - 3, 03. Wśród uczniów można też zaobserwować pewną zależność między ilością spędzanego online czasu a ocenami w szkole. W tym zakresie różnice między uczniami uważającymi się za trójkowych i lepszych nie są duże. Natomiast młodzi ludzie, uzyskujący najsłabsze wyniki w nauce, korzystają z sieci znacznie dłużej niż pozostali. Prymusi, czyli uczniowie określający siebie jako „piątkowych i szóstkowych" relatywnie spędzają w Internecie najmniej czasu. Analiza wyników badania ze względu na miejsce zamieszkania pokazuje, że dłuższy czas korzystania z sieci (3,21 - 3,36) deklaruje młodzież w miastach, niezależnie od wielkości miejscowości. Badani mieszkający na wsi przeciętnie surfują w sieci krócej (2,76).

Autorzy raportu przyjrzeli się też stylom korzystania z Internetu przez młodzież. Układając pytania zadawane nastolatkom, wykorzystali elementy testu autorstwa Kimberly Young, stosowanego podczas badania uzależnienia od Internetu. Dla pokolenia osób, które wychowywały się na podwórkach, biegając i grając w różne gry z rówieśnikami, zaskakujące mogą się okazać przeświadczenia dorastającej obecnie młodzieży. Mianowicie, aż 51% badanych uczniów ma poczucie, że życie bez Internetu byłoby nudne lub pozbawione radości, z czego 20% ma je często. Jednym z pierwszych symptomów wchodzenia w fazę uzależnienia jest przedkładanie surfowania w sieci nad inne ważne dotąd w życiu sprawy, obowiązki, przyjemności. Prawie połowa badanych uczniów (47%) przyznaje, że zaniedbywanie nauki i otrzymywanie gorszych stopni wskutek długiego surfowania online nie jest im obce. Podobnie, 46% nastolatków odpowiada, że zdarza im się być niedospanym z powodu długotrwałego korzystania z sieci. Aż 48% zaniedbuje przez Internet domowe obowiązki. Innym symptomem popadania w uzależnienie od sieci jest ukrywanie przed innymi osobami długości czasu spędzanego online. Zgodnie z wynikami badań, ta sytuacja zdarza się najrzadziej. Większość uczniów (85%) twierdzi, że im się to nie zdarza, bądź zdarza bardzo rzadko.

Typ szkoły, w której uczy się nastolatek, nie ma większego znaczenia jeśli chodzi o styl korzystania z Internetu. Występuje jednak istotna różnica w sposobie pojmowania problemu. Świadomość, że nadmierne używanie sieci ma wpływ na pogorszenie ocen otrzymywanych w szkole, ma 54% licealistów, 45% uczniów techników i 27% uczniów ze szkół zawodowych. Ponadto osoby z ostatniej wymienionej grupy najczęściej zawierają za pośrednictwem sieci nowe, bliskie znajomości.
Podczas badania nie odnotowano istotnych różnic w stylu korzystania z Internetu ze względu na płeć. Podkreślono tylko dwie różnice: chłopcy częściej niż dziewczęta zawierają online znajomości - odpowiednio 50% i 40 %, a ich rodzice częściej są niezadowoleni z ilości czasu spędzanego przez dziecko w sieci (54% i 45%).

Analiza wyników badań wskazuje, że dość częste występowanie poszczególnych symptomów nadmiernego korzystania z sieci, które może prowadzić do uzależnienia, wyraźnie zwiększa się wraz z czasem spędzanym online.

Opracowanie: Paulina Ilska, na podstawie: Raport „Konsumpcja substancji psychoaktywnych przez młodzież szkolną - Młodzież 2013". Badanie przeprowadzone przez Fundację Centrum Badania Opinii Społecznej w okresie od 22 listopada do 12 grudnia 2013 roku.

Komentarze

63 amg

Deefiblirator!( 2016-11-28 19:32:14

Ale się najebałem

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
młodzież a internet - raport z badań cbos

# data[].attributes.attachment_link.title
Młodzież a Internet - raport z badań CBOS

# data[].attributes.attachment_link.description
Stwierdzenie, że młodzież zdecydowanie za dużo czasu spędza surfując w Internecie, bynajmniej nie jest odkrywcze. Ale uświadomienie sobie, że niektóre nastolatki spędzają w ten sposób nawet osiem czy dziewięć godzin dziennie, daje do myślenia, nawet jeśli problem dotyczy tylko niedużej części z nich. Takie dane, poparte badaniami, podaje CBOS w najnowszym raporcie „Młodzież 2013".

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Strona główna

O autorze

O ile kwestia szyfrowania dysków na Linuksie jest dziś już kwestią oczywistą - pakiet LUKS/dm-crypt jest częścią praktycznie każdej dystrybucji - to z systemami z rodziny Windows mamy pewien kłopot. Wcale nie dlatego, że niezbędnego oprogramowania brakuje, jest wręcz przeciwnie. Oprócz microsoftowego BitLockera (niedostępnego jednak dla użytkowników domowych wersji „okienek") mamy całą gamę oprogramowania własnościowego, tworzonego wyraźnie z myślą o potrzebach korporacyjnego użytkownika, oraz kilka rozwijających się projektów Open Source, próbujących zająć miejsce słynnego True Crypta. Po analizie ich jakości i możliwości zdecydowaliśmy się w naszym poradniku szyfrowania dla Windowsów zająć bliżej VeraCryptem.

Wybór VeraCryptu nie był wcale oczywisty - program, który powstał na bazie kodu TrueCrypta, może u niejednego budzić niepokój. W końcu pamiętamy, jak TrueCrypt skończył, porzucony przez jego anonimowych autorów z tajemniczym komunikatem „zawiera nierozwiązane usterki bezpieczeństwa". Z drugiej jednak strony jego konkurenci, tacy jak LibreCrypt, CipherShed czy DiskCryptor też mają swoje problemy, nie dorównują też mu tempem rozwoju.

VeraCrypt na Windowsa znajdziecie w naszej bazie oprogramowania.

W swojej obecnej postaci (wersja 1.17) VeraCrypt wnosi na stół całkiem sporo, eliminując nie tylko odkryte w TrueCrypcie luki bezpieczeństwa, ale i wzmacniając szyfrowanie, m.in. poprzez zastosowanie większej liczby iteracji dla funkcji wyprowadzenia klucza PBKDF2 czy wprowadzenie możliwości wykorzystywania znaków Unicode w haśle. Od początku prac nad programem jego deweloperzy postarali się o dziesiątki drobnych, ale istotnych poprawek funkcjonalnych, dzięki którym czuć, że nie jest to po prostu zrekompilowany TrueCrypt.

Prawdziwym powodem, dla którego jednak zdecydowaliśmy się na VeraCrypta jest chęć przedstawienia koncepcji znanej w kryptografii jako „wiarygodne zaprzeczenie" (ang. plausible deniability), która zdaniem niektórych może pozwolić nam przetrwać nawet kryptoanalizę za pomocą gumowej pałki. Istnieją inne programy pozwalające na wiarygodne zaprzeczenie, ale żaden nie jest tak dopracowany i wygodny.

Osoby mające rygorystyczny stosunek do licencjonowania oprogramowania mogą mieć mieszane uczucia do VeraCrypta. W pewnym sensie jest to oprogramowanie powstałe nielegalnie. Kod źródłowy TrueCryptu był bowiem publicznie udostępniony przez jego anonimowych twórców, jednak z zastrzeżeniami zakazującymi jakichkolwiek przeróbek czy forkowania - nie miał więc nic wspólnego z normalnie rozumianym Open Source. VeraCrypt jest tymczasem obecnie rozpowszechniany na licencji Apache 2.0 (wcześniej Microsoft Public License), jednak wciąż sporo jego kodu jest na nie tak znowu wolnej licencji TrueCrypt License. W teorii więc twórcy TrueCrypta mogliby sobie pozwolić na pozew przeciwko francuskiej firmie IDRIX, producentowi VeraCrypta - jest to jednak mało prawdopodobne, biorąc pod uwagę to, jak bardzo dbali o swoją anonimowość i jak gwałtownie odcięli się od swojego dzieła.

Kontener dla tych, co mają trochę do ukrycia

VeraCrypt oferuje swoim użytkownikom trzy funkcje związane z szyfrowaniem pamięci masowej. Za pomocą tego programu możemy stworzyć wirtualny zaszyfrowany dysk-kontener, widoczny w systemie jak dowolny inny dysk, zaszyfrować fizyczną partycję lub cały dysk, albo też zaszyfrować partycję z systemem operacyjnym.

Zacznijmy od najprostszego scenariusza, w którym użytkownik chce po prostu stworzyć zaszyfrowany kontener - plik dowolnej wielkości, który można swobodnie przenosić między komputerami (i to nie tylko działającymi pod kontrolą Windowsów). Taki kontener można następnie poprzez VeraCrypt podpiąć do systemu plików, tak by był widziany jako normalny dysk systemowy na czas, gdy jest podpięty.

W tym celu klikamy przycisk Utwórz wolumen, który wywołuje Kreatora tworzenia wolumentów VeraCrypt. Interesująca nas opcja, tj. Stwórz zaszyfrowany plik (magazyn), jest domyślnie zaznaczona. Klikamy więc Dalej, pozostawiając na następnym ekranie Typ wolumenu domyślną opcję - Standardowy wolumen TrueCrypt. Kolejne Dalej i kolejny ekran, Lokalizacja wolumenu. Tu wybieramy miejsce i nazwę pliku, uważając, by nie wprowadzić nazwy pliku już istniejącego, gdyż to doprowadzi do jego skasowania.

Następny krok w kreatorze przedstawi opcje szyfrowania. Domyślnie ustawiony jest jako algorytm szyfrujący AES z kluczem 256-bitowym, zaś jako algorytm mieszający - SHA512. Wbrew rozmaitym opiniom, z jakimi możecie spotkać się w Sieci, nie sądzimy, by były to złe ustawienia. AES, choć nie został wybrany na standard za sprawą bezpieczeństwa, a raczej za sprawą łatwości jego sprzętowej implementacji, nie ma znanych słabości, a gdyby miał, to byłaby to prawdziwa kryptokalipsa - jest dziś najpopularniejszym na świecie szyfrem blokowym. Ma też jeszcze jedną zaletę, na większości mikroprocesorów wykorzystuje sprzętową akcelerację, dzięki czemu jest znacznie szybszy od innych szyfrów. Przekonać się o tym możemy uruchamiając Test wydajności:

Jak widać, czysty AES jest o rząd wielkości szybszy od konkurentów. Oczywiście, jeśli chodzicie w kapeluszach z folii aluminiowej, możecie zastosować jakiś inny szyfr, spoza oficjalnej rekomendacji amerykańskich władz, np. zaprojektowany przez słynnego Bruce'a Schneiera Twofish, a nawet połączyć algorytmy, czyli szyfrować kaskadowo, dwoma, a nawet trzema szyframi. W ten sposób, gdyby w przyszłości odkryto jakąś słabość w jednym z algorytmów, użytych do szyfrowania, dane wciąż byłyby bezpieczne. Pozostaje oczywiście pytanie, czy ludzie w takich kapeluszach chcieliby używać Windowsa, a nie np. OpenBSD.

Jeśli chcecie swoje dane zabezpieczyć przed jakąś dużą agencją o trzyliterowej nazwie, to można zastosować kombinację AES(Twofish(Serpent)). Napastnik na początku będzie się musiał zająć najpopularniejszym kryptosystemem (który być może jakoś tam potrafi złamać). Wtedy jednak odkryje, że pod spodem jest Twofish. Gdy i ten ulegnie, pod spodem czeka prawdziwe monstrum, Serpent, szyfr blokowy jak do tej pory najbardziej odporny na starania matematyków.

Jeśli chodzi o algorytm funkcji skrótu, to oprócz SHA-512 mamy dostępne SHA-256 (to ta sama funkcja SHA-2, tylko zwracająca krótszy skrót) i Whirlpool, będący pomysłem jednego ze współautorów AES-a. Zwraca on 512-bitowe skróty wiadomości i w swojej obecnej trzeciej wersji jest odporny na wszelkie znane ataki.

W następnych krokach pozostaje nam podać rozmiar pliku-kontenera (minimalna wielkość zależy od użytego w nim systemu plików, dla windowsowego NTFS to niecałe 4 MB) i ustawić hasło dostępowe, o maksymalnej długości do 64 znaków. To ono (z dodatkiem obecnej w systemie losowości oraz kryptograficznej soli) posłuży do wygenerowania kluczy szyfrujących. Obok hasła możemy zastosować też binarne pliki-klucze (przechowywane później następnie na noszonym przy sobie pendrivie), ale uwaga - jeśli je uszkodzimy lub stracimy, dostępu do zaszyfrowanego kontenera nigdy nie odzyskamy. Można tu też włączyć zwiększenie liczby iteracji szyfujących (poprzez zaznaczenie pozycji „użyj MOI").

Czas na sformatowanie wolumenu. Tutaj musimy zbudować pulę entropii, która zasili generator liczb pseudolosowych, jeżdżąc przez chwilę wskaźnikiem myszki po ekranie, a gdy wskaźnik losowości będzie już zielonym paskiem, wybrać z opcji system plików (na Windowsach to FAT, NTFS i exFAT do wyboru), rozmiar klastra (można pozostawić domyślny) i włączyć tryb dynamiczny. Tryb taki sprawia, że początkowo plik-kontener będzie małych rozmiarów, rosnąc w miarę jego zapełniania, aż do maksymalnej ustalonej na początku pojemności. Niestety zwalnia to odczuwalnie działanie kontenera, jak również stanowi pewne zagrożenie dla bezpieczeństwa, więc lepiej z dynamicznego trybu nie korzystać.

Po kliknięciu Sformatuj rozpocznie się proces tworzenia kontenera, który zakończy komunikat Wolumen VeraCrypt został pomyślnie utworzony.

Praca z zaszyfrowanymi kontenerami

Stworzony w poprzednim kroku kontener możemy teraz podłączyć jako dysk wirtualny Windowsa. W tym celu na głównym ekranie VeraCryptu klikamy Wybierz plik i odnajdujemy plik w systemie. Następnie z widocznej u góry listy wolnych liter napędów dyskowych wybieramy tę, którą chcemy używać dla wirtualnego dysku (np. K: - jak kryptografia). Teraz pozostaje jedynie kliknąć przycisk Podłącz.

W wyświetlonym oknie dialogowym będziemy musieli podać nasze hasło. Z dostępnych tu opcji najważniejszą rolę spełnia wykorzystanie plików-kluczy (o ile zastosowaliśmy je przy tworzeniu kontenera), oraz przechowywanie haseł i kluczy w pamięci podręcznej na czas trwania sesji. Jeśli mamy kontenery stworzone za pomocą starego TrueCrypta, trzeba jeszcze zaznaczyć Tryb TrueCrypt.

Przed kliknięciem OK warto zerknąć jeszcze do Opcji: tam można ustawić podłączanie zaszyfrowanego kontenera jako wolumenu tylko do odczytu, jako nośnika wymiennego, podać jego etykietę, jak też zarządzać mechanizmami obsługi wspomnianych już wolumenów ukrytych.

Po podłączeniu kontenera sprawuje się on dokładnie tak samo jak każdy inny dysk w systemie, dostępny dla menedżera plików czy okien dialogowych innych aplikacji. Z kontenera można bezpośrednio odtwarzać media (będą one odszyfrowywane dynamicznie w pamięci) jak i bezpośrednio do niego media zapisywać. Po zakończeniu pracy należy kontener odłączyć (przycisk Odłącz lub Odłącz wszystko, jeśli mamy ich więcej), a następnie, dla bezpieczeństwa... wyłączyć komputer. Wyłączyć, a nie tylko uśpić z zapisaniem stanu do RAM, znane są bowiem dobrze metody, które pozwalają z aktywnej pamięci komputera wydobyć klucze szyfrujące.

Mam wszystko do ukrycia - co robić?

Zabezpieczenie wrażliwych plików w kontenerze VeraCryptu to dobry pomysł... ale jest tu jeden problem. Otwierając pliki z szyfrowanego wirtualnego dysku nie jesteśmy w stanie zapewnić, że nic z nich nie wycieknie, że nic nie zostanie zapisane gdzieś w pliku cache na partycji systemowej, że programy z których korzystamy nie zachowają czegoś w swojej historii. Dlatego oprócz zaszyfrowanych kontenerów bardzo ważne jest zadbanie o to, by zaszyfrowany był cały systemowy dysk. Dzięki temu nawet jeśli napastnik uzyska fizyczny dostęp do komputera, nie będzie mógł przeprowadzić analizy jego zawartości - jedyne, czego się dowie, to fakt, że korzystamy z szyfrowania.

Szyfrowanie systemowego dysku zaczynamy od wybrania z menu System pozycji Szyfruj partycję lub dysk systemowy... Uruchamia to kreatora tworzenia wolumenów VeraCrypt, w którym zaczniemy od Typu Systemu Szyfrowania. Pozostawmy opcję domyślną - normalny. W kolejnym kroku należy wybrać Obszar do zaszyfrowania. Pierwsza opcja wiąże się z zaszyfrowaniem systemowej partycji Windows, druga służy do zaszyfrowania całego dysku, ze wszystkimi występującymi na nim partycjami. Dla większego bezpieczeństwa polecamy skorzystanie z drugiej opcji.

W systemach z aktywnym mechanizmem User Account Control otrzymamy wówczas pytanie o zgodę wprowadzenie zmian przez VeraCrypt - oczywiście udzielamy jej. Wówczas VeraCrypt zapyta, czy chcemy szyfrować Obszar Chroniony Hosta, czyli miejsca, do których system operacyjny zwykle nie ma dostępu, ale do którego dostęp mieć mogą pewne programy. Tutaj ludzie w kapeluszach z folii aluminiowej powinni zaznaczyć Tak - chyba że korzystają np. z macierzy RAID, czy mają gdzieś zaszyte specjalne narzędzia diagnostyczne czy usługi przywracania systemu.

Następny krok to pytanie o liczbę systemów operacyjnych. Jeśli korzystacie tylko z Windowsa, wybierzcie pierwszą opcję (jeden system), jeśli np. z Windowsa i Linuksa, skorzystać należy z drugiej. Wtedy przyjdzie wybrać algorytm szyfrowania - dostępne są tu takie same opcje jak przy tworzeniu szyfrowanych kontenerów (z AES jako domyślnym algorytmem), oraz algorytm funkcji skrótu (tym razem do wyboru jest stary RIPEMD-160 oraz SHA-256. Tak samo też wyglądają opcje Hasła, z możliwością zastosowania plików-kluczy czy zwiększenia liczby iteracji (MOI). Podajemy więc mocne hasło do zaszyfrowania całego dysku i w kolejnym kroku machając myszką wypełniamy pulę entropii.

Tylko kilka kliknięć Dalej dzieli nas od rozpoczęcia operacji - VeraCrypt informuje, że wygenerował klucz nagłówka i klucz główny. Operacja nie zaczyna się jednak od szyfrowania, lecz od wypalenia płyty ratunkowej. Pomoże ona w sytuacji, gdy bootloader, główny klucz lub inne ważne dane zostały uszkodzone, lub też gdy uszkodzeniu uległ system operacyjny. Za jej pomocą osoba znająca hasło (i dysponująca ewentualnymi plikami-kluczami) może odszyfrować dysk z systemem. Będziemy też musieli wybrać tryb wymazywania, mający pomóc w obronie przed atakami pozwalającymi odtworzyć nadpisane (wcześniej niezaszyfrowane) treści. Domyślnie jest on dziś wyłączony, ale paranoicy mogą zastosować nawet 35-przebiegowe czyszczenie metodą Gutmanna. Oczywiście wydłuży to cały proces.

Kto dzisiaj ma w komputerze nagrywarkę CD/DVD? Mimo że nośniki optyczne odeszły już do lamusa, program wciąż domaga się wypalenia płyty. Na szczęście mamy możliwość wygenerowania obrazu ISO, do zapisania go np. na pendrive.

Przed rozpoczęciem szyfrowania VeraCrypt przeprowadza jeszcze test szyfrowania, a następnie wyświetla ostrzeżenia o tym, że interfejs bootloadera może być tylko w języku angielskim i wyjaśnia, jak odtworzyć system po tym, gdyby jednak po zakończeniu operacji nie udało się uruchomić Windowsa. Kliknięcie OK powoduje restart systemu i uruchomienie go w trybie specjalnym, w którym zobaczymy jedynie surową konsolę VeraCrypt Boot Loader.

Po wpisaniu hasła, weryfikacja trochę potrwa, a następnie Windows uruchomi się ponownie - niezaszyfrowane. O co chodzi? To był tylko test. Dopiero teraz, jeśli wszystko poszło dotąd dobrze, można rozpocząć szyfrowanie, klikając Zaszyfruj.

Proces ten potrwać może nawet wiele godzin. W tym czasie możemy wciąż pracować (choć spowolni to operację) albo odłożyć proces kreatora na później (przycisk Opóźnij). Bez obaw możemy też w trakcie szyfrowania zamknąć komputer - po włączeniu proces wznowiony zostanie od miejsca, w którym go zakończyliśmy.

Tu jest tylko porno, przysięgam!

W wielu sytuacjach posiadanie zaszyfrowanego dysku może oznaczać kłopoty. Lecicie do Stanów Zjednoczonych z zaszyfrowanym laptopem? Nie zdziwcie się, jeśli na lotnisku zostaniecie poproszeni o włączenie komputera, tak by pracownik TSA zobaczył przynajmniej zrozumiały dla niego pulpit Windows. Laptop służbowy, obowiązkowo zaszyfrowany? Nie szkodzi, lepiej go odszyfrujcie, chyba że chcecie nie zdążyć na samolot, spędzić godziny z niekoniecznie sympatycznymi panami. A może spotkanie z brytyjską policją, która na wszelki wypadek sprawdzi, czy na komputerze nie masz nielegalnej pornografii? Odmowa wydania policji kluczy kryptograficznych jest w Zjednoczonym Królestwie przestępstwem, za które niektórzy trafili już do więzienia.

Wiarygodne zaprzeczenie jest sposobem na to, by oszukać napastników, którzy przejęli komputer i są w stanie zażądać wydania do niego kluczy - bo podstawowe badanie pokazuje im, że mają do czynienia z zaszyfrowanym dyskiem. Tak, dysk jest zaszyfrowany, ale tam nie ma nic ciekawego - wyznaje ofiara. Ukryłem tam tylko kilka filmów z panienkami, by się żona przypadkiem nie dowiedziała... proszę, zobaczcie sami. Hasło zostaje wydane, dysk zostaje odszyfrowany, w środku napastnicy znajdują wspomniane filmy. Taktyka wędzonego śledzia, by przerwać trop gończych psów.

Gdyby jednak ofiara wydała inne hasło, oczom napastników ukazałyby się zupełnie inne dane - być może ważne dane finansowe spółki, a może szczegółowe plany jakiegoś wynalazku? Te dane znajdowały się w ukrytym wolumenie, nieodróżnialnym od losowego szumu, zanurzonym w normalnie widocznym zaszyfrowanym wolumenie. Jeśli implementacja wiarygodnego zaprzeczenia jest poprawna, żadna analiza zawartości dysku nie wykaże istnienia takiego wolumenu, losowość odkrytych danych uzasadniona jest bezpiecznym czyszczeniem przed szyfrowaniem.

VeraCrypt pozwala na takie ukrycie danych zarówno w zaszyfrowanej partycji jak i w zaszyfrowanym kontenerze. W wypadku korzystania zaś z kompletnego szyfrowania dysków, pozwala na stworzenie ukrytej instalacji systemu operacyjnego. Zacznijmy od kontenera, choćby dlatego, by zrobić sobie małą odskocznię i pokazać, jak działa VeraCrypt pod Linuksem.

VeraCrypt w wersji na Linuksa i Maka jest zubożony, przede wszystkim nie pozwala zaszyfrować całego dysku z systemem operacyjnym. Można go tam jednak potraktować jako dobre dopełnienie natywnych dla tych systemów mechanizmów szyfrowania, tj. LUKS/dm-crypt i FileVault 2. Pełna kompatybilność z wersją dla Windowsów, podobieństwo interfejsu i możliwość łatwego tworzenia ukrytych wolumenów sprawiają, że narzędzie to powinno się spodobać nie tylko użytkownikom „okienek".

Schowani w kontenerze

Na głównym ekranie klikamy Utwórz wolumen, a następnie wybieramy Stwórz zaszyfrowany plik (magazyn) i Ukryty wolumen VeraCrypt. Podobnie jak w wypadku zwykłego szyfrowanego wolumenu wskazujemy lokalizację i opcje szyfrowania zewnętrznego wolumenu oraz jego rozmiar. Pozostaje jeszcze poruszać trochę myszką podczas generowania odpowiedniej ilości entropii - i zewnętrzny wolumen jest gotowy.

Teraz zaczynają się różnice. W kolejnych krokach określimy szyfrowanie i rozmiar ukrytego wolumenu - rozmiar oczywiście trochę mniejszy niż wolumenu zewnętrznego. Radzi się zastosować odmienny szyfr jak i hasło znacząco niepodobne do wcześniej użytego. Wybierzemy jeszcze opcje formatowania, ustawimy współpracę z innymi systemami operacyjnymi, pomachamy nieco myszą do wygenerowania entropii - i rozpoczniemy formatowanie.

Kluczową kwestią przy korzystaniu z ukrytego wolumenu jest zadbanie o bezpieczeństwo zawartych na nim danych. Pamiętajmy, że po podłączeniu zewnętrznego szyfrowanego wolumenu, VeraCrypt nic nie wie o istnieniu czegokolwiek innego. Wszelkie operacje prowadzone na zaszyfrowanym zewnętrznym wolumenie mogą doprowadzić do uszkodzenia ukrytych danych.

By tego uniknąć, podczas montowania zaszyfrowanego wolumenu, zawierającego ukryte dane, należy w Opcjach podłączenia zaznaczyć pozycję Chroń wolumeny ukryte przed zniszczeniem i podać hasło do ukrytego wolumenu. VeraCrypt podłączy go w trybie bezpiecznym, blokując zapis w miejscach przynależnych wolumenowi ukrytemu. W ten sposób możemy spokojnie wypełniać zewnętrzny wolumen danymi mającymi odwrócić uwagę.

Podłączenie ukrytego wolumenu sprowadza się do wybrania pliku-kontenera i podania nie hasła otwierającego zewnętrzny szyfrowany wolumen, ale właśnie hasła do wolumenu ukrytego. Zajmie to nieco dłużej czasu, jednak po chwili VeraCrypt pokaże podpięty wolumen, o innym rozmiarze (i być może systemie szyfrowania) od zewnętrznego. Możemy z niego korzystać tak samo, jak z każdego zwykłego wolumenu szyfrowanego.

Ukryty system? Jaki system?

W analogiczny sposób VeraCrypt pozwala na zastosowanie wiarygodnego zaprzeczenia dla ukrycia całego systemu operacyjnego. Powstaje w ten sposób zaszyfrowany system operacyjny - przynęta, np. Windows 10, oraz zaszyfrowany i ukryty system operacyjny, który będzie zawierał wrażliwe pliki, i którego istnienia w teorii nie można dowieść. W ten sposób grożącemu użyciem siły napastnikowi można śmiało wydać hasło do komputera, by mógł się cieszyć oglądaniem naszej kolekcji pornografii i PIT-ów.

Należy jednak podkreślić, że rozwiązanie to nie gwarantuje totalnego bezpieczeństwa, co więcej może ściągnąć na użytkownika kłopoty. Znane są prace dotyczące informatycznych technik wykrycia istnienia ukrytych wolumenów, sceptycy zauważają też, że wykorzystanie programu pozwalającego na wiarygodne zaprzeczenie wcale nie uodparnia użytkownika na kryptoanalizę za pomocą gumowej pałki. Napastnik może być przekonany, że gdzieś tam są ukryte dane, eskalując techniki przesłuchania ofiary do poziomu tortur, a ofiara, nawet jeśli niczego nie ukryła, nie może tego w żaden sposób udowodnić.

By ta taktyka się powiodła, kluczowe jest jednak korzystanie z systemu-przynęty jak najczęściej, właściwie to przynęta powinna być systemem głównym, podczas gdy system ukryty używany byłby tylko do pracy z tymi wrażliwymi danymi. Nie należy się przy tym obawiać o uszkodzenie danych, zadba o to VeraCrypt. Jak to się dzieje - to już wyjaśnimy sobie w kolejnym artykule z tego cyklu, poświęconym zaawansowanym technikom szyfrowania danych na dysku.

© dobreprogramy

O autorze

© dobreprogramy

# data[].attributes.attachment_link.title
Ukryj swoje dane: szyfrowanie na Windows z VeraCryptem

# data[].attributes.attachment_link.description
Strona główna O autorze O ile kwestia szyfrowania dysków na Linuksie jest dziś już kwestią oczywistą - pakiet LUKS/dm-crypt jest częścią praktycznie każdej dystrybucji - to z systemami z rodziny Windows mamy pewien kłopot. Wcale nie dlatego, że niezbędnego oprogramowania brakuje, jest wręcz przeciwnie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkolny system. zapobiegania i reagowania. na cyberprzemoc - PDF

# data[].attributes.attachment_link.description
Szkolny system zapobiegania i reagowania na cyberprzemoc Czym jest cyberprzemoc? Zjawisko cyberprzemocy najkrócej definiuje się jako przemoc z użyciem technologii informacyjnych i komunikacyjnych. Technologie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Strona główna

O autorze

W poprzednich częściach naszego cyklu Ochrona prywatności danych i komunikacji zajmowaliśmy się już metodami namierzania i podsłuchiwania smartfonów oraz środkami zapobiegawczymi, dzięki którym smartfony można wykorzystać do bezpiecznych rozmów głosowych, wymiany wiadomości tekstowych, a nawet anonimowego przeglądania Sieci. Czas na przyjrzenie się e-mailom, wciąż odgrywającym pierwsze skrzypce w komunikacji, zarówno na urządzeniach mobilnych jak i komputerach osobistych.

Sporą popularność w polskim Internecie zdobył ostatnio mem, na którym jeden z ministrów rządu RP z troską deklaruje swoją pomoc osobie, która zapomniała hasła do konta poczty elektronicznej. Nikogo to nie powinno dziwić. Tzw. „ustawa inwigilacyjna" doczekała się prezydenckiego podpisu, zapewniając wszelkiego rodzaju służbom pełną swobodę w gromadzeniu metadanych związanych z komunikacją elektroniczną (i sporą swobodę w prowadzeniu kontroli operacyjnej samych treści tej komunikacji). W tej sytuacji, jako że poczta elektroniczna pozostaje wciąż jedną z najważniejszych metod przesyłania sobie informacji, sami musimy zadbać o to, by tajemnica naszej korespondencji została zachowana. Na szczęście niezbędne do tego oprogramowanie rozwinęło się na tyle, że korzystanie z niego nie wymaga doktoratu z matematyki.

Oczywiście wielcy dostawcy usług pocztowych, tacy jak Google i Microsoft, zapewniają, że stosują szyfrowanie, chroniąc użytkowników Gmaila i Outlooka przed przechwyceniem ich komunikacji przez osoby niepowołane. Stosowane w tym celu połączenia po HTTPS (dla webmaila) i SSL (dla połączeń IMAP w kliencie poczty) niewątpliwie to właśnie robią, powstrzymując ciekawskich przed poznaniem treści korespondencji, gdy jest ona przesyłana z komputera czy smartfonu na serwer, ale to wszystko. Dla samego operatora usługi pocztowej treść naszych e-maili pozostaje jawna - i każdy, kto potrafi przekonać operatora, że musi ją poznać, bez problemu ją odczyta. Nie należy sądzić, że ludzie podlegli wspomnianemu na początku ministrowi możliwości przekonania wywodzących się z USA operatorów nie mają. Firmy te otwarcie wyjaśniają, na jakich warunkach współpracują z instytucjami państwowymi spoza Stanów Zjednoczonych i jaka jest skala tej współpracy.

I tak Google w pierwszej połowie 2015 roku otrzymało z Polski 629 nakazów udostępnienia danych dotyczących 839 kont, z których 25% rozpatrzono pozytywnie. W roku 2014 nakazów było 1046, dotyczyły one 1351 kont, rozpatrzono z nich pozytywnie w pierwszej połowie roku 28%, w drugiej 31%. Microsoft otrzymał w pierwszej połowie 2015 roku 74 nakazy dotyczące 92 kont, z których 69% rozpatrzono pozytywnie. W 2014 roku do Redmond trafiło z Polski 47 nakazów, dotyczących 62 kont, z czego rozpatrzono pozytywnie 89,4%. Czy to dużo? Zapewne zależy to od tego, kogo zapytamy, dla tych, których dane zostały ujawnione, jest to na pewno za dużo. W wypadku Google'a warto jedynie zauważyć, że najwyraźniej do tej pory polskie służby nie za bardzo przykładały się do formalnej strony takich operacji, gdyż wskaźnik pozytywnych rozpatrzeń dla Polski jest znacznie niższy, niż dla światowej średniej. Jedno jest tu pewne - w razie problemów nie ma co liczyć na to, że wielcy operatorzy zachowają dyskrecję. A co z tymi, którzy z dyskresji chcą uczynić swoją przewagę konkurencyjną?

Dostawcy bezpiecznej poczty

Od czasu ujawnienia przez Edwarda Snowdena skali inwigilacji Sieci przez amerykańskie służby, pojawiło się wiele gotowych biznesowych produktów i usług, które obiecują kompleksowe rozwiązania dla wszystkich tych, którzy troszczą się o swoją prywatność. Wszystkie obiecują stosowanie mocnej kryptografii, zachęcając użytkowników nazwami zastosowanych algorytmów szyfrujących skrzynki i integracją z popularnymi klientami poczty - tak, że korzystanie z nich jest niemal bezobsługowe. Nie oznacza to jednak, że korzystając z takich samych algorytmów szyfrowania, oferują one taki sam poziom bezpieczeństwa. Diabeł tkwi w szczegółach. Wybierając sobie dostawcę bezpiecznej poczty powinniśmy wziąć pod uwagę takie kwestie jak lokalizacja serwerów (im bardziej neutralne państwo, tym lepiej), szyfrowanie nie tylko danych ale i metadanych, oraz przede wszystkim, stosowanie w systemie poczty dowodów z wiedzą zerową, za sprawą których serwer nigdy nie ma dostępu do treści w jawnej postaci.

Naszym zdaniem obecnie można polecić trzy usługi pocztowe, które oferują zadowalający (choć nie idealny!) poziom ochrony prywatności korespondencji. Trzeba jednak pamiętać, że korzystanie z nich wiąże się jednak z innym ryzykiem, o którym sami dostawcy nie chcą mówić. Nie ma otóż żadnej gwarancji, że dostawcy ci będą na rynku w przyszłości. Wystarczy przypomnieć sobie losy usługi Lavabit, której operatorowi Ladarowi Levisonowi władze USA nakazały wydanie prywatnych kluczy SSL. Zamiast pójść na współpracę i narazić swoich użytkowników, Levison wolał zamknąć całą operację (inna sprawa, że wcześniej Lavabit wydawał w niektórych wypadkach organom ścigania dane swoich użytkowników).

SCRYPTmail

Za tą webmailową usługą pocztową stoi Sergei Krutov, Rosjanin z Estonii, który wyemigrował kilkanaście lat temu do USA i uważa, że prywatność jest naszym prawem. Jego poczta ukrywa przed użytkownikami wszystkie techniczne detale, zarazem udostępniając zainteresowanym cały swój kod źródłowy, tak byśmy nie obawiali się tylnych furtek. Zastosowanie szyfrowania end-to-end (czyli takiego, w którym fraza szyfrująca nigdy nie opuszcza komputera użytkownika), kryptosystemów AES-256 i RSA-2048 (w przyszłości dla wersji płatnej także RSA-4096) oraz szyfrowania metadanych (czyli oprócz treści także listy odbiorców i załączników) dobrze świadczy o projekcie.

Zaletami SCRYPTmaila są także prosty i przejrzysty interfejs, dbałość o bezpieczeństwo połączeń SSL, hostowanie skryptów wyłącznie na własnych serwerach, przejście niezależnego audytu bezpieczeństwa, łatwość integracji z oprogramowaniem OpenGPG, i możliwość wykorzystania aliasów pocztowych. Największe wady to umiejscowienie serwerów (Stany Zjednoczone), brak klienckich aplikacji mobilnych oraz obsługi IMAP (to czysto przeglądarkowa aplikacja), niektórym może też nie odpowiadać rozmiar skrzynki pocztowej (do tysiąca wiadomości), jak i to, że usługa pozostaje wciąż w fazie beta. To jednak oznacza też, że jest dostępna za darmo, jej twórcy przyjmują jednak datki w bitcoinach i litecoinach.

Tutanota

Zlokalizowana w Niemczech usługa pocztowa od marca zeszłego roku prowadzona jest przez prawdziwych bojowników wolności (jak się sami określają). Jeden z deweloperów, Bernd, tak mówi o swoich przekonaniach: W Niemczech mówiono nam o wartości prywatności, myśląc na temat Gestapo i Stasi. W naszych cyfrowych czasach wszechstronna inwigilacja stała się bardzo łatwa. Ja napisałem kod, by zabezpieczyć nasze dane od dzisiejszych orwellowskich zagrożeń. Oprócz silnej ideologicznej podbudowy, Tutanota oferuje też ciekawy, autorski system szyfrowania. Tak, wiemy że „autorski system szyfrowania" brzmi strasznie, ale autorzy zdecydowali się nie korzystać ze standardowego PGP, ponieważ chcieli, by szyfrowane były także tematy wysyłanych wiadomości. Oczywiście nie wymyślali przy tym własnych algorytmów, stosowane są tu AES-128 i RSA-2048, cały kod został też otwarty i udostępniony społeczności, by przejść z powodzeniem niezależny audyt.

Oprócz lokalizacji (choć tu można się spierać, czy oficjalnie szanujące prywatność Niemcy są faktycznie dobrym miejscem na serwery prywatnej poczty), atutem Tutanoty jest także szyfrowanie załączników i częściowe szyfrowanie metadanych, wielojęzyczność (w tym obsługa języka polskiego), oraz dostępność aplikacji mobilnych - na Androida oraz iOS-a, oraz wtyczki do desktopowego Outlooka. Niestety nie podepniemy się jednak przez IMAP-a, niepokoi też wykorzystanie tego samego hasła, które używamy do logowania jako hasła szyfrującego zawartość skrzynek. Podstawowe konto o pojemności 1 GB jest płatne, kosztuje 1 euro miesięcznie za użytkownika i pozwala podpiąć własną domenę pocztową oraz korzystać z aliasów. Jeśli jednak chcemy korzystać Tutanoty tylko do celów prywatnych, to można założyć konto za darmo, tracimy jednak możliwość podpięcia swojej domeny i korzystania z aliasów.

ProtonMail

Ten cieszący się sporym uznaniem społeczności szwajcarski dostawca lubi podkreślać znaczenie swojej lokalizacji, deklarując, że nasza poczta będzie tam bezpieczna tak, jak pieniądze w szwajcarskim banku. Co prawda szwajcarskie banki już dawno zapomniały, czym jest prawdziwa tajemnica bankowa, ale na użytkownikach robi wrażenie kolokacja serwerów, umiejscowionych pod granitowym płaszczem Alp w byłym bunkrze dowodzenia. Za tymi marketingowymi popisami stoi jednak też solidna implementacja kryptografii. Usługa wykorzystuje dwa hasła - pierwsze potrzebne jest do logowania, drugie do odszyfrowania prywatnego klucza RSA-2048, wykorzystywanego do odszyfrowywania skrzynki. Wszystko to dzieje się w przeglądarce - wykorzystano implementację OpenPGP w JavaScripcie.

ProtonMail szyfruje załączniki, częściowo szyfruje metadane, jest w pełni zgodny z OpenPGP, oferuje też usługę wygasania e-maili po określonym czasie (efemeryczna komunikacja a la Snapchat) i obiecuje liczne atrakcje w przyszłości, na czele z mechanizmem wygodnego importu kluczy innych użytkowników z innych usług pocztowych. Na swoją pocztę do wykorzystania dostajemy 1 GB. Główną wadą tego systemu jest brak obsługi IMAP. Do niedawna nie było też dostępnych aplikacji mobilnych, ale osoby, które prześlą na konto projektu 29 dolarów wsparcia, będą mogli pobrać wersje beta na Androida i iOS-a. Korzystanie z ProtonMaila jest darmowe, choć na założenie konta trzeba nieco poczekać. Usługa cieszy się sporym zainteresowaniem, dostawca wyraźnie nie nadąża z dostawianiem nowych serwerów.

Weź prywatność w swoje ręce

Bezpieczne skrzynki pocztowe są oczywiście bardzo fajne, ale w większości wypadków nie zastąpią nam „dużych" dostawców poczty, jak choćby wspomnianego już Gmaila czy Outlooka. Nie chodzi tylko o pojemność skrzynek i dopracowanie webowych interfejsów, ale też o pewność, że usługi te będą działały jeszcze wiele lat. Na szczęście w dużym stopniu zabezpieczyć można także i pocztę w tych usługach, choćby tylko po to, by Google nie skanowało jej pod kątem słów kluczowych, wykorzystywanych następnie do targetowania reklam.

Istnieją trzy podstawowe scenariusze korzystania z usług takich popularnych dostawców poczty - przez klienta przeglądarkowego, przez klienta desktopowego korzystającego z IMAP, oraz przez aplikację mobilną. Omówimy je po kolei.

Mailvelope - dla żyjących w przeglądarce

Z desktopowych klientów poczty korzystają dziś podobno tylko starej daty zaawansowani użytkownicy, dla większości dostęp do poczty oznacza korzystanie z przeglądarki. Normalnie jednak na webmaile nie mamy wielkiego wpływu, ich opcje konfiguracyjne, czy możliwość zintegrowania z zewnętrznym oprogramowaniem są znikome. Tym większą rolę odgrywa rozszerzenie Mailvelope dla Google Chrome i Firefoksa, dzięki któremu możemy łatwo włączyć szyfrowanie OpenPGP dla takich usług pocztowych jak Gmail, Outlook, Yahoo Mail i GMX - a także dostosować je do innych usług, takich jak np. webmaile polskich dostawców poczty elektronicznej.

Używanie Mailvelope nie jest trudne. Po zainstalowaniu rozszerzenia, dodaje ono do paska przycisków przeglądarki ikonkę z kłódką, za pomocą której można włączyć szyfrowanie dla danego webmaila. Następnie będziemy musieli albo wygenerować nową parę kluczy szyfrujących, albo zaimportować już używane. Służy do tego zakładka Key Management (rozszerzenie jest tylko częściowo spolonizowane), w której możemy przeglądać listę kluczy, importować je i generować. Podczas generowania musimy podać pełną nazwę właściciela klucza, adres e-mail, z którym będzie on powiązany, wskazać wielkość klucza (od RSA-1024 do RSA-4096) i ustalić datę jego wygaśnięcia (domyślnie nigdy). Tu też ustawiamy hasło zabezpieczające, które należy dobrze zapamiętać - bez niego swojej zaszyfrowanej poczty nie odczytamy.

Zanim skorzystamy ze swojego webmaila, warto jeszcze sprawdzić Opcje. Tu możemy ustawić, jak długo będzie pamiętane hasło, przygotować bezpieczne tło (mające upewnić, że żaden obcy skrypt nie manipuluje naszym interfejsem użytkownika), a także wybrać, jak wyświetlane mają być rozszyfrowane wiadomości i gdzie edytowane nowe wiadomości - czy w Mailvelope, czy w interfejsie dostawcy webmaila.

Aby wysłać szyfrowany list, musimy dodać wcześniej do Mailvelope klucz publicznym odbiorcy naszej korespondencji. Niestety nie ma tu opcji importowania kluczy z uznanych serwerów, pozostaje importować je z pliku, albo wkleić bezpośrednio do formularza. Dodany w ten sposób klucz pojawi się w panelu zarządzania kluczami - i od tej pory możemy już wziąć się za pisanie. W widoku nowej wiadomości webmaila powinna pojawić się ikonka notatnika, której kliknięcie otworzy nowe, bezpieczne okno. W nim możemy tekst wiadomości napisać, podpisać swoim kluczem, zaszyfrować kluczem odbiorcy (wybranego z listy kluczy dostępnych w pęku) i kliknięciem przycisku Transfer zaszyfrowaną wiadomość przesłać do zwykłego okienka webmaila.

Jeśli zaś ktoś wyśle do nas zaszyfrowany list, Mailvelope wyświetli treść PGP pod ikonką koperty z zamkniętą kłódką. By ją otworzyć, wystarczy kliknąć wskaźnikiem myszy (gustownie zmieniającym wygląd na kluczyk) i w wyskakującym bezpiecznym okienku wpisać swoje hasło do klucza prywatnego. Jeśli zrobimy to poprawnie, wiadomość zostanie błyskawicznie odszyfrowana. Wszystko to oczywiście dzieje się po stronie przeglądarki - Mailvelope niczego nigdzie nie wysyła, jeśli nie mamy w systemie keyloggerów, nie musimy się niczego obawiać.

Wygodne w użyciu rozszerzenie ma szansę znaleźć miejsce wśród najważniejszych narzędzi do walki z inwigilacją, trzeba jednak pamiętać, że nie chroni ono przesyłanych pocztą załączników, lecz tylko treść wiadomości. Jeśli chcemy przesłać naszemu odbiorcy pliki w sposób poufny, najlepiej zaszyfrować je za pomocą jakiegoś archiwizera z silnym hasłem, wgrać do bezpiecznej chmury, a następnie szyfrowanym mailem przesłać adres URL i hasło szyfrujące. Dokładniej tę kwestię omówimy w następnym odcinku cyklu.

K-9 Mail i APG - dla ludzi mobilnych

Także i na smartfonie czy tablecie możemy całkiem wygodnie korzystać z szyfrowanej poczty, przechowywanej na serwerach „zwykłych" dostawców. W wypadku Androida najlepszym rozwiązaniem będzie wykorzystanie tandemu klienta poczty K-9 Mail (prawdopodobnie najlepszego klienta poczty na Androida), oraz menedżera kluczy APG (będącego androidową implementacją oprogramowania OpenPGP).

Zacznijmy od zainstalowania APG ( wersja na Androida), a następnie K-9 Mail ( wersja na Androida) - dzięki temu podczas instalacji ten mobilny klient poczty rozpozna APG jako dostawcę usługi zarządzania kluczami i odpowiednio się skonfiguruje. Po instalacji należy przejść do zarządzania kluczami: uruchamiamy APG, a następnie albo generujemy nową parę kluczy, albo importujemy swoje klucze wykorzystywane w innym kliencie (choćby wspomnianym Mailvelope). Tworzenie własnego klucza RSA-4096 potrwa kilka minut, importowanie jest zaś możliwe z serwera kluczy, pliku, schowka, a nawet przez kod QR czy wiadomość radiową NFC. Uwaga - przy przenoszeniu prywatnego klucza należy zachować ostrożność, smartfon powinien być zaszyfrowany.

Po stworzeniu lub zaimportowaniu swojej pary kluczy oraz pobraniu kluczy publicznych naszych korespondentów, możemy wziąć się już za korespondencję w K-9 Mail. Po skonfigurowaniu w nim konta przez prostego kreatora, (dostęp po IMAP, robimy to zgodnie z ustawieniami podanymi przez dostawcę poczty), przechodzimy do menu Ustawienia > Ustawienia konta > Kryptografia. Jako dostawca OpenPGP powinien już być ustawiony APG, warto jeszcze zaznaczyć opcje Automatyczny podpis oraz Automatyczne szyfrowanie - dzięki nim wiadomości będą podpisywane i szyfrowane dla wszystkich odbiorców, których kluczami publicznymi w swoim pęku dysponujemy.

Aby teraz wysłać szyfrowanego e-maila, należy w głównym panelu dotknąć ikonki „plus", i w polu adresata wpisać odbiorcę, którego adres znajduje się w pęku kluczy APG. Po zakończeniu edycji treści wystarczy dotknąć ikonki wysłania.

Równie proste jest odszyfrowanie odebranej wiadomości w mobilnym kliencie poczty. Zaszyfrowane dla nas wiadomości zostaną wyświetlone z przyciskiem Deszyfruj. Dotknięcie wywoła okno dialogowe z pytaniem o nasze hasło do klucza, poprawne jego wpisanie wyświetli odszyfrowaną wiadomość.

Warto jeszcze wspomnieć, że samo APG może być wykorzystane do szyfrowania i odszyfrowania wiadomości tekstowych - pozwalają na to opcje Zaszyfruj i Deszyfruj w menu kontekstowym. Potraktowane w ten sposób wiadomości mogą być skopiowane do schowka, lub udostępnione innym androidowym aplikacjom.

Thunderbird, GPG i Enigmail - dla tradycjonalistów

Desktopowy klient poczty, taki jak np. Thunderbird ( wersja na Windowsa | wersja na Maka), jest wciąż dla wielu niezastąpionym narzędziem pracy. Połączymy go z zestawem narzędzi GPG (GNU Privacy Guard), które w Linuksie są domyślnie dostępne w większości dystrybucji, na Windowsie oferowane jako pakiet Gpg4win ( wersja na Windowsa), a na OS-ie X jako GPG Suite ( wersja na Maka). Pomoże w tym rozszerzenie Enigmail, z którym wygodnie Thunderbirda zaprzęgniemy do pracy z pocztą szyfrowaną.

Po skonfigurowaniu Thunderbirda jako klienta poczty (zgodnie ze wskazówkami dostawcy usługi), zainstalowaniu odpowiedniej wersji narzędzi GPG, pozostaje jeszcze pobrać dodatek Enigmail z katalogu Mozili. Robimy to wybierając w menu kontekstowym (ikona hamburgera) opcję Dodatki, w polu wyszukiwania wpisując „Enigmail" i odpowiednio klikając. Po restarcie klienta poczty zobaczymy kreatora konfiguracji rozszerzenia, pozwalającego na importowanie lub wygenerowanie swoich kluczy. Oczywiście klucz prywatny będzie zabezpieczony hasłem, którego siła zostanie oceniona przez rozszerzenie. Generowanie kluczy możemy przyspieszyć aktywnością w systemie - im więcej losowości w naszych działaniach, tym lepiej. Po utworzeniu kluczy pozostaje jeszcze wygenerowanie certyfikatu odwoławczego, za pomocą którego możemy unieważnić swój klucz publiczny.

Dostęp do konfiguracji Enigmail otrzymamy bezpośrednio przez nową pozycję w menu Thunderbirda. Tutaj poprzez moduł zarządzania kluczami możemy importować klucze, czy to z pliku, czy wyszukując tożsamość odbiorcy naszych wiadomości na serwerze kluczy. Przydatna jest też funkcja wyszukania kluczy dla wszystkich swoich kontaktów, za sprawą której rozszerzenie zrobi to za nas. Oczywiście warto wyeksportować też swój klucz publiczny na serwer - dzięki temu osoby, które chciałyby się z nami bezpiecznie skontaktować, będą mogły łatwo to zrobić. Finalnie należy odwiedzić ustawienia konta pocztowego i w pozycji OpenPGP włączyć obsługę szyfrowania dla danej tożsamości, wybierając zarazem, czy chcemy domyślnego szyfrowania i podpisywania wiadomości.

Teraz gdy tylko zaczniemy pisać e-maila do kogoś, kogo klucz publiczny w naszym pęku mamy, Enigmail wymusi szyfrowanie wiadomości. Pozostaje tylko kliknąć Wyślij, by dostarczyć wiadomość odbiorcy. Automatycznie też rozszerzenie zadba o odszyfrowywanie wiadomości do nas wysłanych (o ile poprawnie podamy hasło zabezpieczające klucz prywatny).

O co chodzi z tymi liczbami RSA?

Aby korzystać z szyfrowanej poczty nie musicie znać się na kryptografii, warto jednak znać podstawy, by nie pogubić się w tych wszystkich kluczach i szyfrach. Tak więc na sam koniec - nieco objaśnień.

W przedstawionych metodach szyfrowania poczty elektronicznej podstawową rolę odgrywa asymetryczny szyfr RSA. Asymetryczny, czyli taki, w którym używa się zestawów dwu kluczy, z których jeden może być udostępniony publicznie bez obawy o bezpieczeństwo zabezpieczonych danych. Tak więc klucz publiczny używany jest do zaszyfrowania danych, zaś klucz prywatny do ich odszyfrowania. To zaś oznacza, że wiadomość zaszyfrowaną kluczem publicznym możemy przesłać adresatowi - i mieć pewność, że jeśli nie utracił kontroli nad swoim kluczem prywatnym, to tylko on może ją odczytać.

Kryptosystemy takie jak RSA pozwalają na szyfrowanie dlatego, że uzyskanie klucza prywatnego na podstawie publicznego (i vice versa) jest obliczeniowo trudnym problemem, związanym z faktoryzacją (rozkładem na czynniki pierwsze) odpowiednio dużych liczb złożonych. Odwracając ten proces, można wykorzystać je do podpisu cyfrowego. Robi się to za pomocą klucza prywatnego na kryptograficznym skrócie wiadomości, dołączając taki podpis wraz z oryginalną wiadomością. Adresat mający klucz publiczny szyfruje wartość funkcji skrótu, porównując ją z wartością tej funkcji dla otrzymanej wiadomości. Jeśli obie wartości są takie, można założyć, że to wszystko działa poprawnie.

Tyle ogólników, zainteresowani Czytelnicy mogą chcieć prześledzić na prostym przykładzie ten proces powstawania kluczy i ich użycia krok po kroku. Należy w tym celu wybrać dwie różne duże liczby pierwsze p i q, w naszym wypadku będą to jednak nie tak znowu duże 5 i 11 (niczego to nie zmienia co do zasady, jedynie uprości nam obliczenia).

Niech kluczem publicznym będzie para liczb (n, e), zaś kluczem prywatnym para (n, d). Wartość n jest iloczynem naszych liczb pierwszych, w tym wypadku 5×11=55. Teraz należy wyliczyć tocjent - funkcję Eulera φ(n), która każdej liczbie naturalnej przypisuje liczność zbioru mniejszych od niej liczb względnie z nią pierwszych (czyli takich, które nie mają poza jedynką innych wspólnych dzielników w rozkładzie na czynniki pierwsze). W tym wypadku φ(n) policzymy z wzoru (p-1)×(q-1), uzyskując 40.

Teraz jako e wybierzmy losowo liczbę z przedziału 1... φ(n), która będzie względnie pierwsza z φ(n). Szukamy więc takiej liczby, która będzie mniejsza od 40 i która spełni warunek, że największy wspólnik dzielnik z 40 i e będzie równy 1. Niech będzie to np. 3. Finalnie pozostaje wyliczyć d, której różnica z odwrotnością liczby e jest podzielna przez φ(n), tj. 3⁻¹=d(mod 40), czyli 3d=1mod(40). Posiłkując się Wolframem Alpha (jesteśmy leniwi) wyliczyliśmy, że d=27.

W ten sposób uzyskaliśmy klucz publiczny - parę (55, 3) i klucz prywatny - parę (55, 27). Te właśnie liczby zostaną wykorzystane dla funkcji RSA, zdefiniowanej dla wiadomości m i klucza k:

F(m, k) = m k mod n

Szyfrowanie (uzyskanie liczby c) w RSA polega na podniesieniu liczby kodującej wiadomość m (np. liczbę 13) do potęgi e i wykonaniu modulo n

F(m,e) = m e mod n = c (w naszym wypadku 52)

Deszyfrowanie (uzyskanie liczby m) to F(c,d) = c d mod n = m. Jak łatwo się z pomocą Wolframa przekonać, uzyskamy w wyniku tej operacji 13, czyli naszą wiadomość.

Siła tego algorytmu bierze się z trudności znalezienia czynników, które przemnożone przez siebie dadzą ogromną liczbę. A są one naprawdę duże, wykorzystywane we współczesnym oprogramowaniu mają od 2048 do 4096 bitów długości, tymczasem największą jak do tej pory rozłożoną liczbą RSA była 232-cyfrowa liczba RSA-768, której złamanie zajęło ponad dwa lata. Można więc założyć, że jeszcze długo, do momentu zbudowania naprawdę potężnych komputerów kwantowych (wykorzystujących dziesiątki tysięcy kubitów), szyfr ten będzie bezpieczny.

© dobreprogramy

O autorze

Tyle ogólników, zainteresowani Czytelnicy mogą chcieć prześledzić na prostym przykładzie ten proces powstawania kluczy i ich użycia krok po kroku. Należy w tym celu wybrać dwie różne duże liczby pierwsze p i q, w naszym wypadku będą to jednak nie tak znowu duże 5 i 11 (niczego to nie zmienia co do zasady, jedynie uprości nam obliczenia).

Niech kluczem publicznym będzie para liczb (n, e), zaś kluczem prywatnym para (n, d). Wartość n jest iloczynem naszych liczb pierwszych, w tym wypadku 5×11=55. Teraz należy wyliczyć tocjent - funkcję Eulera φ(n), która każdej liczbie naturalnej przypisuje liczność zbioru mniejszych od niej liczb względnie z nią pierwszych (czyli takich, które nie mają poza jedynką innych wspólnych dzielników w rozkładzie na czynniki pierwsze). W tym wypadku φ(n) policzymy z wzoru (p-1)×(q-1), uzyskując 40.

Teraz jako e wybierzmy losowo liczbę z przedziału 1... φ(n), która będzie względnie pierwsza z φ(n). Szukamy więc takiej liczby, która będzie mniejsza od 40 i która spełni warunek, że największy wspólnik dzielnik z 40 i e będzie równy 1. Niech będzie to np. 3. Finalnie pozostaje wyliczyć d, której różnica z odwrotnością liczby e jest podzielna przez φ(n), tj. 3⁻¹=d(mod 40), czyli 3d=1mod(40). Posiłkując się Wolframem Alpha (jesteśmy leniwi) wyliczyliśmy, że d=27.

W ten sposób uzyskaliśmy klucz publiczny - parę (55, 3) i klucz prywatny - parę (55, 27). Te właśnie liczby zostaną wykorzystane dla funkcji RSA, zdefiniowanej dla wiadomości m i klucza k:

F(m, k) = m k mod n

Szyfrowanie (uzyskanie liczby c) w RSA polega na podniesieniu liczby kodującej wiadomość m (np. liczbę 13) do potęgi e i wykonaniu modulo n

F(m,e) = m e mod n = c (w naszym wypadku 52)

Deszyfrowanie (uzyskanie liczby m) to F(c,d) = c d mod n = m. Jak łatwo się z pomocą Wolframa przekonać, uzyskamy w wyniku tej operacji 13, czyli naszą wiadomość.

© dobreprogramy

# data[].attributes.attachment_link.title
E-mail odporny na inwigilację - w przeglądarce, smartfonie i na desktopie

# data[].attributes.attachment_link.description
Strona główna O autorze W poprzednich częściach naszego cyklu Ochrona prywatności danych i komunikacji zajmowaliśmy się już metodami namierzania i podsłuchiwania smartfonów oraz środkami zapobiegawczymi, dzięki którym smartfony można wykorzystać do bezpiecznych rozmów głosowych, wymiany wiadomości tekstowych, a nawet anonimowego przeglądania Sieci.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podstawowym narzędziem Creative Commons są licencje prawne pozwalające zastąpić tradycyjny model „Wszystkie prawa zastrzeżone" zasadą „Pewne prawa zastrzeżone" - przy jednoczesnym poszanowaniu zasad prawa autorskiego. Licencje Creative Commons oferują różnorodny zestaw warunków licencyjnych - swobód i ograniczeń. Dzięki temu autor może samodzielnie określić zasady, na których chce dzielić się swoją twórczością z innymi. W ciągu dziesięciu lat działalności Creative Commons zbudowała silną pozycję na świecie poprzez intensywną promocję twórczości oraz tworzenie warunków legalnego dostępu do dóbr kultury.

Wszystkie licencje Creative Commons posiadają cechy wspólne (poszanowanie praw autorskich osobistych) oraz dodatkowe warunki wybrane przez licencjodawcę (czy twórcę). Warunki licencyjne są niczym klocki - zasady określone przez daną licencję są wynikiem złożenia razem dwóch lub trzech takich warunków.
Twórca korzystając z licencji zawsze zachowuje prawa autorskie, jednocześnie umożliwia innym kopiowanie i rozpowszechnianie, dodatkowo może określić czy ich wykorzystywanie może odbywać się wyłącznie w warunkach niekomercyjnych lub ograniczyć możliwości tworzenia utworów zależnych.
Twórca wybierający licencje Creative Commons musi odpowiedzieć na dwa proste pytania aby wybrać właściwe warunki licencji. Po pierwsze: czy chce umożliwiać komercyjne użycie swoich dzieł? Po drugie, czy zgadza się na tworzenie utworów zależnych od oryginału, a jeśli tak to czy chce również wymagać aby utwory zależne były dostępne na tej samej licencji? Warunek "Na tych samych warunkach" to mechaniz mający wspierać wolną kulturę i popularyzację wolnych licencji. Na podobnych zasadach działają takie licencje jak GNU General Public License, używane przez wiele projektów open source (otwartego oprogramowania).

Licencje Creative Commons nie naruszają wolności, które przyznaje prawo autorskie wszystkim użytkownikom w ramach dozwolonego użytku i prawa cytatu. Użycie licencji pozwala na jednoznaczne definowanie dodatkowych uprawnień dla użytkowników (licencjobiorców). Licencjobiorca musi zawsze dochować warunków licencji, w innym wypadku licencja automatycznie wygasa. Oznacza to konieczność poprawnego informowania o autorze i jego prawach na każdej kopii utworu oraz zakaz korzystania ze środków ograniczających dostęp do tych utworów.

Cztery podstawowe warunki licencji CC to:

Uznanie autorstwa. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne pod warunkiem, że zostanie przywołane nazwisko autora pierwowzoru.

Użycie niekomercyjne. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne jedynie do celów niekomercyjnych.

Na tych samych warunkach. Wolno rozprowadzać utwory zależne jedynie na licencji identycznej do tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny.

Bez utworów zależnych. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać utwór jedynie w jego oryginalnej postaci - tworzenie utworów zależnych nie jest dozwolone.

Licencje

Wszystkie oferowane przez Creative Commons licencje i narzędzia są darmowe.

Znak Domeny Publicznej 1.0 (Public Domain Mark 1.0) jest oznaczeniem służącym identyfikacji danego utworu jako należącego do domeny publicznej. Utwór taki można wykorzystywać, rozpowszechniać i zmieniać, nawet w celach komercyjnych, bez konieczności uzyskania zgody autora (więcej informacji tutaj). Poniższa grafika jest symbolem Znaku Domeny Publicznej 1.0.

Trzy "warstwy" licencji

Licencje Creative Commons technicznie składają się z unikalnego systemu trzech "warstw". Każda z nich rozpoczyna się od tradycyjnego narzędzia prawnego, jakim jest Tekst Prawny licencji, napisany w językiem i w formacie w jakim pracują prawnicy.

Jednak z racji na to, że większość twórców, edukatorów i naukowców nie jest równocześnie prawnikami, przygotowujemy również licencje w formie zrozumiałej dla każdego czyli jako Przystępne podsumowanie (ang. Commons Deed). Przystępne podsumowanie daje możliwość szybkiego zorientowania się licencjobiorcy i licencjodawcy w najważniejszych warunkach licencji. Można o podsumowaniu myśleć jako wstępie i interfejsie do tekstu prawnego.

Ostatnia warstwa odpowiada za ułatwianie rozpoznawanie licencji różnego rodzaju oprogramowaniu, od wyszukiwarek internetowych przez aplikacje biurowe po narzędzia do edycji muzyki mediów. Aby ułatwić tej sieci rozpoznanie czy dana treść jest dostępna na licencji Creative Commons, przygotowana została również wersja licencji czytelna dla komputerów. Jest to podsumowanie warunków licencji wpisane w format, który oprogramowanie komputerowe może zrozumieć.

Creative Commons opracowało jednolity język opisu prawnego licencji - CC Rights Expression Language (CC REL), który jest zrozumiały dla systemów komputerowych. Wyszukiwanie otwartych zasobów jest bardzo ważną funkcją z działaniach CC.

Możesz wyszukiwać treści objęte licencjami CC dostępne jest w wyszukiwarkach Google i Yahoo (w opcja zaawansowane), szukać zdjęć w serwisie Flickr, muzyki w Jamendo, różnych mediów w seriwsie Spinxpress, video w Blip.tv i Vimeo.com. Wikimedia Commons, która jest zasobem mediów dla Wikipedii również używa licencji CC.

Razem, wszystkie trzy warstwy licencji zapewniają, że korzystanie z praw i warunków w nich zawartych to nie tylko koncepcja prawna. To coś co jest zrozumiałe dla twórców, odbiorców, a nawet samej sieci internetowej.

Znak domeny publicznej

Creative Commons udostępnia również specjalne narzędzie dla oznaczania utworów będących w domenie publicznej. Znak Domeny Publicznej 1.0 jest oznaczeniem, informującym o braku ograniczeń prawa autorskiego w stosunku do oznaczonego utworu. Za jego pomocą każdy może zidentyfikować dzieło należące do domeny publicznej i niepodlegające ochronie prawnoautorskiej. Prawidłowo wykorzystany, Znak pozwala na łatwe wyszukiwanie utworu i dostarcza o nim wartościowych informacji.
Przeczytaj opis Znaku Domeny Publicznej
Znak Domeny Publicznej 1.0 różni się od pozostałych narzędzi Creative Commons. Nie jest licencją, ani innym instrumentem prawnym, nie musi być nawet czynnością dokonaną przez autora utworu. Nie towarzyszy mu żaden tekst prawny, czy umowa. Znakiem Domeny Publicznej każdy może oznaczyć jako takie dowolne dzieło znajdujące się w domenie publicznej, aby łatwiej było zidentyfikować jego status prawny. Osoba oznaczająca utwór nie przyjmuje odpowiedzialności za oznaczenie utworu zgodne ze stanem prawnym.

# data[].attributes.attachment_link.title
Poznaj licencje Creative Commons - Creative Commons Polska

# data[].attributes.attachment_link.description
Podstawowym narzędziem Creative Commons są licencje prawne pozwalające zastąpić tradycyjny model „Wszystkie prawa zastrzeżone" zasadą „Pewne prawa zastrzeżone" - przy jednoczesnym poszanowaniu zasad prawa autorskiego. Licencje Creative Commons oferują różnorodny zestaw warunków licencyjnych - swobód i ograniczeń. Dzięki temu autor może samodzielnie określić zasady, na których chce dzielić się swoją twórczością z innymi.

# data[].attributes.body
Bezpieczny internet

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Umiejętność korzystania z Internetu i komputera jest dla dzieci i młodzieży codziennością. Wydaje się jednak, że umiejętność mądrego i bezpiecznego korzystania z tych dobrodziejstw cywilizacyjnych wcale nie jest taka łatwa, a zwłaszcza dla dzieci i młodzieży. Kilka myśli o tym jak więc uczyć tej umiejętności oraz zaproszenie na angażujący warsztat.

O ile uświadamianie dzieciom i młodzieży dobrodziejstw korzystania z komputerów nie jest trudne (ani nawet potrzebne, ponieważ sami doskonale zdają sobie z nich sprawę), to o tyle znajomość zagrożeń i trudności jakie mogą być z nimi związane wcale nie jest już taka oczywista. Wydawać by się też mogło, że zagrożenia Internetowe wcale nas nie dotyczą, to gdzieś tam na świcie ludzie mają z tym problem, ale nie tutaj u nas. A wiecie o tym, że ludzie oceniają subiektywne prawdopodobieństwo, tego, że spotka ich coś złego ma mniejsze niż w rzeczywistości (prawdopodobieństwo tego, że mnie spotka coś złego uważam za mniejsze niż prawdopodobieństwo tego, że coś złego spotka jakiegoś Kowalskiego, działa to również w drugą stronę: prawdopodobieństwo tego, że wygram na loterii jest większe niż, że jakiś Kowalski wygra). Nie chodzi tutaj oczywiście o to, żeby kogokolwiek straszyć, ale warto uświadamiać sobie jakie zagrożenia mogą nas spotkać i jak sobie z nimi radzić.

Zagrożenia internetowe możemy sprowadzić do 3 grup:

- Niebezpieczne treści (np. pornografia, treści zachęcające do przemocy, treści zachęcające do działań autodestrukcyjnych).

- Niebezpieczne kontakty (np. uwodzenie, werbunek do sekt, itp.) - Warto przypominać również o tym, że w Internecie kierujemy się zasadą ograniczonego zaufania i nie jest to dobre narzędzie do poznawania nowych osób.

- Niebezpieczne działania (np. przemoc internetowa, obrażanie innych, zamieszczanie kompromitujących treści, ale też kradzież haseł) - w tym kontekście warto uświadamiać dzieci i młodzież, że to co publikujemy w Internecie staje się publiczne i że sami świadomie lub nie mogą stać się nie tylko ofiarą przemocy, ale także jej sprawcą. Oczywiście warto również przypominać o tym, że posiadanie hasła dostępu np. do poczty elektronicznej takiego samego jak swoje imię, jest bardzo złym pomysłem.

O ile zagrożenia internetowe są mniej prawdopodobne (ale oczywiście warto być ich świadomym), to zjawisko nadużywania Internetu, a zwłaszcza za pośrednictwem telefonów komórkowych, jest bardzo powszechne i może utrudniać codzienne życie. Z nadużywaniem Internetu jest troszkę tak, jak z nadużywaniem innych „uzależniaczy"- jest w tym coś, co ludzi pociąga, widzą w tym jakąś korzyść dla siebie, a w związku z tym zaprzeczają temu, że nadużywają („ 12 godzin na dobę z gra online to przecież nie dużo, mam jeszcze drugą połowę doby na życie"). W związku z tym najlepiej skutki naużywania pokazując zapraszając do prostego ćwiczenia, w którym prosimy uczestników o udzielenie odpowiedzi na pytanie, co tracą nadużywając komputera. Warto również pomóc w ukonkretyzowaniu odpowiedzi, ponieważ pierwsza myśl, jaka może przyjść komuś do głowy: NIC. Ale kiedy zapytamy o poszczególne sfery życia, to może się jednak okazać, że coś.

Wypełnienie takiej tabelki może być doskonałym wstępem do rozmowy o tym jak ograniczyć nadużywanie komputera lub telefonu komórkowego.

Bardzo ciekawą metodą uczenia dzieci i młodzieży mądrego wykorzystywania urządzeń elektronicznych w czasie lekcji jest również stworzenie sobie, przynajmniej krótkiego, kodeksu mądrego postępowania z komputerami, telefonami i Internetem. W stworzeniu takiego kodeksu nie chodzi nawet o coś na rodzaj kontraktu grupowego będącego ustaleniem wspólnych zasad ( o tym pisaliśmy tutaj), ale bardziej o formę przypomnienia podstawowych zasad mądrego korzystania. W naszym kodeksie możemy zapisać np.:

1. Pamiętaj o tym, żeby używać odpowiednich haseł. Nie używaj imion i potocznych nazw. Dobrą metodą jest np. tworzenie akronimów z prostych wierszyków z dużymi literami, dodaniem cyfr i znaków specjalnych. Łatwo zapamiętać Poszła Ola Do Przedszkola, Zapomniała Parasola, z czego łatwo zrobić trudne do złamania hasło: POdpzp7!

2. Nikomu nigdy nie podawaj swoich haseł.

3. Nie ufaj osobom poznawanym w Internecie. Lepiej tam nikogo nie poznawać, a wykorzystywać Internet jedynie do podtrzymywania znajomości.

4. W Internecie zachowuj się tak jak na przyjęciu rodzinnym: bądź miły i nie przeklinaj.

5. Korzystając z Internetu przy przygotowywaniu materiałów, zawsze pamiętaj o podawaniu źródeł.

Taki kodeks możemy następnie rozesłać uczniom, umieścić w klasie, bądź też przypominać o nim, przy każdej zadawanej pracy domowej wymagającej używania komputera.

Do zapraszania uczniów do mądrego wykorzystania komputerów i telefonów komórkowych w trakcie lekcji i zajęć nie trzeba chyba nikogo namawiać. Warto jednak wykorzystywać jakąś formę przypominania o zasadach mądrego korzystania, np. w formie wyżej opisanego kodeksu. Nie chodzi tutaj oczywiście tylko i wyłączenie o bezpieczeństwo, ale także o uczenie kultury osobistej i rzetelności w cytowaniu źródeł.

W ostatnim puncie tego wpisu chcemy przypomnieć o tym, że choć oczywiście nauka programowania i samo programowanie to niewielki procent umiejętności związanych z wykorzystywaniem komputera, to jednak warto pamiętać, że uczenie umiejętności kodowania uczy myślenia, przewidywania konsekwencji, kojarzenia ciągów przyczyna - skutek, a nawet wytrwałości i zaangażowania. Dlatego też, niezależnie od tego, jaką Wasi uczniowie planują przyszłość, warto, żeby każdy znał przynajmniej podstawy kodowania.

Mając na uwadze wszystkie te inspiracje przygotowaliśmy dla Was moduł warsztatowy pod nazwą Internetowy Escape Room. W ramach tego warsztatu klasa podzielona na 5 mniejszych zespołów bierze udział w wciągającej grze, w ramach której musi rozwiązać 5 następujących zadań:

(umiejętność używania bezpiecznych haseł)

Zespół zostaje zamknięty w pokoju zagadek. Żeby się stamtąd wydostać, trzeba, mi. in. samemu zbudować prosty komputer, rozwiązać zagadkę szachową przy użyciu grającej szachownicy, znaleźć fałszywy banknot przy użyciu promieniu UV, rozwiązać kilka wciągających zagadek oraz złamać 4 hasła (tak, żeby nauczyć się jakich haseł nie należy używać).

(umiejętność myślenia programistycznego)

Uczniowie mają za zadanie ułożyć kilka schematów blokowych algorytmów. Za łatwe? No to układamy trudniejsze algorytmy. Metodę Algorytmów Współpracy znajdziecie w naszym sklepie.

(poznanie zagrożeń internetowych)

W laboratorium uczniowie rozwiązują nietypowa krzyżówkę składającą się z określeń odpowiadających różnym zagrożeniom, które mogą ich spotkać w Internecie.

(podstawy umiejętności kodowania)

W ramach zadania trzeba odpowiednio zaprogramować robota, tak, żeby przejechał przez labirynt. Nasze roboty możecie zobaczyć też tutaj, a tutaj opisaliśmy naszego specjalistycznego robota labiryntowego, który przeprowadza kulkę przez labirynt.

(umiejętność mądrego korzystania z portali społecznościowych)

Ostatnim zadaniem uczniów jest rozwiązanie prostej gry komunikacyjnej, dotyczącej tego, kto, komu pożyczył pewną książkę. Żeby to jednak zrobić muszą znaleźć odpowiednie informacje na koncie pewnej osoby na znanym portalu społecznościowym. Czy wszystkie informacje, która ona tam opublikowała, powinny się tam znaleźć?

Warsztat Internetowy Escape Room realizujemy w ramach naszych wciągających warsztatów Ekstremalnie Skuteczna Nauka. Zapraszamy.

Czy macie jakieś inne pomysły i refleksje dotyczące uczenia mądrego i bezpiecznego korzystania z Internetu, komórek i komputerów. Zapraszamy do podzielenia się w komentarzach.

Może Was zaciekawić również:

- Darmowe aplikacje do nauki kodowania dla dzieci i młodzieży

- Czego możemy uczyć się od robotów, czyli jak wykorzystać roboty w edukacji

# data[].attributes.attachment_link.description
Umiejętność korzystania z Internetu i komputera jest dla dzieci i młodzieży codziennością. Wydaje się jednak, że umiejętność mądrego i bezpiecznego korzystania z tych dobrodziejstw cywilizacyjnych wcale nie jest taka łatwa, a zwłaszcza dla dzieci i młodzieży. Kilka myśli o tym jak więc uczyć tej umiejętności oraz zaproszenie na angażujący warsztat.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Text messages and pictures use the Proteus protocol for end-to-end encryption. Proteus is based on the Axolotl ratchet and pre-keys that are optimized for mobile and multi-device messaging.

Voice and video calls use the WebRTC standard. More precisely, DTLS and KASE are used for key negotiation and authentication and SRTP is used for encrypted media transport. This means that voice calls are end-to-end encrypted with perfect forward secrecy enabled without compromising HD call quality.

Wire's encryption works transparently in the background and doesn't need to be activated - it's always on. There's no need to compromise security for usability or settle for missing features. Wire keeps everything private while avoiding the complexity that is common to other secure messengers.

# data[].attributes.attachment_link.description
Text messages and pictures use the Proteus protocol for end-to-end encryption. Proteus is based on the Axolotl ratchet and pre-keys that are optimized for mobile and multi-device messaging. Voice and video calls use the WebRTC standard. More precisely, DTLS and KASE are used for key negotiation and authentication and SRTP is used for encrypted media transport.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Say "hello" to a different messaging experience. An unexpected focus on privacy, combined with all of the features you expect.

Why use Signal?

Explore below to see why Signal is a simple, powerful, and secure messenger

Share Without Insecurity

State-of-the-art end-to-end encryption (powered by the open source Signal Protocol) keeps your conversations secure. We can't read your messages or listen to your calls, and no one else can either. Privacy isn't an optional mode - it's just the way that Signal works. Every message, every call, every time.

No ads. No trackers. No kidding.

There are no ads, no affiliate marketers, and no creepy tracking in Signal. So focus on sharing the moments that matter with the people who matter to you.

# data[].attributes.attachment_link.description
Say "hello" to a different messaging experience. An unexpected focus on privacy, combined with all of the features you expect.

# data[].attributes.attachment_link.title
Rozpoznawanie krzywdzenia dzieci – Rozmowa z dzieckiem

# data[].attributes.attachment_link.description
Adresaci: nauczyciele, psycholodzy, pedagodzy, wychowawcy Cele: przekazanie wiedzy dotyczącej identyfikacji symptomów krzywdzenia dzieci oraz zasad rozmowy z dzieckiem Prezentacja porusza zagadnienia związane z trudnościami w identyfikowaniu krzywdzenia dzieci i weryfikowaniu podejrzeń, ze dziecko doświadcza krzywdzenia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Szyfrowanie podnosi poziom bezpieczeństwa danych przechowywanych na smartfonie. Korzystacie z tej opcji na swoim Androidzie?

Bezpieczeństwo danych to temat powracający i omawiany niemal każdego dnia. Coraz częściej poruszany jest w kontekście smartfonów i tabletów, co z racji ich popularyzacji raczej nie dziwi. Zastanawiacie się, jaki procent urządzeń z Apple iOS oraz Google Android używanych jest w postaci zaszyfrowanej?

Ostatnio nad tym właśnie tematem pochyliło się The Wall Street Journal. Na pierwszy rzut oka dane mogą poważnie zaskakiwać. Okazuje się bowiem, iż w przypadku urządzeń z Apple iOS o szyfrowaniu mówić można w przypadku aż 95%. Jak na tym tle wypadają urządzenia pracujące pod kontrolą Google Android? W tym przypadku wynik wynosi około... 2%.

Czyżbyśmy zatem mieli do czynienia z tak dużą różnicą w świadomości użytkowników? Niekoniecznie. Powyższe dane wynikają także z polityki prowadzonej przez Apple oraz Google. Pierwsza firma wprowadziła pełne domyślnie stosowane szyfrowanie w iOS 8 i nadal tę wizję kontynuuje. Druga natomiast zdecydowała się na to dopiero w przypadku Androida 6.0, którego rynkowe udziały prezentują się wciąż siermiężnie i dlatego też powyższy wykres wygląda tak a nie inaczej.

W rzeczywistości wynik może być wyższy. Warto w tym miejscu zaznaczyć bowiem, że z szyfrowania korzystać można także na urządzeniach ze starszymi odsłonami systemu (wprowadzono je w wersji 3.0) z logo zielonego robota i wcale nie jest to skomplikowane. Cały proces przeprowadzić można po odszukaniu zakładki Ustawienia> Zabezpieczenia> Zaszyfruj tablet lub Zaszyfruj telefon. Wszystko przybliża zresztą strona pomocy Google.
Źródło: wsj, bgr, hereandnow

# data[].attributes.attachment_link.title
Apple iOS: prawie każdy iPhone jest szyfrowany

# data[].attributes.attachment_link.description
Szyfrowanie podnosi poziom bezpieczeństwa danych przechowywanych na smartfonie. Korzystacie z tej opcji na swoim Androidzie? Bezpieczeństwo danych to temat powracający i omawiany niemal każdego dnia. Coraz częściej poruszany jest w kontekście smartfonów i tabletów, co z racji ich popularyzacji raczej nie dziwi. Zastanawiacie się, jaki procent urządzeń z Apple iOS oraz Google Android używanych jest w postaci zaszyfrowanej?